Επιστροφή στη διαδικτυακή πύλη Europarl

Choisissez la langue de votre document :

Διαδικασία : 2004/2257(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A6-0311/2005

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A6-0311/2005

Συζήτηση :

Ψηφοφορία :

PV 01/12/2005 - 6.3

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P6_TA(2005)0448

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 182kWORD 120k
19.10.2005
PE 360.073v02-00 A6-0311/2005

σχετικά με τον ρόλο των «ευρωπεριφερειών» στην ανάπτυξη της περιφερειακής πολιτικής

(2004/2257 (INI))

Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης

Εισηγητής: Κυριάκος Τριανταφυλλίδης

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τον ρόλο των «ευρωπεριφερειών» στην ανάπτυξη της περιφερειακής πολιτικής

(2004/2257 (INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 87, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΚ,

 έχοντας υπόψη το άρθρο 158 της Συνθήκης ΕΚ,

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

    έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό γενικών διατάξεων σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (COM(2004)0628),

 έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (COM(2004)0495),

–    έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής (COM(2004)0492),

–    έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής (COM(2004)0494),

–    έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Ομίλου Διασυνοριακής Συνεργασίας (ΕΟΔΣ) (COM(2004)0496),

–    έχοντας υπόψη την Ευρωπαϊκή Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης περί Διασυνοριακής Συνεργασίας Τοπικών Κοινοτήτων ή Αρχών (Μαδρίτη, 21 Μαΐου 1980) και τα συμπληρωματικά της Πρωτόκολλα, καθώς και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης περί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Στρασβούργο, 15 Οκτωβρίου 1985),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (Α6-0311/2005),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε 25 κράτη μέλη την 1η Μαΐου 2004 δημιούργησε μεγαλύτερες ανισότητες μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών και ότι επόμενες διευρύνσεις πιθανόν να επιτείνουν αυτές τις ανισότητες· ότι αυτό οδήγησε επίσης σε σημαντική αύξηση του αριθμού των παραμεθορίων περιφερειών· εκτιμώντας ότι οι ευρωπεριφέρειες συνέβαλαν καθοριστικά στην υπέρβαση των συνόρων στην Ευρώπη, με την οικοδόμηση σχέσεων καλής γειτονίας, με την αμοιβαία προσέγγιση των λαών εκατέρωθεν των συνόρων και με την κατάρριψη των προκαταλήψεων, ιδιαίτερα μέσω της διασυνοριακής συνεργασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο,

B.   λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτές οι περιφερειακές ανισότητες στην διευρυμένη Ένωση χρειάζεται να μειωθούν και να αντιμετωπισθούν με μια αποτελεσματική πολιτική συνοχής που θα αποβλέπει σε μια αρμονική ανάπτυξη εντός της ΕΕ,

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι μέρος μιας αποτελεσματικής πολιτικής συνοχής και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι να διασφαλιστεί η ανάπτυξη της διασυνοριακής συνεργασίας, και οι τοπικές αρχές και οι περιφέρειες εκατέρωθεν των συνόρων να υπερνικήσουν επί τέλους τις υφιστάμενες δυσκολίες χρηματοδότησης των κοινών σχεδίων προς κοινό όφελος των τοπικών αρχών και περιφερειών εκατέρωθεν των συνόρων,

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπεριφέρειες και οι συναφείς δομές αποτελούν σημαντικό μηχανισμό διασυνοριακής συνεργασίας που ωστόσο πρέπει να αναπτυχθεί και να βελτιωθεί περαιτέρω και ότι θα πρέπει να διαθέτουν κάποιο νομικό καθεστώς,

E.   λαμβάνοντας υπόψη ότι απώτερος στόχος των ευρωπεριφερειών είναι η προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ παραμεθορίων περιοχών ή αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης, περιφερειακών αρχών καθώς και κοινωνικών εταίρων και κάθε άλλου φορέα, πράγμα το οποίο δεν απαιτεί να είναι κατ’ ανάγκη κράτη μέλη της Ένωσης, σε τομείς όπως ο πολιτισμός, η παιδεία, ο τουρισμός και ο οικονομικός τομέας, καθώς και σε κάθε άλλη πτυχή του καθημερινού βίου,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση Ευρωπαϊκών Παραμεθορίων Περιοχών παρουσίασε αρκετές εκθέσεις για την κατάσταση της διασυνοριακής συνεργασίας στην Ευρώπη και εκπόνησε μελέτες για ένα διασυνοριακό νομικό μέσον για την αποκεντρωμένη συνεργασία Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Επιτροπής των Περιφερειών,

1.   θεωρεί ότι η διασυνοριακή συνεργασία έχει θεμελιώδη σημασία για την ευρωπαϊκή συνοχή και ολοκλήρωση και ότι ως εκ τούτου πρέπει να της παρασχεθεί ευρεία υποστήριξη·

2.   καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη χρήση των ευρωπεριφερειών ως ένα από τα εργαλεία της διασυνοριακής συνεργασίας·

3.   επισημαίνει ότι μια ευρωπεριφέρεια ή συναφής δομή έχει σημαντικά διασυνοριακά καθήκοντα, όπως:

-  κέντρα ενημέρωσης και εξυπηρέτησης πολιτών, θεσμικών οργάνων, περιφερειακών και τοπικών αρχών,

-  εστίαση σε κοινές αξίες, στόχους και στρατηγικές,

-  κινητήριο ρόλο στην επίλυση διασυνοριακών προβλημάτων,

-  εκπροσώπηση σε όλα τα διασυνοριακά ζητήματα·

4.   επισημαίνει ότι οι ευρωπεριφέρειες αποτελούν κομβικό σημείο για όλες τις διασυνοριακές σχέσεις, επαφές, μεταφορές γνώσεων, για τα επιχειρησιακά προγράμματα και σχέδια, και ότι χρειάζονται κάποια νομική υπόσταση προκειμένου να εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους·

5.   τονίζει ότι η διασυνοριακή συνεργασία προσφέρει την κατάλληλη προσέγγιση για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων εκατέρωθεν των συνόρων, ειδικότερα στον οικονομικό, τον κοινωνικό, τον πολιτιστικό και τον περιβαλλοντικό τομέα·

6.   τονίζει ότι η διασυνοριακή συνεργασία συμβάλλει σημαντικά στην υλοποίηση της «στρατηγικής της Λισαβώνας», μέσω:

- κοινών καινοτομιών και ερευνών

- διασυνοριακών δικτύων έρευνας και ανάπτυξης

- ανταλλαγής "βέλτιστων πρακτικών" και εμπειριών·

7.   επισημαίνει ότι οι ευρωπεριφέρειες συσφίγγουν τους δεσμούς γειτονίας μέσω τοπικών προγραμμάτων ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών· θεωρεί συνεπώς ιδιαίτερα σημαντικό να διατηρηθεί στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων το «μίνι-πρόγραμμα» στήριξης που προβλέπεται σήμερα από τον τρέχοντα κανονισμό INTERREG(1)·

8.   επισημαίνει το νομοθετικό έργο που πραγματοποιείται σχετικά με τον ΕΟΔΣ, σκοπός του οποίου είναι η απλοποίηση των μηχανισμών διασυνοριακής συνεργασίας (μέσω της διευκόλυνσης των δράσεών τους, του εξορθολογισμού των διαδικασιών και της μείωσης των λειτουργικών δαπανών), και με τον τρόπο αυτό η δημιουργία μιας βάσης για την ανάπτυξη των ευρωπεριφερειών·

9.   υπογραμμίζει την ανάγκη να δοθεί προτεραιότητα στην εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ περιφερειών στα νέα και στα παλαιά κράτη μέλη·

10. τονίζει την ανάγκη να επεκταθεί η έννοια των ευρωπεριφερειών και παρεμφερών δομών, ακόμη και εάν δεν διαθέτουν υποχρεωτικά τις νομικές αρμοδιότητες, ώστε να συμπεριληφθούν πολλαπλές πλευρές συνεργασίας· παραδείγματα πιθανών τομέων αμοιβαίου ενδιαφέροντος θα μπορούσαν να είναι εκείνοι που έχουν σχέση με την προώθηση του πολιτισμού, της εκπαίδευσης, του τουρισμού και των οικονομικών ζητημάτων καθώς και, ανάλογα με την περίπτωση, με την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και τις περιπτώσεις απάτης σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς των κρατών μελών·

11. τονίζει την ανάγκη ενοποίησης των σχεδίων που προγραμματίζονται σε όμορες χώρες·

12. εκφράζει ικανοποίηση για τις προσπάθειες της Επιτροπής να απλοποιηθούν τα μέσα της διασυνοριακής συνεργασίας·

13. ζητεί οι ευρωπεριφέρειες και οι συναφείς δομές, όπως προτείνονται στο νομικό πλαίσιο του ΕΟΔΣ (EGCC), να έχουν το δικαίωμα επεξεργασίας, εφαρμογής και διαχείρισης ευρωπαϊκών διασυνοριακών προγραμμάτων εντός της ΕΕ καθώς και προγραμμάτων σύμφωνων προς το Ευρωπαϊκό Μέσον Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης και προς το Μέσον Προενταξιακής Βοήθειας (ΙΡΑ) από το 2007 και μετά, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές·

14. τονίζει τη σημασία της διασυνοριακής συνεργασίας και των ευρωπεριφερειών για τα κράτη μέλη με φυσικά μειονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένων των μικρών νησιωτικών κρατών·

15. τονίζει την ανάγκη στήριξης της διασυνοριακής συνεργασίας και ίδρυσης ευρωπεριφερειών, με τη συμμετοχή περιφερειών από την ευαίσθητη περιοχή της Μέσης Ανατολής, σε μια προσπάθεια για την προαγωγή των φιλικών σχέσεων, της σταθερότητας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων σε πλαίσιο αμοιβαίου σεβασμού και οφέλους·

16. εφιστά την προσοχή στην παράγραφο 1, σημείο xxvii του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Ιουλίου 2005 σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής(2) και καλεί την Επιτροπή να προβλέψει κατ’ αναλογία τον καθορισμό ενός «συστήματος πριμοδοτήσεων» υπό μορφήν «κοινοτικού αποθεματικού ποιότητας και αποτελεσματικότητας» που θα προσφέρει ρητώς κίνητρα για ενέργειες με διασυνοριακή επίπτωση ή ικανές να ενσωματωθούν σε ήδη υπάρχουσες δομές των ευρωπεριφερειών·

17. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(1)

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη της 2ας Σεπτεμβρίου 2004 που θεσπίζει τις κατευθυντήριες γραμμές για μια κοινοτική πρωτοβουλία η οποία αφορά τη διευρωπαϊκή συνεργασία και έχει ως στόχο να ενθαρρύνει την αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη του ευρωπαϊκού εδάφους - INTERREG III (ΕΕ C 226, 10.9.2004, σελ. 2).

(2)

Εγκριθέντα κείμενα, Ρ6_ΤΑ(2005)0278.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ – Έννοια που ανέπτυξε το Συμβούλιο της Ευρώπης

Οι υπάρχουσες ευρωπεριφέρειες αποτελούν πρωτοβουλίες παραμεθορίων περιοχών ή άλλων αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης πολλών χωρών (όχι κατ’ ανάγκη κρατών μελών της ΕΕ) και δεν έχουν καθορισμένο καθεστώς στο πλαίσιο της ΕΕ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ευρωπεριφέρειες δεν διαθέτουν νομική προσωπικότητα και το μέγεθός τους είναι μάλλον μικρό. Η ετικέτα «ευρωπεριφέρεια» δεν προστατεύεται. Οι ευρωπεριφέρειες επικεντρώνονται στη διασυνοριακή συνεργασία, όπου οι πολιτισμικές πτυχές καθώς και η προσέλκυση τουρισμού και άλλων μορφών οικονομικής δραστηριότητας έχουν μεγάλη σημασία.

Το νομικό καθεστώς των ευρωπεριφερειών ποικίλλει. Μπορεί να περιλαμβάνει κοινά συμφέροντα χωρίς νομική προσωπικότητα, έναν Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικών Συμφερόντων, ένα μη κερδοσκοπικό σωματείο, μια εργασιακή κοινότητα χωρίς νομική προσωπικότητα ή έναν δημόσιο φορέα.

Οι ευρωπεριφέρειες και άλλες μορφές δομών διασυνοριακής συνεργασίας δεν δημιουργούν έναν νέο τύπο διακυβέρνησης σε διασυνοριακό επίπεδο. Δεν διαθέτουν πολιτικές εξουσίες και το έργο τους περιορίζεται στις αρμοδιότητες των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης που τις συνιστούν. Εντός των ορίων του γεωγραφικού πεδίου συνεργασίας, οι διασυνοριακές δομές αποτελούν ρυθμίσεις για συνεργασία μεταξύ μονάδων τοπικής ή περιφερειακής διασυνοριακής διακυβέρνησης με σκοπό την προώθηση κοινών συμφερόντων και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πληθυσμών των παραμεθορίων περιοχών.

Η Ένωση Ευρωπαϊκών Παραμεθορίων Περιοχών θέτει τα ακόλουθα κριτήρια για την αναγνώριση των ευρωπεριφερειών:

- Ένωση αρχών τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης από τις δυο πλευρές των εθνικών συνόρων, ορισμένες φορές με κοινοβουλευτική συνέλευση·

- Διασυνοριακή ένωση με μόνιμη γραμματεία καθώς και τεχνική και διοικητική ομάδα με ίδιους πόρους·

- Φύσης ιδιωτικού δικαίου, με βάση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα σωματεία ή ιδρύματα από τις δυο πλευρές των συνόρων, σύμφωνα με την ισχύουσα αντίστοιχη εθνική νομοθεσία·

- Φύσης δημοσίου δικαίου, με βάση διακρατικές συμφωνίες, που ασχολούνται, μεταξύ άλλων, με τη συμμετοχή περιφερειακών αρχών.

Υπάρχουν σήμερα περισσότερες από εβδομήντα διασυνοριακές περιφέρειες στην Ευρώπη, που λειτουργούν με ονομασίες όπως ευρωπεριφέρειες ή κοινότητες εργασίας. Αν και ορισμένες από αυτές τις πρωτοβουλίες ανάγονται στη δεκαετία του 1950, κατά τη δεκαετία του 1990 αυξήθηκαν σημαντικά σε παραμεθόριες περιοχές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Πράγματι, σήμερα δεν υπάρχουν ουσιαστικά αρχές τοπικής ή περιφερειακής αυτοδιοίκησης σε παραμεθόριες περιοχές που δεν εμπλέκονται κατά κάποιον τρόπο στη διασυνοριακή συνεργασία.

Από νομική άποψη, η ιδέα ενός διοικητικού φορέα αρμόδιου για μια υποεθνική διασυνοριακή περιοχή, είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Οι πρώτες διασυνοριακές περιφέρειες εδράζονταν σε συμφωνίες με ποικίλους βαθμούς τυπικών διαδικασιών και οι περισσότερες βασίζονταν στην καλή θέληση.

Το 1980, με πρωτοβουλία του Συμβουλίου της Ευρώπης, μία δέσμη ευρωπαϊκών χωρών συνήψε διεθνή συνθήκη, αποκαλούμενη Σύμβαση της Μαδρίτης, ως πρώτο βήμα προς δομές διασυνοριακής συνεργασίας με βάση το δημόσιο δίκαιο. Η σύμβαση έχει υπογραφεί από 20 χώρες και πρόσφατα αναθεωρήθηκε με δύο πρόσθετα πρωτόκολλα. Παρέχει νομικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση διμερών και πολυμερών συμφωνιών για διασυνοριακή συνεργασία δημοσίου δικαίου μεταξύ NCG. Παράδειγμα τέτοιων συμφωνιών αποτελεί η διασυνοριακή συνθήκη μεταξύ Γερμανίας και Ολλανδίας του 1991, που υπήρξε ένας διεθνικός δημόσιος φορέας από το 1993. Ωστόσο, οι αποφάσεις που προτείνονται από τέτοιες υπηρεσίες είναι δεσμευτικές μόνο για τις δημόσιες αρχές εντός της σχετικής διασυνοριακής περιοχής.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ: έως το 2006

Το κύριο χαρακτηριστικό των διασυνοριακών δραστηριοτήτων της ΕΕ είναι ότι έχουν πρωτίστως οικονομικό χαρακτήρα. Πολυάριθμες διασυνοριακές πρωτοβουλίες είναι επιλέξιμες για υποστήριξη δυνάμει της κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg, που εγκαινιάσθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 1990, ως Interreg III το 1999. Για την περίοδο 2000-2006, διαθέτει προϋπολογισμό 4 875 δισ. ευρώ, ή περίπου 2,3% του προϋπολογισμού του Ταμείου Συνοχής. Το πρόγραμμα που σχετίζεται με τη διασυνοριακή συνεργασία είναι το Interreg IIIA, το οποίο ορίζει ότι όλες οι περιοχές που βρίσκονται σε εξωτερικά ή εσωτερικά χερσαία σύνορα καθώς και σε ορισμένες θαλάσσιες περιοχές είναι επιλέξιμες για υποστήριξη.

Μέσω της κοινοτικής πρωτοβουλίας INTERREG IIIA, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) χρηματοδοτεί διασυνοριακές δραστηριότητες συνεργασίας σε περιφέρειες NUTS III που καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο. Ολόκληρες χώρες, που είναι οντότητες επιπέδου NUTS I, δεν συμπεριλαμβάνονται στις ευρωπεριφέρειες και ουδέποτε θα είναι επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ δυνάμει του σκέλους Α του INTERREG III. Τα κράτη μέλη της ΕΕ, στις προτάσεις τους για συγχρηματοδότηση προγραμμάτων από το INTERREG, θα προτείνουν σε ποια έκταση θα πρέπει να συμμετάσχουν οι ευρωπεριφέρειες στην εφαρμογή προγραμμάτων του INTERREG IIIA. Για παράδειγμα, ορισμένα από τα κράτη μέλη ενεργούν ως διαχειριστικές αρχές κατόχων προγράμματος ή σχεδίου για συγκεκριμένα σχέδια, ενώ άλλα κράτη ως οι υπηρεσίες σημείου επαφής για το INTERREG.

Είναι ενδεικτικό της πορείας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης κατά τη μεταπολεμική περίοδο ότι η πλέον «νομικίστικη» προσέγγιση που υποστήριξε το Συμβούλιο της Ευρώπης –προτείνοντας παραμεθόριες περιφέρειες ως τυπικές πολιτικοδιοικητικές οντότητες– εγκαταλείφθηκε αργότερα υπέρ μιας περισσότερο πραγματιστικής και προσανατολισμένης προς την οικονομία προσέγγισης, στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ.

Θα μπορούσε να συζητηθεί το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να θεωρείται η κινητήρια δύναμη πίσω από την εμφάνιση και τη διάδοση της διασυνοριακής συνεργασίας στην Ευρώπη. Εκ πρώτης όψεως, η ΕΕ θα μπορούσε να θεωρηθεί εδώ σημαντικός αιτιώδης παράγοντας, ιδίως μέσω της φθίνουσας σημασίας των συνόρων, της αυξανόμενης περιφερειακής εκπροσώπησης και του υπερεθνικού επιπέδου του προγράμματος Interreg. Ωστόσο, ο αντίκτυπος της ΕΕ συχνά υπερεκτιμάται, καθώς αγνοεί το γεγονός ότι η διασυνοριακή συνεργασία κινείται από τη βάση προς την κορυφή. Οι αρχικές πρωτοβουλίες περιελάμβαναν χώρες όπως την Ελβετία, που δεν ήταν μέλη της ΕΕ. Στη γερμανική πλευρά της Άνω Ρηνανίας, το 80% των άμεσων ξένων επενδύσεων είχαν ελβετική προέλευση και δημιουργήθηκε μια διασυνοριακή αγορά εργασίας. Παρόμοια χαρακτηριστικά παρατηρούνται στην περιοχή της Γενεύης.

Ωστόσο, η εκπληκτική ανάπτυξη της διασυνοριακής συνεργασίας από το 1988 και ύστερα πρέπει βεβαίως να σχετίζεται με την έναρξη κοινοτικών προγραμμάτων στήριξης που είναι αφιερωμένα σε διασυνοριακές πρωτοβουλίες στη Δυτική Ευρώπη και, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην Ανατολική και την Κεντρική Ευρώπη. Από 26 πρωτοβουλίες το 1988, όταν η Γενική Διεύθυνση ξεκίνησε τα πρώτα πιλοτικά σχέδιά της, ο αριθμός τους σχεδόν τριπλασιάστηκε και υπερέβη τα 70 το 1999. Ποιοτικές αποδείξεις καταδεικνύουν ότι οι νεοϊδρυθείσες ευρωπεριφέρειες, για παράδειγμα εκείνες στα ανατολικά και τα νότια σύνορα της Γερμανίας, τείνουν να μετέχουν εκ του σύνεγγυς στην εφαρμογή του Interreg. Πριν από την προσχώρηση της Αυστρίας στην ΕΕ, δεν υπήρχαν ευρωπεριφέρειες στα σύνορα Αυστρίας-Γερμανίας, αλλά μεταξύ 1994 και 1998 ιδρύθηκαν πέντε νέες ευρωπεριφέρειες. Παρόμοιες αποδείξεις μπορούν να παρασχεθούν για πολλές διασυνοριακές πρωτοβουλίες της Ανατολικής και της Κεντρικής Ευρώπης.

Αφότου ιδρύθηκαν, πολλές από τις κοινότητες εργασίας αδράνησαν από πλευράς πολιτικής σημασίας και προϋπολογισμού, αλλά οι μικρότερες ευρωπεριφέρειες εξακολουθούν να ακμάζουν, μερικώς επειδή συμμετέχουν πιο στενά στο πρόγραμμα Interreg που εφαρμόζεται μόνο σε μικρές παραμεθόριες περιοχές. Φαίνεται ότι η ευρωπεριφέρεια, ως θεσμική μορφή, ανταποκρίνεται καλύτερα στην ανάληψη ενεργού ρόλου όσον αφορά την εφαρμογή μέτρων κοινοτικής πολιτικής από τις μεγαλύτερες σε μέγεθος κοινότητες εργασίας.

Ευρωπαϊκή διασυνοριακή συνεργασία 2007-2013.

1) Ένα εσωτερικό μέσο

Ακολουθώντας τη λογική που περιγράφηκε στην τρίτη έκθεσή της για τη συνοχή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει περιορίσει τις πρωτοβουλίες της σε τρεις στόχους: τη σύγκλιση, την περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και την περιφερειακή συνεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, έχουν δρομολογηθεί οι κοινοτικές πρωτοβουλίες.

Η Επιτροπή, προκειμένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες της διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει προτείνει να συσταθεί Ευρωπαϊκός Όμιλος Διασυνοριακής Συνεργασίας (ΕΟΔΣ) δημιουργώντας το πλαίσιο για μια διασυνοριακή αρχή, προκειμένου να διαχειρίζεται προγράμματα συνεργασίας. Η εν λόγω πρόταση αποτελεί μέρος της νομοθετικής δέσμης συνοχής που αποτελείται από έναν γενικό κανονισμό και από έναν κανονισμό για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), το Ταμείο Συνοχής και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Οι νέες προτάσεις στοχεύουν στον εξορθολογισμό των διαδικασιών και στην απλοποίηση της εφαρμογής της διασυνοριακής και της περιφερειακής συνεργασίας.

O ΕΟΔΣ έχει δυο πλευρές. Καταρχάς, είναι εργαλείο διασυνοριακής συνεργασίας, όπου μόνο οι κυβερνήσεις μπορούν να υποδεικνύουν τον φορέα που μπορεί να διαχειρίζεται κεφάλαια. Αυτές μπορεί να είναι μόνο δικαιούχοι των κεφαλαίων αλλά όχι να τα διαχειρίζονται. Αποτελεί επίσης νέο νομοθετικό μέσο που διευκολύνει τις κοινότητες να εργάζονται από κοινού χωρίς παρέμβαση των διαρθρωτικών ταμείων(1).

Η φύση της περιφερειακής συνεργασίας προϋποθέτει περιφερειακή και τοπική συμμετοχή χωρίς εμπλοκή κρατών μελών. Τα μέλη μπορούν να συστήσουν έναν ΕΟΔΣ ως χωριστό νομικό φορέα ή να αναθέσουν τα καθήκοντά του σε ένα από τα μέλη. Αυτό θα είναι το θέμα σύμβασης που θα εκπονήσουν τα μέλη του, διευκρινίζοντας τις λειτουργίες του, τα καθήκοντά του, τη διάρκειά του και τους όρους διάλυσής του καθώς και τη δικαιοδοσία του. Η σύμβαση κοινοποιείται στα σχετικά κράτη μέλη και στην Επιτροπή των Περιφερειών. Περαιτέρω, τα κράτη μέλη που διαθέτουν δικαιοδοσία και στη νομοθεσία των οποίων θα καταχωρηθεί η σύμβαση, θα ελέγχουν τη διαχείριση των δημοσίων κεφαλαίων (2) και θα παρέχουν πληροφορίες σε άλλα κράτη μέλη που ενδιαφέρονται για τα αποτελέσματα των ελέγχων.

Ο ΕΟΔΣ θα εγκρίνει το καταστατικό του βάσει της σύμβασης. Το καταστατικό θα περιέχει τον κατάλογο των μελών του, τον καθορισμό του σκοπού του και τα καθήκοντά του, την επωνυμία και τη διεύθυνσή του, τα καταστατικά όργανά του, συμπεριλαμβανομένης της Συνέλευσης των μελών και του Διοικητικού Συμβουλίου, από το οποίο ο ΕΟΔΣ θα εκπροσωπείται, τον τρόπο εκπροσώπησης, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τον καθορισμό της γλώσσας ή των γλωσσών εργασίας, τις λεπτομέρειες λειτουργίας του, ιδίως εκείνες που άπτονται της διαχείρισης του προσωπικού του, τις διαδικασίες πρόσληψης, τη φύση των συμβάσεων εργασίας με το προσωπικό του, κατοχυρώνοντας τη σταθερότητα των δράσεων συνεργασίας, διατάξεις που διέπουν τις οικονομικές εισφορές των μελών και τους εφαρμοστέους λογιστικούς και δημοσιονομικούς κανόνες, τον ορισμό ανεξάρτητου οργανισμού δημοσιονομικού ελέγχου και εξωτερικών ελεγκτικών αρχών.

Οι υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών ή/και αρχών περιφερειακής ή τοπικής αυτοδιοίκησης, για παράδειγμα η συμφωνία της Καρλσρούης, θα παραμείνουν σε ισχύ.

Είκοσι τρία από τα 25 κράτη μέλη διατηρούν αμφιβολίες όσον αφορά αυτό το μέσο. Οι εν λόγω χώρες είναι επιφυλακτικές σχετικά με τις υπερεθνικές δομές που δημιουργούνται στις χώρες τους. Αυτός ο φόβος υποδαυλίζεται από το γεγονός ότι οι αρχές περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης δεν θα χρειάζονται την έγκριση της κεντρικής κυβέρνησης για να συστήσουν έναν ΕΟΔΣ.

Ωστόσο, λόγω της λεπτής φύσης του ΕΟΔΣ και της σύσφιγξης των δεσμών εγγύτητας που προκαλεί, είναι επιτακτική ανάγκη αυτό το μέσο να αναπτυχθεί, ιδιαίτερα ενόψει της συνεχιζόμενης διεύρυνσης. Τέτοια μέσα είναι ζωτικής σημασίας για τα νέα κράτη μέλη που μπορούν να ωφεληθούν από την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών.

Η έννοια των ευρωπεριφερειών μπορεί να επεκταθεί σε πολλαπλές μορφές συνεργασίας. Η υπογραφή του «ψηφίσματος Μάαστριχτ» από την ευρωπεριφέρεια Rhein-Maas αποτελεί σαφή ένδειξη της έκτασης της διασυνοριακής συνεργασίας σε λεπτά θέματα όπως τα ναρκωτικά και το οργανωμένο έγκλημα. Έτσι, πολλά κράτη μέλη έχουν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην προώθηση της διασυνοριακής συνεργασίας. Η Κύπρος, για παράδειγμα, νησί με άμεσους δεσμούς με τη Μέση Ανατολή, θα μπορούσε να καταστεί πυλώνας του Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ) καθώς και ενεργός πρωταγωνιστής στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και του εμπορίου ναρκωτικών.

Μια άλλη δυνητική πλευρά διασυνοριακής συνεργασίας αφορά θέματα εκπαίδευσης. Η επέκταση των προηγούμενων ανταλλαγών σπουδαστών μεταξύ γειτονικών περιφερειών θα βελτίωνε την πολιτική συμβατότητα γειτονικών περιφερειών.

2) Ένα μέσο εξωτερικών σχέσεων

Tο νέο μέσο με την ονομασία Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ) θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα γεωγραφικά και θεματικά προγράμματα που καλύπτουν τις οικείες χώρες. Ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του ΕΜΓΕΣ είναι το στοιχείο της διασυνοριακής συνεργασίας. Έτσι, το ΕΜΓΕΣ θα χρηματοδοτεί «κοινά προγράμματα», κινητοποιώντας περιφέρειες κρατών μελών και χώρες εταίρους με κοινά σύνορα. Θα χρησιμοποιεί προσέγγιση που θα έχει σε μεγάλο βαθμό ως πρότυπο αρχές των διαρθρωτικών ταμείων, όπως ο πολυετής προγραμματισμός, η εταιρική σχέση και η συγχρηματοδότηση, αναπροσαρμοσμένες έτσι ώστε να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των εξωτερικών σχέσεων. Το στοιχείο της διασυνοριακής συνεργασίας του ΕΜΓΕΣ θα συγχρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ. Οι χώρες εταίροι που καλύπτονται από αυτό το μέσο είναι εκείνες που δεν έχουν τώρα προοπτική ένταξης και στις οποίες απευθύνεται η Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας (ΕΠΓ).

(1)

(Άρθρο 159 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας).

(2)

Τόσο τα εθνικά όσο και τα κοινοτικά κεφάλαια


ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος

Ο ρόλος των «ευρωπεριφερειών» στην ανάπτυξη της περιφερειακής πολιτικής

Αριθμός διαδικασίας

2004/2257(INI)

Διαδικαστική βάση

άρθρο 45

Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας
  Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

REGI
13.1.2005

Γνωμοδοτική(ές) επιτροπή(ες)
Ημερομ. αναγγελίας της έγκρισης στην ολομέλεια



 

 

 

Αποφάσισε/αν να μη γνωμοδοτήσει/ουν
  Ημερομηνία της απόφασης


 

 

 

 

Ενισχυμένη συνεργασία
  Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια


 

 

 

 

Πρόταση/Προτάσεις ψηφίσματος που συμπεριλαμβάνεται/ονται στην έκθεση

 

 

 

Εισηγητής(ές)
  Ημερομηνία ορισμού

Κυριάκος Τριανταφυλλίδης
19.1.2005

 

Εισηγητής(ές) που αντικαταστάθηκε(καν)

 

 

Εξέταση στην επιτροπή

11.7.2005

 

 

 

 

Ημερομηνία έγκρισης

6.10.2005

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

-:

0:

42

2

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Elspeth Attwooll, Jean Marie Beaupuy, Rolf Berend, Jana Bobošíková, Graham Booth, Bernadette Bourzai, Bairbre de Brún, Gerardo Galeote Quecedo, Iratxe García Pérez, Eugenijus Gentvilas, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Ambroise Guellec, Gábor Harangozó, Marian Harkin, Κωνσταντίνος Χατζηδάκης, Jim Higgins, Alain Hutchinson, Carlos José Iturgaiz Angulo, Mieczysław Edmund Janowski, Gisela Kallenbach, Tunne Kelam, Miloš Koterec, Constanze Angela Krehl, Sérgio Marques, Francesco Musotto, Lambert van Nistelrooij, Jan Olbrycht, Markus Pieper, Francisca Pleguezuelos Aguilar, Christa Prets, Elisabeth Schroedter, Grażyna Staniszewska, Catherine Stihler, Margie Sudre, Κυριάκος Τριανταφυλλίδης, Oldřich Vlasák, Vladimír Železný

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Giusto Catania, Jillian Evans, Louis Grech, Stanisław Jałowiecki, Toomas Savi, Thomas Ulmer, Manfred Weber

Αναπληρωτές (άρθρο 178, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

 

Ημερομηνία κατάθεσης

19.10.2005

A6-0311/2005

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου