Procedura : 2015/2041(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0133/2017

Teksty złożone :

A8-0133/2017

Debaty :

PV 11/09/2017 - 23
CRE 11/09/2017 - 23

Głosowanie :

PV 14/09/2017 - 8.13

Teksty przyjęte :

P8_TA(2017)0358

SPRAWOZDANIE     
PDF 991kWORD 117k
30 marca 2017
PE 567.666v02-00 A8-0133/2017

w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Komisja Spraw Konstytucyjnych

Sprawozdawca: Sven Giegold

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 ZAŁĄCZNIK: WYKAZ PODMIOTÓW LUB OSÓB, OD KTÓRYCH SPRAWOZDAWCA OTRZYMAŁ INFORMACJE
 OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego
 OPINIA Komisji Kontroli Budżetowej
 OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
 OPINIA Komisji Prawnej
 OPINIA Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych
 INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
 GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając swoją decyzję z dnia 15 kwietnia 2014 r. w sprawie zmiany porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie „Rejestru służącego przejrzystości”(1),

–  uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej (TUE), w szczególności jego art. 9 i 10,

–  uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 maja 2008 r. sprawie określenia ram dla działalności grup interesu (lobbystów) w instytucjach europejskich(2),

–  uwzględniając decyzję Komisji z dnia 25 listopada 2014 r. dotyczącą niespotykania się z niezarejestrowanymi lobbystami i publikowania informacji na temat spotkań z lobbystami,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów (art. 104 ust. 7 Regulaminu) w latach 2011-2013(3),

–  uwzględniając zasady Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) w zakresie przejrzystości i uczciwości lobbingu,

–  uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie ogólnego przeglądu Regulaminu Parlamentu(4),

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz opinie Komisji Handlu Międzynarodowego, Komisji Kontroli Budżetowej, Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Prawnej, jak również Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A8-0133/2017),

A.  mając na uwadze, że „Unia przestrzega zasady równości swoich obywateli, którzy są traktowani z jednakową uwagą przez jej instytucje” (art. 9 TUE), mając na uwadze, że „każdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii” oraz że „decyzje są podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela” (art. 10 ust. 3 TUE, zapis ten został podobnie sformułowany w motywie 13 preambuły do traktatu oraz w jego art. 1 ust. 2 i art. 9); mając na uwadze, że „instytucje, organy, urzędy i agencje Unii działają z jak największym poszanowaniem zasady otwartości” (art. 15 ust. 1 TFUE);

B.  mając na uwadze, że instytucje UE poczyniły już postępy i stały się bardziej otwarte, pod wieloma względami wyprzedzając już krajowe i regionalne instytucje polityczne w zakresie przejrzystości, rozliczalności i rzetelności;

C.  mając na uwadze, że dialog między ustawodawcami a społeczeństwem stanowi ważny aspekt demokracji, podobnie jak reprezentowanie interesów, oraz mając na uwadze, że odpowiednia reprezentacja różnych interesów w procesie ustawodawczym jest dla posłów istotnym źródłem informacji i wiedzy specjalistycznej oraz jest kluczowa dla właściwego funkcjonowania pluralistycznych społeczeństw;

D.  mając na uwadze, że w związku z coraz większym dystansem między UE i jej obywatelami, a także w związku z potrzebą zapewnienia większego zainteresowania mediów sprawami UE, instytucje UE muszą dążyć do możliwie jak najwyższych standardów w zakresie przejrzystości, rozliczalności i rzetelności; mając na uwadze, że zasady te stanowią kluczowe i uzupełniające się elementy promowania dobrych rządów w instytucjach UE oraz zapewniania większej otwartości w funkcjonowaniu UE i jej procesu decyzyjnego, a także mając na uwadze, że powinny być one przewodnimi zasadami kultury obowiązującej w instytucjach;

E.  mając na uwadze, że zaufanie obywateli do instytucji UE ma podstawowe znaczenie dla demokracji, dobrych rządów i skutecznego kształtowania polityki; mając na uwadze, że istnieje potrzeba ograniczenia luk w rozliczalności w UE oraz przejścia na metody kontroli w większym stopniu oparte na współpracy, łączące demokratyczny nadzór, kontrolę i audyt, a jednocześnie zapewniające większą przejrzystość;

F.  mając na uwadze, że nieprzejrzyste i jednostronne reprezentowanie interesów może prowadzić do ryzyka korupcji oraz stanowić istotne zagrożenie i poważne wyzwanie dla rzetelności podmiotów kształtujących politykę, a także dla zaufania obywateli do instytucji UE; mając na uwadze, że korupcja niesie znaczne konsekwencje finansowe i stanowi poważne zagrożenie dla demokracji, praworządności i inwestycji publicznych;

G.  mając na uwadze, że akt prawny będący nową podstawą obowiązkowego rejestru służącego przejrzystości wymaga prawnego zdefiniowania działalności wchodzącej w zakres rejestru, co pozwoliłoby doprecyzować istniejące niejednoznaczne definicje i interpretacje przejrzystości, rzetelności i odpowiedzialności;

H.  mając na uwadze, że krajowe rejestry służące przejrzystości zostały już ustanowione w niektórych państwach członkowskich;

I.  mając na uwadze, że zgodnie z wymogiem przejrzystości określonym w art. 15 ust. 3 TFUE w powiązaniu z art. 42 Karty praw podstawowych i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE), każdy obywatel Unii ma prawo dostępu do dokumentów instytucji, organów i innych jednostek organizacyjnych Unii(5);

Nadanie rejestrowi służącemu przejrzystości możliwie najbardziej obowiązkowego charakteru

1.  przyjmuje z zadowoleniem decyzję Prezydium PE w sprawie zlecenia administracji opracowania dla wszystkich sprawozdawców i sprawozdawców komisji opiniodawczych wzorca w celu stworzenia dobrowolnego śladu legislacyjnego, w którym wskazane zostanie, do jakich przedstawicieli grup interesów i organizacji zwrócono się o opinię; wzorzec ten powinien być również dostępny jako narzędzie informatyczne;

2.  przypomina o zmienionym w wyniku przeglądu Regulaminie z dnia 13 grudnia 2016 r., zgodnie z którym posłowie powinni przyjąć systematyczną praktykę spotykania się wyłącznie z tymi przedstawicielami grup interesu, którzy są zarejestrowani w rejestrze służącym przejrzystości, oraz apeluje, by zasadą tą objąć również posiedzenia między przedstawicielami grup interesu i sekretarzem generalnym, dyrektorami generalnymi oraz sekretarzami generalnymi grup politycznych; zwraca się do posłów i ich personelu o sprawdzenie, czy przedstawiciele grup interesu, z którymi zamierzają się spotkać, są zarejestrowani, i jeśli tak nie jest, o zwrócenie się do nich o to, by zrobili to jak najszybciej przed spotkaniem; apeluje do Rady o wprowadzenie podobnych postanowień, które obejmą stałe przedstawicielstwa; uważa, że należy zobowiązać podmioty rejestrujące się w rejestrze służącym przejrzystości do przedstawienia dokumentów poświadczających, że przedstawione informacje są prawdziwe;

3.  przypomina definicję „spotkania z przedstawicielami grup interesu” zawartą w decyzji Komisji z dnia 25 listopada 2014 r. w sprawie publikowania informacji dotyczących spotkań; przypomina postanowienia dotyczące informacji, które mogą pozostać nieujawnione na mocy rozporządzenia (WE) nr 1049/2001; uważa, że przepisy dotyczące takich spotkań nie powinny ograniczać się do spotkań dwustronnych, ale obejmować także spotkania z organizacjami międzynarodowymi;

4.  apeluje do Prezydium o przyjęcie odpowiednich środków w celu umożliwienia posłom, którzy sobie tego życzą, publikowania w ich profilach na stronie internetowej Parlamentu informacji o spotkaniach z przedstawicielami grup interesu;

5.  apeluje do Komisji o objęcie wszystkich odnośnych pracowników Komisji (począwszy od szczebla kierownika działu) praktyką, zgodnie z którą spotkania odbywają się wyłącznie z organizacjami lub osobami samozatrudnionymi figurującymi w rejestrze służącym przejrzystości;

6.  wzywa Komisję do publikowania informacji o spotkaniach wszystkich odnośnych pracowników Komisji uczestniczących w procesie decyzyjnym UE z udziałem organizacji zewnętrznych, przy jednoczesnym uwzględnieniu niezbędnych zasad ochrony danych osobowych; w przypadku innych pracowników uczestniczących w tych spotkaniach należy opublikować informację o dziale lub wydziale;

7.  popiera apel Komisji do instytucji UE i ich personelu, a także do agencji UE, o niezapraszanie niezarejestrowanych przedstawicieli grup interesu jako mówców, o nieobejmowanie patronatu nad organizowanymi przez nich wydarzeniami oraz o odmowę organizowania takich wydarzeń w budynkach UE, a także o niezezwalanie im na udział w organach doradczych Komisji;

8.  apeluje do Komisji, aby zadbało o to, by wszystkie informacje dotyczące reprezentacji interesów w instytucjach UE, deklaracji interesów, potwierdzonych konfliktów interesów, a także grup eksperckich były łatwo dostępne dla ogółu społeczeństwa w jednej scentralizowanej internetowej bazie danych;

9.  zachęca Komisję do opracowania środków w celu osiągnięcia lepszej równowagi poprzez wzmocnienie pozycji niedostatecznie reprezentowanych grup interesu;

10.  uważa, że na posłach do Parlamentu Europejskiego mianowanych na stanowisko sprawozdawcy odpowiedzialnego za sprawozdanie ustawodawcze lub przewodniczącego komisji spoczywa szczególna odpowiedzialność za zachowanie przejrzystości w zakresie ich kontaktów z przedstawicielami grup interesów w związku z rolą, jaką odgrywają oni w unijnym procesie legislacyjnym;

11.  uważa, że podmioty figurujące w rejestrze służącym przejrzystości powinny terminowo wprowadzać do rejestru obowiązkowe aktualizacje informacji o wydatkach poniesionych przez zarejestrowanych w związku z działalnością objętą zakresem rejestru wówczas, gdy wydatki przekraczają limit ustalony dla danej kategorii;

12.  uważa, że wszystkie zarejestrowane podmioty powinny być zobowiązane do publikowania w rejestrze służącym przejrzystości listy wszystkich darczyńców, wraz z odnośnymi darowiznami przekraczającymi kwotę 3000 EUR, oraz do corocznego wskazywania charakteru i wartości poszczególnych darowizn; jednorazowe darowizny o wartości przekraczającej kwotę 12 000 EUR muszą być niezwłocznie zgłaszane;

13.  ponawia swój stały apel o wsparcie unijnego rejestru służącego przejrzystości aktem prawnym, jeżeli niemożliwe jest wyeliminowanie wszystkich luk i doprowadzenie do powstania rejestru w pełni obowiązującego wszystkich przedstawicieli grup interesu przy pomocy porozumienia międzyinstytucjonalnego; uważa, że wniosek dotyczący takiego aktu prawnego mógłby uwzględniać postępy poczynione dzięki zmianom wprowadzonym do porozumienia międzyinstytucjonalnego i parlamentarnego kodeksu postępowania; przypomina Komisji o tym, że w swojej rezolucji z dnia 15 kwietnia 2014 r.(6) wezwał ją do przedstawienia do końca 2016 r. odpowiedniego wniosku ustawodawczego w sprawie ustanowienia obowiązkowego rejestru służącego przejrzystości na mocy art. 352 TFUE;

14.  ponownie apeluje do Rady, w tym do jej organów przygotowawczych, o jak najszybsze przyłączenie się do rejestru służącego przejrzystości; apeluje do wszystkich państw członkowskich o wprowadzenie aktów prawnych sprzyjających przejrzystości reprezentowania interesów; apeluje do państw członkowskich o wprowadzenie przepisów zobowiązujących przedstawicieli grup interesów do zapewniania przejrzystości w kwestiach, w których ich kontakty z krajowymi politykami i pracownikami administracji publicznej mają na celu wywieranie wpływu na unijne przepisy;

Przejrzystość, rozliczalność i rzetelność podczas kontaktów z przedstawicielami grup interesów

15.  przypomina swoją decyzję z dnia 13 grudnia 2016 r. w sprawie odebrania przywilejów podmiotom, które odmawiają współpracy przy dochodzeniach, przesłuchaniach bądź posiedzeniach komisji organizowanych w ramach misji informacyjnych; apeluje do Komisji o wprowadzenie dodatkowych zmian w kodeksie postępowania w odniesieniu do zarejestrowanych podmiotów, aby skłonić je do nieudzielania, w dobrej wierze, niewystarczających i wprowadzających w błąd informacji podczas takich przesłuchań lub posiedzeń komisji; uważa, że podmioty figurujące w rejestrze służącym przejrzystości powinny na mocy kodeksu postępowania podlegać zakazowi zatrudniania osób i organizacji ukrywających interesy lub strony, którym służą;

16.  uważa, że firmy doradcze, kancelarie prawne i doradcy prowadzący własną działalność gospodarczą powinni określać dokładną skalę działalności objętej rejestrem, a jednocześnie przyznaje, że w przypadku niektórych osób spełnienie wymogów rejestru służącego przejrzystości może być utrudnione na mocy prawa krajowego obowiązującego w niektórych państwach członkowskich;

17.  podkreśla, że zarejestrowane podmioty, w tym kancelarie prawne i firmy doradcze, powinny wskazać w rejestrze służącym przejrzystości wszystkich klientów, w których imieniu prowadzą działalność służącą reprezentowaniu interesów, podlegającą zakresowi rejestru służącego przejrzystości; z zadowoleniem przyjmuje decyzje podjęte przez różne izby adwokackie i stowarzyszenia prawnicze, w których uznano różnicę między działalnością sądową prawników a pozostałą działalnością objętą zakresem rejestru służącego przejrzystości; uważa, że Rada Izb Adwokackich i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej powinna zachęcać swoich członków do przyjmowania podobnych środków, a jednocześnie przyznaje, że w przypadku niektórych osób spełnienie wymogów rejestru służącego przejrzystości może być utrudnione na mocy prawa krajowego obowiązującego w niektórych państwach członkowskich;

18.  zauważa, że w niektórych państwach członkowskich istnieją statutowe przepisy dotyczące zasad regulujących wykonywanie zawodów, które to przepisy w sposób obiektywny uniemożliwiają zwłaszcza kancelariom prawnym rejestrację w rejestrze służącym przejrzystości oraz uczestnictwo w procesie ujawniania informacji o ich klientach, które są wymagane do celów rejestru; dostrzega jednak również, że istnieje poważne niebezpieczeństwo nadużywania takich statutowych przepisów w celu unikania publikowania informacji wymaganych do dokonania prawidłowego wpisu w rejestrze; w związku z powyższym przyjmuje z zadowoleniem wyraźną gotowość organizacji zawodowych prawników do wspólnego działania w celu dopilnowania, by w interesie tych grup zawodowych nieujawnianie informacji ograniczało się wyłącznie do przypadków obiektywnie dopuszczonych przez prawo; wzywa Komisję i przewodniczącego Parlamentu Europejskiego do dopilnowania, by ta gotowość przyniosła wymierne skutki, oraz do jak najszybszego zapisania odnośnych wyników w zmienionym porozumieniu;

19.  zwraca się do Prezydium, by zgodnie z art. 15 TFUE i art. 11 TUE wprowadziło wymóg rejestracji przed udzieleniem dostępu do budynków Parlamentu dla niezarejestrowanych organizacji lub osób prowadzących działalność wchodzącą w zakres rejestru służącego przejrzystości; uważa, że z takiego obowiązku powinny być zwolnione grupy odwiedzających; podkreśla, że Parlament, jako europejskie zgromadzenie reprezentujące obywateli, powinien w dalszym ciągu prowadzić politykę otwartych drzwi dla obywateli oraz że nie należy tworzyć zbędnych przeszkód, które mogłyby zniechęcać obywateli do odwiedzania budynków Parlamentu Europejskiego;

20.  ubolewa, że według Transparency International ponad połowa wpisów w unijnym rejestrze lobbystów w 2015 r. była niedokładna, niepełna lub pozbawiona znaczenia;

21.  apeluje do Prezydium i sekretarza generalnego o ułatwienie procesu odnawiania przepustek niezbędnego do ich wydawania lobbystom, poprzez utworzenie wyznaczonego punktu odnawiania przepustek, aby uniknąć nadmiernego czasu oczekiwania na uzyskanie dostępu do budynków; apeluje o zniesienie ograniczenia, zgodnie z którym maksymalnie czterech posiadaczy przepustek może jednocześnie uzyskać dostęp do budynków Parlamentu;

22.  przypomina decyzję Parlamentu z dnia 13 grudnia 2016 r. dotyczącą przepustek dla osób z otoczenia posłów i wzywa sekretarza generalnego do zmiany przepisów z dnia 13 grudnia 2013 r. dotyczących przepustek i zezwoleń zapewniających dostęp do budynków Parlamentu, tak aby każda osoba, która ukończyła 18 rok życia i ubiega się o przepustkę dla osób z otoczenia posłów, musiała podpisać dokument poświadczający, że nie będzie angażowała się w działalność objętą zakresem rejestru służącego przejrzystości;

23.  uważa, że należy koniecznie w trybie pilnym wprowadzić odpowiedni system monitorowania wpisów w celu zapewnienia, aby informacje dostarczane przez rejestrujących miały istotne znaczenie oraz były dokładne, aktualne i kompleksowe; w związku z powyższym apeluje o znaczne zwiększenie zasobów Działu ds. Przejrzystości Parlamentu Europejskiego oraz wspólnego sekretariatu rejestru służącego przejrzystości;

24.  uważa, że Dział ds. Przejrzystości i wspólny sekretariat rejestru służącego przejrzystości powinny co roku weryfikować deklaracje zarejestrowanych podmiotów na zasadzie wyrywkowych kontroli na tyle licznych, by zapewnić wiarygodne, dokładne, aktualne i pełne dane;

25.  w odniesieniu do art. 4 ust. 2 i art. 5 ust. 2 TUE uważa, że demokratycznie wybrane i kontrolowane instytucje państwowe na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym oraz ich przedstawiciele w instytucjach UE, a także ich wewnętrzne organy, formalne i nieformalne stowarzyszenia, jak również organizacje parasolowe zrzeszające wyłącznie te podmioty, nie powinny być objęte unijnym rejestrem służącym przejrzystości, jeżeli działają w interesie publicznym, gdyż stanowią one część wieloszczeblowego unijnego systemu zarządzania;

Obrona rzetelności w obliczu konfliktu interesów

26.  wzywa te instytucje i organy UE, które jeszcze nie mają kodeksu postępowania, do jak najszybszego opracowania takiego dokumentu; ubolewa nad tym, że Rada i Rada Europejska wciąż jeszcze nie przyjęły kodeksu postępowania swoich członków; wzywa Radę do wprowadzenia szczegółowego kodeksu etycznego, który obejmowałby sankcje i uwzględniałby ryzyko związane z delegatami krajowymi; uważa, że Rada musi być rozliczalna i przejrzysta, podobnie jak pozostałe instytucje; apeluje także o przyjęcie kodeksu dla członków i personelu dwóch organów doradczych UE, a mianowicie Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego; wzywa agencje UE do przyjęcia wytycznych dotyczących spójnej polityki w zakresie zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi dla członków zarządu i dyrektorów, ekspertów w komitetach naukowych oraz członków izb odwoławczych, oraz do przyjęcia i wdrożenia jednoznacznej polityki w sprawie konfliktów interesów zgodnie z planem działania dotyczącym monitorowania wspólnego podejścia do zdecentralizowanych agencji UE;

27.  jest zdania, że wszyscy urzędnicy UE, w tym pracownicy zatrudnieni na czas określony, akredytowani asystenci parlamentarni, pracownicy kontraktowi i eksperci krajowi, muszą przejść szkolenie na temat sposobu postępowania z przedstawicielami grup interesu oraz rozwiązywania konfliktu interesów, między innymi przez włączenie zagadnienia rzetelności i przejrzystości jako obowiązkowego punktu do omówienia podczas procedur rekrutacji i rozmów na temat wyników;

28.  podkreśla potrzebę zwiększenia rzetelności i polepszenia ram etycznych dzięki jasnym i umocnionym kodeksom postępowania i zasadom etycznym, aby umożliwić rozwijanie wspólnej faktycznej kultury rzetelności we wszystkich instytucjach i agencjach UE;

29.  uznaje, że efekt tzw. „drzwi obrotowych” może być szkodliwy dla stosunków między instytucjami a przedstawicielami grup interesu; wzywa instytucje UE do opracowania systematycznego i proporcjonalnego podejścia do tego wyzwania; uważa, że wszystkie ustalenia dotyczące efektu „drzwi obrotowych” powinny mieć również zastosowanie do przewodniczącego Rady;

30.  apeluje o zaostrzenie ograniczeń mających zastosowanie do byłych komisarzy poprzez wydłużenie okresu przejściowego do trzech lat i wprowadzenie obowiązku jego przestrzegania przynajmniej w odniesieniu do wszystkich rodzajów działalności wchodzących w zakres rejestru służącego przejrzystości;

31.  uważa, że decyzje dotyczące nowych ról urzędników wysokiego szczebla i byłych komisarzy muszą być podejmowane przez organ mianowany przy zachowaniu jak największej niezależności od osób, których dotyczą te decyzje;

32.  domaga się, by wszystkie instytucje UE ujawniały corocznie, w poszanowaniu unijnych przepisów dotyczących ochrony danych, informacje o urzędnikach wysokiego szczebla, którzy opuścili administrację UE, oraz o funkcjach, jakie przyjęli;

33.  jest zdania, że należy rozważyć wprowadzenie osiemnastomiesięcznego okresu przejściowego po upływie okresu mianowania członków zewnętrznych i członków ad hoc Rady ds. Kontroli Regulacyjnej z myślą o lepszym stanowieniu prawa, a także członków Rady Dyrektorów Europejskiego Banku Inwestycyjnego, przy czym w okresie tym nie mogliby oni prowadzić działalności lobbingowej wobec członków organów zarządzających EBI oraz pracowników banku w interesie reprezentowanych przez nich przedsiębiorstw, klientów lub pracodawców;

Rzetelność a zrównoważony skład grup eksperckich

34.  z zadowoleniem przyjmuje zamiar podjęcia przez Komisję działań następczych dotyczących zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie unikania konfliktu interesów w grupach eksperckich oraz zdecydowanie popiera publikowanie w rejestrze grup ekspertów wystarczająco szczegółowych życiorysów wszystkich indywidualnie wyznaczonych ekspertów, a także publikowanie w nim składanych we własnym imieniu deklaracji każdego wyznaczonego eksperta o braku konfliktu interesów;

35.  popiera apel Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący umieszczenia w rejestrze służącym przejrzystości wymogu, zgodnie z którym do grup eksperckich można powoływać wyłącznie tych zainteresowanych członków, którzy nie są urzędnikami państwowymi i nie otrzymują całości lub zdecydowanej większości swojego wynagrodzenia od instytucji państwowych, takich jak uniwersytety, jednocześnie przy założeniu, że te ostatnie nie otrzymują finansowania od przedstawicieli grup interesów ani interesariuszy gospodarczych i społecznych;

36.  uważa, że przepis zawierający ogólne kryteria mające zastosowanie do określania interesów ekonomicznych i nieekonomicznych, zgodnie z zaleceniem Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich i w oparciu o przedstawiane przez ekspertów deklaracje interesów, byłby pomocny w wyborze przez Komisję ekspertów reprezentujących interesy w sposób umożliwiający zachowanie większej równowagi;

37.  wzywa Komisję, aby publikowała na swojej stronie internetowej wszystkie protokoły posiedzeń grup ekspertów wraz z opisem różnych przedstawianych opinii;

38.  wzywa Komisję do dopilnowania, by w ramach konsultacji rozpatrywano pytania otwarte, a nie pytania, których celem jest potwierdzenie obranych wcześniej kierunków polityki;

Rzetelność wyborów do Parlamentu Europejskiego

39.  uważa, że w ramach unijnego prawa wyborczego wewnątrzpartyjne nominacje kandydatów muszą mieć charakter demokratyczny, tajny i odbywać się przy wystarczającym udziale posłów, a osoby skazane prawomocnym wyrokiem za korupcję wymierzoną przeciwko interesom finansowym UE lub za korupcję mającą miejsce w jednym z państw członkowskich powinny utracić bierne prawo wyborcze na pewien okres odpowiadający wadze czynu; zwraca uwagę, że procedura wykluczenia została już wprowadzona w niektórych państwach członkowskich; uważa, że nowy instrument, taki jak dyrektywa, mógłby ustanowić wspólne minimalne standardy dla różnych praktyk i ram prawnych w poszczególnych państwach członkowskich w odniesieniu do wykluczenia z powodu korupcji;

Wzmocnienie odpowiedzialności prawnej komisarzy

40.  apeluje do Komisji o pójście za przykładem dobrych praktyk państw członkowskich przyjmujących ustawy o funkcji ministrów i o przedstawienie wniosku ustawodawczego ustanawiającego obowiązki i prawa komisarzy w zakresie przejrzystości, przy zastosowaniu procedury współdecyzji;

41.  domaga się, by decyzja dotycząca ustalenia wynagrodzeń komisarzy, w tym ich płac, którą od powstania Wspólnot Europejskich podejmowała wyłącznie Rada, była przyjmowana od tej pory w procedurze współdecyzji;

42.  zwraca uwagę, że w niektórych państwach członkowskich nie istnieją ustawy o funkcji ministra, zawierające zapis wykluczający możliwość posiadania lub współposiadania przedsiębiorstwa przez osobę pełniącą funkcję publiczną;

Konflikty interesów w ramach zarządzania dzielonego i w państwach trzecich przy zarządzaniu środkami finansowymi z UE

43.  dostrzega poważny konflikt interesów w tym, że przedsiębiorstwa tych osób pełniących funkcje publiczne w UE mogą występować o finansowanie z UE lub otrzymywać je jako podwykonawcy, a właściciel i pełniący funkcję publiczną jednocześnie sam ponosi odpowiedzialność za prawidłowe wykorzystywanie tych środków finansowych lub za jego kontrolowanie;

44.  domaga się, aby we wszystkich przyszłych unijnych przepisach dotyczących świadczeń Komisja umieszczała klauzulę, zgodnie z którą przedsiębiorstwa w państwach członkowskich i państwach trzecich będące własnością osób pełniących funkcje publiczne nie mogą występować o finansowanie z UE ani takiego finansowania otrzymywać;

Osiągnięcie celu zapewnienia pełnego dostępu do dokumentów oraz przejrzystości do celów rozliczalności w procesie ustawodawczym

45.  przypomina swój apel skierowany do Komisji i Rady w rezolucji z dnia 28 kwietnia 2016 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów w latach 2014–2015(7), w której:

–  wezwał do rozszerzenia zakresu stosowania rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w celu objęcia nim wszystkich instytucji europejskich, które dotychczas nie wchodziły w ten zakres, w tym Rady Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego, Trybunału Sprawiedliwości oraz wszystkich organów i agencji UE,

–  zaapelował, by instytucje, agencje i inne organy w pełni przestrzegały obowiązku prowadzenia pełnych rejestrów dokumentów, zgodnie z art. 11 i 12 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001,

–  uznał, że dokumenty sporządzane w ramach rozmów trójstronnych, takie jak porządki dzienne, podsumowania wniosków, protokoły i ogólne podejścia Rady, są dokumentami dotyczącymi procedur ustawodawczych i zasadniczo nie powinny być traktowane odrębnie od innych dokumentów ustawodawczych i powinny być bezpośrednio dostępne na stronie internetowej Parlamentu,

–  zaapelował o to, by stworzyć wspólny rejestr międzyinstytucjonalny zawierający specjalną wspólną bazę danych na temat procedur ustawodawczych będących w toku, zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa,

–  zaapelował do Rady, aby publikowała protokoły posiedzeń grup roboczych Rady i inne dokumenty,

–  wezwał Komisję do stworzenia rejestru zawierającego całe ustawodawstwo drugiego stopnia, w szczególności dla aktów delegowanych, oraz odnotował, że prace nad jego stworzeniem są w toku, zgodnie z Porozumieniem międzyinstytucjonalnym w sprawie lepszego stanowienia prawa,

–  wyraził opinię, że należy stworzyć niezależny organ nadzorczy odpowiedzialny za utajnianie i odtajnianie dokumentów,

–  zaapelował o udostępnianie porządków obrad i sprawozdań z posiedzeń koordynatorów komisji, Prezydium i Konferencji Przewodniczących Parlamentu oraz zasadniczo wszystkich dokumentów, o których mowa w tych porządkach obrad, w drodze ich opublikowania na stronie internetowej Parlamentu;

Przejrzystość zewnętrznej reprezentacji UE i negocjacji prowadzonych przez UE

46.  przyjmuje z zadowoleniem najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które umacnia parlamentarne prawo do informacji dotyczących umów międzynarodowych, jak również zobowiązanie instytucji do wypełnienia postanowień zapisanych w ust. 40 Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa, poprzez wynegocjowanie usprawnionej współpracy i wymiany informacji; odnotowuje, że negocjacje rozpoczęły się pod koniec 2016 r., i apeluje w związku z tym do Rady, Komisji i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, by faktycznie zaangażowały się w jak najszybsze wypracowanie porozumienia z Parlamentem w sprawie usprawnionej współpracy i wymiany informacji na wszystkich etapach prac nad umowami międzynarodowymi i dołożyły w tym celu wszelkich starań, gdyż przyczyniłoby się to do większej legitymacji i kontroli demokratycznej działalności zewnętrznej UE;

47.  odnotowuje, że mimo iż istnieje porozumienie o współpracy międzyinstytucjonalnej między Parlamentem a Komisją, to nie zawarto takiego porozumienia między Parlamentem a Radą;

48.  podkreśla niedawne, podjęte przez Komisję wysiłki w celu zwiększenia przejrzystości negocjacji handlowych; uważa jednak, że Rada i Komisja powinny jeszcze udoskonalić swoje metody pracy, aby lepiej współpracować z Parlamentem, jeśli chodzi o dostęp do dokumentów, udzielanie informacji i podejmowanie decyzji w odniesieniu do wszystkich kwestii i negocjacji dotyczących wspólnej polityki handlowej (np. informacje dotyczące negocjacji – w tym zakres i postępy negocjacji oraz mandaty negocjacyjne – charakter mieszany lub wyłączny umów handlowych i ich tymczasowe stosowanie, działania i decyzje podejmowane przez organy utworzone na mocy umów handlowych lub inwestycyjnych, posiedzenia ekspertów oraz akty delegowane i wykonawcze); w związku z powyższym wyraża ubolewanie, że Rada nie udostępniła posłom do Parlamentu Europejskiego i ogółowi społeczeństwa mandatów negocjacyjnych dotyczących wszystkich negocjowanych obecnie umów, ale z zadowoleniem przyjmuje fakt, że po roku negocjacji między Komisją a Parlamentem w sprawie dostępu do dokumentów związanych z negocjacjami na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP) nareszcie osiągnięto porozumienie operacyjne, w ramach którego wszyscy posłowie do PE uzyskali ten dostęp, dzięki czemu negocjacje w sprawie TTIP stały się bardziej przejrzyste niż kiedykolwiek; w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem ambitny zamiar Dyrekcji Generalnej ds. Handlu Komisji Europejskiej wykorzystania obecnej inicjatywy na rzecz przejrzystości TTIP jako modelu dla wszystkich negocjacji handlowych, jak określono w strategii „Handel z korzyścią dla wszystkich” oraz zamiar wdrożenia takiego modelu;

49.  podkreśla, że – jak zauważył TSUE – konieczność zapewnienia przejrzystości wynika z demokratycznego charakteru rządów w UE oraz że w przypadku np. negocjacji handlowych, gdy opinia publiczna nie ma dostępu do informacji poufnych, muszą one być dostępne dla parlamentarzystów, którzy kontrolują politykę handlową w imieniu obywateli; uważa zatem, że Parlament bezwzględnie powinien mieć dostęp do informacji niejawnych, aby wykonywać uprawnienia kontrolne, dopełniając obowiązku właściwego postępowania z takimi informacjami; jest zdania, że powinny istnieć jasne kryteria opatrywania dokumentów klauzulą „niejawne”, aby unikać niejednoznaczności i arbitralnych decyzji, a ponadto dokumenty powinno się odtajniać, gdy tylko przestanie istnieć potrzeba utajnienia; apeluje do Komisji o dokonywanie oceny, czy negocjowany dokument może zostać upubliczniony niezwłocznie po tym, jak został on wewnętrznie sfinalizowany; zwraca uwagę, że orzecznictwo TSUE wyraźnie stwierdza, że jeśli dokument pochodzący z instytucji UE jest objęty wyjątkiem dotyczącym prawa dostępu, dana instytucja musi wyraźnie wyjaśnić, dlaczego dostęp do tego dokumentu mógłby stanowić konkretne i faktyczne naruszenie interesu chronionego wyjątkiem, oraz że orzecznictwo to stwierdza, że ryzyko takiego naruszenia powinno dać się w rozsądny sposób przewidzieć, a nie być czysto hipotetyczne; wzywa Komisję do wdrożenia zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z lipca 2014 r., ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do dokumentów dotyczących wszystkich negocjacji, oraz do publikowania porządków obrad i protokołów posiedzeń z udziałem osób i organizacji objętych zakresem obowiązywania rejestru służącego przejrzystości; apeluje do Komisji o informowanie Parlamentu i opinii publicznej o wstępnych programach negocjacji jeszcze przed ich rozpoczęciem, a także o ostatecznych programach i sprawozdaniach już po zakończeniu negocjacji;

50.  uważa, że UE musi odgrywać wiodącą rolę, jeśli chodzi o zwiększanie przejrzystości negocjacji handlowych, nie tylko w odniesieniu do procesów dwustronnych, lecz także, w miarę możliwości, do procesów kilkustronnych i wielostronnych, przy nie mniejszej przejrzystości niż ta, która towarzyszy negocjacjom zorganizowanym w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO); podkreśla jednak, że Komisja musi również przekonać swoich partnerów negocjacyjnych do zwiększenia przejrzystości po ich stronie, aby upewnić się, że jest to proces wzajemny, w którym pozycja negocjacyjna UE nie jest zagrożona, oraz do uwzględnienia pożądanego poziomu przejrzystości przy określaniu zakresu negocjacji z potencjalnymi partnerami negocjacyjnymi; podkreśla, że większa przejrzystość leży w interesie wszystkich partnerów negocjacyjnych i interesariuszy UE na całym świecie oraz że może ona zwiększyć globalne wsparcie dla handlu opartego na zasadach;

51.  przypomina, jak ważne jest, by proces ustawodawczy w sprawie wspólnej polityki handlowej opierał się na statystykach unijnych zgodnych z postanowieniami art. 338 ust. 2 TFUE oraz na ocenach skutków i ocenach wpływu na zrównoważony rozwój spełniających najwyższe normy bezstronności i rzetelności, która to zasada powinna przyświecać wszelkim odpowiednim przeglądom w ramach realizowanej przez Komisję strategii „lepszego stanowienia prawa”; uważa, że oceny skutków dla każdego sektora zapewniłyby umowom handlowym UE wyższy poziom wiarygodności i prawomocności;

52.  przypomina swój apel skierowany do Komisji w rezolucji z dnia 12 kwietnia 2016 r.(8) o przygotowanie europejskiego kodeksu postępowania w kwestii przejrzystości, rzetelności i rozliczalności, który służyłby jako wytyczna działań przedstawicieli UE w organizacjach i organach międzynarodowych; apeluje o większą spójność i koordynację polityki w globalnych instytucjach poprzez wprowadzenie międzynarodowych standardów legitymacji demokratycznej, przejrzystości, rozliczalności i rzetelności; uważa, że UE powinna zracjonalizować i skodyfikować swoją reprezentację w międzynarodowych organizacjach i organach, aby zwiększyć przejrzystość, uczciwość i odpowiedzialność udziału Unii w tych organach, jej wpływ i propagowanie prawodawstwa, które przyjęła w wyniku procesu demokratycznego; wzywa do przyjęcia porozumienia międzyinstytucjonalnego w celu sformalizowania między przedstawicielami UE a Parlamentem dialogu, który należy zorganizować z udziałem Parlamentu Europejskiego w celu ustalenia wytycznych dotyczących przyjmowania i zapewnienia spójności europejskich stanowisk w okresie poprzedzającym najważniejsze rokowania międzynarodowe;

Przejrzystość i odpowiedzialność w zakresie wydatków publicznych

53.  uważa, że dane dotyczące budżetu i wydatków w UE powinny być przejrzyste i rozliczalne za pośrednictwem publikacji, w tym na poziomie państw członkowskich w odniesieniu do zarządzania dzielonego;

Przejrzystość i rozliczalność zarządzania gospodarczego w strefie euro

54.  uważa, że decyzje podejmowane w ramach posiedzeń Eurogrupy, Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, „nieformalnych” posiedzeń Rady Ecofin i szczytów państw strefy euro muszą być w razie konieczności zinstytucjonalizowane, stać się przejrzyste i rozliczalne, w tym za sprawą publikacji porządków obrad i protokołów posiedzeń, w dążeniu do znalezienia równowagi między pożądaną przejrzystością a konieczną ochroną polityki finansowej, monetarnej lub ekonomicznej Unii bądź państw członkowskich;

Przejrzystość i odpowiedzialność w odniesieniu do budżetu UE

55.  zwraca uwagę, że w 2014 r. zamkniętych zostało łącznie 40 spraw dotyczących personelu UE i członków instytucji; podkreśla, że liczba ta jest niewielka, co wskazuje, że nadużycia i korupcja nie są zjawiskami powszechnymi w instytucjach UE(9);

56.  podkreśla, że w 2014 r. najwięcej potencjalnych przypadków nadużyć, o których poinformował Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), dotyczyło wykorzystania europejskich funduszy strukturalnych (549 z 1417 zarzutów); podkreśla, że w 2014 r. OLAF zalecił odzyskanie 476,5 mln EUR środków z funduszy strukturalnych; odnotowuje, że odpowiednie organy odzyskały kwotę 22,7 mln EUR w następstwie zaleceń OLAF przedstawionych w 2014 r.; apeluje do państw członkowskich o priorytetowe potraktowanie prawidłowego przyznania funduszy UE oraz o dołożenie wszelkich starań w celu odzyskania funduszy, które zostały niewłaściwie przyznane(10);

57.  apeluje do Komisji o przedstawienie rewizji tzw. sześciopaku i dwupaku w celu zapewnienia Parlamentowi większych uprawnień kontrolnych przy przyjmowaniu kluczowych dokumentów dotyczących europejskiego semestru, a w szczególności skutecznych środków zagwarantowania poszanowania zasady pomocniczości i proporcjonalności;

58.  apeluje do Eurogrupy o włączenie Parlamentu w monitorowanie wypełniania warunków umownych ustalonych z beneficjentami pomocy finansowej przyznanej w ramach Europejskiego Mechanizmu Stabilności;

Ochrona osób zgłaszających zachowania nieetyczne oraz walka z korupcją

59.  z zadowoleniem odnosi się do prowadzonego przez Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich postępowania mającego wykazać, czy instytucje UE spełniają swe zobowiązania dotyczące wprowadzenia wewnętrznych zasad dotyczących sygnalizowania nieprawidłowości; wyraża ubolewanie w związku z ustaleniami Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, zgodnie z którymi niektóre instytucje UE nie wdrożyły jeszcze należycie przepisów dotyczących ochrony osób zgłaszających zachowania nieetyczne; zwraca uwagę, że dotychczas takie przepisy przyjęły jedynie Parlament, Komisja, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Trybunał Obrachunkowy; apeluje o przeprowadzenie przez Parlament badania dotyczącego mechanizmu ochrony akredytowanych asystentów parlamentarnych w razie zgłoszenia przez nich zachowań nieetycznych;

60.  uważa, że skuteczna ochrona osób zgłaszających zachowania nieetyczne jest najważniejszym orężem w walce przeciwko korupcji i w związku z tym przypomina swój apel do Komisji z dnia 25 listopada 2015 r.(11) o przedstawienie do czerwca 2016 r. ram ustawodawczych UE w celu skutecznej ochrony demaskatorów i innych tego typu osób,(12) z uwzględnieniem oceny przepisów na szczeblu krajowym, aby zapewnić minimalne przepisy dotyczące osób zgłaszających zachowania nieetyczne;

61.  apeluje do Komisji o ścisłe stosowanie środków dotyczących uznaniowości i wykluczenia w odniesieniu do zamówień publicznych, z właściwymi kontrolami przeszłości przeprowadzanymi w każdym przypadku, jak również o stosowanie kryterium wykluczenia w celu wyłączania przedsiębiorstw w razie konfliktu interesów, co ma kluczowe znaczenie dla ochrony wiarygodności instytucji;

62.  uważa, że osoby zgłaszające nieetyczne zachowania zbyt często spotykały się z prześladowaniem raczej niż ze wsparciem, nawet w instytucjach UE; apeluje do Komisji o przedstawienie wniosku dotyczącego zmiany rozporządzenia w sprawie działalności Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich oraz o dodanie do zakresu jego kompetencji funkcji punktu kontaktowego dla osób zgłaszających zachowania nieetyczne, które czują się ofiarami prześladowania; apeluje do Komisji o przedstawienie propozycji odpowiedniego zwiększenia budżetu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, aby umożliwić wprowadzenie w życie tego nowego zadania stanowiącego wyzwanie;

63.  apeluje, by UE jak najszybciej złożyła wniosek o członkostwo w Grupie Państw przeciwko Korupcji Rady Europy (GRECO) oraz aby Parlament Europejski był stale informowany o biegu nadanym temu wnioskowi o członkostwo; apeluje do Komisji o zawarcie w sprawozdaniu przeglądu największych problemów korupcyjnych w państwach członkowskich, zaleceń politycznych zmierzających do zaradzenia tym problemom, a także działań następczych, które powinny zostać podjęte przez Komisję, ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwego wpływu działań korupcyjnych na funkcjonowanie rynku wewnętrznego;

64.  uważa, że osoby, które zostały skazane za korupcję prawomocnym wyrokiem w UE, lub przedsiębiorstwa prowadzone lub posiadane przez osoby, które dopuściły się korupcji lub sprzeniewierzenia środków publicznych w interesie swojego przedsiębiorstwa i zostały za to skazane prawomocnym wyrokiem, powinny przez okres co najmniej trzech lat mieć faktyczny zakaz zawierania umów w sprawie zamówień publicznych z Unią Europejską i zakaz otrzymywania funduszy UE; wzywa Komisję do wprowadzenia zmian w systemie prekluzji; podkreśla, że przedsiębiorstwa wykluczone przez Komisję z ubiegania się o fundusze UE powinny być automatycznie umieszczane w publicznym wykazie, aby lepiej chronić interesy finansowe UE i umożliwić opinii publicznej sprawowanie kontroli;

65.  zwraca uwagę, że odkąd w dniu 12 listopada 2008 r. Unia Europejska została zatwierdzoną stroną Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji (UNCAC), nie uczestniczyła ona w mechanizmie wzajemnej oceny przewidzianym w ramach tej konwencji ani nie podjęła działań w celu dokonania samooceny tego, w jaki sposób wypełnia swoje obowiązki wynikające z konwencji; apeluje do Unii Europejskiej o wypełnienie spoczywających na niej obowiązków wynikających z UNCAC poprzez dokonanie samooceny tego, w jaki sposób wypełnia swoje obowiązki wynikające z konwencji oraz uczestniczy w mechanizmie wzajemnej oceny; apeluje do Komisji o jak najszybsze opublikowanie następnego sprawozdania o zwalczaniu korupcji w UE oraz o włączenie do niego rozdziału dotyczącego instytucji UE; apeluje do Komisji o przeprowadzenie zarówno na poziomie instytucji unijnych, jak i państw członkowskich dodatkowej analizy środowiska, w którym wdrażane są strategie polityczne, aby określić nieodłączne czynniki krytyczne, newralgiczne obszary i czynniki ryzyka sprzyjające korupcji;

66.  przypomina o swojej decyzji z dnia 25 marca 2014 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zwalczania nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii za pośrednictwem prawa karnego (2012/0193(COD)) i apeluje o podjęcie szybkiej decyzji w tej kwestii;

Rzetelność w uregulowaniach UE

67.  wzywa Komisję do analizy systemowych zabezpieczeń w celu uniknięcia konfliktu interesów w zakresie regulacji wyrobów przemysłowych i wdrażania polityki; wzywa Komisję do zajęcia się obecnym strukturalnym konfliktem interesów w zakresie publicznej oceny ryzyka objętych regulacjami wyrobów, a mianowicie sytuacją, w której ocena tych wyrobów opiera się w dużej mierze lub całkowicie na badaniach prowadzonych przez wnioskodawców lub opłacane przez nich podmioty trzecie i w której zbyt często nie zwraca się uwagi na wyniki badań niezależnych lub nawet odrzuca takie wyniki; uznaje, że producenci w dalszym ciągu powinni przedkładać wyniki badań, przy założeniu rozłożenia kosztów między duże firmy i MŚP w oparciu o ich względny udział rynkowy w celu zagwarantowania uczciwego działania w tym zakresie, jednak uważa, że osoby prowadzące ocenę powinny w pełnym zakresie uwzględniać na jej potrzeby niezależne badania naukowe, które zostały zrecenzowane przez innych ekspertów z branży; wzywa Komisję w szczególności do przeglądu swojego komunikatu z 2002 r. w sprawie ogólnych zasad i standardów prowadzenia konsultacji z zainteresowanymi stronami; w celu rozwiązania problemów wynikających z wybiórczego niedopuszczania do szerszego obiegu niekorzystnych wyników badań sugeruje, że warunkiem umożliwiającym uwzględnienie w procesie regulacyjnym i politycznym mogłaby być wcześniejsza rejestracja badań i prób naukowych, wraz z podaniem zakresu i spodziewanej daty ukończenia; podkreśla, w interesie rzetelnego i niezależnego doradztwa naukowego w zakresie opracowywania polityki, jak ważne jest przeznaczenie wystarczających zasobów na rozwój wewnętrznej eksperckiej wiedzy w wyspecjalizowanych agencjach UE, w tym w zakresie możliwości prowadzenia badań i prób oraz publikacji ich wyników, co poprawi atrakcyjność służby publicznej w zakresie doradztwa regulacyjnego bez przerywania kariery zawodowej naukowców na uczelni;

Wzmocnienie rozliczalności parlamentarnej Komisji i jej agencji

68.  wzywa Komisję do sporządzenia projektu rozporządzenia dotyczącego wszystkich agencji UE, na podstawie którego Parlamentowi przyznane zostaną uprawnienia w zakresie współdecydowania w procesie mianowania lub dymisji dyrektorów tych agencji oraz bezpośrednie prawo do zadawania im pytań i ich przesłuchiwania;

69.  zwraca uwagę na potrzebę zatrudniania niezależnych ekspertów w agencjach UE, a także położenia większego nacisku na eliminowanie konfliktów interesów w organach agencji; zwraca uwagę, że obecnie eksperci wielu agencji, w tym Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), nie otrzymują wynagrodzenia; apeluje o odpowiednie wynagradzanie ekspertów w agencjach regulacyjnych, którzy reprezentują na przykład organizacje niedochodowe i środowiska akademickie; podkreśla znaczenie przeznaczenia odpowiednich zasobów na rozwój wewnętrznej eksperckiej wiedzy w wyspecjalizowanych agencjach UE;

70.  apeluje do EFSA, Europejskiej Agencji Leków (EMA) i Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) o pilne przeanalizowanie ich polityki niezależności w celu wyraźnego zagwarantowania całkowitej niezależności do sektorów gospodarki, które regulują, oraz w celu uniknięcia wystąpienia konfliktu interesów między pracownikami tych agencji a ekspertami;

71.  wyraża poparcie dla parlamentów narodowych, które zapraszają komisarzy w celu zadawania im pytań;

72.  przypomina, że możliwość powoływania komisji śledczych jest nieodłączną cechą systemów parlamentarnych na całym świecie oraz że Traktat z Lizbony ustanawia specjalną procedurę ustawodawczą w celu przyjęcia rozporządzenia w sprawie uprawnień śledczych w art. 226 akapit 3 TFUE; podkreśla, że zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Parlament, Rada i Komisja muszą dojść do porozumienia w sprawie nowego rozporządzenia;

73.  wzywa do podjęcia szybkiej decyzji w sprawie wniosku Rady i Komisji z dnia 23 maja 2012 r. dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego w sprawie szczegółowych przepisów regulujących wykonywanie przez Parlament Europejski uprawnień śledczych(13);

°

°  °

74.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1)

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0376.

(2)

Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0197.

(3)

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0203.

(4)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0484.

(5)

Wyrok Trybunału z dnia 21 września 2010 r. – Królestwo Szwecji/Association de la presse internationale ASBL (API) i Komisja Europejska (C-514/07 P), Association de la presse internationale ASBL (API) przeciwko Komisji Europejskiej (C-528/07 P), Komisja Europejska przeciwko Association de la presse internationale ASBL (API) (C-532/07 P), połączone sprawy C-514/07 P, C-528/07 P i C-532/07 P, ECLI:EU:C:2010:541.

(6)

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0376.

(7)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0202.

(8)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0108.

(9)

Sprawozdanie OLAF za rok 2014, Piętnaste sprawozdanie Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2014 r

(10)

Ibidem.

(11)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0408.

(12)

Sprawozdawca, tekst przejęty dosłownie z rezolucji z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie interpretacji prawa podatkowego i innych środków o podobnym charakterze lub skutkach (Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0408).

(13)

Teksty przyjęte, P7_TA(2012)0219.


UZASADNIENIE

Dystans w stosunku do obywateli wymaga najwyższych standardów w zakresie przejrzystości, rozliczalności i rzetelności

Instytucje UE są bardziej przejrzyste, rozliczalne i wolne od korupcji niż większość innych instytucji politycznych na szczeblu krajowym lub regionalnym w Europie. Obywatele mogą śledzić prawie wszystkie posiedzenia komisji za pośrednictwem bezpośrednich relacji w internecie: jest to przykład przejrzystości, która jak dotąd nie występuje w większości parlamentów państw członkowskich. Komisja Europejska jest administracją otwartą, dużo bardziej przejrzystą i dostępną niż ta, z którą mamy do czynienia w większości państw członkowskich. Niemniej z kilku powodów prowadzona w Brukseli polityka jest odleglejsza od obywateli w całej UE. Zgodnie z wynikami badania Eurostatu z 2014 r. ogólny poziom zaufania obywateli do instytucji UE wynosi 42%. Stanowi to wzrost w stosunku do roku poprzedzającego, choć w ujęciu historycznym jest to wynik dość niski; w 2002 r. poziom zaufania wynosił bowiem 59%. W większości liczącej 20 państw członkowskich obecnie wyższy jest poziom zaufania do instytucji krajowych. Jedynie w mniejszości liczącej osiem krajów obywatele bardziej ufają instytucjom UE niż instytucjom krajowym.

Polityka na szczeblu lokalnym i krajowym jest mniej odległa od obywateli: w mediach częściej się o niej mówi, obywatele mają bardziej osobiste kontakty ze swoimi przedstawicielami, zagadnienia czasem wydają się mniej abstrakcyjne, a język zwykle nie jest przeszkodą w polityce krajowej i lokalnej. Niemniej oprócz tych różnic o charakterze raczej strukturalnym polityka UE wydaje się wielu obywatelom bardziej odległa, ponieważ w ich przekonaniu obywatele nie mają na nią wpływu. Co gorsza, dzisiejsza Unia Europejska jest czasem postrzegana raczej jako Europa lobbystów niż Europa obywateli. W Brukseli jest więcej aktywnych lobbystów niż w Waszyngtonie. Badania pokazują ogromny brak równowagi między dostępem do unijnych decydentów i wpływem na nich bardzo silnych interesów gospodarczych a takim dostępem i wpływem słabszych interesów społecznych. W celu skrócenia tego postrzeganego dystansu niniejsze sprawozdanie stanowi apel o przyjęcie podejścia składającego się z trzech elementów: instytucje UE muszą poprawić przejrzystość, rozliczalność i rzetelność oraz ustanowić możliwie jak najwyższe normy w tych obszarach.

Rzetelność polega na sprawiedliwym i równym traktowaniu interesów obywateli

Traktat z Lizbony gwarantuje, że „Unia przestrzega zasady równości swoich obywateli, którzy są traktowani z jednakową uwagą przez jej instytucje” (art. 9), oraz że „każdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii”. W rzeczywistości jest jednak inaczej. Uprzywilejowany dostęp bardzo silnych grup interesów do unijnych decydentów kontrastuje dobitnie z zasadą równego traktowania interesów obywateli. Ci, którzy dysponują już większą ilością pieniędzy i większą władzą, mogą z łatwością wywierać stosunkowo większy wpływ. W celu zniwelowania tej luki instytucje UE muszą zwiększyć swoją rzetelność. Rzetelność oznacza równy dostęp obywateli do procesu decyzyjnego oraz należyte uwzględnianie ich głosu w tym procesie. Faworyzowanie partykularnych interesów i stawianie ich nad interesem ogólnym jest przeciwieństwem rzetelności. Celem niniejszego sprawozdania jest przyczynienie się do rozdzielenia władzy gospodarczej i władzy politycznej. Leży to także w najlepiej rozumianym interesie zdecydowanej większości małych i średnich przedsiębiorstw w Europie. Tam, gdzie prawo pisane jest przez przedsiębiorstwa wielonarodowe, małe przedsiębiorstwa nie mają szans na rozwój działalności.

Wzmacnianie pozycji obywateli poprzez zapewnienie im dostępu do informacji i dokumentów

W celu osiągnięcia rzetelności w polityce UE traktaty wskazują dalszy kierunek, a w art. 10 ust. 3 TFUE sprecyzowany został następujący wymóg: „Decyzje są podejmowane w sposób jak najbardziej otwarty i zbliżony do obywatela”. W związku z tym rozumiemy przejrzystość jako terminowe udostępnianie obywatelom wszystkich istotnych informacji w celu zmniejszenia ewentualnych rozbieżności informacyjnych między obywatelami a lobbystami, a także między tymi, którzy reprezentują partykularne interesy gospodarcze, a tymi, którzy są reprezentantami bardziej ogólnych interesów społecznych. Litera i duch traktatów wzywają do zwrócenia szczególnej uwagi na czas dostępu do informacji. Podejmowanie decyzji „w sposób jak najbardziej zbliżony do obywatela” oznacza, że obywatele powinni mieć wystarczającą ilość czasu na gruntowne zapoznanie się z informacjami, zanim zapadną decyzje. Ponadto kwestia równości między obywatelami jest również zagadnieniem związanym z czasem. W związku z tym, iż podejmowanie decyzji jest zazwyczaj procesem ciągłym, możliwość dostępu do dokumentów i informacji przed finalizacją danej sprawy ma zasadnicze znaczenie. Różnice między przedsiębiorczymi i profesjonalnymi podmiotami, z jednej strony, a obywatelami czy nawet posłami do Parlamentu, z drugiej strony, są sprzeczne z traktatami i niweczą rzetelność. W związku z powyższym niedopuszczalny jest obieg tajnych i nieformalnych dokumentów wśród uprzywilejowanej grupki wybrańców. W traktatach wprowadzono wyraźne rozróżnienie: dokumenty są jawne albo – w wyjątkowych okolicznościach – niejawne. Oznacza to, że: wszystko, co wiedzą lobbyści, musi być jawne dla wszystkich.

Proces opracowywania projektu unijnych przepisów jest centralnym elementem służącym zwiększeniu przejrzystości w Unii Europejskiej. Ogół społeczeństwa ma prawo wiedzieć, kto miał wpływ na sporządzanie projektu aktu prawnego. Jednym z najważniejszych narzędzi umożliwiających osiągnięcie większej przejrzystości w przepisach unijnych jest wprowadzenie śladu legislacyjnego. Ślad legislacyjny polega na rejestrowaniu wpływu różnych grup interesów na każdy akt prawny i umożliwia oszacowanie ewentualnych nierówności w poziomie wpływów. Ponadto im więcej istotnych informacji na temat spotkań i ich treści zostaje udostępnionych w czasie rzeczywistym, w tym większym stopniu można skorygować tę nierównowagę przed przyjęciem danego aktu prawnego. W sporządzonej na zamówienie komisji AFCO przez departament polityki analizie pt. „Institutional and Constitutional aspects of Special Interest Representation” (Instytucjonalne i konstytucyjne aspekty związane z reprezentowaniem interesów partykularnych) zaleca się wprowadzenie śladu legislacyjnego.

Rozliczalność instytucji UE dzięki przejrzystości

Skandale, takie jak te związane z wręczaniem łapówek za nowelizację, były bodźcem do wprowadzenia nowych przepisów mających zabezpieczyć rzetelność polityki UE. Traktaty zobowiązują wszystkich pracujących w instytucjach w następujący sposób: „wykonując swoje zadania, instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii korzystają ze wsparcia otwartej, efektywnej i niezależnej administracji europejskiej” (art. 298 ust. 1 TFUE). Rozliczalność można osiągnąć wyłącznie dzięki przepisom, które zapewnią, że instytucje, osoby piastujące urzędy i personel będą prowadzić przejrzystą sprawozdawczość dotyczącą wykonywanej przez siebie pracy.

Mimo iż wiele etapów unijnej procedury ustawodawczej jest bardziej przejrzystych niż w państwach członkowskich, decydujący etap podczas procedury współdecyzji znika za zamkniętymi drzwiami. Coraz częstsze uciekanie się do nieoficjalnych rokowań podczas rozmów trójstronnych doprowadziło do sytuacji, w której 80% unijnych przepisów przyjmuje się obecnie w pierwszym czytaniu. Istnieje problem dotyczący przejrzystości tych niejawnych posiedzeń: brak jest protokołów z tych posiedzeń, nieznani są ich uczestnicy ani prezentowane przez nich stanowiska, tajne dokumenty czasami wpadają w ręce niektórych lobbystów, ale nigdy nie docierają do ogółu społeczeństwa. Ta wybiórcza przejrzystość na korzyść uprzywilejowanych podmiotów niweczy rzetelność obecnej procedury, ponieważ nie traktuje się w niej równo obywateli.

Obrona rzetelności dzięki niezależnemu nadzorowi zapobiegającemu konfliktom interesów

Potrzebne są najlepsze dostępne standardy służące ochronie rzetelności członków i personelu instytucji UE. Standardy te muszą obejmować działania członków i personelu wewnątrz i na zewnątrz instytucji UE, a także podczas sprawowania funkcji w instytucjach UE oraz po zakończeniu ich sprawowania, na przykład poprzez wprowadzenie okresów przejściowych w sytuacji, gdy osoby te zechcą kontynuować karierę w obszarach ściśle związanych z ich pracą na rzecz instytucji UE.

Neutralność jest istotnym kryterium skutecznego nadzorowania przestrzegania przepisów. Unijne sprawozdanie o zwalczaniu korupcji za rok 2014 zawiera konkluzję, że niezależność agencji antykorupcyjnych jest czynnikiem mającym kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji ich misji: „W niektórych przypadkach, w których agencje posiadają silny mandat, niezależne zaangażowane zarządzanie okazało się przełomową zmianą umożliwiającą ściganie spraw korupcyjnych na wysokich szczeblach” (s. 41). W związku z tym powierzanie zewnętrznym i neutralnym podmiotom nadzoru nad przestrzeganiem przepisów przez członków i personel jest lekcją, z której wyciągnęliśmy wnioski na temat istniejących systemów rzetelności. Taki niezależny nadzór jest obecnie praktykowany w niektórych państwach członkowskich, takich jak Francja czy Chorwacja. Ponadto należy się także zająć ewentualnym konfliktem interesów związanym ze składem grup eksperckich i kontrolowaniem finansowania partii politycznych na poziomie europejskim. Grupy eksperckie nie mogą zezwalać na to, aby przedstawiciele partykularnych interesów byli bezpośrednimi współtwórcami dotyczącego ich aktu prawnego. Parlament Europejski nie powinien nadzorować finansowania partii, do których należy większość zasiadających w nim posłów.

Budowanie nowego zaufania w negocjacjach handlowych dzięki przejrzystości

W porównaniu z polityką europejską międzynarodowe negocjacje handlowe są nawet jeszcze bardziej odległe od obywateli. Umowy handlowe regularnie wiążą prawnie Unię Europejską, co może utrudniać zmianę decyzji w sytuacji, gdy dojdzie do zmiany większości politycznej lub opinii publicznej. Z powodu tych dalekosiężnych skutków umów handlowych negocjacje w tych sprawach muszą tym bardziej spełniać najwyższe standardy w zakresie przejrzystości i rozliczalności. Argumentem przeciwko przejrzystości w negocjacjach handlowych była łatwiejsza możliwość pomyślnego zakończenia negocjacji w przypadku utrzymywania ich w tajemnicy. Jednak przykłady pochodzące ze Światowej Organizacji Handlu (WTO), ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) lub Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (WIPO) udowadniają, że umowy międzynarodowe mogą być z sukcesem negocjowane w pełnym świetle z wykorzystaniem jawnych dokumentów, a nawet jawnych spotkań negocjacyjnych. Biorąc pod uwagę rosnące w całej Europie niezadowolenie z trwających negocjacji w sprawie transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego oraz z finalizacji CETA, Unia Europejska powinna przyjąć wspomniane najlepsze praktyki w celu zwiększenia przejrzystości, rozliczalności i rzetelności wszystkich swoich negocjacji handlowych.


ZAŁĄCZNIK: WYKAZ PODMIOTÓW LUB OSÓB, OD KTÓRYCH SPRAWOZDAWCA OTRZYMAŁ INFORMACJE

Poniższy wykaz opracowano na zasadzie zupełnej dobrowolności, na wyłączną odpowiedzialność sprawozdawcy. Przy sporządzaniu sprawozdania, do czasu przyjęcia go w komisji, sprawozdawca otrzymał informacje od następujących podmiotów lub osób:

Podmiot lub osoba

Access Info Europe

49931835063-67

Andreas Pavlou - 02.05.2016, 21.11.2016

Alliance for Lobby Transparency and Ethics Regulation (ALTER-EU)

2694372574-63

Obejmuje między innymi Access Info Europe, FoEE, CEO, LobbyControl - 27.01.2016, 10.03.2016, 06.07.2016, 23.09.2016, 05.10.2016, 28.10.2016, 29.11.2016, 07.02.2017, 02.03.2017

Bundesarbeitskammer Österreich (BAK)

23869471911-54

Alice Wagner, Julia Stroj - 13.09.2016, 23.09.2016

Europejskie Obserwatorium Przedsiębiorstw (Corporate Europe Observatory – CEO).

5353162366-85

Olivier Hoedeman, Martin Pigeon, Pascoe Sabido, Margarida da Silva, Vicky Cann - 22.04.2015, 28.10.2016, 29.11.2016, 02.03.2017

Rada Izb Adwokackich i Stowarzyszeń Prawniczych Unii Europejskiej (CCBE)

4760969620-65

Simone Cuomo - 15.10.2015

Rada Gmin i Regionów Europy (CEMR)

Carol Thomas

Democracy International e.V.

180184113990-05

Sophie von Hatzfeldt - 23.09.2016, 05.10.2016

European Public Affairs Consultancies Association (EPACA)

8828523562-52

Karl Isaksson, James Padgett - 16.03.2015, 27.02.2017

Wspólne europejskie biura samorządów lokalnych Bawarii, Badenii-Wirtembergii i Saksonii

Caroline Bogenschütz, Christiane Thömmes - 16.02.2016

Frank Bold Society

57221111091-19

Bartosz Kwiatkowski - 10.03.2016, 06.07.2016, 09.09.2016, 13.09.2016, 23.09.2016, 05.10.2016, 27.10.2016, 21.11.2016, 02.03.2017, 10.03.2017

Friends of the Earth Europe (FoEE)

9825553393-31

Paul de Clerck, Fabian Flues, Myriam Douo - 27.01.2016, 10.03.2016, 06.07.2016, 23.09.2016, 05.10.2016, 28.10.2016, 29.11.2016, 07.02.2017, 02.03.2017

LobbyControl

6314918394-16

Nina Katzemich - 28.10.2016, 29.11.2016, 02.03.2017

Riparte il futuro

158241921709-39

Giulio Carini - 23.09.2016, 05.10.2016

Transparency International (TI)

501222919-71

Daniel Freund, Elsa Foucraut Yannik Bendel, Lola Girard, Carl Dolan - 25.02.2015, 03.09.2015, 15.12.2015, 01.03.2016, 15.03.2016, 02.05.2016, 01.07.2016, 06.07.2016, 09.09.2016, 27.10.2016, 28.10.2016, 29.11.2016, 06.02.2017, 02.03.2017, 10.03.2017


OPINIA Komisji Handlu Międzynarodowego (11.12.2015)

dla Komisji Spraw Konstytucyjnych

w sprawie przejrzystości, odpowiedzialności i uczciwości w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Bernd Lange

WSKAZÓWKI

Komisja Handlu Międzynarodowego zwraca się do Komisji Spraw Konstytucyjnych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  przypomina, że Traktat o Unii Europejskiej (TUE) wyznaczył nowy etap w procesie tworzenia coraz ściślejszej unii, w której decyzje powinny być podejmowane z możliwie najwyższym poszanowaniem zasady otwartości i jak najbliżej obywateli (art. 1 TUE); bierze pod uwagę ożywioną debatę publiczną w całej Unii na temat trwających negocjacji handlowych i zgłaszane przez obywateli UE obawy dotyczące kształtowania polityki handlowej UE; uważa, że w celu utrzymania legitymizacji polityki handlowej UE należy uczynić więcej, aby podnieść poziom informowania o polityce handlowej i negocjacjach handlowych oraz o tym, jak odnośne dane są gromadzone przez państwa członkowskie i Komisję oraz przekazywane do wiadomości publicznej, pamiętając o tym, że należy znaleźć równowagę między przejrzystością a efektywnością; uważa, że pozycja obywateli powinna również zostać wzmocniona, aby byli oni w stanie lepiej zrozumieć kształtowanie polityki i wewnętrzne funkcjonowanie administracji UE (w tym Komisji Handlu Międzynarodowego – INTA); z zadowoleniem przyjmuje zatem inicjatywę Komisji na rzecz przejrzystości i nową strategię handlową o nazwie „Handel z korzyścią dla wszystkich”, która ma na celu m.in. ustanowienie większej przejrzystości w polityce handlowej;

2.  przypomina, że zgodnie z art. 12 lit. f) TUE dotyczącym roli parlamentów narodowych w UE stworzono różne instrumenty współpracy w celu zagwarantowania skutecznej kontroli demokratycznej nad unijnym prawodawstwem na wszystkich szczeblach; podkreśla, że większe zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego i partnerów społecznych – stosownie do zobowiązania UE do uznawania i wspierania roli partnerów społecznych, wyrażonego w art. 152 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) – ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia większej legitymizacji (w tym w odniesieniu do określania wytycznych negocjacyjnych); w związku z tym podkreśla istotną potrzebę faktycznego zaangażowania wszystkich zainteresowanych stron za pomocą spotkań, zebrań informacyjnych i innych środków oraz potrzebę optymalizacji wewnętrznych grup doradczych zajmujących się wdrażaniem istniejących umów handlowych; wzywa Komisję do zwiększenia integracyjnego charakteru wszystkich konsultacji społecznych;

3.  zaleca, aby trwające starania Komisji na rzecz zwiększenia przejrzystości we wszystkich bieżących i przyszłych negocjacjach handlowych obejmowały wzmocnienie mandatu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich jako niezawisłego organu nadzoru;

4.  wzywa Radę i Komisję do pełnego i poważnego zaangażowania się w realizację zasady lojalnej współpracy z Parlamentem przez natychmiastowe zapewnienie właściwymi kanałami pełnych i dokładnych informacji o działaniach zewnętrznych Unii, w tym o jej wspólnej polityce handlowej, w odniesieniu do podejmowania decyzji oraz wdrażania prawa pierwotnego i wtórnego; wzywa Komisję do pełnego uwzględnienia wniosków Parlamentu dotyczących porozumienia międzyinstytucjonalnego, zwłaszcza w odniesieniu do zestawu jasnych kryteriów tymczasowego stosowania i wykonywania umów handlowych; wzywa Radę do przyjęcia tych kryteriów i zagwarantowania, że tymczasowe stosowanie umów handlowych jest uzależnione od uprzedniej zgody Parlamentu Europejskiego;

5.  przypomina, że zgodnie z zasadą lojalnej współpracy Unia i państwa członkowskie muszą wzajemnie się szanować i udzielać sobie wzajemnego wsparcia w wykonywaniu określonych zadań (art. 4 i 13 TUE), co jest warunkiem wstępnym umożliwiającym Parlamentowi właściwe pełnienie funkcji prawodawczej i budżetowej oraz funkcji kontroli politycznej i konsultacyjnej (art. 14 TUE); zauważa, że mimo iż istnieje porozumienie międzyinstytucjonalne między Parlamentem a Komisją, to nie zawarto analogicznego porozumienia między Parlamentem a Radą, co stwarza pewne bariery dla kontroli;

6.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że komisja INTA i Dyrekcja Generalna Komisji ds. Handlu czynią aktywne starania, aby zacieśnić współpracę, ustanowić najlepsze praktyki i udoskonalić kanały komunikacji, oraz że te wspólne działania są szczególnie przydatne w odniesieniu do monitorowania negocjacji handlowych przez stałych sprawozdawców komisji INTA i ukierunkowane grupy monitorujące; podkreśla niedawne, podjęte przez Komisję wysiłki w celu zwiększenia przejrzystości negocjacji handlowych; uważa jednak, że Rada i Komisja powinny jeszcze udoskonalić swoje metody pracy, aby lepiej współpracować z Parlamentem, jeśli chodzi o dostęp do dokumentów, udzielanie informacji i podejmowanie decyzji w odniesieniu do wszystkich kwestii i negocjacji dotyczących wspólnej polityki handlowej (np. informacje dotyczące negocjacji – w tym zakres i postępy negocjacji oraz mandaty negocjacyjne – charakter mieszany lub wyłączny umów handlowych i ich tymczasowe stosowanie, działania i decyzje podejmowane przez organy utworzone na mocy umów handlowych lub inwestycyjnych, posiedzenia ekspertów oraz akty delegowane i wykonawcze); w związku z tym wyraża ubolewanie, że Rada nie udostępniła posłom do Parlamentu Europejskiego mandatów negocjacyjnych dotyczących wszystkich negocjowanych obecnie umów, ale z zadowoleniem przyjmuje, że po roku negocjacji między Komisją a Parlamentem w sprawie dostępu do dokumentów związanych z negocjacjami na temat transatlantyckiego partnerstwa handlowo-inwestycyjnego (TTIP) nareszcie osiągnięto porozumienie operacyjne, w ramach którego wszyscy posłowie do PE uzyskali ten dostęp, dzięki czemu negocjacje w sprawie TTIP są najbardziej przejrzystymi negocjacjami w historii; w związku z tym przyjmuje z zadowoleniem ambitny zamiar Komisji, jakim jest wykorzystanie obecnej inicjatywy na rzecz przejrzystości TTIP jako modelu dla wszystkich negocjacji handlowych, jak określono w strategii handlowej „Handel z korzyścią dla wszystkich”; zauważa, że rozporządzenie nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów przyznaje zwykłym obywatelom bardzo szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do dokumentów, które mogą wykraczać poza zakres dostępu, jakiego udziela się obecnie posłom do Parlamentu Europejskiego;

7.  podkreśla, że – jak zauważył Trybunał Sprawiedliwości (TS) – konieczność zapewnienia przejrzystości wynika z demokratycznego charakteru rządów w UE oraz że w przypadku np. negocjacji handlowych, gdy opinia publiczna nie ma dostępu do informacji poufnych, muszą one być dostępne dla parlamentarzystów, którzy kontrolują politykę handlową w imieniu obywateli; uważa zatem, że Parlament bezwzględnie powinien mieć dostęp do informacji niejawnych, aby wykonywać uprawnienia kontrolne, dopełniając obowiązku właściwego postępowania z takimi informacjami; jest zdania, że powinny istnieć jasne kryteria opatrywania dokumentów klauzulą „niejawne”, aby unikać niejednoznaczności i arbitralnych decyzji, a ponadto dokumenty powinno się odtajniać, gdy tylko przestanie istnieć potrzeba utajnienia; zauważa, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości wyraźnie stwierdza, że jeśli dokument pochodzący z instytucji UE jest objęty wyjątkiem dotyczącym prawa dostępu, dana instytucja musi wyraźnie wyjaśnić, dlaczego dostęp do tego dokumentu mógłby stanowić konkretne i faktyczne naruszenie interesu chronionego wyjątkiem, oraz że orzecznictwo to stwierdza, że ryzyko takiego naruszenia powinno dać się w rozsądny sposób przewidzieć, a nie być czysto hipotetyczne; wzywa Komisję do wdrożenia zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z lipca 2015 r., ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do dokumentów dotyczących wszystkich negocjacji;

8.  uważa, że UE musi odgrywać wiodącą rolę, jeśli chodzi o zwiększanie przejrzystości negocjacji handlowych, nie tylko w odniesieniu do procesów dwustronnych, lecz także w miarę możliwości – kilkustronnych i wielostronnych, przy nie mniejszej przejrzystości niż ta, jaka towarzyszy negocjacjom zorganizowanym w ramach Światowej Organizacji Handlu (WTO); podkreśla jednak, że Komisja musi również przekonać partnerów negocjacyjnych do zwiększenia przejrzystości po ich stronie, aby upewnić się, że jest to proces wzajemny, w którym pozycja negocjacyjna UE nie jest zagrożona, oraz do uwzględnienia pożądanego poziomu przejrzystości przy określaniu zakresu negocjacji z potencjalnymi partnerami negocjacyjnymi; podkreśla, że większa przejrzystość leży w interesie wszystkich partnerów negocjacyjnych i interesariuszy UE na całym świecie oraz że może ona zwiększyć globalne wsparcie dla handlu opartego na zasadach;

9.  przypomina, jak ważne jest, by proces ustawodawczy w sprawie wspólnej polityki handlowej opierał się na statystykach unijnych zgodnych z postanowieniami art. 338 ust. 2 TFUE oraz na ocenach skutków i ocenach wpływu na zrównoważony rozwój spełniających najwyższe normy bezstronności i rzetelności, która to zasada powinna przyświecać wszelkim odpowiednim przeglądom w ramach realizowanej przez Komisję strategii „lepszego stanowienia prawa”; uważa, że oceny skutków dla każdego sektora zapewniłyby umowom handlowym UE wyższy poziom wiarygodności i prawomocności;

10.  podkreśla, że Komisja musi wspierać ogólny interes Unii, być kierowana przez członków wybranych ze względu na swe kwalifikacje i niezależność oraz powstrzymywać się od podejmowania wszelkich działań niezgodnych z charakterem jej funkcji (art. 17 TUE); z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy służące większej przejrzystości, odpowiedzialności i uczciwości, w tym decyzje przyjęte przez Komisję w dniu 25 listopada 2014 r., oraz nadanie nowej dynamiki rejestrowi służącemu przejrzystości, który powinien być obowiązkowy i wiążący dla wszystkich instytucji, organów, urzędów i agencji UE; z zadowoleniem przyjmuje dalszą refleksję o tym, jak poprawić rejestr służący przejrzystości (rejestr unijnych lobbystów), tak aby proces legislacyjny stał się w większej mierze oparty na faktach oraz bardziej przejrzysty dla obywateli i zainteresowanych stron; wzywa w związku z tym Parlament do koordynowania działań w celu zwiększenia w instytucjach przejrzystości w odniesieniu do działalności grup lobbystów, organizacji pozarządowych, związków zawodowych i grup szczególnych interesów;

11.  wyraża zdecydowane przekonanie, że przejrzystość, uczciwość, etyczne postępowanie, zasada odpowiedzialności oraz dobrych rządów powinny przyświecać wszystkim inicjatywom politycznym i administracyjnym w UE oraz że należy włączać je do tych inicjatyw, a także uważa, że należy dążyć do dalszego zaangażowania i kontynuować skoordynowane prace międzyinstytucjonalne na rzecz wyższych standardów uczciwości; przykładowo Komisja nie powinna przyjmować wytycznych wdrażających prawo, które byłyby sprzeczne ze stanowiskiem Parlamentu i Rady;

12.  uważa, że wiarygodność etycznego postępowania UE będzie w ostatecznym rozrachunku osądzona przez obywateli w odniesieniu do spójności unijnych inicjatyw politycznych z wewnętrznymi standardami administracyjnymi; w tym kontekście pochwala wewnętrzne standardy UE dotyczące zwalczania korupcji i ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia;

13.  uważa, że Parlament powinien w bardziej ukierunkowany sposób współpracować z Trybunałem Sprawiedliwości, Trybunałem Obrachunkowym, Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz z Urzędem ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych przy Komisji, tak aby organy te, w ramach swoich uprawnień i obowiązków, przekazywały sobie wzajemnie szczegółowe informacje o kształtowaniu wspólnej polityki handlowej.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

10.12.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

33

0

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Maria Arena, David Borrelli, David Campbell Bannerman, Daniel Caspary, Santiago Fisas Ayxelà, Karoline Graswander-Hainz, Ska Keller, Jude Kirton-Darling, Gabrielius Landsbergis, Bernd Lange, Emmanuel Maurel, Emma McClarkin, Artis Pabriks, Godelieve Quisthoudt-Rowohl, Viviane Reding, Inmaculada Rodríguez-Piñero Fernández, Marietje Schaake, Helmut Scholz, Adam Szejnfeld, Hannu Takkula, Iuliu Winkler

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Klaus Buchner, Dita Charanzová, Nicola Danti, Sander Loones, Lola Sánchez Caldentey, Ramon Tremosa i Balcells, Marita Ulvskog, Wim van de Camp, Jarosław Wałęsa

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Edward Czesak, Eleonora Evi, Maurice Ponga, Dario Tamburrano, Derek Vaughan, Flavio Zanonato


OPINIA Komisji Kontroli Budżetowej (2.12.2015)

dla Komisji Spraw Konstytucyjnych

w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Tamás Deutsch

WSKAZÓWKI

Komisja Kontroli Budżetowej zwraca się do Komisji Spraw Konstytucyjnych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

A.  mając na uwadze, że przejrzystość, rozliczalność i rzetelność to kluczowe i uzupełniające się elementy promowania dobrych rządów w instytucjach UE oraz zapewniania większej otwartości UE i jej procesu decyzyjnego;

B.  mając na uwadze, że zaufanie obywateli do instytucji UE ma podstawowe znaczenie dla demokracji, dobrych rządów i skutecznego kształtowania polityki;

C.  mając na uwadze, że istnieje potrzeba ograniczenia luk w rozliczalności w UE i przestawienia się na metody kontroli w większym stopniu oparte na współpracy, łączące demokratyczny nadzór, kontrolę i audyt, a jednocześnie zapewniające większą przejrzystość;

D.  mając na uwadze, że korupcja ma znaczne konsekwencje finansowe i stanowi poważne zagrożenie dla demokracji, praworządności i inwestycji publicznych;

E.  mając na uwadze, że przejrzystość, rozliczalność i rzetelność powinny być przewodnimi zasadami kultury obowiązującej w instytucjach UE;

1.  apeluje o ogólnie skuteczniejsze zapobieganie korupcji w sektorze publicznym, a zwłaszcza w instytucjach UE, i zwalczanie jej dzięki podejściu całościowemu, począwszy od lepszego publicznego dostępu do dokumentów i surowszych przepisów dotyczących konfliktu interesów, wspierania dziennikarstwa śledczego i organizacji antykorupcyjnych, wprowadzenia lub wzmocnienia rejestrów służących przejrzystości oraz zapewnienia wystarczających zasobów do przeznaczenia na środki egzekwowania prawa, a skończywszy na lepszej współpracy między państwami członkowskimi i współpracy z odnośnymi państwami trzecimi;

2.  wzywa wszystkie instytucje UE do udoskonalenia procedur i praktyk służących ochronie interesów finansowych Unii oraz do czynnego włączenia się w proces udzielania absolutorium, który jest zorientowany na wyniki;

3.  podkreśla potrzebę zwiększenia rzetelności i polepszenia ram etycznych dzięki lepszemu wdrażaniu kodeksów postępowania i zasad etycznych, aby wzmocnić wspólną i skuteczną kulturę rzetelności dla wszystkich instytucji i agencji UE;

4.  opowiada się za utworzeniem niezależnej struktury nadzoru nad przestrzeganiem różnych kodeksów postępowania oraz nad ochroną demaskatorów, z odniesieniem do możliwie najwyższych zawodowych standardów etycznych, w kontekście umacniania ram rozliczalności sektora publicznego oraz zwiększania skuteczności administracji dzięki lepszym zasadom i strukturom rządzenia na wszystkich poziomach;

5.  ubolewa nad tym, że Rada wciąż jeszcze nie przyjęła kodeksu postępowania; jest zdania, że wszystkie instytucje UE powinny uzgodnić wspólny kodeks postępowania, który jest niezbędny dla przejrzystości, rozliczalności i rzetelności tych instytucji; wzywa te instytucje i organy UE, które jeszcze nie mają kodeksu postępowania, do jak najszybszego opracowania takiego dokumentu;

6.  wzywa te instytucje UE, które wprowadziły kodeksy postępowania, w tym Parlament, do nasilenia działań służących ich wdrażaniu, np. kontroli oświadczeń majątkowych;

7.  domaga się, by wszystkie instytucje UE stosowały się do przepisów art. 16 regulaminu pracowniczego i corocznie publikowały informacje o urzędnikach wyższego szczebla, którzy opuścili administrację unijną, oraz wykazy zaistniałych przypadków konfliktu interesów; domaga się, by wspomniana powyżej niezależna struktura oceniła zgodność pounijnego zatrudnienia, czyli sytuacji, gdy urzędnicy służby cywilnej i byli posłowie do Parlamentu Europejskiego przechodzą z sektora publicznego do prywatnego (efekt „drzwi obrotowych”), oraz możliwość wystąpienia konfliktu interesów, a także by określiła wyraźne okresy karencji („cooling-off periods”), które powinny obejmować co najmniej okres, na jaki przyznano odprawę przejściową, i podczas których urzędnicy i posłowie do PE muszą zachowywać się uczciwie i dyskretnie lub spełniać pewne warunki przy podejmowaniu nowych obowiązków; domaga się, by wspomniana powyżej struktura składała się z niezależnych zewnętrznych ekspertów, tak aby mogła w pełni niezależnie realizować powierzone jej zadania;

8.  przypomina ogólną zasadę, zgodnie z którą każda osoba korzysta z domniemania niewinności, dopóki jej wina nie zostanie zgodnie z prawem dowiedziona;

9.  zachęca instytucje i organy UE do lepszego informowania swoich urzędników na temat polityki dotyczącej konfliktów interesów w ramach prowadzonych działań informacyjnych oraz do uwzględnienia rzetelności i przejrzystości jako elementów, które powinny być obowiązkowo omawiane podczas procedury rekrutacji i rozmów na temat wyników; jest zdania, że w przepisach dotyczących konfliktu interesów należy dokonać rozróżnienia między przedstawicielami wyłonionymi w wyborach a funkcjonariuszami publicznymi; uważa, że również w państwach członkowskich niezbędne są tego rodzaju przepisy dotyczące funkcjonariuszy publicznych i urzędników uczestniczących w administrowaniu dotacjami europejskimi i w ich kontroli; wzywa Komisję Europejską do przedłożenia stosownego projektu podstawy prawnej;

10.  z zadowoleniem przyjmuje decyzję Komisji dotyczącą zwiększenia przejrzystości dzięki usprawnianiu funkcjonowania jej systemu grup ekspertów, zwłaszcza jeśli chodzi o procedurę selekcji ekspertów, poprzez opracowanie nowej polityki dotyczącej konfliktów interesów w odniesieniu do ekspertów mianowanych do działania we własnym imieniu, co umożliwia Parlamentowi sprawowanie bezpośredniej kontroli nad takimi nominacjami; odnotowuje wymóg, zgodnie z którym w stosownych przypadkach eksperci muszą być zarejestrowani w rejestrze służącym przejrzystości; wzywa jednak Komisję do uwzględnienia – przy opracowywaniu poprawek do obowiązujących przepisów przekrojowych dotyczących grup ekspertów – zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących składu grup ekspertów oraz zaleceń zawartych w badaniu „Skład grup ekspertów Komisji i status rejestru grup ekspertów”, aby opracować bardziej systematyczne i przejrzyste podejście; zwraca się do Komisji o zaangażowanie się w dialog z Parlamentem, zanim te przepisy zostaną formalnie przyjęte, zwłaszcza w związku ze spodziewanym niebawem sprawozdaniem Komisji Kontroli Budżetowej i Komisji Prawnej na ten temat; zachęca agencje europejskie do rozważenia reform idących w podobnym kierunku;

11.  jest zdania, że należy podjąć dalsze kroki, aby stawić czoła kwestiom etycznym związanym z polityczną rolą grup nacisku, ich praktykami i wpływem oraz aby promować gwarancje rzetelności w celu podniesienia poziomu przejrzystości działalności lobbingowej; proponuje opracowanie wspólnego dla wszystkich instytucji unijnych regulaminu dotyczącego sposobu i warunków wykonywania w ich obrębie działalności lobbingowej;

12.  uważa, że można podnieść poziom przejrzystości dzięki utworzeniu śladu legislacyjnego dla działań lobbingowych w UE; wzywa do przedstawienia do 2016 r. wniosku, który umożliwiłby publikację wszystkich dokumentów powstałych na każdym etapie procesu opracowywania przepisów i byłby usankcjonowaniem ostatecznego przejścia od dobrowolnego do obowiązkowego rejestru UE dla wszelkiej działalności lobbingowej we wszystkich instytucjach UE;

13.  wzywa Radę do przystąpienia do unijnego rejestru służącego przejrzystości;

14.  w tym kontekście jest zdania, że obowiązkowy rejestr UE musi zawierać wyraźne przepisy dotyczące rodzaju informacji, jakie należy rejestrować, tj. dokładne i regularnie aktualizowane informacje na temat charakteru działalności lobbingowej/prawnej, wraz ze szczegółowymi rejestrami kontaktów oraz wkładu do unijnego prawa i kształtowania polityki; uważa, że należy wprowadzić nadzorowany przez Parlament system sankcji w przypadku nadużyć; wzywa Komisję do przedstawienia bez dalszej zwłoki wniosków na temat obowiązkowego rejestru;

15.  apeluje o to, by wszystkie instytucje UE, które jeszcze tego nie uczyniły, przyjęły w trybie pilnym wewnętrzne zasady dotyczące informowania o nieprawidłowościach i stosowały wspólne podejście do swoich obowiązków, zwłaszcza jeśli chodzi o ochronę demaskatorów; zwraca się o zwrócenie szczególnej uwagi na ochronę demaskatorów w kontekście dyrektywy w sprawie ochrony tajemnicy handlowej; zwraca się do Komisji, aby promowała przepisy w sprawie minimalnego poziomu ochrony demaskatorów w UE; wzywa instytucje do zmiany regulaminu pracowniczego w taki sposób, by nie tylko formalnie zobowiązywał on urzędników do zgłaszania wszelkich nieprawidłowości, lecz również ustanawiał odpowiednie środki ochrony demaskatorów; wzywa instytucje do niezwłocznego wdrożenia art. 22 lit. c) regulaminu pracowniczego;

16.  zwraca się do instytucji i organów UE o ścisłe stosowanie środków dotyczących uznaniowości i wykluczenia w odniesieniu do zamówień publicznych, z właściwymi kontrolami przeszłości przeprowadzanymi w każdym przypadku, jak również o stosowanie kryteriów wykluczenia w celu wyłączania przedsiębiorstw w razie konfliktu interesów, co ma kluczowe znaczenie dla ochrony interesów finansowych UE;

17.  jest zdania, że procedura udzielania absolutorium to ważny instrument rozliczalności demokratycznej względem obywateli Unii; przypomina powtarzające się trudności napotykane dotychczas przy procedurach udzielania absolutorium, które wynikały z braku współpracy ze strony Rady; podkreśla, że skuteczna kontrola budżetowa oraz demokratyczna rozliczalność instytucji wymagają współpracy Parlamentu i Rady;

18.  uważa, że Rada musi być rozliczalna i przejrzysta podobnie jak pozostałe instytucje;

19.  twierdzi, że sprawozdania roczne instytucji UE mogłyby odgrywać ważną rolę w przestrzeganiu zasad przejrzystości, rozliczalności i rzetelności; wzywa instytucje UE do zamieszczania w sprawozdaniach rocznych standardowego rozdziału poświęconego tym kwestiom;

20.  uważa, że pierwsze dwuletnie sprawozdanie Komisji o zwalczaniu korupcji to obiecująca próba lepszego zrozumienia korupcji we wszystkich jej aspektach, opracowania skutecznych odpowiedzi z myślą o zaradzeniu problemowi oraz przetarcia drogi dla większej rozliczalności przestrzeni publicznej względem obywateli UE; w tym kontekście ponownie zaznacza, jak ważna jest unijna polityka zerowej tolerancji wobec oszustw, korupcji i zmowy; ubolewa jednak, że sprawozdanie to nie dotyczyło również polityki antykorupcyjnej samych instytucji unijnych;

21.  zwraca uwagę, że złożony i wieloaspektowy charakter korupcji zagraża demokracji i praworządności oraz powstrzymuje i naraża na szwank unijną gospodarkę, wiarygodność i reputację (zwłaszcza poprzez praktyki zatajania i presję, by odchodzić od pierwotnych celów polityki lub by wykonywać zadania w określony sposób);

22.  domaga się, by najpóźniej w drugim sprawozdaniu o zwalczaniu korupcji Komisja przeprowadziła dalszą analizę – na poziomie zarówno instytucji UE, jak i państw członkowskich – środowiska, w którym wdrażane są strategie polityczne, aby określić nieodłączne czynniki krytyczne, delikatne obszary i czynniki ryzyka sprzyjające korupcji;

23.  wzywa w związku z tym Komisję do zwrócenia szczególnej uwagi na zapobieganie konfliktom interesów i praktykom korupcyjnym w agencjach zdecentralizowanych, które są szczególnie podatne, zważywszy na fakt, że są one stosunkowo mało znane opinii publicznej, a ich siedziby są rozmieszczone na całym terytorium UE;

24.  ponawia swój wniosek(1), by Komisja składała Parlamentowi i Radzie dwa razy w roku sprawozdanie z wdrażania przez instytucje UE ich wewnętrznych strategii antykorupcyjnych, i liczy, że będzie mógł zapoznać się z następnym sprawozdaniem na początku 2016 r.; zwraca się do Komisji o dodanie rozdziału o wynikach działań instytucji UE w zakresie zwalczania korupcji i jest zdania, że przyszłe sprawozdania Komisji o zwalczaniu korupcji powinny zawsze obejmować wszystkie instytucje i organy UE;

25.  uważa, że Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) jest kluczowym podmiotem w walce z korupcją, i jest w związku z tym zdania, że sprawą najwyższej wagi jest to, by urząd ten działał skutecznie i niezależnie; zaleca, by zgodnie z rozporządzeniem w sprawie OLAF Komitet Nadzoru OLAF otrzymał dostęp do informacji potrzebnych do skutecznego wykonywania swojego mandatu w odniesieniu do nadzoru nad działalnością OLAF oraz by uzyskał niezależność budżetową;

26.  wzywa, by UE jak najszybciej złożyła wniosek o członkostwo w Grupie Państw przeciwko Korupcji Rady Europy (GRECO) oraz aby Parlament Europejski był stale informowany o biegu nadanemu temu wnioskowi o członkostwo;

27.  wzywa Komisję do niezwłocznego wywiązania się z obowiązków dotyczących sprawozdawczości na mocy Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji;

28.  zachęca do zacieśnienia współpracy między państwami członkowskimi w celu wymiany know-how i dobrych praktyk, umocnienia porozumień międzynarodowych dotyczących współpracy sądowej i policyjnej oraz zbliżenia UE, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Rady Europy w celu opracowania skoordynowanego działania z myślą o zwalczaniu korupcji;

29.  uznaje ważną rolę Europolu i Eurojustu w zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, w tym korupcji; uważa, że agencje te powinny mieć większe uprawnienia do działania w tym obszarze, zwłaszcza w przypadku przestępczości ponadnarodowej; zaleca powierzenie Prokuraturze Europejskiej mandatu obejmującego zwalczanie przestępczości zorganizowanej, w tym korupcji; podkreśla, że zadania i obowiązki Prokuratury Europejskiej należy bardziej doprecyzować, aby uniknąć potencjalnego nakładania się działań Prokuratury Europejskiej i organów krajowych.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

1.12.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

21

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Nedzhmi Ali, Inés Ayala Sender, Ryszard Czarnecki, Dennis de Jong, Tamás Deutsch, Martina Dlabajová, Jens Geier, Ingeborg Gräßle, Bogusław Liberadzki, Verónica Lope Fontagné, Monica Macovei, Georgi Pirinski, Claudia Schmidt, Igor Šoltes, Marco Valli, Tomáš Zdechovský

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Benedek Jávor, Marian-Jean Marinescu, Julia Pitera, Miroslav Poche, Patricija Šulin

(1)

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie sprawozdania rocznego za rok 2013 dotyczącego ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej (Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0062).


OPINIA Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (8.12.2015)

dla Komisji Spraw Konstytucyjnych

w sprawie przejrzystości, odpowiedzialności i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Nessa Childers

WSKAZÓWKI

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności zwraca się do Komisji Spraw Konstytucyjnych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

Zagadnienia ogólne

1.  zwraca uwagę, w kontekście swojej rezolucji w sprawie stanowiska Rady w sprawie projektu budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2015, na pilną potrzebę utworzenia wiążących prawnie ram w celu zastąpienia komunikatu „Ramy dla grup ekspertów Komisji: zasady horyzontalne i rejestr publiczny”(1), tak by osiągnąć pełne i konsekwentne wdrożenie stosownych zasad we wszystkich dyrekcjach generalnych Komisji (DG);

2.  zwraca uwagę na fakt, że ogólny cel polityki badawczej UE odnoszący się do tworzenia partnerstw publiczno-prywatnych przez firmy i placówki naukowe stoi w sprzeczności z potrzebą posiadania w UE organów ds. regulacji niezależnych badań nad wyrobami przemysłowymi; wzywa Komisję do analizy systemowych zabezpieczeń w celu uniknięcia konfliktu interesów w zakresie regulacji wyrobów przemysłowych i realizacji polityki;

3.  wzywa Komisję do zajęcia się obecnym strukturalnym konfliktem interesów w zakresie publicznej oceny ryzyka objętych regulacjami wyrobów, a mianowicie sytuacją, w której ocena tych wyrobów opiera się w dużej mierze lub całkowicie na badaniach prowadzonych przez wnioskodawców lub opłacane przez nich podmioty trzecie i w której zbyt często nie zwraca się uwagi lub nawet odrzuca się wyniki badań niezależnych; uznaje, że producenci w dalszym ciągu powinni przedkładać wyniki badań, przy założeniu rozłożenia kosztów między duże firmy i MŚP w oparciu o ich względny udział rynkowy w celu zagwarantowania uczciwego działania w tym zakresie, jednak uważa, że osoby prowadzące ocenę powinny w pełnym zakresie uwzględniać na jej potrzeby niezależne badania naukowe, które zostały zrecenzowane przez innych ekspertów z branży;

4.  z zadowoleniem przyjmuje fakt inwestowania przez sektor prywatny w badania i rozwój; przypomina, że większość ekspertów uczestniczyła w projektach badawczych finansowanych przez sektor prywatny; przypomina również, że wiedza jest rzadkim zasobem, więc nie należy sprawiać, by była niedostępna dla grup ekspertów;

Kwestie międzynarodowe

5.  zwraca się do Komisji o opublikowanie i rozpowszechnienie na czas publicznych zaproszeń do składania wniosków dotyczących wyboru wszystkich członków grup ekspertów, o uzależnienie ich od rejestracji w rejestrze służącym przejrzystości oraz o zapewnienie zgodności z wytycznymi OECD dotyczącymi zarządzania konfliktami interesów w służbie cywilnej, a także należytej staranności w ich kontrolowaniu w cyklu rocznym;

6.    zachęca Komisję do pójścia za przykładem Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem, działającej w ramach Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), i wprowadzenia statusu „zaproszonych ekspertów”, umożliwiając zwracanie się do ekspertów zewnętrznych, a jednocześnie nie dopuszczając podmiotów borykających się z rzeczywistymi, potencjalnymi czy pozornymi konfliktami interesów do głosowania i przygotowywania prerogatyw członków grup ekspertów;

7.  apeluje do wszystkich właściwych instytucji UE o wdrożenie art. 5.3 Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu, na mocy którego państwa strony zobowiązują się do prowadzenia polityki w zakresie ograniczenia użycia tytoniu bez podlegania wpływom interesów handlowych i innych interesów przemysłu tytoniowego, zgodnie z zaleceniami zawartymi w odnośnych wytycznych; wzywa Komisję do opublikowania oceny umowy z PMI i umów z innymi firmami tytoniowymi, a także oceny ich skutków dla wdrożenia wspomnianej wyżej konwencji ramowej; wyraża swoje rozczarowanie w związku z opublikowaną niedawno, znacząco zredagowaną wymianą e-maili między Komisją a British American Tobacco;

8.  jest przekonany, że umowa z PMI nie powinna być negocjowana przed zakończeniem publicznej i przejrzystej debaty, która powinna odbyć się po opublikowaniu oceny tej umowy; wzywa Komisję do przeanalizowania istniejących alternatyw;

9.  uważa, że w sytuacji braku spóźnionej już oceny skutków którą ma przygotować Komisja, nowa umowa z branżą tytoniową w sprawie zwalczania przemytu i podrabiania papierosów nie jest odpowiednim instrumentem walki z nielegalnym handlem tytoniem, w szczególności w świetle art. 15 dyrektywy o wyrobach tytoniowych, przyjętej przez strony ramowej konwencji WHO;

10.  podkreśla, że istnieje potrzeba posiadania systemu identyfikacji nielegalnej produkcji i kierunków zbytu nielegalnie wyprodukowanych papierosów, który byłby niezależny od branży tytoniowej, zgodnie z art. 8 ust. 2 Protokołu WHO w sprawie wyeliminowania nielegalnego obrotu wyrobami tytoniowymi, w szczególności w sytuacji braku przekazywania przejętych towarów z przemytu do niezależnych badań laboratoryjnych oraz z uwagi na żywotny interes branży w ustaleniu nielegalności zarekwirowanych wyrobów zgodnie z umową w sprawie zwalczania przemytu i podrabiania papierosów, a także towarzyszącej temu utracie wpływów z cła po stronie Unii;

Zagadnienia związane z lobbingiem

11.  wzywa Komisję do zagwarantowania dostępu opinii publicznej do informacji dotyczących działalności lobbingowej w celu poprawy przejrzystości i uczciwości procesu decyzyjnego w instytucjach UE; uważa, że dostęp opinii publicznej do informacji dotyczących działalności lobbingowej stanowi kluczowe prawo obywateli UE i jest konieczny do zachowania dobrej praktyki demokratycznej;

12.  wzywa instytucje UE i ich pracowników oraz agencje do niezapraszania niezarejestrowanych lobbystów na swoje wysłuchania i na inne oficjalne wydarzenia; wzywa do uwzględnienia zespołu negocjacyjnego Komisji ds. TTIP we wszelkich przepisach tego rodzaju;

13.  wzywa instytucje UE do utworzenia dostępnego publicznie internetowego archiwum wszystkich stanowisk zgłoszonych przez zainteresowane strony oraz do zobowiązania wszystkich zarejestrowanych lobbystów do jednoczesnego składania w tym archiwum kopii wszystkich stanowisk zgłaszanych członkom lub personelowi instytucji;

Sprawy dotyczące UE

14.  uważa, że w czasach rosnącego eurosceptycyzmu kluczowe jest wzmocnienie zaufania publicznego do instytucji UE i do osób, które nimi zarządzają, oraz że najwyższe znaczenie mają zdecydowane zobowiązanie do zachowania przejrzystości, zagwarantowanie uczciwości instytucji oraz zwalczanie korupcji;

15.  przypomina, że badanie Eurobarometru z 2014 r. wykazało, że 70% opinii publicznej w UE uważa, że w instytucjach unijnych obecna jest korupcja, i w związku z tym wzywa instytucje UE do pilnego rozwiązania kwestii braku zaufania publicznego;

16.  wzywa Komisję w szczególności do przeglądu swojego komunikatu z 2002 r. w sprawie ogólnych zasad i standardów konsultacji z zainteresowanymi stronami(2);

17.  wzywa Przewodniczącego Komisji do rozszerzenia nowych działań w zakresie przejrzystości obowiązujących komisarzy i dyrektorów generalnych na innych wyższych rangą urzędników UE, w tym kierowników działów, którzy biorą znaczący udział w procesie legislacyjnym i którzy regularnie spotykają się z zainteresowanymi stronami;

18.  przypomina, że Karta praw podstawowych Unii Europejskiej gwarantuje obywatelom prawo dostępu do dokumentów publicznych i ubolewa nad faktem, że jednym z najczęstszych problemów dotyczących przejrzystości instytucji Unii Europejskiej jest właśnie odmowa dostępu do dokumentów i informacji;

19.  wzywa Komisję do zbadania różnych opcji, w tym aktów legislacyjnych oraz uzgodnień instytucjonalnych i administracyjnych, a także do podjęcia konkretnych działań na rzecz utworzenia ram dla poprawy jakości zarządzania i rzeczywistej reprezentacji przyszłych pokoleń w celu lepszej integracji ich praw w procesie decyzyjnym i kształtowaniu polityki na szczeblu europejskim;

20.  podkreśla, że Komisja powinna wzmocnić etykę wykorzystania konsultacji naukowych, przede wszystkim nie dążąc do zachowania równowagi politycznej, a raczej opierając się na jak najbardziej obiektywnych i pochodzących od autorytetów informacjach;

21.  wzywa Komisję do ułatwienia dostępu do informacji i do zapewnienia większej przejrzystości w stosowaniu wyjątków przewidzianych w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 1049/2001;

22.  zdecydowanie zaleca wprowadzenie pięcioletniego okresu karencji w zakresie interesów komercyjnych jako wymogu dla kandydatów na ekspertów mających uczestniczyć jako pełnoprawni członkowie paneli naukowych realizujący obowiązki w zakresie tworzenia przepisów i podejmowania decyzji;

23.  przyjmuje z zadowoleniem decyzję Komisji w sprawie zobowiązania swoich członków do podawania do publicznej wiadomości informacji dotyczących swoich spotkań i spotkań członków swoich gabinetów z organizacjami lub specjalistami w kwestiach związanych z opracowywaniem i wdrażaniem polityki Unii;

24.  wzywa Komisję do zapewnienia dostępu do dokumentów, informacji i szczegółów dotyczących postępowań w sprawie wezwania do zapłaty skierowanych do państw członkowskich i w sprawie uchybienia zobowiązaniom prowadzonych przeciwko państwom członkowskim, jak również informacji na temat wykonywania wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej;

25.  uznaje i docenia wysiłki Komisji na rzecz większej przejrzystości w negocjacjach TTIP i wzywa Komisję do dalszej poprawy przejrzystości negocjacji oraz do umożliwienia wszystkim posłom do Parlamentu Europejskiego łatwego dostępu do tekstów negocjacji;

26.  zachęca wiceprzewodniczącego Komisji ds. lepszego stanowienia prawa, stosunków międzyinstytucjonalnych, praworządności i Karty praw podstawowych do utrzymania w mocy swojej obietnicy i niezwłocznego przygotowania wniosków dotyczących ustanowienia obowiązkowego rejestru sprzyjającego przejrzystości, w tym odpowiednich mechanizmów kar dla organizacji, które nie przestrzegają zasad; wzywa Radę, aby jako współustawodawca unijny stosowała się do zasad dotyczących rejestru sprzyjającego przejrzystości;

Wiedza specjalistyczna

27.  sugeruje, że w celu wyeliminowania problemów wynikających z wybiórczego niedopuszczania do szerszego obiegu niekorzystnych wyników badań warunkiem umożliwiającym uwzględnienie w procesie regulacyjnym i politycznym mogłaby być wcześniejsza rejestracja badań i prób naukowych, wraz z podaniem zakresu i spodziewanej daty ukończenia;

28.  jest zaniepokojony, w związku ze swoją rolą w zakresie ochrony uczciwości procesu decyzyjnego w sprawach publicznych, pewnymi, wprowadzającymi w błąd praktykami rejestracji interesów ekonomicznych w grupach ekspertów, które zniekształcają liczbę takich interesów przedstawianą zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i względnym, a także brakiem równowagi względem interesów nieekonomicznych lub politycznych;

29.  wzywa Komisję do zapewnienia, by w ramach konsultacji uwzględniono także pytania otwarte, pozwalające dyskutować o zasadniczych aspektach polityki, a nie tylko pytania, których celem jest potwierdzenie obranych wcześniej kierunków polityki lub opcji; wzywa Komisję do zagwarantowania zrównoważonego udziału w konsultacjach poprzez odzwierciedlenie różnorodności zainteresowanych stron;

30.  uważa, że w celu zapewnienia faktycznie zrównoważonego udziału należy ze szczególną starannością traktować publikację zaproszeń do składania wniosków, po to by docierać do poszczególnych, zainteresowanych danym tematem sektorów wiedzy zarówno z obszaru nauki, jak i społeczeństwa obywatelskiego;

31.  z zadowoleniem przyjmuje ogłoszenie przez Komisję przeglądu klasyfikacji członków grup ekspertów w rejestrze grup ekspertów; uważa, że działanie to powinno dostosować klasyfikację członków do klasyfikacji stosowanej w rejestrze służącym przejrzystości;

32.  wzywa Komisję do wprowadzenia prawnie wiążących środków i sankcji w celu dopilnowania, by skład grup ekspertów i podobnych podmiotów zapewniających im porady był dokładnie i stale równoważony, z odpowiednim uwzględnieniem poziomu wiedzy i aktualnego doświadczenia w zakresie omawianych kwestii, i klasyfikowany pod względem charakteru interesów reprezentowanych przez członków, zgodnie z zaleceniami Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w kontekście dochodzenia z własnej inicjatywy OI/6/2014/NF;

33.  uważa za niewystarczający ogólny poziom jawności postępowań i obrad grup ekspertów; wzywa Komisję do terminowego zagwarantowania dostępności bardziej szczegółowych informacji w formie zbiorczej, w szczególności w odniesieniu do prac podgrup; wzywa Komisję, aby publikowała na swojej stronie internetowej oświadczenia ekspertów o braku konfliktu interesów oraz protokoły posiedzeń grup ekspertów;

34.  z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do wprowadzenia nowych przepisów w zakresie konfliktu interesów osób powołanych jako członkowie grup ekspertów do działania we własnym imieniu; podkreśla potrzebę złożenia przez wszystkich ekspertów oświadczeń o braku konfliktu interesów, które podlegałyby publikacji w rejestrze grup ekspertów;

35.  zachęca Komisję do monitorowania niezależności ekspertów przez cały okres wykonywania przez nich swoich obowiązków, ponieważ w trakcie sprawowania mandatu mogą pojawić się nowe interesy gospodarcze;

36.  przyznaje, że grupy ekspertów potrzebują dostępu do najlepszej dostępnej wiedzy naukowej;

37.  jest zdania, że wymóg posiadania bardzo szczegółowej wiedzy technicznej nie stanowi ważnego powodu pozwalającego unieważnić zaproszenie do składania wniosków;

Agencje

38.  zwraca uwagę na potrzebę zatrudniania niezależnych ekspertów w agencjach UE, a także na położenie większego nacisku na eliminowanie konfliktów interesów w organach agencji;

39.  zwraca uwagę na fakt, że agencje powinny opierać swoje decyzje na najlepszym dostępnym materiale dowodowym; przypomina, że rzetelność naukową zapewnia wzajemna ocena, przejrzystość i powtarzalność wyników;

40.  podkreśla, w interesie rzetelnego i niezależnego doradztwa naukowego w zakresie opracowywania polityki, jak ważne jest przeznaczenie wystarczających zasobów na rozwój wewnętrznej eksperckiej wiedzy w wyspecjalizowanych agencjach UE, w tym w zakresie możliwości prowadzenia badań i prób oraz publikacji ich wyników, co zwiększa atrakcyjność służby publicznej w zakresie doradztwa regulacyjnego bez przerywania ścieżki zawodowej naukowców na uczelni.

41.  zdecydowanie opowiada się za tym, by wszystkie dane użyte przez dowolną agencję w celu sformułowania danego wniosku naukowego były dostępne dla opinii publicznej w formacie umożliwiającym odczyt maszynowy, po to by zagwarantować kontrolę naukową i stały postęp w dziedzinie nauki; zdecydowanie opowiada się za tym, by, z uwzględnieniem konieczności poszanowania prywatności, klauzule poufności handlowej i przepisy w zakresie tajemnicy handlowej nie mogły utrudniać ujawniania danych; wzywa Komisję do dokładnego monitorowania odpowiedniego wdrożenia przepisów o ujawnianiu danych;

42.  wzywa instytucje UE do zagwarantowania, by agencje wyposażone były w środki odpowiadające ich zadaniom; przypomina, że obecnie eksperci pracujący dla szeregu agencji nie otrzymują wynagrodzenia za swoją pracę pomimo strategicznego znaczenia ich wkładu w zdrowie publiczne i ochronę środowiska;

43.  podkreśla w kontekście agencji UE, że nie wystarczy poleganie na deklaracji własnej przyszłych członków paneli i komitetów naukowych, jeśli chodzi o weryfikację potencjalnego konfliktu interesów; zachęca agencje do utworzenia systemu proaktywnych mechanizmów kontroli;

44.  podkreśla, że Europejska Agencja Leków (EMA) powinna zapewnić największą przejrzystość, udostępniając raporty kliniczne, i przyjmuje z zadowoleniem jej decyzję w sprawie publikowania z wyprzedzeniem raportów z badań klinicznych, która wspiera decyzje podjęte w odniesieniu do leków;

45.  wzywa agencje UE do dalszego stosowania rygorystycznych kryteriów i procedur celem zapewnienia niezależności ich paneli naukowych od sektorów gospodarki i innych sektorów, których dotyczą ich rozważania, a także ich niezależności od wpływu partii politycznych mających określony program w zakresie przedmiotowej kwestii, aby odpowiednio unikać konfliktów interesów, przy czym należy położyć szczególny nacisk na możliwość wykorzystywania statusu „zaproszonych ekspertów” umożliwiającego uzyskiwanie opinii od ekspertów, którzy są powiązani z sektorami regulowanymi, ale nie mogą opracowywać opinii naukowych ani podejmować decyzji;

Zagadnienia dotyczące Parlamentu Europejskiego

46.  wyraża uznanie dla wysokiej jakości pracy Biura Analiz Parlamentu Europejskiego; zwraca uwagę na potrzebę przeznaczenia większych zasobów na jego rzecz i dodatkowego zagwarantowania jego administracyjnej niezależności w służbie interesowi publicznemu;

47.  zamierza rozważyć utworzenie otwartej bazy danych deklaracji o braku konfliktu interesów posłów do Parlamentu Europejskiego z funkcją wyszukiwania w celu zagwarantowania większej przejrzystości i kontroli ze strony społeczeństwa obywatelskiego;

48.  wzywa instytucje UE do podjęcia działań w celu wprowadzenia lub usprawnienia praktyki minimalnych okresów karencji dla wyższych rangą urzędników UE i posłów do Parlamentu Europejskiego przed podjęciem przez byłych urzędników lub wybranych przedstawicieli działalności lobbingowej, która może powodować lub być postrzegana jako powodująca konflikt interesów, po to by uniknąć sytuacji tzw. „drzwi obrotowych”; w międzyczasie wzywa do ujawnienia nazwisk byłych urzędników UE wyższej rangi i posłów do Parlamentu Europejskiego, którzy zakończyli pracę w tym charakterze i rozpoczęli reprezentowanie interesów prywatnych.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

1.12.2015

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

68

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Marco Affronte, Pilar Ayuso, Zoltán Balczó, Catherine Bearder, Ivo Belet, Simona Bonafè, Biljana Borzan, Soledad Cabezón Ruiz, Nessa Childers, Birgit Collin-Langen, Mireille D’Ornano, Miriam Dalli, Jørn Dohrmann, Ian Duncan, Stefan Eck, Bas Eickhout, Eleonora Evi, José Inácio Faria, Karl-Heinz Florenz, Francesc Gambús, Elisabetta Gardini, Gerben-Jan Gerbrandy, Jens Gieseke, Julie Girling, Sylvie Goddyn, Matthias Groote, Françoise Grossetête, Andrzej Grzyb, Jytte Guteland, György Hölvényi, Anneli Jäätteenmäki, Benedek Jávor, Karin Kadenbach, Giovanni La Via, Peter Liese, Norbert Lins, Susanne Melior, Massimo Paolucci, Gilles Pargneaux, Piernicola Pedicini, Pavel Poc, Frédérique Ries, Michèle Rivasi, Annie Schreijer-Pierik, Davor Škrlec, Renate Sommer, Tibor Szanyi, Claudiu Ciprian Tănăsescu, Nils Torvalds, Jadwiga Wiśniewska, Damiano Zoffoli

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Guillaume Balas, Renata Briano, Nicola Caputo, Mark Demesmaeker, Christofer Fjellner, Luke Ming Flanagan, Krzysztof Hetman, Merja Kyllönen, Gesine Meissner, József Nagy, James Nicholson, Alojz Peterle, Bart Staes, Elżbieta Katarzyna Łukacijewska

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Marie-Christine Boutonnet, Anja Hazekamp, Jiří Maštálka

(1)

Komunikat C (2010)7649 z 10.11.2010 r..

(2)

COM(2002)0704 z 11.12.2002 r.


OPINIA Komisji Prawnej (5.2.2016)

dla Komisji Spraw Konstytucyjnych

w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Pavel Svoboda

WSKAZÓWKI

Komisja Prawna zwraca się do Komisji Spraw Konstytucyjnych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  podkreśla, że zwiększenie legitymacji, rozliczalności i skuteczności instytucji UE, a także podniesienie poziomu zaufania wśród obywateli UE jest niezwykle ważne, i jest zdania, że zasady dobrej administracji UE mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu, ponieważ zapewniają szybkie, jasne i wyraźne odpowiedzi na obawy sygnalizowane przez obywateli;

2.  podkreśla, że – choć prawo do dobrej administracji, gwarantujące każdemu prawo do rozpatrywania jego spraw przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii w sposób bezstronny, sprawiedliwy oraz w rozsądnym terminie, zostało zapisane w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, który obejmuje również prawo każdego obywatela do bycia wysłuchanym przed zastosowaniem jakichkolwiek indywidualnych środków, prawo dostępu do akt przy poszanowaniu uzasadnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej, a także obowiązek administracji do podania przyczyn swoich decyzji – brak spójnego i kompleksowego zbioru skodyfikowanych zasad prawa administracyjnego utrudnia obywatelom zrozumienie ich praw administracyjnych wynikających z prawa UE, uniemożliwiając im w ten sposób uzyskanie łatwego dostępu do tych praw i korzystanie z nich w pełni; uważa, że przejrzystość jest niezbędna do lepszego zrozumienia przez obywateli procesu podejmowania decyzji w UE oraz do zwiększenia zaufania do instytucji UE;

3.  uważa, że europejskie prawodawstwo dotyczące postępowania administracyjnego mające zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE w ich kontaktach ze społeczeństwem przyczyniłoby się do zapewnienia wysokiego poziomu przejrzystości i rozliczalności, zwiększyłoby zaufanie obywateli do otwartej, skutecznej i niezależnej administracji UE w odniesieniu do ich praw oraz zwiększyłoby ich prawa procesowe wobec instytucji UE;

4.  w związku z tym przypomina, że w swojej rezolucji z dnia 15 stycznia 2013 r., przyjętej zdecydowaną większością głosów, Parlament wezwał do przyjęcia rozporządzenia UE w sprawie europejskiego prawodawstwa dotyczącego postępowania administracyjnego; wyraża ubolewanie, że Komisja nie podjęła żadnych kroków w tej sprawie; ponownie zwraca się do Komisji o przedstawienie wniosku w sprawie jasnego i wiążącego zbioru zasad dotyczących administracji UE na podstawie art. 298 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), który wzywa do otwartości, efektywności i niezależności, a także na podstawie ogólnych zasad prawa UE, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości; przypomina, że zgodnie z art. 10 ust. 3 i art. 11 ust. 2 TUE oraz art. 15 TFUE przejrzystość stanowi demokratyczną podstawę Unii Europejskiej;

5.  uważa, że Parlament i Rada powinny zaakceptować szersze obowiązki w zakresie przejrzystości, w szczególności w ramach rozmów trójstronnych i procedur pojednawczych; przypomina o konieczności zwiększenia przejrzystości negocjacji ustawodawczych i podkreśla znaczenie publikacji informacji o postępach w negocjacjach po każdych rozmowach trójstronnych oraz optowania za mandatem plenarnym zespołu negocjacyjnego PE w celu zwiększenia przejrzystości w odniesieniu do porozumień w pierwszym czytaniu, które są powszechnie zawierane w ramach rozmów trójstronnych;

6.  jest zdania, że promująca praworządność proaktywna kultura przejrzystości zakłada wprowadzenie jasnych i skutecznych mechanizmów zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi w unijnych instytucjach i organach doradczych; w tym kontekście ubolewa nad brakiem wspólnego kodeksu postępowania dla Rady Europejskiej, ponieważ z tego powodu trudno ocenić, czy rzetelność jest chroniona i czy potencjalne nieodpowiednie zachowanie zostało ukarane, a także wzywa Radę Europejską do wprowadzenia kompleksowych zasad dotyczących rzetelności w odniesieniu do jej przewodniczącego i jego urzędu; wzywa Radę do przeglądu jej polityki dotyczącej dostępu do dokumentów oraz do dostosowania jej do stosownych postanowień Karty praw podstawowych;

7.  przypomina znaczenie dostępu do dokumentów i wzywa w związku z tym do ambitnej reformy rozporządzenia (WE) nr 1049/2001, a także ubolewa nad tym, że Rada blokuje jego przegląd; zwraca uwagę na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE, w szczególności w sprawach C-39/05 P i C-52/05 P, w których Trybunał dokonał rozróżnienia między dokumentami w postępowaniu ustawodawczym i administracyjnym przy rozważaniu warunków regulujących publiczne ujawnianie dokumentów w kontekście procedury ustawodawczej; przypomina, że podczas udostępniania dokumentów należy przestrzegać zasad regulujących ochronę danych osobowych;

8.  podkreśla, że w ramach prac w zakresie zwiększenia przejrzystości instytucji UE należy zająć się również przeglądem kodeksu postępowania Parlamentu Europejskiego; uważa, że jego przegląd musi w każdym razie obejmować zakaz prowadzenia przez posłów do Parlamentu Europejskiego ubocznej działalności zawodowej, która może prowadzić do konfliktu interesów; zauważa ponadto, że w celu unikania konfliktów interesów należy kategorycznie zabronić opłacania personelu pracującego na rzecz posłów do Parlamentu Europejskiego przez przedstawicieli grup interesu;

9.  ubolewa nad brakiem procedury sprawdzającej rzetelność i/lub interesy finansowe krajowych przedstawicieli w Radzie Unii Europejskiej oraz jej przewodniczącego, a także wzywa Radę do wprowadzenia szczegółowego kodeksu etycznego, który obejmowałby sankcje i uwzględniałby ryzyko związane z delegatami krajowymi;

10.  zwraca się także do Rady, aby przyjęła kompleksowy kodeks postępowania w odniesieniu do członków i personelu dwóch organów doradczych UE – Komitetu Regionów i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, który to kodeks obejmowałby konflikty interesów oraz skuteczne narzędzia zapobiegania niewłaściwym zachowaniom i nakładania sankcji w razie ich wystąpienia;

11.  wzywa agencje UE do przyjęcia wytycznych dotyczących spójnej polityki w sprawie zapobiegania konfliktom interesów i zarządzania nimi dla członków zarządu i dyrektorów, ekspertów w komitetach naukowych oraz członków izb odwoławczych, oraz do przyjęcia i wdrożenia jednoznacznej polityki w sprawie konfliktów interesów zgodnie z planem działania dotyczącym monitorowania wspólnego podejścia do zdecentralizowanych agencji UE;

12.  proponuje nie tylko formalną, lecz również merytoryczną kontrolę oświadczeń majątkowych kandydatów na komisarzy przez Komisję Prawną Parlamentu Europejskiego w celu uniknięcia wszelkich konfliktów interesów; przyjmuje z zadowoleniem apel Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich do Komisji o zapewnienie większej solidności jej procesów przeglądu w sprawach dotyczących efektu „drzwi obrotowych” w celu unikania konfliktów interesów; wzywa w szczególności do pełnego wdrożenia art. 16 regulaminu pracowniczego; przypomina, że w swojej rezolucji z dnia 8 września 2015 r. w sprawie procedur i praktyk dotyczących przesłuchań kandydatów na komisarzy w 2014 r. – wnioski płynące z procedury za 214 r.(1) Parlament uznał, że „potwierdzenie przez Komisję Prawną – na podstawie rzeczowej analizy oświadczeń majątkowych – braku konfliktu interesów stanowi niezbędny warunek wstępny przeprowadzenia przesłuchania przez komisję przedmiotowo właściwą” (ust. 4); w konsekwencji Komisja Prawna powinna nakreślić „pewne ogólne kierunki w formie zalecenia lub sprawozdania z własnej inicjatywy, aby ułatwić proces reformy procedur dotyczących oświadczeń komisarzy o braku interesów finansowych” (ust. 13);

13.  wyraża przekonanie, że w kontekście stosunków z przedstawicielami grup interesu kluczowe znaczenie ma wprowadzenie obowiązkowego rejestru służącego przejrzystości przy udziale Komisji, Rady i Parlamentu w celu uzyskania minimalnego poziomu przejrzystości w prawodawstwie;

14.  uważa, że skuteczna ochrona osób zgłaszających przypadki naruszeń przyczyniłaby się jednocześnie do wzmocnienia interesu publicznego i demokratycznej rozliczalności w instytucjach europejskich; zwraca się do Komisji o opracowanie ram prawnych dotyczących osób zgłaszających przypadki naruszeń w celu zachowania poufności ich tożsamości i zapewnienia im ochrony przed wszelkimi formami odwetu; przypomina skierowany do Komisji wniosek Parlamentu o zbadanie możliwości ustanowienia europejskiego programu ochrony osób zgłaszających przypadki naruszeń oraz przyjmuje z zadowoleniem dochodzenie Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczące tego, czy instytucje UE wypełniają swoje zobowiązania w zakresie wprowadzania wewnętrznych zasad dotyczących zgłaszania naruszeń; zwraca uwagę na wnioski Rzecznika, że większość instytucji UE nie wdrożyła jeszcze odpowiednio zasad ochrony osób zgłaszających przypadki naruszeń zgodnie z wymaganiami sformułowanymi po przeprowadzeniu reformy regulaminu pracowniczego w 2014 r.; zwraca się do wszystkich instytucji UE, które jeszcze tego nie uczyniły, o pilne przyjęcie wewnętrznych zasad dotyczących zgłaszania przypadków naruszeń i stosowanie wspólnego podejścia do swoich obowiązków.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

28.1.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

22

2

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Max Andersson, Joëlle Bergeron, Marie-Christine Boutonnet, Jean-Marie Cavada, Kostas Chrysogonos, Therese Comodini Cachia, Mady Delvaux, Laura Ferrara, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Sajjad Karim, Dietmar Köster, Gilles Lebreton, António Marinho e Pinto, Jiří Maštálka, Emil Radev, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, Axel Voss, Tadeusz Zwiefka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Sergio Gaetano Cofferati, Pascal Durand, Angel Dzhambazki, Evelyne Gebhardt, Jytte Guteland, Heidi Hautala, Constance Le Grip, Angelika Niebler, Virginie Rozière

(1)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0287.


OPINIA Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (18.2.2016)

dla Komisji Spraw Konstytucyjnych

w sprawie rozliczalności, przejrzystości i rzetelności w instytucjach UE

(2015/2041(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Sylvie Guillaume

WSKAZÓWKI

Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych zwraca się do Komisji Spraw Konstytucyjnych, jako komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  z zadowoleniem przyjmuje zapowiedziany przez Komisję zamiar przedstawienia w 2016 r. wniosku dotyczącego porozumienia międzyinstytucjonalnego zmieniającego rejestr służący przejrzystości dla przedstawicieli grup interesu; nalega, aby podczas konsultacji, które zostaną przeprowadzone przed przedstawieniem tego wniosku, uwzględniono w sposób zrównoważony różne wyrażone opinie; uważa, że trzeba podnieść poziom przejrzystości dzięki ustanowieniu obowiązkowego rejestru UE;

2.  apeluje o stosowanie śladu legislacyjnego dla działań lobbingowych w UE na zasadzie dobrowolnej; wskazuje w związku z tym na możliwość dołączania do wniosków Komisji i sprawozdań PE załączników, w których zostanie wyraźnie wskazane, którzy lobbyści mieli istotny wpływ na treść tych wniosków i sprawozdań; zachęca posłów do Parlamentu Europejskiego i przedstawicieli Rady do dobrowolnego publikowania informacji o swoich spotkaniach z zainteresowanymi stronami, jak ma to w zwyczaju Komisja;

3.  wzywa te instytucje europejskie, które wprowadziły kodeksy postępowania, w tym Parlament, do nasilenia swoich działań służących monitorowaniu i wdrażaniu, np. kontroli oświadczeń majątkowych; zauważa, że organy monitorujące i nakładające sankcje muszą być niezależne politycznie;

4.  z zadowoleniem przyjmuje zamiar Komisji dotyczący publikowania co dwa lata sprawozdania na temat aktualnej sytuacji w odniesieniu do korupcji w UE; wzywa Komisję do przedłożenia bez dalszej zwłoki addendum do swojego pierwszego sprawozdania o zwalczaniu korupcji, opisującego szczegółowo sytuację w instytucjach UE w tym zakresie;

5.  zwraca się do Komisji, aby – w celu pilnowania przestrzegania przez instytucje antykorupcyjnych norm Rady Europy – kontynuowała dyskusje dotyczące przystąpienia UE do Grupy Państw Przeciwko Korupcji (GRECO) z myślą o wyznaczeniu wstępnego kalendarza tego przystąpienia;

6.  ubolewa nad niewielkimi postępami osiągniętymi w zakresie ochrony demaskatorów i dziennikarzy, którzy mogą odgrywać istotną rolę w zwalczaniu korupcji; ubolewa w związku z tym także nad tym, że Komisja nie odpowiedziała na wniosek Parlamentu Europejskiego, by przeprowadziła ona analizę dotyczącą możliwości wprowadzenia europejskiego programu ochrony demaskatorów; zwraca się do Komisji o przedstawienie komunikatu na ten temat do końca 2016 r. w oparciu o ocenę sytuacji w zakresie przepisów dotyczących demaskatorów na szczeblu krajowym oraz o rozważenie ewentualnego planu ustanowienia przepisów minimalnych dotyczących demaskatorów;

7.  ubolewa również nad brakiem postępów w dziedzinie przeciwdziałania nadużywaniu przepisów o zniesławieniu w celu zastraszania dziennikarzy i innych osób prowadzących śledztwa w sprawie korupcji; wzywa w szczególności Komisję do zapoczątkowania dyskusji na temat prawodawstwa wspierającego uchylanie sankcji karnych za zniesławienie w państwach członkowskich;

8.  uważa, że niezależna i silna Prokuratura Europejska, o jasno określonych kompetencjach i obowiązkach, pomoże w zwalczaniu przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii oraz prowadzeniu dochodzeń, ściganiu i stawianiu przed sądem osób popełniających przestępstwa przeciwko interesom finansowym Unii; uważa, że jakiekolwiek mniej zdecydowane rozwiązanie miałoby negatywny wpływ na budżet Unii; zachęca Radę do zapewnienia nowego impulsu negocjacjom w sprawie dyrektywy dotyczącej ochrony interesów finansowych w celu wzmocnienia istniejących ram prawnych i zwiększenia efektywności ochrony interesów finansowych UE;

9.  ubolewa nad tym, że Rada blokuje przegląd rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów; wzywa Radę do przyjęcia konstruktywnego stanowiska uwzględniającego stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. oraz wymogi Traktatu z Lizbony; zauważa, że zastosowano się do niewielu zaleceń Parlamentu Europejskiego dotyczących przejrzystości i dostępu do dokumentów; przypomina, że przejrzystość zwiększa zaufanie publiczne do instytucji UE, umożliwiając obywatelom uzyskiwanie informacji o unijnym procesie podejmowania decyzji; obywatele powinni być informowani dokładnie i terminowo; powtarza zatem, że przejrzystość administracji UE i procesu stanowienia prawa jest kluczowa dla legitymizacji prawodawstwa i strategii politycznych UE; podkreśla, że przejrzystość jest fundamentem „lepszego stanowienia prawa”;

10.  ponawia swoje zalecenie, aby każda instytucja lub organ UE wyznaczyły w ramach swoich istniejących struktur zarządzania urzędnika ds. przejrzystości, który będzie odpowiedzialny za zapewnienie zgodności z zasadami;

11.  przypomina o konieczności zwiększenia przejrzystości negocjacji ustawodawczych, w tym rozmów trójstronnych; zauważa zatem, że należy zwiększyć ich przejrzystość dzięki składaniu sprawozdań we właściwej komisji parlamentarnej na temat rozwoju sytuacji negocjacji trójstronnych; w szczególności przypomina, że zgodnie z art. 73 ust. 4 Regulaminu Parlamentu zespół negocjacyjny po każdych rozmowach trójstronnych musi złożyć sprawozdanie właściwej komisji i udostępnić jej dokumenty zawierające wyniki rozmów trójstronnych; apeluje zatem, aby zarówno ustne sprawozdanie, jak i dokumenty zawierały szczegółowe informacje o stanie negocjacji trójstronnych; apeluje także o publiczne udostępnianie wykazu terminów posiedzeń trójstronnych, a także nazwisk bezpośrednich uczestników;

12.  podkreśla znaczenie pozostawienia odpowiedniego czasu między osiągnięciem ostatecznego porozumienia w danych rozmowach trójstronnych a głosowaniem potwierdzającym we właściwej komisji, tak aby członkowie właściwej komisji mogli przeczytać tekst i omówić go w swoich grupach politycznych przed ostatecznym głosowaniem w komisji;

13.  apeluje o zwiększenie przejrzystości agencji UE i ich stosunków z innymi organami UE; podkreśla znaczenie przejrzystości procedur nominacji, wyboru i powoływania przedstawicieli agencji, szczególnie gdy uczestniczy w nich Parlament;

14.  uważa, że pierwsze dwuletnie sprawozdanie Komisji o zwalczaniu korupcji było obiecującą próbą objęcia nadzorem korupcji w państwach członkowskich; apeluje do Komisji o włączenie do przyszłego sprawozdania z 2016 r. analizy zagrożenia korupcją w instytucjach UE, wraz z przeglądem największych problemów korupcyjnych w państwach członkowskich, zaleceniami politycznymi zmierzającymi do zaradzenia tym problemom, a także działaniami następczymi, które powinny być podjęte przez Komisję, ze szczególnym uwzględnieniem szkodliwego wpływu działań korupcyjnych na funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

16.2.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

49

1

6

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Jan Philipp Albrecht, Michał Boni, Caterina Chinnici, Ignazio Corrao, Rachida Dati, Agustín Díaz de Mera García Consuegra, Frank Engel, Cornelia Ernst, Tanja Fajon, Laura Ferrara, Monika Flašíková Beňová, Lorenzo Fontana, Kinga Gál, Nathalie Griesbeck, Sylvie Guillaume, Jussi Halla-aho, Monika Hohlmeier, Brice Hortefeux, Sophia in ‘t Veld, Eva Joly, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Timothy Kirkhope, Barbara Kudrycka, Kashetu Kyenge, Marju Lauristin, Juan Fernando López Aguilar, Monica Macovei, Roberta Metsola, Claude Moraes, József Nagy, Péter Niedermüller, Soraya Post, Judith Sargentini, Birgit Sippel, Branislav Škripek, Helga Stevens, Traian Ungureanu, Bodil Valero, Udo Voigt, Josef Weidenholzer, Cecilia Wikström, Kristina Winberg, Tomáš Zdechovský

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Marina Albiol Guzmán, Carlos Coelho, Anna Maria Corazza Bildt, Pál Csáky, Daniel Dalton, Dennis de Jong, Gérard Deprez, Anna Hedh, Petr Ježek, Emil Radev, Christine Revault D’Allonnes Bonnefoy, Barbara Spinelli, Elissavet Vozemberg-Vrionidi


INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

21.3.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

20

2

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Michał Boni, Elmar Brok, Richard Corbett, Pascal Durand, Esteban González Pons, Danuta Maria Hübner, Diane James, Ramón Jáuregui Atondo, Jo Leinen, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Markus Pieper, Paulo Rangel, Helmut Scholz, Pedro Silva Pereira, Barbara Spinelli, Claudia Țapardel, Kazimierz Michał Ujazdowski

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Gerolf Annemans, Ashley Fox, Sven Giegold, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Jérôme Lavrilleux, Rainer Wieland

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Laura Agea


GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

20

+

ALDE

Maite Pagazaurtundúa Ruiz

ECR

Ashley Fox, Kazimierz Michał Ujazdowski

EFDD

Laura Agea

GUE/NGL

Helmut Scholz, Barbara Spinelli

NI

Diane James

PPE

Michał Boni, Esteban González Pons, Danuta Maria Hübner, Jérôme Lavrilleux, Paulo Rangel

S&D

Richard Corbett, Ramón Jáuregui Atondo, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Jo Leinen, Pedro Silva Pereira, Claudia Țapardel

VERTS/ALE

Pascal Durand, Sven Giegold

2

-

PPE

Elmar Brok, Rainer Wieland

2

0

ENF

Gerolf Annemans

PPE

Markus Pieper

 

Korekty wyników głosowania końcowego i sposobów głosowania

+

Gerolf Annemans

-

 

0

 

Objaśnienie używanych znaków:

+  :  za

-  :  przeciw

0  :  wstrzymało się

Ostatnia aktualizacja: 16 maja 2017Informacja prawna