Sprawozdanie - A6-0035/2005Sprawozdanie
A6-0035/2005

SPRAWOZDANIE w sprawie sytuacji społecznej w Unii Europejskiej

9.02.2005 r. - (2004/2190(INI))

Komisja Zatrudnienia i Spraw Socjalnych
Sprawozdawca: Ilda Figueiredo


Procedura : 2004/2190(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A6-0035/2005
Teksty złożone :
A6-0035/2005
Głosowanie :
Teksty przyjęte :

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie sytuacji społecznej w Unii Europejskiej

(2004/2190(INI))

Parlament Europejski,

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji „Umacniając lokalny wymiar Europejskiej Strategii Zatrudnienia”[1],

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 25 września 2002 r. w sprawie komunikatu Komisji w sprawie podsumowania pięciu lat Europejskiej Strategii Zatrudnienia[2],

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 3 września 2003 r. w sprawie wyników wdrożenia agendy polityki socjalnej[3],

 uwzględniając sprawozdanie Grupy Zadaniowej ds. Zatrudnienia z listopada 2003 r. “Tworzenie większej liczby miejsc pracy w Europie”,

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego Osób Niepełnosprawnych z dnia 11 listopada 2003 r. w ramach Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych 2003,

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 24 września 2003 r. w sprawie wspólnego raportu Komisji i Rady w sprawie adekwatnych i zrównoważonych świadczeń emerytalnych[4],

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie projektu rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie (EWG) nr 1408/74 w sprawie stosowania systemów ubezpieczeń społecznych dla osób zatrudnionych i ich rodzin przemieszczających się na terytorium Wspólnoty[5],

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 14 stycznia 2004 r. w sprawie równych szans dla kobiet i mężczyzn w Unii Europejskiej[6],

 uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 20 kwietnia 2004 r. w sprawie komunikatu Komisji „Równe szanse dla osób niepełnosprawnych: Europejski Plan Działań”[7],

 uwzględniając dokument roboczy Komisji z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie sytuacji społecznej w Unii Europejskiej

 uwzględniając raport z maja 2004 r. Grupy Wysokiego Szczebla w sprawie przyszłości polityki socjalnej w powiększonej Unii Europejskiej,

 uwzględniając raport z listopada 2004 Grupy Wysokiego Szczebla “Strategia Lizbońska na rzecz wzrostu i zatrudnienia – sprostać wyzwaniom”,

 uwzględniając komunikat Komisji skierowany do Rady, Parlamentu Europejskiego, Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie Agendy Polityki Socjalnej (COM(2000)0379),

 uwzględniając Artykuł 45 Regulaminu Parlamentu Europejskiego,

 uwzględniając raport Komisji Zatrudnienia i Spraw Socjalnych oraz opinię Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6‑0035/2005),

A. mając na uwadze, że sytuacja społeczna w Unii Europejskiej złożonej z 25 Państw Członkowskich, po akcesji 10 nowych Państw Członkowskich w maju 2004 r., które odznaczają się zróżnicowanym poziomem rozwoju, generalnie niższym od średniego poziomu rozwoju europejskiej piętnastki, wymaga zwrócenia większej uwagi na sprawy społeczne i kwestie rozwoju,

B.  zważywszy że w ciągu ostatnich trzech lat tempo wzrostu ekonomicznego spadło o połowę, powodując wzrost bezrobocia, które w UE dotyka obecnie około 20 milionów osób, z których większość stanowią kobiety, oraz niepokojący wzrost poziomu ubóstwa i społecznej izolacji, gdzie najświeższe dane (za rok 2001) wskazują na 70 milionów osób zagrożonych ubóstwem, mając na uwadze fakt, że dane liczbowe dotyczące ubóstwa i wykluczenia społecznego są nieaktualne lub całkowicie niedokładne, co utrudnia bardziej szczegółowe badanie i wykrycie na czas potrzeby podjęcia natychmiastowych kroków zmierzających do rozwiązania problemu oraz zważywszy, że zgodnie z celami lizbońskimi do roku 2010 należy osiągnąć ogólną stopę zatrudnienia wynoszącą 70% oraz stopę zatrudnienia kobiet wynoszącą 60%,

C. mając na uwadze pogłębiające się różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi, pomiędzy regionami, społecznościami i grupami,

D. zważywszy że na aspekty społeczne Agendy Lizbońskiej zwrócono mniej uwagi, niż na stabilność cen, redukcję kosztów i zmniejszenie deficytu budżetowego ,

E.  mając na uwadze ogólne zmiany na rynku pracy, zwłaszcza w sektorze przemysłowym, którym towarzyszą zmiany lokalizacji wielkich koncernów międzynarodowych na obszarze różnych Państw Członkowskich powodują gwałtowny wzrost bezrobocia wśród pracowników w wieku od 40 do 55 lat, w tym w szczególności kobiet, które mają niewiele alternatywnych możliwości zatrudnienia,

F.  zważywszy że polityka wspólnotowa winna w pełni uwzględniać tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy z gwarantowanymi uprawnieniami pracowniczymi, zwłaszcza w odniesieniu do grup szczególnie narażonych na bezrobocie, przede wszystkim ludzi młodych, wśród których poziom bezrobocia w niektórych Państwach Członkowskich utrzymuje się powyżej 20%,

G. zważywszy że nadal występuje dyskryminacja w dostępie kobiet do wysokiej jakości miejsc pracy, podczas gdy w wielu Państwach Członkowskich mechanizmy wspierania rodziny są nadal niewystarczające, co zwłaszcza dotyczy zorganizowanej opieki nad dziećmi, instytucji przedszkolnych i starszych obywateli, aby można było godzić życie rodzinne i zawodowe,

H. uwzględniając znaczenie usług powszechnych i gospodarki socjalnej w zakresie tworzenia nowych miejsc pracy i walki z ubóstwem i społeczną izolacją,

I.   zważywszy że brak aktualnych i dokładnych informacji na temat ubóstwa i społecznej izolacji uniemożliwia szczegółową analizę i natychmiastowe reagowanie na palące problemy wymagające rozwiązania,

J.   zważywszy że nowa rozszerzona Europa musi zareagować na rosnący wskaźnik starzenia się społeczeństwa w połączeniu z ogólnym spadkiem stopy urodzeń, aby można było osiągnąć cele lizbońskie należy dogłębniej przeanalizować tę zmieniającą się tendencję ludnościową,

K. zważywszy że analiza warunków socjalnych wymaga kontekstualizacji społecznych konsekwencji istniejącego systemu gospodarczego, odnośnie powszechnego i rosnącego ubóstwa oraz izolacji, pogarszających się warunków pracy, oraz społecznego odrzucenia grup, których udział w życiu społecznym ogranicza się do niepewnych miejsc pracy w przyszłości, bezrobocia, utrudnionego dostępu do opieki medycznej, odpowiednich warunków mieszkaniowych, usług prawnych, rekreacji i kultury, żeby wymienić jedynie kilka przykładów fiaska polityki mającej w założeniach zapewniać tym grupom przestrzeganie ich praw człowieka i obywatela,

L.  zważywszy że nawet po ostatnim rozszerzeniu Unia Europejska stoi wobec poważnych problemów demograficznych, potrzebna jest zatem imigracja w celu poradzenia sobie z bezpośrednimi konsekwencjami dla obecnego rynku pracy,

M. zważywszy że ze względu na potrzebę znalezienia skutecznych środków zwalczania ubóstwa, jedną z ewentualnych możliwości mogłoby być wprowadzenie takich środków jak „żywe wynagrodzenie”,

1.  kładzie nacisk na nadanie priorytetu rozwiązaniu kwestii bezrobocia, ubóstwa, i społecznej izolacji, co będzie wymagało rewizji obecnie realizowanej polityki gospodarczej i finansowej, zwłaszcza Paktu na rzecz Stabilności, Strategii Lizbońskiej, polityki rynku wewnętrznego i konkurencji, z zamiarem zawiązania Paktu na rzecz Rozwoju i Zatrudnienia, który nada priorytet procesowi tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy z gwarantowanymi uprawnieniami pracowniczymi, inwestycjom i wysokiej jakości usługom powszechnym oraz zapewnieniu integracji społecznej, w szczególności w zakresie edukacji, publicznej opieki zdrowotnej, opieki nad dziećmi, opieki nad osobami niesamodzielnymi, transportu publicznego i usług socjalnych;

2.  uznaje potrzebę przeanalizowania planowanej dyrektywy usługowej (projekt dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie usług na rynku wewnętrznym)pod katem spodziewanych konsekwencji dla rynku pracy i dla jakości miejsc pracy;

3.  uważa, że dla osiągnięcia wysokiej stopy zatrudnienia i stworzenia trwałych miejsc pracy wyższej jakości konieczne jest w szczególności realizowanie prawdziwej polityki przemysłowej, skierowanie inwestycji w infrastrukturę na dużą skalę, dostosowanie polityki badań i innowacji do celów lizbońskich przy zapewnieniu odpowiednich zasobów, a także wdrażanie polityki kształcenia ustawicznego;

4.  utrzymuje, że polityka społeczna i polityka integracji mają główne znaczenie dla praw obywateli, a także dla wzrostu w Unii Europejskiej i że polityka społeczna nastawiona na integrację jest czynnikiem sprzyjającym rozwojowi;

5.  kładzie nacisk na nową agendę polityki socjalnej na lata 2006-2010, która powinna zakładać następujące cele:

-  polityka socjalna opierająca się na przestrzeganiu i gwarancję wszystkich fundamentalnych praw człowieka w ramach każdej wspólnotowej polityki,

-  rozwój otwartego i spójnego społeczeństwa, co oznacza podejmowanie działań na rzecz stabilnego rozwoju i przestrzegania praw pracowniczych,

-  promocja społeczeństwa opartego na równouprawnieniu płci oraz walce z wszelkimi formami dyskryminacji,

-  promocję społeczeństwa nastawionego na równe szanse dla osób niepełnosprawnych,

-  dystrybucja świadczeń stworzonych w celu podnoszenia dobrobytu wszystkich osób, co oznacza uniwersalne systemy opieki społecznej, rozszerzenie ich podstawy podatkowej, aby sprostać nowym wyzwaniom, oraz gwarantowany dostęp wszystkich osób do usług powszechnych wysokiej jakości obejmujących opiekę zdrowotną, edukację oraz usługi mieszkaniowe,

-  politykę socjalną uwzględniającą wszystkie grupy, ukierunkowaną zwłaszcza na te społeczności, które są najbardziej podatne i narażone na ubóstwo i społeczną izolację, w tym dzieci i rodziny,

-  demokracja uczestnictwa jako element różnych strategii socjalnych i w zakresie zatrudnienia,

-  politykę edukacji i kształcenia zawodowego promującą konwergencję i uznawanie kwalifikacji, nastawioną na potrzeby gospodarki europejskiej i opartą o konsultacje z uczestnikami rynku pracy,

-  harmonizację przepisów prawa pracy w połączeniu z prawami i gwarancjami, zwłaszcza w sferze opieki społecznej i kształcenia ustawicznego;

6.  podkreśla potrzebę zdefiniowania, podczas letniego szczytu, głównych gospodarczych wytycznych uwzględniających niepokojąco wysoki poziom bezrobocia, szczególnie wśród ludzi młodych i kobiet, jednocześnie promujących działania mające na celu osiągnięcie szerszej społecznej integracji, jak i ilościowej i jakościowej poprawy warunków zatrudnienia i środowiska; wskazuje, że dla osiągnięcia celów lizbońskich pod względem stóp zatrudnienia, konieczne będzie stworzenie 22 dodatkowych miejsc pracy do roku 2010;

7.  wzywa Komisję do poparcia wszystkich wysiłków służących promowaniu lepszego klimatu dla tworzenia firm i ducha przedsiębiorczości, zwłaszcza działań na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które zapewniają znaczącą większość miejsc pracy w UE;

8.  wzywa wszystkie firmy do uznania, że podczas podejmowania decyzji o zmianie lokalizacji i fuzjach mają społeczny obowiązek brać pod uwagę utrzymanie miejsc pracy i rozwój odnośnych regionów; wskazuje na potrzebę stosowania się do rezolucji Parlamentu Europejskiego 169/2003 w sprawie zamknięć przedsiębiorstw po otrzymaniu pomocy finansowej z Unii Europejskiej;

9.  utrzymuje, że w celu wypełnienia swoich społecznych obowiązków firmy powinny gwarantować swoim pracownikom jak najlepsze warunki szkolenia

- pod względem okresów podstawowych praktyk,

- pod względem stałego kształcenia pracowników,

- pod względem uznawania i zaliczania zasług zdobytych dzięki doświadczeniu zawodowemu;

uważa, że każda duża firma, aby spełnić te cele powinna sporządzić plany i oceny umiejętności z zamiarem planowania i rozwoju kwalifikacji, co będzie negocjowane z jednej strony między uczestnikami rynku pracy, a z drugiej strony z instytucjami przyznającymi kwalifikacje zawodowe;

10. wskazuje na potrzebę stworzenia i udoskonalenia wskaźników ubóstwa w rozszerzonej Europie;

11. kładzie nacisk na potrzebę wsparcia regionów w mniejszym stopniu uprzywilejowanych, w szczególności obszarów stale upośledzonych strukturalnie, obszarów górskich, obszarów niedawno odprzemysłowionych, obszarów niedawno dotkniętych przekształceniami przemysłowymi, oraz obszarów, gdzie zostały zamknięte kopalnie, w interesie spójności gospodarczej i społecznej;

12. kładzie nacisk na potrzebę wsparcia sektorów produkcyjnych, mikroprzedsiębiorstw i MŚP, rodzinnych gospodarstw rolnych i gospodarki socjalnej, ze względu na ich rolę w tworzeniu miejsc pracy i dobrobytu;

13. podkreśla potrzebę działań promujących równość i zwalczających dyskryminację, szczególnie w drodze nowych inicjatyw legislacyjnych mających na celu zastosowanie art. 13 Traktatu w zakresie praw kobiet, imigrantów i osób niepełnosprawnych, wskazuje także na potrzebę umocnienia więzi między Europejskim Funduszem Społecznym oraz krajowych planów na rzecz zatrudnienia i integracji społecznej w celu zapewnienia koniecznego finansowania dla tych ostatnich i zapewnienia rzeczywistego uczestnictwa parlamentów krajowych, organizacji pozarządowych działających w powyższych obszarach i uczestników rynku;

14. Wskazuje, że kształcenie ustawiczne pomaga zaspokoić potrzebę społeczną oraz potrzeby europejskiego rynku pracy i twierdzi, że stanowi ono również prawo społeczne, niezależnie od wieku, płci lub pochodzenia społecznego; uważa, że grupy upośledzone społecznie (kobiety, imigranci, osoby żyjące poniżej granicy ubóstwa) powinny mieć prawo pierwszeństwa w związku z trudnościami, jakie zwykle napotykają ze względu na niski poziom wykształcenia i fakt że znajdują się na marginesie systemów edukacji i kształcenia; oraz wzywa do zapewnienia środków przewidujących szczególne możliwości dla takich grup w celu zapewnienia wszystkim osobom równych szans; na koniec wyraża nadzieję, że zostaną określone konkretne cele, zwłaszcza w odniesieniu do osób, które nie mogły ukończyć szkoły średniej: analfabetów, osób nieposiadających kwalifikacji, osób niepełnosprawnych, osób, które przekroczyły 50-ty rok życia, migrantów i kobiet kończących urlopy macierzyńskie, itp.;

15. popiera inicjatywy legislacyjne, aby ułatwić szybsze tworzenie miejsc pracy, godzenie życia rodzinnego i zawodowego, zapewnić kształcenia i szkolenia ustawicznego i promować obywatelskie i społeczne uczestnictwo w życiu społeczności;

16. z zadowoleniem wita nacisk położony w sprawozdaniu Komisji na żywotne znaczenie poprawy poziomu zatrudnienia oraz uznanie faktu, że bezrobocie jest główną przyczyną społecznej izolacji;

17. podkreśla potrzebę skuteczniejszego likwidowania powodów i konsekwencji wypadków pracowników przy pracy, dzięki zwiększeniu i wzmocnieniu środków kontroli;

18. kładzie nacisk na potrzebę, w celu zmniejszenia nierówności między Państwami członkowskimi, ugruntowania perspektywy finansowej oraz Funduszu Strukturalnego, z zamiarem zabezpieczenia koniecznego stopnia spójności gospodarczej i społecznej oraz przyspieszenia procesu rzeczywistej eliminacji różnic;

19 .     zwraca się do Komisji z wnioskiem o sporządzanie i publikowanie, na bieżąco, szerzej zakrojonych i dokładniejszych wskaźników i badań, zwłaszcza w zakresie uwzględnienia celów społecznych w ramach polityki dotyczącej innych obszarów, a także odnośnie konsekwencji polityki realizowanej przez Wspólnotę w zakresie rosnącego bezrobocia, ubóstwa, społecznej izolacji i dyskryminacji, obejmujących analizę ze względu na płeć oraz w oparciu o dane dające faktyczny obraz społeczeństwa;

20. Wzywa Komisję, aby zajęła się bliżej tendencjami demograficznymi i ich wpływem na społeczeństwo, w celu uprzedzenia niekorzystnych zjawisk;

21. Oczekuje ostatecznego przedstawienia praktycznych propozycji jak zapotrzebowanie na lepszą edukację i kształcenie ustawiczne może być wdrażane w Państwach Członkowskich, aby można było skutecznie tworzyć potencjał kapitału ludzkiego;

22. Oczekuje, że nowa agenda społeczna będzie zawierać praktyczne propozycje na temat ochrony i wzmocnienia europejskiego modelu społecznego w zglobalizowanym świecie oraz na temat poprawy pozycji społecznej grup znajdujących się w trudniejszej sytuacji;

23. Poleca Przewodniczącemu Parlamentu Europejskiego przekazanie niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

  • [1]  DZ.U. nr C 271 E, z
  • [2]  DZ.U. nr C 273 E, z 14.11.2003, str. 192.
  • [3]  DZ.U. nr C 76 E, z 25.3.2004, str. 226.
  • [4]  DZ.U. nr C 77 E, z 26.3.2004, str. 251.
  • [5]  DZ.U. nr C 89 E, z 14.4.2004, str. 124.
  • [6]  DZ.U. nr C 92 E, z 16.4.2004, str. 329.
  • [7]  Tekst przyjęty w tym dniu, P5_TA (2004)0292.

Uzasadnienie

Sytuacja społeczna w Unii Europejskiej złożonej z 25 Państw Członkowskich, po akcesji 10 nowych Państw Członkowskich w maju 2004 r., które odznaczają się zróżnicowanym poziomem rozwoju, generalnie niższym od średniego poziomu rozwoju europejskiej piętnastki, wymaga zwrócenia większej uwagi na sprawy społeczne i kwestie rozwoju. Limit stron nie pozwala na zawarcie szczegółowej analizy w niniejszym raporcie. Z tego względu w tekście znajdują się jedynie odniesienia do pewnych aspektów, które uważamy za istotne w świetle udostępnionych informacji.

1. Zatrudnienie, bezrobocie i warunki pracy

Pomimo iż dane statystyczne są niewystarczające, z ostatnich danych Eurostatu [1] wynika, że na koniec 2003 roku, w populacji liczącej około 442 miliony osób:

-  zatrudnienie posiadało 192.8 milionów osób, z czego 43,6% stanowiły kobiety a 10.7% osoby w wieku od 15 do 24 lat. Wśród całkowitej liczby zatrudnionych, 161 milionów osób było zatrudnionych przez inne osoby, ale w wielu przypadkach były to niepewne miejsca pracy lub zatrudnienie w niepełnym wymiarze godzin;

-  w roku 2002 proces tworzenia nowych miejsc pracy w UE uległ stagnacji, podczas gdy w latach 2003-2004 zanotowano, po raz pierwszy w ciągu dekady, obniżenie poziomu zatrudnienia netto;

-  62.9% osób w wieku od 15 do 64 lat posiadało zatrudnienie, ale występowały duże różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi: w ośmiu, średni poziom wynosił 67% lub więcej (Dania, Cypr, Holandia, Austria, Portugalia, Finlandia, Szwecja i Wielka Brytania). We Włoszech, na Malcie i w Polsce wskaźnik ten utrzymywał się poniżej 57%;

-  jednakże, 10.3% osób w wieku od 15 do 64 pracowało w niepełnym wymiarze godzin. Ogólnie, w Państwach Członkowskich, które odznaczają się wyższym poziomem zatrudnienia, znaczący procent osób zatrudnionych stanowią osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze godzin. Dotyczy to Holandii (32,.8%), Słowenii (23,2%) i Wielkiej Brytanii (17.4%);

-  Niepewne miejsca pracy stanowią wysoki odsetek. Średnio, 12, 9% osób jest zatrudnionych na umowę na czas określony, zjawisko szczególnie rozpowszechnione w Polsce (19.4%), Portugalii (20.6%) i Hiszpanii (30.6%);

-  Niepewne warunki zatrudnienia w szczególnie niepokojący sposób dotyczą kobiet. Spośród osób zatrudnionych w pełnym wymiarze godzin, kobiety stanowiły jedynie 36.7%, a w przypadku zatrudnienia na czas nieokreślony wskaźnik ten wynosił 38%;

-  19.1 milionów osób nie posiadało zatrudnienia z czego 51.3% stanowiły kobiety a 24.3% ludzie młodzi.

Świeższe dane dotyczące bezrobocia pokazują, że zjawisko to się nasila[2] : w sierpniu 2004 roku 19.3 milionów osób nie posiadało zatrudnienia, co oznacza bezrobocie na poziomie 9%. Jednakże, w niektórych Państwach Członkowskich poziom ten jest znacznie wyższy. Tak jest w przypadku Polski, gdzie bezrobocie wynosi 18.7%, na Słowacji 15.7%, oraz na Litwie i w Hiszpanii 11%.

Średni poziom bezrobocia wśród kobiet w rozszerzonej Unii Europejskiej (UE-25) wynosi 10%. Ten sam wskaźnik dla osób poniżej 25 lat wynosi 18.1%.

Jak dobrze wiadomo, nadzwyczajna Rada Europejska w Luksemburgu w listopadzie 1997 ustanowiła ambitną strategię na rzecz obniżenia bezrobocia oraz zrównoważonego wzrostu poziomu zatrudnienia jednocześnie dążąc do większego równouprawnienia.

W marcu 2000 r. Szczyt Lizboński zdefiniował cel pełnego zatrudnienia z większą liczbą lepszych miejsc pracy. Do roku 2010 założono realizację następujących celów:

- 70% dla całkowitego poziomu zatrudnienia;

- 60% dla poziomu zatrudnienia kobiet.

Wiosną 2001 r. Rada Europejska w Sztokholmie wyznaczyła docelowy poziom zatrudnienia w wysokości 55% dla osób w wieku od 55 do 64 lat.

Jednakże w roku 2003 ogólny poziom zatrudnienia, włączając zatrudnienie niepewne i w niepełnym wymiarze godzin, wynosiło nie więcej niż 62.9% w UE-25.

Analiza ze względu na płeć pokazuje, że poziom zatrudnienia kobiet wynosił jedynie 55%, z czego duży procent stanowiło zatrudnienie niepewne oraz w niepełnym wymiarze godzin. Poziom zatrudnienia mężczyzn wynosił 71%. Wyraźnie widać, że na rynku pracy utrzymują się poważne nierówności.

- Złe warunki pracy towarzyszące pewnym zawodom w niektórych Państwach Członkowskich powodują choroby i prowadzą do wielu wypadków w miejscu pracy (chociaż statystyki wykazują tendencję spadkową od roku 1994). W 2000 r., stracono prawie 500 milionów dni roboczych z powodu wypadków w miejscu pracy (150 milionów dni) lub zachorowań związanych z wykonywaną pracą (350 milionów dni).

- W roku 2001, 3.8% pracowników w Unii Europejskiej ucierpiało w wyniku wypadków w miejscu pracy co wiązało się z nieobecnością w pracy liczącą ponad trzy dni, (odsetek osób, które z powodu wypadku opuściły trzy dni robocze lub mniej, wynosił 6.1%). W wypadkach w miejscu pracy śmierć poniosło 80 na 100 000 pracowników,

przede wszystkim w rybołówstwie i branży budowlanej. W niektórych Państwach Członkowskich średni poziom był znacznie wyższy (Łotwa, Belgia, Litwa, Estonia, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania).

Z powyższego jasno wynika, że strategie na rzecz wyższego zatrudnienia nie wystarczają. Nadano priorytet stabilności cen poprzez nominalne kryteria zbieżności. Z tego względu należy wprowadzić inną strategię, w postaci Paktu na rzecz Rozwoju i Zatrudnienia, który nadałby priorytet procesowi tworzenia większej liczby wysokiej jakości miejsc pracy z gwarantowanymi uprawnieniami pracowniczymi.

Konieczne jest również podjęcie działań w celu ograniczenia fuzji i zmian lokalizacji firm międzynarodowych, wsparcia sektorów produkcyjnych oraz mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, promowania równości, zwalczania dyskryminacji, i zredukowania liczby godzin pracy bez utraty wynagrodzenia, aby ułatwić szybsze tworzenie miejsc pracy, pogodzenie życia zawodowego i rodzinnego, zapewnić kształcenie i szkolenie ustawiczne i promować obywatelskie i społeczne uczestnictwo w życiu społeczności.

2. Wysokość wynagrodzenia i wynagrodzenie minimalne

W 18 z 25 Państw Członkowskich stosuje się wynagrodzenie minimalne (Belgia, Republika Czeska, Estonia, Grecja, Hiszpania, Francja, Irlandia, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Węgry, Malta, Holandia, Polska, Słowenia, Słowacja i Wielka Brytania).

-  Na dzień 1 stycznia 2004 r. jego poziom wahał się od 121 EUR na miesiąc na Łotwie, poprzez 498 w Portugalii do 1403 w Luksemburgu.

-  Porównanie uwzględniające czynnik ceny na podstawie parytetu siły nabywczej (PPP) ujawnia pewne nierówności i nieco zmienia grupę ligową: pod względem PPP, Malta i Słowenia mają wyższe wynagrodzenie minimalne niż Portugalia i Hiszpania.

-  Odsetek pracowników zatrudnionych na pełen etat i otrzymujących minimalne wynagrodzenie wykazuje znaczne zróżnicowanie: od 0.8% w Hiszpanii poprzez 1.9% w Wielkiej Brytanii do 14% we Francji, 15.1% w Luksemburgu i 15.4% na Litwie. Generalnie sytuacja taka dotyczy większej liczby kobiet niż mężczyzn.

-  Stosunek minimalnego wynagrodzenia do średniego wynagrodzenia miesięcznego w sektorze przemysłowym i usługowym wynosił w roku 2002 od 32% na Słowacji, poprzez 43% w Portugalii, 49% w Holandii, do 54% na Malcie.

-  Dyskryminacja w zakresie wynagrodzenia ze względu na płeć jest ciągle znaczna w EU-25. Porównanie jest trudne, ale w 2001 r., w EU-15, średnie wynagrodzenie brutto za godzinę było o 16% niższe w przypadku kobiet, chociaż w niektórych Państwach Członkowskich było wyższe, na przykład w Niemczech i Wielkiej Brytanii. W przypadków nowych Państw Członkowskich, dostępne dane sugerują duże zróżnicowanie pomiędzy poszczególnymi państwami, przy czym najbardziej wyróżniają się Republika Czeska i Estonia.

Aby położyć kres brakowi równouprawnienia w zakresie wynagrodzeń, koniecznym będzie zakończenie zarówno bezpośredniej dyskryminacji w zakresie wynagrodzenia podstawowego jak i pośredniej dyskryminacji związanej z uczestnictwem w gospodarce, wyborem zawodu i rozwojem kariery.

3. Dochód – PKB na mieszkańca

Według Eurostatu [3], wartości PKB na mieszkańca w roku 2003, w oparciu o PPS (standard siły nabywczej), narzędzie mające na celu standaryzację siły nabywczej różnych walut tak, aby możliwe było porównania pomiędzy państwami, ujawniły znaczne różnice pomiędzy Państwami Członkowskimi, które przedstawiają się następująco:

-  do 50% średniej UE-25: Łotwa, Estonia, Litwa i Polska,

-  51-75% średniej UE-25: Republika Czeska, Węgry, Malta, Portugalia i Słowacja,

-  76-100% średniej UE-25: Cypr, Grecja, Hiszpania i Słowenia,

-  101-125% średniej UE-25: Austria, Belgia, Niemcy, Dania, Finlandia, Francja, Włochy, Holandia, Szwecja i Wielka Brytania,

-  od 126% średniej UE-25 wzwyż: Irlandia i Luksemburg.

Te dane wskazują na znaczące różnice w poziomie rozwoju pomiędzy Państwami Członkowskimi, jasno pokazując, że jeszcze daleko nam do osiągnięcia spójności gospodarczej i społecznej, o której mówi Traktat. Problem ten wymaga nasilenia działań, poprzez stosowanie odpowiedniej polityki makroekonomicznej i zwiększenie funduszy Wspólnoty, zwłaszcza Funduszu Spójności i Funduszy Strukturalnych; powyższe ma szczególne znaczenie w chwili obecnej, gdy rozpoczęły się negocjacje dotyczące perspektywy finansowej.

4. Ubóstwo i izolacja społeczna

Ostatnie publikacje Eurostatu [4] na temat populacji i warunków socjalnych, w oparciu o kryteria i 18 wskaźników określonych przez Radę Europejską w Leaken w grudniu 2001 r. i uwzględniające decyzje Rady Europejskiej w Nicei w grudniu 2000, zgodnie z którymi walka z ubóstwem i izolacją społeczną według definicji przyjętych przez Radę Europejską w Lizbonie w marcu 2000 r. winna być prowadzona z wykorzystaniem metody otwartej koordynacji oraz poprzez nadanie priorytetu krajowym planom zatrudnienia, pozwalają wyciągnąć pewne wnioski, które jednakże oparte są na nieuaktualnionych danych.

W analizie zawartej w publikacji Komisji „Sytuacja Społeczna w Unii Europejskiej – 2004” uwzględnione zostały nowe Państwa Członkowskie, w oparciu o informacje udostępnione przez Eurostat [5].

-  w 2001 r. około 15% populacji UE było zagrożone ubóstwem [6] - odsetek ten odpowiada 70 milionów ludzi. Odnośne wielkości dla Grecji i Portugalii sięgały 20%, a w przypadku Irlandii odnotowano 21%. Jednakże poziomu dochodów do obliczania 60% mediany kraju różni się znacznie w poszczególnych Państwach Członkowskich, co zostało wyraźnie pokazane powyżej w dyskusji dotyczącej minimalnego wynagrodzenia oraz dystrybucji dochodów.

-  świadczenia i ubezpieczenia społeczne mają ogromne znaczenie dla redukcji ryzyka ubóstwa. Bez różnego rodzaju transferów społecznych, w tym emerytur i innego rodzaju wsparcia, ryzyko ubóstwa dotyczyłoby 30% ludności Finlandii, 37% w Portugalii, 40% we Francji i Wielkiej Brytanii oraz 42% we Włoszech. Wskazuje to na znaczenie polityki świadczeń i ubezpieczeń społecznych.

-  dystrybucja świadczeń wykazuje duże zróżnicowanie w Państwach Członkowskich. W UE-15 w roku 2001, jej wartość wahała się od 3 644 jednostek PPP w Portugalii (najniższa wartość) do 10 559 w Luksemburgu (najwyższa).

-  dystrybucja dochodów także ujawnia wiele znacznych nierówności pomiędzy grupami populacji a Państwami Członkowskimi. W 2001 r. 20% ludności uzyskującej najwyższe dochody było grupą osób 5 razy zamożniejszych od 20% ludności uzyskującej najniższe dochody. Niniejszy wskaźnik wynosił od 3% w Danii do 6.5% w Portugalii.

-  Wysoki procent populacji to ludzie żyjący w gospodarstwach domowych dotkniętych bezrobociem [7] . W 2003 r. w UE-15 około 10% osób w wieku od 18 do 59 lat żyło w gospodarstwach domowych, w których nikt nie posiadał zatrudnienia.

Ze względu na wzrost bezrobocia w ostatnich latach oraz obniżenie świadczeń w niektórych Państwach Członkowskich, ubóstwo i izolacja społeczna w rzeczywistości są obecnie nawet bardziej rozpowszechnione niż pokazują to powyższe statystyki. Oznacza to konieczność uczynienia integracji społecznej jednym z głównych celów polityki Wspólnoty, zwłaszcza polityki monetarnej oraz polityki rynku wewnętrznego, w celu obrony koncepcji wysokiej jakości usług powszechnych i nadania priorytetu inwestycjom publicznym w takich obszarach działalności społecznej jak opieka zdrowotna, edukacja i szkolenia, polityka mieszkaniowa, zasiłki, dostęp do usług prawnych, kultura i rekreacja, itp.

5. Edukacja

Panuje powszechna zgoda co do znaczenia edukacji, szkoleń, kształcenia ustawicznego, i badań. Jednakże, utrzymują się poważne braki i nierówności, jasno wskazując na to, że nacisk położony na omawiane kwestie w trakcie szczytu w Lizbonie w roku 2000 nie przynosi większego efektu. Z ostatnich badań statystycznych wynika, pomimo tego, iż Komisja podkreślała potrzebę nadania priorytetu działaniom mającym na celu obniżenie liczby uczniów porzucających szkołę oraz powtarzających klasę, w niektórych Państwach Członkowskich sytuacja jest poważna:

-  W 2003 r. odsetek młodych ludzi w wieku od 17 do 19 lat porzucających szkołę (osoby opuszczające szkołę bez zdobycia wykształcenia średniego) wynosił 48.2% na Malcie, 41.1% w Portugalii, i 29.8% w Hiszpanii. Dla porównania, na Słowacji, w Republice Czeskiej i w Polsce odsetek osób porzucających szkołę wynosił jedynie 4.9-6.3%.

-  Występują także znaczące różnice w odniesieniu do kształcenia ustawicznego i szkoleń. W Szwecji w roku 2003, 34.2% osób w wieku od 25 do 64 lat kontynuowało edukację lub brało udział w szkoleniach: odnośna wartość dla Portugalii wyniosła jedynie 3.6%, i to w Państwie Członkowskim z najwyższym wskaźnikiem osób porzucających szkołę.

Należy podjąć działania, aby zmienić tę sytuację, a edukacja, szkolenia i kształcenie ustawiczne winny być traktowane priorytetowo.

PROCÉDURE

Titre

La situation sociale dans l'Union européenne

Numéro de procédure

2004/2190(INI)

Base réglementaire

art. 45

Commission compétente au fond
  Date de l'annonce en séance de l'autorisation

EMPL
18.11.2004

Commission(s) saisie(s) pour avis
  Date de l'annonce en séance

FEMM
18.11.2004

 

 

 

 

Avis non émis
  Date de la décision

FEMM
25.1.2005

 

 

 

 

Rapporteur(s)
  Date de la nomination

Ilda Figueiredo
20.9.2004

 

Examen en commission

23.11.2004

17.1.2005

 

 

 

Date de l'adoption

1.2.2005

Résultat du vote final

pour:

contre:

abstentions:

22

17

0

Membres présents au moment du vote final

Jan Andersson, Roselyne Bachelot-Narquin, Jean-Luc Bennahmias, Mihael Brejc, Udo Bullmann, Philip Bushill-Matthews, Milan Cabrnoch, Alejandro Cercas, Ole Christensen, Derek Roland Clark, Luigi Cocilovo, Ottaviano Del Turco, Harald Ettl, Richard Falbr, Ilda Figueiredo, Richard Howitt, Stephen Hughes, Jan Jerzy Kułakowski, Sepp Kusstatscher, Jean Lambert, Raymond Langendries, Bernard Lehideux, Lasse Lehtinen, Elizabeth Lynne, Mary Lou McDonald, Jamila Madeira, Thomas Mann, Mario Mantovani, Jiří Maštálka, Ana Mato Adrover, Maria Matsouka, Roberto Musacchio, Ria Oomen-Ruijten, Csaba Őry, Dimitrios Papadimoulis, Jacek Protasiewicz, Luca Romagnoli, Leopold Józef Rutowicz, José Albino Silva Peneda, Jean Spautz, Eva-Britt Svensson, Georgios Toussas, Evangelia Tzampazi, Anne Van Lancker, Anja Weisgerber, Gabriele Zimmer

Suppléants présents au moment du vote final

Mihael Brejc, Udo Bullmann, Richard Howitt, Lasse Lehtinen, Jamila Madeira, Roberto Musacchio, Dimitrios Papadimoulis, Luca Romagnoli, Leopold Józef Rutowicz, Eva-Britt Svensson, Georgios Toussas, Evangelia Tzampazi, Anja Weisgerber

Suppléants (art. 178, par. 2) présents au moment du vote final

Rodi Kratsa-Tsagaropoulou

Date du dépôt – A6

9.2.2005

A6-0035/2005

  • [1]  Eurostat - Statistics in focus, 14/2004
  • [2]  Eurostat - Euro-wskaźniki 122/2004 – 5 października 2004 r.
  • [3]  Eurostat 37/2004, Gospodarka i Finanse
  • [4]  Eurostat 10 i 16/2004, Populacja i Warunki Społeczne
  • [5]  Rocznik Eurostatu 2004.
  • [6]  O Względny próg ubóstwa odnosi się do odsetka osób żyjących za mniej niż 60% średniego wynagrodzenia krajowego: innymi słowy, faktyczne wynagrodzenie podstawowe różni się znacznie od założonego.
  • [7]  Definicja gospodarstwa domowego, w którym nikt nie posiada zatrudnienia nie dotyczy oczywiście, dzieci w wieku szkolnym ani studentów do 24 roku życia.