Procedura : 2011/0249(NLE)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0388/2012

Teksty złożone :

A7-0388/2012

Debaty :

PV 10/12/2012 - 16
CRE 10/12/2012 - 16

Głosowanie :

PV 11/12/2012 - 8.16
CRE 11/12/2012 - 8.16
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P7_TA(2012)0481

ZALECENIE     ***
PDF 191kWORD 119k
29 listopada 2012
PE 486.038v02-00 A7-0388/2012

w sprawie projektu decyzji Rady o zawarciu Umowy o handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Kolumbią i Peru

(14762/1/2011 – C7-0287/2012 – 2011/0249(NLE))

Komisja Handlu Międzynarodowego

Sprawozdawca Mário David

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych
 OPINIA Komisji Rozwoju
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie projektu decyzji Rady o zawarciu Umowy o handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Kolumbią i Peru

(14762/1/2011 – C7-0287/2012 – 2011/0249(NLE))

(Zgoda)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając projekt decyzji Rady (14762/1/2011),

–   uwzględniając projekt Umowy o handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Kolumbią i Peru (14764/2011),

–   uwzględniając wniosek o wyrażenie zgody przedstawiony przez Radę na mocy art. 91, art. 100 ust. 2, art. 207 ust. 4 akapit pierwszy oraz art. 218 ust. 6 akapit drugi lit. a) v) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (C7-0287/2012),

–   uwzględniając art. 81 i art. 90 ust. 7 Regulaminu,

–   uwzględniając zalecenie Komisji Handlu Międzynarodowego oraz opinie Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Rozwoju (A7-0388/2012),

1.  wyraża zgodę na zawarcie umowy;

2.  zobowiązuje swego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie, Komisji, a także rządom i parlamentom państw członkowskich oraz Kolumbii i Peru.


UZASADNIENIE

1. Wstęp

Umowa o handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi a Kolumbią i Peru (zwana dalej umową) stanowi element długotrwałych stosunków pomiędzy UE a Wspólnotą Andyjską (CAN). W 2007 r. rozpoczęto negocjacje w celu zawarcia międzyregionalnej umowy o stowarzyszeniu. Niestety, brak porozumienia między państwami andyjskimi w sprawie podejścia do wielu kluczowych kwestii związanych z handlem objętych przewidywaną umową, doprowadził do zawieszenia rozmów w czerwcu 2008 r. Nowe negocjacje, już tylko z Kolumbią i Peru, rozpoczęły się w styczniu 2009 r. i zakończyły się pomyślnie w maju 2010 r. Kolumbia i Peru podpisały umowę w dniu 26 czerwca 2012 r., do umowy włączono jednak klauzulę akcesyjną (art. 329), aby umożliwić przystąpienie do niej innych krajów CAN.

Jeżeli chodzi o zakres umowy oraz jej ambicje, pozostaje ona zgodna z polityką dwustronnych umów o wolnym handlu wyrażoną w komunikacie „Globalny wymiar Europy” z 2006 r. oraz potwierdzoną w komunikacie „Handel, wzrost i polityka światowa” z 2010 r. Umowa jest wszechstronna pod tym względem, że przewiduje zniesienie prawie wszystkich taryf po okresie przejściowym, znacznie wykracza ona poza GATS w kwestii zobowiązań w zakresie usług, obejmuje przepisy (głównie proceduralne) o barierach pozataryfowych WTO plus (TBT, SPS) oraz tzw. kwestie singapurskie (inwestycje, konkurencję, zamówienia publiczne i ułatwienia w handlu), wzmacnia ochronę praw własności intelektualnej przy jednoczesnym poszanowaniu potrzeb Kolumbii i Peru, a także obejmuje postanowienia instytucjonalne, takie jak rozstrzyganie sporów, komisje nadzoru oraz mechanizm szybkiego przeglądu w dziedzinie barier pozataryfowych i prawnych.

Choć umowa ma charakter gospodarczy, zawiera ona wykonalną klauzulę praw człowieka (art. 1) oraz rozdział na temat trwałego rozwoju, który obejmuje główne normy pracy MOP raz wielostronne porozumienia środowiskowe.

Umowa ta zapewni przedsiębiorstwom UE dostęp do stosunkowo małych, niemniej jednak rozwijających się rynków. W latach 2006-2010 handel pomiędzy UE a Kolumbią i Peru wzrósł o 10%. Umowa sama w sobie może być również postrzegana jako wstęp do silniejszych stosunków z Ameryką Środkową i Łacińską, szczególnie w dziedzinie handlu.

2. Korzyści handlowe umowy o handlu

Z rozszerzonego dostępu do rynków kolumbijskich i peruwiańskich w największym stopniu skorzystają klasyczne sektory wywozowe UE, a mianowicie sektor maszyn, sprzętu transportowego (w szczególności pojazdy), sektor chemiczny, a przede wszystkim sektor usług. W przypadku sektorów produkcyjnych, trzy wyżej wymienione sektory realizują w chwili obecnej ponad 80% ogółu wywozów UE. W przypadku usług największe korzyści odnotują sektor telekomunikacji, sektor budowlany, sektor dystrybucji oraz usług finansowych.

Niemal całość wywozu z Kolumbii oraz Peru do UE odbywa się beztaryfowo w oparciu o system GSP+. Jednak Kolumbia i Paru stracą beztaryfowy dostęp do rynku w procesie przeglądu GSP, dlatego też umowa ta ma znaczenie w tym względzie. Należy również oczekiwać, że umocnienie zasad handlowych i inwestycyjnych może doprowadzić do wzmożonych inwestycji ze strony UE. Zasady proceduralne w dziedzinie SPS powinny ułatwić skuteczny dostęp eksporterów z Peru i Kolumbii do rynku UE. Ponadto wprowadzone zostaną niższe taryfy na takie artykuły jak owoce (w szczególności banany i winogrona) oraz krewetki. Według niezależnej analizy umowa ta może długofalowo przyczynić się do podwyższenia PKB Kolumbii o 1,3%, zaś PKB Peru o 0,7%.

Z drugiej strony przewiduje się okresy dostosowania, aby umożliwić Kolumbii i Peru realizację celów socjalnych oraz innych celów polityki krajowej. Liberalizacja taryf będzie wprowadzana stopniowo. Istnieją również przekrojowe wyjątki w stosunku do Kolumbii i Peru, które gwarantują prawo do przyjęcia lub utrzymania wszelkich środków gwarantujących prawa lub preferencje dla mniejszościowych grup etnicznych lub obszarów komunalnych znajdujących się w niekorzystnej sytuacji społecznej lub ekonomicznej.

3. Aspekty umowy odnoszące się do praw człowieka i trwałego rozwoju

Umowa o handlu z Kolumbią i Peru to jedna z niewielu unijnych umów o handlu, która zawiera klauzulę praw człowieka. Artykuł 1 tej umowy stanowi, że „poszanowanie zasad demokracji i podstawowych praw człowieka ustanowionych przez Powszechną deklarację praw człowieka oraz przestrzeganie zasady państwa prawa leży u podstaw polityki wewnętrznej i zagranicznej Stron. Przestrzeganie tych zasad stanowi podstawowy element niniejszej umowy.” Nieprzestrzeganie praw człowieka i zasad demokratycznych stanowiłoby istotne naruszenie umowy o handlu, co zgodnie z publicznym prawem międzynarodowym mogłoby zaskutkować zastosowaniem odpowiednich środków, w tym możliwością wypowiedzenia lub częściowego albo całkowitego zawieszenia umowy. W związku z klauzulami praw człowieka Parlament Europejski zwrócił przy kilku okazjach uwagę, że kwestią podstawowej wagi jest zagwarantowanie właściwego nadzoru przestrzegania praw człowieka przez wszystkich sygnatariuszy, a także zagwarantowanie egzekwowania klauzuli praw człowieka w praktyce.

Istnieją również przepisy dotyczące trwałego rozwoju, w tym prawa pracownicze, które częściowo pokrywają się z przepisami o prawach człowieka. Strony zobowiązują się do wspierania skutecznej realizacji podstawowych konwencji MOP, w tym swobody stowarzyszenia oraz skutecznego uznawania prawa do układów zbiorowych. Istnieją również sformułowania w celu włączenia zobowiązań określonych w wielostronnych umowach środowiskowych. Strony zobowiązują się do nieobniżania poziomu ochrony środowiska w procesie przyciągania inwestycji, a także do niewdrażania norm pracy i norm środowiskowych w sposób mogący mieć wpływ na handel pomiędzy stronami. Choć rozdział ten jest wiążący pod względem prawnym, nie podlega on jednak mechanizmowi rozstrzygania sporów.

Zarówno Kolumbia, jak i Peru poczyniły w ostatnich latach znaczne wysiłki pod względem poprawy sytuacji w dziedzinie praw człowieka. Niewątpliwie pozostaje jednak jeszcze wiele do zrobienia, zarówno w Kolumbii, jak i w Peru. Przez wiele lat Kolumbia była krajem, w którym odnotowywano największy odsetek zabójstw osób należących do związków zawodowych, choć według sprawozdania Human Rights Watch na temat Kolumbii z 2012 r. w ostatnich latach wartości te znacznie zmalały, z 250 rocznie na początku lat 90 XX wieku do 26 przypadków w 2011 r. Choć wiele z tych zabójstw nie zostało wyjaśnionych, rząd Kolumbii poczynił znaczne inwestycje w programy rozszerzonej ochrony oraz podwyższył liczbę osób prowadzących śledztwa w biurze prokuratora generalnego.

Choć umowa przewiduje aktywną rolę społeczeństwa obywatelskiego, sprawozdawca pragnie podkreślić, że chciałby jeszcze większego jej wzmocnienia, szczególnie jeżeli chodzi o nadzór wdrażania przepisów dotyczących praw człowieka oraz trwałego rozwoju.

4. Podsumowanie

Zdaniem sprawozdawcy Komisja osiągnęła cele w zakresie znoszenia wysokich taryf celnych i barier technicznych w handlu, liberalizacji rynku usług, ochrony cennych oznaczeń geograficznych UE, otwarcia rynków zamówień publicznych, uwzględnienia zobowiązań dotyczących egzekwowania norm pracy i ochrony środowiska oraz zapewnienia skutecznych i szybkich procedur rozstrzygania sporów, zapewniając w ten sposób równe szanse w stosunku do konkurentów takich regionach, jak USA.

Umowa daje również możliwość umocnienia reform w Kolumbii i Peru, których celem jest integracja z gospodarką światową, zwiększenie dobrobytu i stabilizacja rozwoju w celu poprawy warunków życia mieszkańców tych krajów.

Nadal pozostają jednak problemy w dziedzinie praw człowieka. Dlatego tez sprawą podstawowej wagi jest, aby strony zapewniły wystarczające zdolności techniczne i finansowe w celu zagwarantowania pełnej zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju w ramach umowy o handlu i aby zapewniły pełny przegląd, monitoring i ocenę wdrażania rozdziału dotyczącego handlu i zrównoważonego rozwoju.

W związku z tym warunkach sprawozdawca uznaje, że Parlament Europejski powinien wyrazić zgodę na zawarcie Umowy o handlu między Unią Europejską a Kolumbią i Peru.


OPINIA Komisji Spraw Zagranicznych (20.9.2012)

dla Komisji Handlu Międzynarodowego

w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy o handlu między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Kolumbią i Peru, z drugiej strony

(14762/1/2011 – C7-0287/2012 – 2011/0249(NLE))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

Umowa o handlu z Peru i Kolumbią wpisuje się w proces umacniania stosunków między Unią Europejską a krajami Ameryki Łacińskiej i Karaibów oraz pogłębiania stowarzyszenia między tymi dwoma regionami. Poza ścisłymi związkami historycznymi i kulturowymi, relacje te opierają się także na wspólnych wartościach, które kształtują podobny stosunek do współczesnej rzeczywistości na arenie międzynarodowej.

Umowa ta zawiera klauzulę demokratyczną, włączaną już do umów trzeciej generacji. Wykracza ona ponadto poza obecne ramy handlowe oparte na jednostronnym systemie ogólnych preferencji, wprowadzając schemat wzajemnych wynegocjowanych relacji służących stopniowej liberalizacji wymiany towarów i usług oraz zamówień publicznych, a także pobudzeniu inwestycji. Tym samym umowa ustanawia ramy zapewniające bezpieczeństwo prawne i pewność prawną, które są z kolei źródłem wzajemnego zaufania niezbędnego dla rozwoju wymiany i inwestycji. Pozostawia także otwartą furtkę dla przystąpienia pozostałych członków Wspólnoty Andyjskiej, potwierdzając docelowe dążenie do zawarcia ogólnego porozumienia o stowarzyszeniu z całą Wspólnotą Andyjską, zgodnie z pierwotnym założeniem.

Umowa z Kolumbią i Peru zawiera ważne postanowienia przyczyniające się do osiągnięcia celów działań zewnętrznych Unii Europejskiej określonych w art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej, a w szczególności rozwoju i umacniania praw człowieka i demokracji, zrównoważonej gospodarki, a także rozwoju społecznego i ochrony środowiska naturalnego.

W tym kontekście art. 1 umowy ugruntowuje poszanowanie zasad demokracji, podstawowych praw człowieka i praworządności jako jej „istotnych elementów”, co oznacza, że w przypadku naruszenia umowy przez którąkolwiek ze stron zostaną przyjęte środki mogące prowadzić nawet do jej częściowego lub całkowitego zawieszenia. Zasadniczo należy przypomnieć, że umowa ta wpisuje się w szerszy kontekst dwustronnego dialogu między Unią Europejską a Peru i Kolumbią dotyczącego praw człowieka. Dla obu stron prawa człowieka stanowią priorytet agendy politycznej.

Z drugiej strony należy zaznaczyć, że podobnie jak w przypadku innych umów handlowych zawartych przez Unię Europejską, art. 281 przewiduje właściwe mechanizmy konsultacji ze społeczeństwem obywatelskim, a ważną rolę odgrywa w tej umowie zrównoważony rozwój, co podkreśla wolę stron do podejmowania takich działań w ramach polityki handlowej i inwestycyjnej, które będą służyły złagodzeniu skutków wspólnych globalnych wyzwań, takich jak zmiana klimatu.

Należy również podkreślić przewidziane w umowie zobowiązanie do wdrożenia i rozwoju norm określonych w ośmiu podstawowych konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP), które Peru i Kolumbia już ratyfikowały.

Umowy o handlu z Peru i Kolumbią nie należy rozumieć jako ostatecznych ram stosunków między Unią Europejską i tymi państwami. Wręcz przeciwnie, Unia Europejska musi zdecydowanie i z rozmachem umacniać mechanizmy współpracy z tymi krajami i pozostałą częścią Wspólnoty Andyjskiej – swoimi równymi partnerami w walce z nierównościami społecznymi, walce o powszechny rozwój oraz w nieustannym stawianiu czoła utrzymującym się wyzwaniom społecznym, gospodarczym i politycznym.

Jak wielokrotnie powtarzał Parlament Europejski, Unia Europejska i Ameryka Łacińska muszą działać ramię w ramię w obliczu wyzwań zarówno ogólnoświatowych, jak i wspólnych wyzwań na dużą skalę, którym muszą sprostać nasze społeczeństwa, bardziej dziś współzależne niż kiedykolwiek wcześniej. Właśnie dlatego Unia Europejska musi zdecydowanie trzymać się obranego celu stowarzyszenia dwuregionalnego z Ameryką Łacińską – instrumentu szerokiej i intensywnej współpracy obejmującego możliwie najwięcej dziedzin. Umowę o handlu z Peru i Kolumbią należy zatem rozumieć jako następny krok w tym kierunku. Umowa ta zacieśni stosunki polityczne i instytucjonalne między obiema stronami i zwiększy wzajemny dostęp do rynku, przyczyniając się do umocnienia pozycji Peru i Kolumbii jako sił napędowych wzrostu gospodarczego, integracji i rozwoju w tym regionie.

******

Komisja Spraw Zagranicznych zwraca się do Komisji Handlu Międzynarodowego, właściwej dla tej sprawy, by zaleciła Parlamentowi wyrażenie zgody.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

20.9.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

54

9

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Franziska Katharina Brantner, Elmar Brok, Jerzy Buzek, Tarja Cronberg, Arnaud Danjean, Mário David, Michael Gahler, Marietta Giannakou, Andrzej Grzyb, Liisa Jaakonsaari, Jelko Kacin, Ioannis Kasoulides, Nicole Kiil-Nielsen, Evgeni Kirilov, Maria Eleni Koppa, Paweł Robert Kowal, Eduard Kukan, Vytautas Landsbergis, Krzysztof Lisek, Sabine Lösing, Ulrike Lunacek, Francisco José Millán Mon, María Muñiz De Urquiza, Annemie Neyts-Uyttebroeck, Norica Nicolai, Pier Antonio Panzeri, Ioan Mircea Paşcu, Alojz Peterle, Bernd Posselt, Hans-Gert Pöttering, Cristian Dan Preda, Libor Rouček, Tokia Saïfi, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Nikolaos Salavrakos, Jacek Saryusz-Wolski, György Schöpflin, Werner Schulz, Marek Siwiec, Sophocles Sophocleous, Laurence J.A.J. Stassen, Charles Tannock, Inese Vaidere, Johannes Cornelis van Baalen, Geoffrey Van Orden, Sir Graham Watson, Boris Zala

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Laima Liucija Andrikienė, Elena Băsescu, Marije Cornelissen, Jacek Protasiewicz, Teresa Riera Madurell, Carmen Romero López, Marietje Schaake, Helmut Scholz, Alf Svensson, Indrek Tarand, Traian Ungureanu, Ivo Vajgl, Luis Yáñez-Barnuevo García, Joachim Zeller, Janusz Władysław Zemke

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Maria Badia i Cutchet, Ivari Padar


OPINIA Komisji Rozwoju (20.6.2012)

dla Komisji Handlu Międzynarodowego

w sprawie projektu decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy o handlu między Unią Europejską a Kolumbią i Peru

(14672/2011 – C7 – 0287/2012 – 2011/0249(NLE))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Pino Arlacchi

ZWIĘZŁE UZASADNIENIE

Negocjacje między UE i Wspólnotą Andyjską dotyczące międzyregionalnej umowy o stowarzyszeniu, obejmującej dialog polityczny, współpracę i handel, rozpoczęto w 2007 r. Niestety brak porozumienia między państwami andyjskimi w sprawie podejścia do szeregu kluczowych kwestii doprowadził do zawieszenia rozmów w czerwcu 2008 r.

Komisja przedstawiła Radzie zalecenie w celu zmiany dotychczasowego upoważnienia, aby kontynuować negocjacje w sprawie umowy o handlu z tymi państwami Wspólnoty Andyjskiej, które są tym zainteresowane. W styczniu 2009 r. Rada upoważniła Komisję do rozpoczęcia negocjacji dotyczących wielostronnej umowy o handlu z Kolumbią i Peru, których ogólnym celem jest zawarcie wyważonej umowy zgodnej z zasadami WTO.

Sprawozdawca podkreśla, że w myśl art. 208 Traktatu z Lizbony Unia Europejska ma obowiązek uwzględniać cele współpracy na rzecz rozwoju. Sprawozdawca uważa też, że umowa ta stwarza okazję do utrwalenia reform zmierzających do integracji Kolumbii i Peru z gospodarką światową, zwiększenia dobrobytu i stabilizacji wzrostu w tych krajach. Poprzez klauzulę o przystąpieniu zachęca się członków Wspólnoty Andyjskiej do przystąpienia do umowy, gdy uznają to za stosowne.

Sprawozdawca zauważa, że Komisja włączyła do umowy środki dotyczące ochrony praw człowieka i praworządności oraz zobowiązania do wdrożenia międzynarodowych konwencji o prawach pracy i o ochronie środowiska.

Jednak w odniesieniu do oceny wpływu umowy na zrównoważony rozwój sprawozdawca zauważa, że bez odpowiednich środków wdrożenie umowy mogłoby mieć wpływ na normy w zakresie praw człowieka, pracy i środowiska. Dlatego też sprawozdawca uważa, że UE powinna przyczynić się aktywnie do wdrożenia środków towarzyszących, umożliwiając przez to realizację zobowiązań wszystkich stron objętych umową; podkreśla też, że Parlament Europejski powinien nadal obserwować dokładnie skuteczność obowiązujących przepisów dotyczących monitorowania i wykonania.

Wzywa UE do wdrożenia, w sposób skuteczny i przejrzysty, przepisów dotyczących pomocy technicznej i budowania potencjału.

Sprawozdawca zapoznał się z obawami wyrażonymi przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego i uważa, że ich zdecydowaną większością zajęto się odpowiednio w tekście końcowym.

******

Komisja Rozwoju zwraca się do Komisji Handlu Międzynarodowego, właściwej dla tej sprawy, o zalecenie Parlamentowi wyrażenia zgody.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

19.6.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

16

7

5

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Thijs Berman, Michael Cashman, Véronique De Keyser, Nirj Deva, Leonidas Donskis, Charles Goerens, Catherine Grèze, Filip Kaczmarek, Michał Tomasz Kamiński, Gay Mitchell, Norbert Neuser, Jean Roatta, Birgit Schnieber-Jastram, Michèle Striffler, Keith Taylor, Eleni Theocharous, Patrice Tirolien, Ivo Vajgl, Anna Záborská, Iva Zanicchi

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Agustín Díaz de Mera García Consuegra, Gesine Meissner, Csaba Őry, Judith Sargentini, Patrizia Toia

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Ioan Enciu, Iliana Malinova Iotova, Gabriele Zimmer


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

27.11.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

20

4

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Laima Liucija Andrikienė, Daniel Caspary, María Auxiliadora Correa Zamora, Christofer Fjellner, Metin Kazak, Franziska Keller, Bernd Lange, Paul Murphy, Cristiana Muscardini, Helmut Scholz, Peter Šťastný, Gianluca Susta, Henri Weber, Jan Zahradil

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Josefa Andrés Barea, George Sabin Cutaş, Mário David, Elisabeth Köstinger, Marietje Schaake, Inese Vaidere

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Isabelle Durant, Francisco José Millán Mon, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Ivo Strejček, Renate Weber

Ostatnia aktualizacja: 30 listopada 2012Informacja prawna