Έκθεση - A6-0233/2006Έκθεση
A6-0233/2006

ΕΚΘΕΣΗ σχετικά με τη θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον

29.6.2006 - (2006/2061(INI))

Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων
Εισηγητής: Gyula Hegyi


Διαδικασία : 2006/2061(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου :  
A6-0233/2006
Κείμενα που κατατέθηκαν :
A6-0233/2006
Κείμενα που εγκρίθηκαν :

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τη θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον

(2006/2061(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 13ης Οκτωβρίου 2005 σχετικά με την αστική διάσταση στο πλαίσιο της διεύρυνσης[1] και της 18ης Ιανουαρίου 2006 σχετικά με τις περιβαλλοντικές πτυχές της αειφόρου ανάπτυξης[2],

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με μια θεματική στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον (COM(2005)0718),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή Περιφερειών «Προς μια θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον» (COM(2004)0060),

 έχοντας υπόψη την απόφαση αριθ. 1600/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 2002 για τη θέσπιση του έκτου κοινοτικού προγράμματος δράσης για το περιβάλλον (6ο ΠΔΠ),

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού (A6‑0233/2006),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 80% περίπου του ευρωπαϊκού πληθυσμού ζει σε πόλεις, ενώ οι ανάγκες και τα συμφέροντά τους δεν λαμβάνονται πάντοτε επαρκώς υπόψη στα κονδύλια, τα έργα, τις πρωτοβουλίες και τις στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ο στόχος της θεματικής στρατηγικής για το αστικό περιβάλλον είναι να συμβάλει στις συνολικές περιβαλλοντικές επιδόσεις των πόλεων της Ευρώπης, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής και ενθαρρύνοντας τον μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό σχεδιασμό σε τοπικό επίπεδο,

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, δεδομένου ότι το μερίδιο των δημόσιων συγκοινωνιών στα νέα κράτη μέλη, παρόλο που εξασθενεί, εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από ό,τι στα παλαιά κράτη μέλη, πρέπει να ληφθούν μέτρα, τα οποία μπορούν να σταματήσουν την περαιτέρω μείωση της χρήσης δημόσιων συγκοινωνιών,

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 6ο ΠΔΠ προώθησε συγκεκριμένα την ανάγκη να αντιμετωπιστεί ο αυξανόμενος όγκος της κυκλοφορίας και να αποσυνδεθεί σε μεγάλο βαθμό η αύξηση των μεταφορών από την αύξηση του ΑΕγχΠ,

E.  λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει επίσης να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αστικό επίπεδο, με τη μεγαλύτερη αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας να εντοπίζεται στον τομέα των μεταφορών και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολιτικές άλλων τομέων όπως η στέγαση και η επιλογή πηγών ενέργειας για τη θέρμανση αποφασίζονται, κατά βάση, σε τοπικό επίπεδο,

1.  χαιρετίζει την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον· ωστόσο, εκτιμά ότι δεν αρκεί για να επιτευχθούν οι στόχοι που ορίστηκαν στο 6ο ΠΔΠ·

2.  υποστηρίζει κυρίως το γεγονός ότι στην ανακοίνωση αναγνωρίζεται η σημαντική λειτουργία των πόλεων ως οικονομικών μοχλών·

3.  συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία τα περιβαλλοντικά προβλήματα στις πόλεις είναι ιδιαίτερα περίπλοκα, επειδή οι αιτίες τους συσχετίζονται, και επιβεβαιώνει την προειδοποίηση της Επιτροπής, ότι οι τοπικές πρωτοβουλίες για την επίλυση του προβλήματος σε άλλες περιοχές μπορούν να δημιουργήσουν νέα προβλήματα·

4.  εκφράζει την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις προθέσεις του 6ου ΠΔΠ, η Επιτροπή δεν έχει προτείνει νομικώς δεσμευτικά μέτρα και προθεσμίες για την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε από τους στόχους που ορίστηκαν στο 6ο ΠΔΠ·

5.  εκφράζει, επίσης, την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι η θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον δεν επιχειρεί την ισορρόπηση της ευρωπαϊκής πολιτικής ούτε μεταξύ των αστικών και των αγροτικών περιοχών ούτε μεταξύ των κέντρων των πόλεων και των προαστίων·

6.  καλεί την Επιτροπή να εκδώσει κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της επόμενης οδηγίας για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη και να διασφαλίσει την ορθή επιβολή αυτού του νομοθετικού εγγράφου·

7.  τονίζει ότι η κοινοτική νομοθεσία θα πρέπει να καταστήσει υποχρεωτική την κατάρτιση ενός σχεδίου αειφόρου αστικής διαχείρισης και ενός σχεδίου αειφόρων αστικών μεταφορών –όπως προτάθηκε στην προηγούμενη ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(2004)0060)για κάθε οικισμό πληθυσμού άνω των 100 000 κατοίκων· μια τέτοια νομοθεσία θα πρέπει να περιλαμβάνει σαφείς προθεσμίες και δεσμευτικούς στόχους σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, εφόσον τα εθελοντικά μέτρα δεν αποδείχτηκαν αποτελεσματικά στο παρελθόν·

8.  ζητά στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής να συμπεριληφθούν κοινοί βασικοί δείκτες σύμφωνα με τις υποχρεώσεις και τους στόχους στη σχετική μέχρι τώρα περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ (π.χ. οδηγίες για τον αέρα, τον θόρυβο, το νερό και τα απόβλητα, καθώς και την πολιτική ενεργειακής απόδοσης και προστασίας του κλίματος), και θα καθιστούν εφικτή τη σύγκριση και τον καθορισμό κριτηρίων (Benchmarks) μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων·

9.  εκτιμά ότι το σχέδιο αειφόρου αστικής διαχείρισης θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα έγγραφα:

- σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (οδηγία 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε)

- χάρτες θορύβου και σχέδια δράσης, εάν διατίθενται (οδηγία 2002/49/ΕΚ)

- τοπικό σχέδιο ή πρόγραμμα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, εάν διατίθεται (οδηγία 96/62/ΕΚ)

- τοπικά περιβαλλοντικά σχέδια και προγράμματα σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ·

10. εκτιμά ότι τα σχέδια αειφόρου αστικής διαχείρισης θα πρέπει να καταρτίζονται ως εξής:

α) συλλογή δεδομένων και σχετικών πληροφοριών που αφορούν:

- τους τομείς που αναφέρονται στην παράγραφο 6 του παρόντος ψηφίσματος,

- την αναλογία των δομημένων περιοχών προς τις αγροτικές περιοχές,

- τις μελλοντικές προοπτικές για τη δημογραφική ανάπτυξη και την ανάγκη για νέους αστικούς οικισμούς,

- τους τρόπους επικοινωνίας, την κινητικότητα, την ενσωμάτωση στις πόλεις και την πρόσβαση σε υπηρεσίες,

- τις τοπικές εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου,

- την αστική δομή και την αναλογία των χώρων πρασίνου και των ζωνών αστικής διεύρυνσης,

- την τοπική χρήση βιοκτόνων,

- τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με το περιβάλλον,

- τις δυνατότητες ενός περιβάλλοντος χωρίς εμπόδια για τους ανάπηρους, τους ηλικιωμένους και άλλους,

- την αξιολόγηση της πολιτιστικής κληρονομιάς, των δομημένων περιοχών, καθώς και των περιοχών οικολογικού ενδιαφέροντος και των κινδύνων που διατρέχουν,

- την εκτίμηση της ζήτησης νερού για ανθρώπινη κατανάλωση στις αστικές περιοχές και τον σχεδιασμό λήψης μέτρων καθαρισμού και επεξεργασίας νερού·

β) στόχοι σχετικά με:

- τη βελτίωση της κατάστασης στους τομείς που αναφέρονται στο στοιχείο α),

- την ενσωμάτωση της αειφορίας σε όλους τους τομείς της αστικής πολιτικής,

- την εναρμόνιση με τα σχέδια αειφόρων αστικών μεταφορών,

γ) πρακτικά μέτρα και δράσεις που πρέπει να ληφθούν για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο στοιχείο β)·

11. τονίζει ότι οι πολίτες, οι ΜΚΟ, οι οικονομικές ενώσεις και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να συμμετάσχουν στην προετοιμασία των σχεδίων αειφόρου αστικής διαχείρισης, τα οποία θα πρέπει να είναι διαθέσιμα στο κοινό· εκτιμά, επίσης, ότι η τακτική αξιολόγηση της σημειωθείσας προόδου και η διάδοση των αποτελεσμάτων των εν λόγω αξιολογήσεων είναι επίσης απαραίτητες·

12. ενθαρρύνει την Επιτροπή να προβεί στο πλαίσιο της διαβούλευσης το 2009 σε μια ενδιάμεση αξιολόγηση σχετικά με την εφαρμογή των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών και στηρίζει το έργο της Επιτροπής σε σχέση με τη δημιουργία μιας θεματικής δικτυακής πύλης για τις τοπικές αρχές·

13. καλεί την Επιτροπή να προτείνει έναν στόχο κατά κεφαλήν χώρων πρασίνου για τις νέες αστικές περιοχές που αναπτύσσονται και εκτιμά ότι ο στόχος αυτός θα πρέπει να περιληφθεί στα σχέδια αειφόρου αστικής διαχείρισης, έτσι ώστε να προληφθεί οποιαδήποτε μείωση των χώρων πρασίνου στις αστικές περιοχές που δεν επιτυγχάνουν αυτόν τον στόχο·

Αειφόρος Αστική Διαχείριση

14. καλεί τα κράτη μέλη εντός των εθνικών στρατηγικών πλαισίων αναφοράς τους και των επιχειρησιακών προγραμμάτων τους να δώσουν προτεραιότητα στη χρηματοδότηση έργων μέσω των οποίων μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή τα σχέδια αειφόρου αστικής διαχείρισης, καθώς και έργων που περιορίζουν τις κατασκευές σε υπαίθριους χώρους και προάγουν τις κατασκευές σε εγκαταλελειμμένες περιοχές και να προωθήσουν τη δενδροφύτευση στους δρόμους και τον χαρακτηρισμό περισσότερων χώρων πρασίνου·

15. καλεί τα κράτη μέλη να προαγάγουν τη χρήση του κοινοτικού συστήματος οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου από τις τοπικές αρχές·

16. καλεί τα αστικά όργανα, στις δημόσιες συμβάσεις τους να λαμβάνουν τακτικά υπόψη τα κριτήρια βιωσιμότητας και να αναλάβουν τις αντίστοιχες υποχρεώσεις στα σχέδια για την αειφόρο αστική ανάπτυξη·

17. υποστηρίζει την προαγωγή της λιπασματοποίησης αντί της καύσης των φυτικών αποβλήτων προκειμένου να αποφευχθεί η τοπική πρόκληση ρύπανσης·

18. εκτιμά ότι είναι επίσης σημαντικό να αυξηθεί η συμμετοχή των πολιτών στη λήψη τοπικών αποφάσεων τόσο με πολιτικά όσο και με τεχνικά μέσα·

19. θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στον περιορισμό και την εξάλειψη των ακαθαρσιών, των απορριμμάτων, των γκράφιτι, και των περιττωμάτων των ζώων και στον περιορισμό του υπερβολικού θορύβου που προέρχεται από ηχοσυστήματα σε σπίτια και οχήματα·

Αειφόρες Αστικές Μεταφορές

20. στηρίζει την ιδέα των σχεδίων βιώσιμων αστικών μεταφορών (ΣΒΑΜ) ως μέσου για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, αλλά τονίζει την ανάγκη να χρησιμοποιηθεί το μέσο αυτό με ευέλικτο τρόπο, ώστε να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι συγκεκριμένες ανάγκες κάθε κράτους μέλους και των αστικών περιοχών του, καθώς και των περιφερειών με ιδιαίτερα προβλήματα·

21. τονίζει ότι τα ΣΒΑΜ πρέπει να περιλαμβάνουν συγκεκριμένους και ποσοτικά εκφραζόμενους στόχους που μπορούν να παρουσιαστούν και να παρακολουθηθούν μέσω πίνακα αποτελεσμάτων, έτσι ώστε να είναι δυνατή η καλύτερη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών· επισημαίνει ότι τα ΣΒΑΜ πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να συμβαδίζουν με τις νέες εξελίξεις·

22. θεωρεί τη χρήση οικολογικών μέσων μεταφοράς και τεχνολογιών ως βασικό παράγοντα για την επίτευξη καθαρότερου αστικού περιβάλλοντος· σημειώνει επ' αυτού ειδικότερα τη χρήση βιοκαυσίμων, υβριδικών τεχνολογιών αυτοκινήτων, ποδηλάτων, καθώς και φορτηγών και λεωφορείων που ανταποκρίνονται στα πρότυπα των βελτιωμένων οικολογικών οχημάτων της ΕΕ (EEV)[3]· προς την κατεύθυνση αυτή, θα αναλύσει με ενδιαφέρον την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την καθιέρωση καθαρών οχημάτων για τις δημόσιες μεταφορές και προτείνει να περιληφθεί στις τοπικές υπηρεσίες ενεργειακού ενδιαφέροντος ειδικός άξονας δράσης σχετικά με τις αστικές μεταφορές·

23. ενθαρρύνει την ανάπτυξη δημόσιων μεταφορών που να χρησιμοποιούν βιώσιμες πηγές ενέργειας και ζητεί να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ ατομικών και μαζικών αστικών μέσων μεταφοράς·

24. υπογραμμίζει την ανάγκη να ενθαρρυνθεί η αύξηση της χρήσης των δημόσιων και μαζικών μεταφορών στις αστικές περιοχές· επίσης θεωρεί απαραίτητη την προσαρμογή των υπηρεσιών αστικών συγκοινωνιών τόσο στις χωροταξικές απαιτήσεις (ιστορικά κέντρα, περιφερειακές ζώνες, συνδέσεις με αεροδρόμια, σιδηροδρομικούς σταθμούς, βιομηχανικές και εμπορικές περιοχές, κλπ.) όσο και στια ανάγκες του πληθυσμού και τις δημογραφικές μεταβολές (ηλικιωμένοι, ανάπηροι, κλπ.)·

25. προτείνει μετάβαση του 5% των χιλιομέτρων ανά επιβάτη από ιδιωτικά μέσα μεταφοράς/ αυτοκίνητα σε αειφόρες μεθόδους μεταφοράς, όπως τα δημόσια μέσα μεταφοράς και η ποδηλασία, εντός της περιόδου 2002-2012·

26. τονίζει ότι η πρόσβαση όλων των πολιτών στην κινητικότητα (καθώς και εκείνων που δεν έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικό αυτοκίνητο) είναι ένας κοινωνικός παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη·

27. εκτιμώντας ότι η προσπελασιμότητα είναι θεμελιώδης για την βιώσιμη ανάπτυξη και πρέπει να επιδιώκεται με ολοκληρωμένο τρόπο στις πολιτικές που αφορούν τα αστικά προβλήματα, καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προωθήσουν την ανταλλαγή των ορθών πρακτικών μεταξύ των τοπικών και των εθνικών αρχών και ζητεί από την Επιτροπή να παρακολουθήσει την εφαρμογή της ήδη ισχύουσας ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με την προώθηση της προσπελασιμότητας για τα άτομα με αναπηρίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές των κοινοτικών διαδικασιών προμηθειών, σύμφωνα με τις οποίες τα σχέδια πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των χρηστών·

28. εκτιμά ότι τα σχέδια αειφόρων αστικών μεταφορών θα πρέπει να περιλαμβάνουν τα μέσα με τα οποία οι τοπικές αρχές σκοπεύουν:

- να προαγάγουν την κυκλοφορία χωρίς μηχανοκίνητα μέσα (ποδηλασία και πεζοπορία), κατασκευάζοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο ποδηλατολωρίδων και παρέχοντας ασφαλείς λωρίδες και διαβάσεις πεζών,

- να προαγάγουν τις δημόσιες μεταφορές και την ανάπτυξη υποδομών των δημόσιων μέσων μεταφοράς και να διαδώσουν τις πληροφορίες σχετικά με ήδη υπάρχοντα καλά παραδείγματα, όπως η εισαγωγή ολοκληρωμένων συστημάτων τιμολόγησης και έκδοσης εισιτηρίων και η ανάπτυξη συστημάτων στάθμευσης και μετεπιβίβασης σε δημόσιες συγκοινωνίες·

- να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων, μέσω περιορισμών στάθμευσης και τελών οδικής συμφόρησης·

29. επισημαίνει στα κράτη μέλη την υποχρέωσή τους κατά τη διαμόρφωση των πόλεων να λαμβάνουν υπόψη τους πιο ευάλωτους χρήστες των οδών, για παράδειγμα μέσω της μείωσης των επιτρεπόμενων ανώτατων ορίων ταχύτητας ή της δημιουργίας ζωνών όπου δεν επιτρέπεται η κυκλοφορία αυτοκινήτων σε κέντρα πόλεων ή κατοικημένες περιοχές, με στόχο να μειωθούν οι νεκροί των τροχαίων ατυχημάτων κατά 50% έως το 2010, όπως ορίστηκαν στη Λευκή Βίβλο για την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών·

30. προτείνει την κατάρτιση σχεδίων ανεφοδιασμού των πόλεων, προκειμένου να μειωθεί και να βελτιωθεί η μεταφορά των εμπορευμάτων εντός των πόλεων, όπου πρέπει να συντονιστεί ιδίως η ενδοαστική διανομή των εμπορευμάτων·

31. υπενθυμίζει ότι η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί βασική αιτία προβλημάτων υγείας στην ΕΕ· τονίζει, ως εκ τούτου, ότι οι πόλεις με υψηλό ποσοστό ατμοσφαιρικής ρύπανσης θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο εισαγωγής τελών οδικής συμφόρησης και καθορισμού ζωνών χαμηλών εκπομπών·

32. τάσσεται υπέρ της καταπολέμησης στην πηγή και της λήψης πρωτοποριακών μέτρων για την επίλυση περιβαλλοντικών προβλημάτων· τονίζει ότι, σύμφωνα με μελέτες, από τη συνεχή μεταφορά εμπορευμάτων παράγονται έως και 38% λιγότερες εκπομπές λεπτών σωματιδίων σε σχέση με τη διακοπτόμενη μεταφορά, και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο καινοτόμων μέτρων, προκειμένου να ενισχυθεί η συγκοινωνιακή ροή·

33. ζητά καλύτερο συντονισμό ανάμεσα στους φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης, προκειμένου να διασφαλίσει κάποιον βαθμό συνοχής· επισημαίνει ότι ο κακός συντονισμός ανάμεσα στην τοπική αυτοδιοίκηση συνεπάγεται μεγαλύτερα έξοδα μεταφοράς, αύξηση της κυκλοφορίας και συνεπώς αύξηση της μόλυνσης του περιβάλλοντος·

Αειφόρος Πολεοδομικός Σχεδιασμός

34. επισημαίνει ότι η Επιτροπή εντόπισε σωστά τα προβλήματα και την τρέχουσα κατάσταση στον τομέα αυτόν· ωστόσο, δεν πρότεινε οποιαδήποτε ενέργεια για την επίλυσή τους·

35. τονίζει τη σημασία του προγραμματισμού και του σχεδιασμού οικισμών και πολυκατοικιών για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και τη σημασία των δημόσιων χώρων, όπως είναι οι χώροι στάθμευσης και οι οδοί σύνδεσης προς τους σιδηροδρομικούς σταθμούς·

36. τονίζει την κοινωνική διάσταση των σχεδίων αειφόρου αστικής διαχείρισης και συνιστά τη γενική προώθηση της ενδοαστικής ποιότητας ζωής μέσω της υιοθέτησης μιας ολιστικής (κυρίως κοινωνικής, πολιτιστικής και περιβαλλοντικής) προσέγγισης ·

37. ζητά για τη διατήρηση της ταυτότητας και της εικόνας του εκάστοτε περιβάλλοντος σε νέους αστικούς οικισμούς και κατά την επέκταση των αστικών περιοχών να γίνουν προσπάθειες, προκειμένου να διαφυλαχθεί η τοπογραφία και η φυσική δομή της περιοχής·

38. προτείνει κατά τη διαχείριση του αστικού χώρου, την επέκταση των χώρων πρασίνου, την επέκταση των πόλεων και την εγκατάσταση νέων οικισμών να παραμείνουν άκτιστες μεγάλες φυσικές εκτάσεις, έτσι ώστε οι κάτοικοι των πόλεων να αναπτύξουν σχέση με τη φύση·

39. ζητά για τη διατήρηση ιστορικών κέντρων ή φυσικών χώρων διαβίωσης, ποταμών, λιμνών και υγροβιότοπων να δημιουργηθούν κυκλικά γύρω τους προληπτικά προστατευόμενες περιοχές, με ελάχιστο επιτρεπόμενο βαθμό δόμησης, έτσι ώστε να μην υφίσταται ενδεχόμενο οικοδόμησης·

40. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διερευνήσουν τη σχέση μεταξύ των διάφορων αστικών μοντέλων και της κοινωνικής συμπεριφοράς, καθώς και τους όρους που ωφελούν την κοινωνική αρμονία και την υγεία·

41. τονίζει ότι ορισμένες ιστορικές συνοικίες, που αποτελούν πολύτιμα τμήματα της κοινής μας κληρονομιάς, έχουν εγκαταλειφθεί εδώ και δεκαετίες στις πόλεις· συνιστά τη δημιουργία εθνικών, περιφερειακών ή τοπικών προγραμμάτων ενίσχυσης για την προώθηση της κατάλληλης αποκατάστασης των εν λόγω περιοχών, λαμβάνοντας υπόψη την αρχιτεκτονική, τις ελεύθερες εκτάσεις και τους χώρους, καθώς και τις όχθες των ποταμών, τις γέφυρες και άλλες δημόσιες κατασκευές·

42. πιστεύει ότι για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής στις πόλεις, όπως η έλλειψη φυσικού αερισμού που προκύπτει σε περιόδους με πολύ υψηλές θερμοκρασίες και έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση, ο πολεοδομικός σχεδιασμός θα πρέπει να περιλαμβάνει κλιματολογικές έρευνες για τις πόλεις, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία αεροσηράγγων από τα ψηλά κτίρια· τονίζει ότι η απώλεια χώρων πρασίνου μειώνει τον φυσικό αερισμό·

43. προτρέπει τα κράτη μέλη να προαγάγουν έργα συγχρηματοδοτούμενα από την ΕΕ τα οποία σχετίζονται με την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό του αστικού δικτύου θέρμανσης και να στηρίξουν την αύξηση της δόμησης και τη χρήση του αστικού δικτύου θέρμανσης· τονίζει, εν προκειμένω, ότι σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης, η μετάβαση σε μια διαφορετική πηγή ενέργειας είναι ευκολότερο να επιτευχθεί με το αστικό δίκτυο θέρμανσης·

44. υπογραμμίζει το γεγονός ότι πρέπει να αναπτυχθούν νέες μέθοδοι διαχείρισης των υδάτων στις πόλεις, με στόχο να διατηρηθούν τα όμβρια ύδατα των πόλεων για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα κατά τη διάρκεια των θερμών και ξηρών καλοκαιριών και προκειμένου να προληφθούν απότομες πλημμύρες και να αποτραπούν οι κατασκευές κτιρίων και άλλες δραστηριότητες εκμετάλλευσης σε πλημμυρισμένες εκτάσεις·

45. συνιστά να θεσπιστούν κοινοτικές διατάξεις για την προώθηση και την εφαρμογή μιας αειφόρου διαχείρισης των υδάτινων πόρων στις πόλεις, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος, όπου πρέπει να προβλέπονται απαιτήσεις για την εξοικονόμηση στην κατανάλωση νερού σε νεόδμητα κτίρια, την αποθήκευση νερού σε περιόδους υγρασίας για περιόδους με υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία, τη διατήρηση υδάτων σε θερμές περιόδους για να χρησιμοποιηθούν ως συστήματα ψύξης και αειφόρα αστικά αποχετευτικά συστήματα, προκειμένου να μειωθούν οι απώλειες υδάτων και οι κίνδυνοι πλημμύρας, να ελαττωθεί η χρήση του εδάφους και να διαφυλαχθούν μεγαλύτερες ποσότητες νερού·

46. θεωρεί ότι κατά την εφαρμογή της θεματικής στρατηγικής δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνον οι ποσότητες των υδάτων αλλά και η ποιότητά τους· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να προωθήσει τη διάδοση αυτής της πρακτικής σε αυτόν τον τομέα, όπου επιδιώκεται σύνδεση με τα δίκτυα, τα οποία έχουν ήδη δημιουργηθεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα·

47. τονίζει τη σημασία της αποκατάστασης παλαιών σωλήνων νερού και αποχετευτικών συστημάτων στις πόλεις·

Αειφόρος Αστική Δόμηση

48. εκφράζει την απογοήτευσή του για το γεγονός ότι, ενώ η αειφόρος αστική δόμηση προσδιορίστηκε ως ένας από τους τέσσερις τομείς εστίασης της ανακοίνωσης «Προς μια θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον», η προτεινόμενη στρατηγική στερείται ειδικής δράσης στον τομέα αυτόν·

49. τονίζει τη σημασία της αύξησης των περιβαλλοντικών επιδόσεων των κτιρίων με τον ενεργειακά αποδοτικό σχεδιασμό κατοικιών (μόνωση, χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πράσινες στέγες, ενεργητικός/παθητικός ηλιακός σχεδιασμός, κατοικίες με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας κλπ.)· υποστηρίζει τη χρήση ανανεώσιμων και ενδεχομένως τοπικά διαθέσιμων πηγών ενέργειας στο αστικό περιβάλλον καθώς και την εξοικονόμηση νερού στα κτίρια (αποθήκευση και επαναχρησιμοποίηση όμβριων υδάτων, ορθολογική χρήση του νερού τουαλέτας, εξοικονόμηση νερού στα πλυντήρια πιάτων)· συνιστά επιπλέον συγκρίσεις απόδοσης και κοινή χρήση στην ΕΕ της δοκιμασμένης πρακτικής όσον αφορά τη βελτίωση της εξοικονόμησης ενέργειας, την εισαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και γενικά την πρόοδο στην αειφόρο αστική πολεοδομία·

………

50. υπογραμμίζει την ανάγκη να υποστηριχτεί η θέσπιση αυτών των πρωτοβουλιών μέσω επαρκούς χρηματοδότησης από την ΕΕ, ιδιαίτερα από συγκεκριμένα προγράμματα και ταμεία όπως το CIVITAS· υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι υπάρχουν δυνατότητες για την εξασφάλιση οικονομικής ενίσχυσης για τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες στις αστικές περιοχές βάσει του προτεινόμενου κανονισμού LIFE+, του Ταμείου Συνοχής, των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Προγράμματος-Πλαισίου για την Έρευνα· υπογραμμίζει, ωστόσο, την ανάγκη να εξασφαλιστούν πρόσθετοι ειδικοί χρηματοοικονομικοί πόροι για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που δημιουργούνται από τη στρατηγική για το αστικό περιβάλλον·

51. προσυπογράφει τη σύσταση της Επιτροπής προκειμένου να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος και είναι της γνώμης ότι, εάν εφαρμοστεί σε τοπικό επίπεδο με τη στήριξη των κρατών μελών, μια τέτοια προσέγγιση να αποτελέσει ένα από τα κριτήρια επιλογής για τη λήψη πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία καθώς και δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων·

52. καλεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να βελτιώσει τα μέσα δανεισμού, προκειμένου να υποστηρίξει αποτελεσματικά μια αειφόρο αστική ανάπτυξη, και στο πλαίσιο των υπαρχόντων προγραμμάτων να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα τέτοιου είδους πολεοδομικά έργα, στα οποία εφαρμόζονται σχέδια αειφόρου αστικής διαχείρισης, ιδίως στους τομείς εξοικονόμησης ενέργειας, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αειφόρου αστικής συγκοινωνιακής υποδομής· καλεί την ΕΤΕπ να διασφαλίσει ότι οι επενδύσεις της δεν αντιβαίνουν στους στόχους της αειφόρου αστικής διαχείρισης·

53. τονίζει με έμφαση τη σημασία της έρευνας σε θέματα λειτουργίας αστικών περιοχών, περιλαμβανομένων θεμάτων που σχετίζονται με την παροχή ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, τη θέρμανση και τον κλιματισμό, καθώς και την επεξεργασία αποβλήτων, και καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει και πάλι ειδικές διατάξεις οι οποίες θα πραγματεύονται το εν λόγω θέμα στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα·

54. θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την υποστήριξη ενός δικτύου εθνικών πυρήνων επαφής για θέματα αστικού περιβάλλοντος όπως το European Urban Knowledge Network (ευρωπαϊκό δίκτυο γνώσης αστικών θεμάτων) και επικροτεί τη συνέχιση της στήριξης προς το πρόγραμμα URBACT στο πλαίσιο της προταθείσας πολιτικής συνοχής 2007-2013·

55. ζητά την προώθηση της ανταλλαγής μιας δοκιμασμένης πρακτικής σε επίπεδο ΕΕ ανάμεσα στα αστικά όργανα, πράγμα που αφορά την εφαρμογή της στρατηγικής και των σχεδίων αειφόρου αστικής διαχείρισης· προτείνει, προκειμένου να αποφευχθούν στο μέλλον λάθη στην αστική ανάπτυξη, να ενθαρρυνθεί και μία ειλικρινής και ανοικτή ανταλλαγή αρνητικών εμπειριών μέσω εκστρατειών - που μπορούν να διεξάγονται από ενώσεις πόλεων - που απευθύνονται τόσο στους δημόσιους υπαλλήλους, όσο και στους εκλεγμένους αντιπροσώπους·

56. παροτρύνει την Επιτροπή να ασχοληθεί περισσότερο με τη σημασία της σχέσης πόλης-περιβάλλουσας υπαίθρου ... για την αειφόρο αστική ανάπτυξη και καλεί, εν προκειμένω, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν μια ισορροπημένη στρατηγική αστικής ανάπτυξης η οποία δεν θα αποτελεί εμπόδιο στη συνολική συνοχή της ΕΕ·

………..

57. ……….

0

0 0

58. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

  • [1]  Εγκεκριμένα κείμενα, P6_TA-PROV(2005)0387.
  • [2]  Εγκεκριμένα κείμενα, P6_TA-PROV(2006)0020.
  • [3]  Οδηγία 2005/55/ΕΚ σχετικά με την εκπομπή αερίων και σωματιδιακών ρύπων.

Αιτιολογική έκθεση

Το 80% περίπου των πολιτών της Ευρώπης ζουν σε αστικές περιοχές, αλλά οι ανάγκες και τα συμφέροντά τους υποεκπροσωπούνται σε μεγάλο βαθμό στα κονδύλια, τα έργα, τις πρωτοβουλίες και τις στρατηγικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εν λόγω κάτοικοι των πόλεων, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το επίπεδο κοινοτικής χρηματοδότησης, είναι πολίτες δεύτερης κατηγορίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παραμέληση των αστικών και προαστιακών προβλημάτων οδηγεί σε αναταραχές και κρίσεις σε ορισμένα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων κάποιων που υποστηρίζουν έντονα τις υψηλές επιδοτήσεις για τη γεωργία, αντί μιας πιο ισορροπημένης χρηματοδοτικής πολιτικής μεταξύ των αγροτικών και των αστικών περιοχών.

Η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Προς μια θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον» ήταν πολύ πιο φιλόδοξη από ό,τι η τελική πρόταση της Επιτροπής. Σκοπός είναι να συμβάλει η στρατηγική στη διαμόρφωση ενός ισχυρού πλαισίου στην ΕΕ, το οποίο θα αποτελέσει αφετηρία για την ανάληψη τοπικών πρωτοβουλιών βασισμένων στη βέλτιστη πρακτική επαφίοντας την επιλογή των λύσεων και των στόχων στους κατά τόπους αρμόδιους λήψης αποφάσεων. Το κύριο στοιχείο του πλαισίου θα είναι να αποκτήσουν οι πρωτεύουσες και οι αστικοί οικισμοί πληθυσμού άνω των 100 000 κατοίκων (π.χ. οι 500 μεγαλύτερες πόλεις και μεγαλουπόλεις της ΕΕ των 25) σχέδιο διαχείρισης αστικού περιβάλλοντος με στόχους που θα οδηγήσουν σε ένα αειφόρο αστικό περιβάλλον, και να εφαρμόσουν κατάλληλο σύστημα διαχείρισής του. Ο εισηγητής πιστεύει ειλικρινά ότι αυτός ο σκοπός θα εξυπηρετήσει το συμφέρον των πόλεων χωρίς να περιορίζει το δικαίωμά τους να επιλέγουν τα κατάλληλα μέτρα εντός του πλαισίου.

Η δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων στις πόλεις και τις μεγαλουπόλεις μπορεί να βελτιωθεί τόσο με πολιτικά όσο και με τεχνικά μέσα. Σε πολιτικό επίπεδο, θα πρέπει να συνδυαστεί η συμβουλευτική (άμεση) και η αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Χρειάζονται περισσότερα δημοψηφίσματα για τοπικά ζητήματα σε επίπεδο πόλης (μεγαλούπολης), συνοικίας ή μικρής τοπικής μονάδας, ανάλογα με τη φύση του ζητήματος. Οι τοπικές αρχές μπορούν να ζητήσουν τη γνώμη των πολιτών τους μέσω δημοψηφισμάτων, ηλεκτρονικών ψηφοφοριών ή ad-hoc διαβουλεύσεων σε τοπικό επίπεδο. Οι υπηρεσίες σε απευθείας σύνδεση (on-line) μπορούν να παράσχουν σωστές και επίκαιρες πληροφορίες για τα προβλήματα της κοινότητας, όπως περιβαλλοντικούς δείκτες, δεδομένα σχετικά με την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα σε πραγματικό χρόνο κλπ. Ωστόσο, όσοι δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν θα πρέπει να λησμονηθούν. Για αυτούς θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν πιο παραδοσιακές μέθοδοι πληροφόρησης.

Η εκπαίδευση των υπαλλήλων και των αρμόδιων λήψης αποφάσεων στους κόλπους των τοπικών αρχών για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησής τους για την αειφορία αποτελεί βασικό στοιχείο για την αλλαγή των τοπικών πολιτικών. Επίσης, είναι απαραίτητος ο συντονισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την παροχή μελετών βέλτιστων πρακτικών, εκπαιδευτικών εγχειριδίων και με τον καθορισμό ενός αναλυτικού προγράμματος διδασκαλίας για όλη την Ευρώπη. Από αυτήν την άποψη, η πρόταση της Επιτροπής είναι σωστά στοχοθετημένη, αλλά δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις και προθεσμίες. Καθώς η περιβαλλοντική πολιτική καλύπτει όλους τους τομείς πολιτικής, συνεπώς, μέσω των συστημάτων αειφόρου αστικής διαχείρισης, θα πρέπει να συντονιστούν σταδιακά διάφοροι τομείς πολιτικής, με τη συμμετοχή όλων των φορέων λήψης αποφάσεων σε αρχικό στάδιο, προκειμένου να περιληφθούν περιβαλλοντικοί προβληματισμοί για όλους τους τομείς πολιτικής. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, χρειάζεται συντονισμός και χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Μεταφορές:

Το όριο ταχύτητας στο κέντρο και άλλες κατοικημένες περιοχές (ή σε ολόκληρη την πόλη ή τη μεγαλούπολη) μειώνει τα ατυχήματα (ιδίως τα σοβαρά) και συνεπάγεται λιγότερες εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων και θόρυβο. Θα πρέπει να οριστεί ένα κατάλληλο όριο ταχύτητας μεταξύ 30 χλμ/ώρα και 50 χλμ/ώρα, λόγω των τοπικών συνθηκών και συνηθειών. Ο αυστηρός έλεγχος της ταχύτητας σώζει ανθρώπινες ζωές και το περιβάλλον, ενώ η παραμέληση του ορίου ταχύτητας οδηγεί σε τραγικά θανατηφόρα ατυχήματα.

Στο κέντρο χρειάζεται περιορισμός (και όχι δημιουργία) των χώρων στάθμευσης. Θα πρέπει να αναπτυχθούν νέοι χώροι στάθμευσης έξω από σταθμούς του μετρό και του προαστιακού ή εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου.

Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη μεταφορά χωρίς μηχανοκίνητα μέσα έναντι οποιουδήποτε άλλου είδους κυκλοφορίας, στις δημόσιες μεταφορές έναντι των αυτοκινήτων ιδιωτικής χρήσης, στα μικρά και λιγότερο ρυπογόνα ιδιωτικά αυτοκίνητα έναντι των άλλων οχημάτων: αυτός είναι ο βασικός κανόνας της αειφόρου πολιτικής μεταφορών. Για τη μεταφορά χωρίς μηχανοκίνητα μέσα (πεζοπορία και ποδηλασία) απαιτείται ένα ευρύ δίκτυο ποδηλατολωρίδων. Οι πεζοί θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να περπατούν σε ασφαλείς λωρίδες και διαβάσεις πεζών. Στις ανισόπεδες διαβάσεις, δεν θα πρέπει οι πεζοί να διέρχονται υπογείως ή πάνω σε γέφυρες, αλλά τα οχήματα. Η στάθμευση στα πεζοδρόμια θα πρέπει να απαγορεύεται αυστηρώς και να επιβάλλονται τα κατάλληλα πρόστιμα.

Εκτός από τα ακριβά υπόγεια συστήματα (μετρό), υπάρχουν και άλλα εναλλακτικά σύγχρονα δημόσια μέσα μεταφοράς. Η αναβίωση του τραμ παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη. Ανάλογα με τις κατά τόπους συνθήκες, ορισμένα τμήματα της γραμμής του τραμ μπορούν να κατασκευαστούν κάτω από το επίπεδο του δρόμου («pre-metro») και έξω από την πόλη, το τραμ μπορεί να κυκλοφορεί σε κλειστό διάδρομο κίνησης, ως «τραμ ταχείας κυκλοφορίας», όπως αποκαλείται. Επίσης, οι υπέργειες ηλεκτροδοτημένες προαστιακές σιδηροδρομικές γραμμές αποτελούν χρήσιμα συστατικά μέρη των δικτύων δημόσιων μεταφορών. Ωστόσο, χωρίς ένα κανονικό μετρό, είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστεί κανείς μια σύγχρονη πόλη.

Τα νυχτερινά δρομολόγια των δημόσιων μέσων μεταφοράς αποτελούν ζωτική λειτουργία της σύγχρονης αστικής ζωής. Προσφέρουν την ευκαιρία στους νέους των προαστίων να συμμετάσχουν στη ζωή της πόλης και μειώνουν τον αριθμό των λεγόμενων τροχαίων ατυχημάτων μετά τη νυχτερινή διασκέδαση.

Η χρέωση τελών (ή τα ναύλα) συμφόρησης με ηλεκτρονικά συστήματα χρέωσης είναι το επιτυχημένο εργαλείο που χρησιμοποιείται ήδη τόσο στο Λονδίνο όσο και στη Στοκχόλμη και η μοναδική δυνατή μελλοντική λύση για τις άλλες ευρωπαϊκές πόλεις. Σε ορισμένες πόλεις (όπως η Βουδαπέστη) για πρακτικούς λόγους, το σύστημα διοδίων γεφυρών μπορεί να εξυπηρετήσει τον ίδιο σκοπό, με ένα πολύ πιο οικονομικό και εύκολο σύστημα, καθώς τα περισσότερα αυτοκίνητα διέρχονται τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα από μια γέφυρα.

Το ποσοστό των δημόσιων μεταφορών στο πλαίσιο όλων των μέσων μεταφοράς εξακολουθεί να είναι υψηλότερο στην ΕΕ των 10, σε σύγκριση με τα παλαιά κράτη μέλη. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτό το ποσοστό, βελτιώνοντας το σύστημα δημόσιων μεταφορών με κοινές προσπάθειες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.

Κάθε πόλη θα πρέπει να καταρτίσει ένα σχέδιο για τη μείωση της ζήτησης της κυκλοφορίας ιδιωτικών αυτοκινήτων, με σαφείς και ίσως δεσμευτικούς στόχους. Ασφαλώς, χρειάζεται αποτελεσματικά και καθαρά δημόσια μέσα μεταφοράς. Η κοινοτική χρηματοδότηση της ανάπτυξης των δημόσιων μεταφορών και η μείωση της κυκλοφορίας ιδιωτικών αυτοκινήτων μπορούν να συνδεθούν, ασφαλώς με ένα ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα.

Χρειάζονται ολοκληρωμένα συστήματα τιμολόγησης και έκδοσης εισιτηρίων, όχι μόνο για ολόκληρο το δίκτυο δημόσιων μεταφορών των πόλεων ή των μεγαλουπόλεων, αλλά και για το προαστιακό σιδηροδρομικό δίκτυό τους και το σχετικό τμήμα του εθνικού σιδηροδρομικού δικτύου.

Καύσωνες:

Οι καύσωνες μετατρέπουν πολλές πόλεις και μεγαλουπόλεις σε καμίνι τις καυτές ημέρες και νύχτες του καλοκαιριού. Λόγω της παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής, μπορούμε να αναμένουμε ότι στο μέλλον θα έρθουν ακόμα θερμότερα καλοκαίρια. Στους καύσωνες οφείλονται οι θάνατοι δεκάδων χιλιάδων ευρωπαίων πολιτών κάθε καλοκαίρι, οι οποίοι πεθαίνουν με επώδυνο και εξευτελιστικό τρόπο. Είναι απολύτως απαραίτητο να καταρτισθούν σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση καυσώνων για όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις και μεγαλουπόλεις, εκτός ίσως από τις σκανδιναβικές χώρες. Ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης των καυσώνων είναι απλός: περισσότερο νερό, περισσότεροι χώροι πρασίνου, μειωμένες εκπομπές αυτοκινήτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σύστημα κλιματισμού. Ωστόσο, οι πράσινες στέγες και προσόψεις, το φρέσκο νερό και τα φυσικά συστήματα ψύξης είναι πολύ καλύτερα από τον κλιματισμό, ο οποίος έχει αρνητική επίπτωση τόσο στην ανθρώπινη υγεία όσο και στο παγκόσμιο κλίμα. Έρχονται «θερμά καλοκαίρια μεγάλης διάρκειας» και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην αστική πολιτική.

Στον πολεοδομικό σχεδιασμό θα πρέπει να αποφεύγονται οι νησίδες θερμότητας μέσω ενσωματωμένων αγωγών αέρα και με τον κατάλληλο αερισμό των πόλεων.

Πράσινες πόλεις και μεγαλουπόλεις:

Τα αστικά κέντρα πρέπει να γίνουν ελκυστικά μέρη διαβίωσης. Για τον σκοπό αυτόν, χρειάζονται περισσότεροι χώροι πρασίνου στο κέντρο της πόλης. Έστω και δέκα τετραγωνικά μέτρα πράσινων νησίδων μπορούν να βελτιώσουν το πνεύμα του κέντρου της πόλης, ασφαλώς, παράλληλα με μεγαλύτερα πάρκα και κήπους σε κοντινή απόσταση. Εκτός κέντρου, τα μεγαλύτερα πάρκα, τα αστικά δάση, οι λίμνες και άλλοι χώροι πρασίνου αποτελούν σημαντικά συστατικά μέρη μιας πόλης, όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν. Πολλά είδη ζώων ζουν επίσης σε αστικές περιοχές και ενίοτε η βιοποικιλότητα αυξάνεται στις πόλεις μας σήμερα. Τα ζώα –έως ένα ορισμένο ποσοστό– εγκλιματίζονται στις αστικές συνθήκες. Για τα περισσότερα παιδιά της πόλης, αντιπροσωπεύουν «την πανίδα». Οι διασκεδαστικές αφίσες πληροφόρησης, οι παραστατικές παρουσιάσεις στον ζωολογικό κήπο, τα μαθήματα βιολογίας στην ύπαιθρο από καθηγητές και ειδικούς φροντιστές ζώων μπορούν να οδηγήσουν σε γενιές με πιο ανεπτυγμένη περιβαλλοντική συνείδηση.

Οι δραστηριότητες στην ύπαιθρο (σε εξωτερικό χώρο) αποτελούν ζωτικά συστατικά μέρη της αστικής ζωής. Είναι παραδοσιακές αξίες του νοτιοευρωπαϊκού τρόπου ζωής, ο οποίος γίνεται όλο και πιο δημοφιλής στη δυτική και κεντρική Ευρώπη. Τα κλειστά πάρκα και οι κλειστοί κήποι μπορούν να κάνουν καθαρότερη την ατμόσφαιρα, αλλά δεν εξυπηρετούν τις πραγματικές ανάγκες του αστικού πληθυσμού. Από την άνοιξη έως το φθινόπωρο, η ποιότητα της αστικής ζωής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διοργάνωση υπαίθριων εκδηλώσεων. Τα άτομα που συμμετέχουν σε υπαίθριες συναυλίες μπορούν να αντιληφθούν πραγματικά τον κίνδυνο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και του θορύβου από τα αυτοκίνητα. Οι δημόσιες υπαίθριες προβολές κινηματογραφικών ταινιών και άλλες δημόσιες εκδηλώσεις παρέχουν δωρεάν διασκέδαση για τους νέους, τους συνταξιούχους και τους τουρίστες. Οι καλοκαιρινές αστικές παραλίες ή «λωρίδες ακτής» (όπως στο Παρίσι, τις Βρυξέλλες και τη Βουδαπέστη τα περασμένα έτη) αποτελούν επίσης χρήσιμα έργα, τα οποία διασκεδάζουν εκατοντάδες χιλιάδες άτομα στις πόλεις. Οι πόλεις δεν θα πρέπει να είναι φυλακές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αλλά ευχάριστα και ζωντανά μέρη για τα άτομα που δεν μπορούν να φύγουν από την πόλη για διακοπές μεγάλης διάρκειας.

Η ανάπλαση οχθών ποταμών, παλαιών προκυμαίων και αποβαθρών ανοίγει νέους χώρους για την αστική ζωή και η αναβίωση ανοιχτών υδάτινων επιφανειών ανανεώνει επίσης το περιβάλλον.

Η οικονομική χρήση και επεξεργασία των υδάτων, συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης και επαναχρησιμοποίησης όμβριων υδάτων, η ορθολογιστική συχνότητα απόπλυσης αποχωρητηρίων είναι επίσης σημαντικά στοιχεία του αειφόρου μέλλοντος.

Οικιστική εξάπλωση και ζητήματα των προαστίων:

Τόσο στα παλαιά όσο και στα νέα κράτη μέλη, δεκάδες εκατομμύρια άτομα ζουν σε προκατασκευασμένα οικιστικά συγκροτήματα μαζικής παραγωγής. Σε πολλές πόλεις της δυτικής Ευρώπης, αυτά τα συγκροτήματα μετατράπηκαν σε γκέτο, τόσο με την εθνοτική όσο και με τη κοινωνική έννοια της λέξης. Απαιτούνται σύνθετα κοινωνικά, πολιτιστικά και περιβαλλοντικά προγράμματα για την αποκατάσταση των προαστίων αυτών. Χρειάζονται καλά σχολεία και επαγγελματική κατάρτιση, μόνιμες θέσεις εργασίας, η κατανόηση των διαφορετικών κουλτουρών (τόσο των τοπικών όσο και των χωρών προέλευσης), καλές δημόσιες μεταφορές στο κέντρο και στους χώρους εργασίας (σχολεία). Στην κεντρική Ευρώπη, τα περισσότερα οικιστικά συγκροτήματα δεν έχουν μετατραπεί ακόμα σε γκέτο, η πλειονότητα των ενοίκων τους εξακολουθούν να ανήκουν στην κατώτερη μεσαία τάξη. Στην περίπτωσή τους, η φυσική κατάσταση των σπιτιών τους είναι ανησυχητική. Στις χώρες της ΕΕ των 10, η επισκευή και αποκατάσταση των οικιστικών συγκροτημάτων αποτελεί σημαντικό βήμα για τη διατήρηση της κοινωνικής ειρήνης και τη βελτίωση της αστικής ζωής.

Σε μια ζωντανή πόλη, το κέντρο δεν είναι απλώς ένας χώρος με καταστήματα και διοικητικές υπηρεσίες. Χωρίς κατοίκους, το κέντρο της πόλης είναι ένας νεκρός χώρος και χωρίς ένα ζωντανό κέντρο, ολόκληρη η πόλη είναι ένας άδειος χώρος, παρά την ποικιλία των διαφορετικών συνοικιών. Τα παλαιά σπίτια θα πρέπει να αναμορφωθούν και να βελτιωθούν προκειμένου να γίνουν διαμερίσματα για άτομα όπως, μεταξύ άλλων, τα νέα ζευγάρια με μικρά παιδιά. Η παραδοσιακή δομή και οι αρχιτεκτονικές αξίες του κέντρου θα πρέπει να διατηρηθούν. Αλλά τα ιστορικά μνημεία και τα υποτιθέμενα μνημεία δεν θα πρέπει να παραλύσουν την υγιή ανάπτυξη των αστικών κέντρων. Χρειάζεται ορθολογιστικός συμβιβασμός μεταξύ της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και της αναζωογόνησης των αστικών κέντρων. Δεν χρειάζονται ριζικές αλλαγές, αλλά υπάρχει πραγματική ανάγκη για νέα κτίρια, ενίοτε πίσω από την παλαιά πρόσοψη. Εκτός από τα νέα διαμερίσματα, σχολεία και νηπιαγωγεία, χρειάζονται και δημόσιες βιβλιοθήκες, μικροί δημόσιοι κήποι και άλλοι δημόσιοι χώροι.

Ο εισηγητής αντιλαμβάνεται επίσης τη δημογραφική πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες μας, ωστόσο η παρούσα έκθεση έχει τα φυσικά της όρια. Καθώς η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαίων πολιτών ζει σε αστικές περιοχές, το αειφόρο δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης εξαρτάται επίσης από τις συνθήκες διαβίωσης και τις περιβαλλοντικές συνθήκες των πόλεων.

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού (24.4.2006)

προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

σχετικά με μια θεματική στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον
2006/2061(INI)

Συντάκτης γνωμοδότησης: Seán Ó Neachtain

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Μεταφορών και Τουρισμού καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

Λαμβάνοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 11ης Ιανουαρίου 2006 σχετικά με μια θεματική στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον (COM(2005)0718),

1.  στηρίζει την ιδέα των σχεδίων βιώσιμων αστικών μεταφορών (ΣΒΑΜ) ως μέσου για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, αλλά τονίζει την ανάγκη να χρησιμοποιηθεί το μέσο αυτό με ευέλικτο τρόπο, ώστε να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι συγκεκριμένες ανάγκες κάθε κράτους μέλους και των αστικών περιοχών του, καθώς και των περιφερειών με ιδιαίτερα προβλήματα·

2.  τονίζει ότι τα ΣΒΑΜ πρέπει να περιλαμβάνουν συγκεκριμένους και ποσοτικά εκφραζόμενους στόχους που μπορούν να παρουσιαστούν και να παρακολουθηθούν μέσω πίνακα αποτελεσμάτων, έτσι ώστε να είναι δυνατή η καλύτερη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών· επισημαίνει ότι τα ΣΒΑΜ πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να συμβαδίζουν με τις νέες εξελίξεις·

3.  θεωρεί τη χρήση οικολογικών μέσων μεταφοράς και τεχνολογιών ως βασικό παράγοντα για την επίτευξη καθαρότερου αστικού περιβάλλοντος· σημειώνει επ' αυτού ειδικότερα τη χρήση βιοκαυσίμων, υβριδικών τεχνολογιών αυτοκινήτων, ποδηλάτων, καθώς και φορτηγών και λεωφορείων που ανταποκρίνονται στα πρότυπα των βελτιωμένων οικολογικών οχημάτων της ΕΕ (EEV)[1]· προς την κατεύθυνση αυτή, θα αναλύσει με ενδιαφέρον την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την καθιέρωση καθαρών οχημάτων για τις δημόσιες μεταφορές και προτείνει να περιληφθεί στις τοπικές υπηρεσίες ενεργειακού ενδιαφέροντος ειδικός άξονας δράσης σχετικά με τις αστικές μεταφορές·

4.  εκτιμώντας ότι η προσπελασιμότητα είναι θεμελιώδης για την βιώσιμη ανάπτυξη και πρέπει να επιδιώκεται με ολοκληρωμένο τρόπο στις πολιτικές που αφορούν τα αστικά προβλήματα, καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προωθήσουν την ανταλλαγή των ορθών πρακτικών μεταξύ των τοπικών και των εθνικών αρχών και ζητεί από την Επιτροπή να παρακολουθήσει την εφαρμογή της ήδη ισχύουσας ευρωπαϊκής νομοθεσίας σχετικά με την προώθηση της προσπελασιμότητας για τα άτομα με αναπηρίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές των κοινοτικών διαδικασιών προμηθειών, σύμφωνα με τις οποίες τα σχέδια πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των χρηστών·

5.  ενθαρρύνει την ανάπτυξη δημόσιων μεταφορών που να χρησιμοποιούν βιώσιμες πηγές ενέργειας και ζητεί να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ ατομικών και μαζικών αστικών μέσων μεταφοράς·

6.  υπογραμμίζει την ανάγκη να υποστηριχτεί η θέσπιση αυτών των πρωτοβουλιών μέσω επαρκούς χρηματοδότησης από την ΕΕ, ιδιαίτερα από συγκεκριμένα προγράμματα και ταμεία όπως το CIVITAS· υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι υπάρχουν δυνατότητες για την εξασφάλιση οικονομικής ενίσχυσης για τις περιβαλλοντικές προτεραιότητες στις αστικές περιοχές βάσει του προτεινόμενου κανονισμού LIFE+, του Ταμείου Συνοχής, των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Προγράμματος-Πλαισίου για την Έρευνα· υπογραμμίζει, ωστόσο, την ανάγκη να εξασφαλιστούν πρόσθετοι ειδικοί χρηματοοικονομικοί πόροι για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που δημιουργούνται από τη στρατηγική για το αστικό περιβάλλον·

7.  παρατηρεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι πειράματα όπως εκείνα του Λονδίνου και της Στοκχόλμης απέβησαν ευνοϊκά για την κινητικότητα, την ποιότητα διαβίωσης, την προστασία του περιβάλλοντος και την εξισορρόπηση μεταξύ των μέσων μεταφοράς·

8.  υπογραμμίζει την ανάγκη να ενθαρρυνθεί η αύξηση της χρήσης των δημόσιων και μαζικών μεταφορών στις αστικές περιοχές· επίσης θεωρεί απαραίτητη την προσαρμογή των υπηρεσιών αστικών συγκοινωνιών τόσο στις χωροταξικές απαιτήσεις (ιστορικά κέντρα, περιφερειακές ζώνες, συνδέσεις με αεροδρόμια, σιδηροδρομικούς σταθμούς, βιομηχανικές και εμπορικές περιοχές, κλπ.) όσο και στια ανάγκες του πληθυσμού και τις δημογραφικές μεταβολές (ηλικιωμένοι, ανάπηροι, κλπ.).

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος

Μια θεματική στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον

Αριθμός διαδικασίας

2006/2061(INI)]

Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας

ENVI

Γνωμοδότηση της
  Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

TRAN

16.3.2006

Ενισχυμένη συνεργασία - Ημερομηνία αναγγελίας στην ολομέλεια

 

Συντάκτης γνωμοδότησης
  Ημερομηνία ορισμού

Seán Ó Neachtain
24.1.2006

Συντάκτης(κτρια) γνωμοδότησης που αντικαταστάθηκε/καν

 

 

 

 

Εξέταση στην επιτροπή

21.3.2006

18.4.2006

 

 

 

Ημερομηνία έγκρισης

19.4.2006

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

-:

0:

41

0

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Margrete Auken, Inés Ayala Sender, Etelka Barsi-Pataky, Paolo Costa, Michael Cramer, Arūnas Degutis, Christine De Veyrac, Armando Dionisi, Saïd El Khadraoui, Emanuel Jardim Fernandes, Roland Gewalt, Luis de Grandes Pascual, Mathieu Grosch, Ewa Hedkvist Petersen, Stanisław Jałowiecki, Georg Jarzembowski, Dieter-Lebrecht Koch, Ρόδη Κράτσα-Τσαγκαροπούλου, Jörg Leichtfried, Bogusław Liberadzki, Eva Lichtenberger, Erik Meijer, Robert Navarro, Janusz Onyszkiewicz, Willi Piecyk, Luís Queiró, Reinhard Rack, Luca Romagnoli, Gilles Savary, Ulrich Stockmann, Gary Titley, Marta Vincenzi, Corien Wortmann-Kool, Roberts Zīle

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Den Dover, Nathalie Griesbeck, Elisabeth Jeggle, Anne E. Jensen, Kathy Sinnott, Dominique Vlasto, Jan Marinus Wiersma

Αναπληρωτής(ές) (άρθρο 178, παρ. 2) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία

 

Παρατηρήσεις (πληροφορίες που διατίθενται σε μία μόνον γλώσσα)

...

  • [1]  Οδηγία 2005/55/ΕΚ σχετικά με την εκπομπή αερίων και σωματιδιακών ρύπων.

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Περιφερειακής Ανάπτυξης (1.6.2006)

προς την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

σχετικά με μια θεματική στρατηγική για το Αστικό Περιβάλλον
(2006/2061(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Gisela Kallenbach

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης καλεί την Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.   προσυπογράφει τη σύσταση της Επιτροπής προκειμένου να υιοθετηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση του αστικού περιβάλλοντος και είναι της γνώμης ότι, εάν εφαρμοστεί σε τοπικό επίπεδο με τη στήριξη των κρατών μελών, μια τέτοια προσέγγιση να αποτελέσει ένα από τα κριτήρια επιλογής για τη λήψη πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία καθώς και δανείων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων·

2.   θεωρεί ότι το σχέδιο βιώσιμων αστικών μεταφορών πρέπει να περιλαμβάνει την προώθηση των δημόσιων μεταφορών, με τη στήριξη της κοινοτικής χρηματοδότησης για τη δημιουργία υποδομής δημόσιων μεταφορών όπως η επέκταση των συστημάτων στάθμευσης ιδιωτικών αυτοκινήτων με σκοπό τη συνέχιση της διαδρομής με δημόσια συγκοινωνία, η εισαγωγή φιλικών προς το περιβάλλον μεθόδων μεταφοράς, η κατασκευή λωρίδων ποδηλάτων·

3.   καλεί επειγόντως την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο απλούστευσης των υποχρεώσεων υποβολής αναφοράς σε τοπικό επίπεδο για τα υπάρχοντα περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ εισάγοντας έναν ενιαίο τύπο υποχρέωσης, μειώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη γραφειοκρατία·

4.   θεωρεί απαραίτητο να καταρτίσει η Επιτροπή βάσει των ισχυόντων κανόνων έναν κατάλογο δεικτών στις τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές ... και θεωρεί ότι οι ολοκληρωμένες προσεγγίσεις πρέπει να περιέχουν μετρήσιμους στόχους·

5.   καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για τη μείωση της χρήσης γης, και συγκεκριμένα για να περιοριστεί η ανάπτυξη των αναξιοποίητων εγκαταστάσεων και να επεκταθεί η αξιοποίηση των εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων στα προγράμματά τους για την αστική ανάπτυξη καθώς και μέτρα για την προστασία των υφιστάμενων χώρων πρασίνου όπως τα αστικά πάρκα και τα φυσικά καταφύγια·

6.   χαιρετίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο και προτείνει, προκειμένου να αποφευχθούν στο μέλλον λάθη στην αστική ανάπτυξη, να ενθαρρυνθεί και μία ειλικρινής και ανοικτή ανταλλαγή αρνητικών εμπειριών μέσω εκστρατειών - που μπορούν να διεξάγονται από ενώσεις πόλεων - που απευθύνονται τόσο στους δημόσιους υπαλλήλους, όσο και στους εκλεγμένους αντιπροσώπους και στηρίζει το έργο της Επιτροπής σε σχέση με τη δημιουργία μιας θεματικής δικτυακής πύλης για τις τοπικές αρχές·

7.   τονίζει με έμφαση τη σημασία της έρευνας σε θέματα λειτουργίας αστικών περιοχών, περιλαμβανομένων θεμάτων που σχετίζονται με την παροχή ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, τη θέρμανση και τον κλιματισμό, καθώς και την επεξεργασία αποβλήτων, και καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει και πάλι ειδικές διατάξεις οι οποίες θα πραγματεύονται το εν λόγω θέμα στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα·

8.   θεωρεί εξαιρετικά σημαντική την υποστήριξη ενός δικτύου εθνικών πυρήνων επαφής για θέματα αστικού περιβάλλοντος όπως το European Urban Knowledge Network (ευρωπαϊκό δίκτυο γνώσης αστικών θεμάτων) και επικροτεί τη συνέχιση της στήριξης προς το πρόγραμμα URBACT στο πλαίσιο της προταθείσας πολιτικής συνοχής 2007-2013·

9.   παροτρύνει την Επιτροπή να ασχοληθεί περισσότερο με τη σημασία της σχέσης πόλης-περιβάλλουσας υπαίθρου ... για την αειφόρο αστική ανάπτυξη και καλεί, εν προκειμένω, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν μια ισορροπημένη στρατηγική αστικής ανάπτυξης η οποία δεν θα αποτελεί εμπόδιο στη συνολική συνοχή της ΕΕ·

10. παροτρύνει την Επιτροπή να λάβει υπόψη της τον ρόλο του πολίτη στην εφαρμογή των ολοκληρωμένων προσεγγίσεων αστικής ανάπτυξης·

11. ενθαρρύνει την Επιτροπή να προβεί στο πλαίσιο της διαβούλευσης το 2009 σε μια ενδιάμεση αξιολόγηση σχετικά με την εφαρμογή των τεχνικών κατευθυντήριων γραμμών.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Στις αστικές περιοχές ζει περίπου το 80 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού, πράγμα που αναγκαστικά έχει σοβαρές επιπτώσεις για το περιβάλλον. Με την παρουσίαση της θεματικής στρατηγικής για το Αστικό Περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να βελτιώσει τις περιβαλλοντικές συνθήκες στις ευρωπαϊκές πόλεις. Η εν λόγω στρατηγική είναι μια από τις επτά στρατηγικές που προβλέπονται στο 6ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον, και με τη συμβολή τους αναμένεται να συνδυαστούν σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση τα πολλά μεμονωμένα σχέδια που υπάρχουν ήδη.

Οι πόλεις είναι μοχλοί ανάπτυξης και απασχόλησης[1] και στο πλαίσιο αυτού του ρόλου συναγωνίζονται μεταξύ τους ως προς την εγκατάσταση επενδυτών και την κατασκευή ελκυστικών κατοικιών. Η ασταμάτητη χρήση γης στην ΕΕ, που ανέρχεται στα 120 εκτάρια ανά ημέρα, εμποδίζει την αειφόρο ανάπτυξη. Οι εκτάσεις για τα μέτρα αντιστάθμισης και αντικατάστασης που επιβάλλει ο νόμος με σκοπό την προστασία της φύσης μειώνονται συνεχώς εντός των πόλεων. Ως εκ τούτου οι πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά προτίμηση για την αξιοποίηση ενεργών ή αχρησιμοποίητων εκτάσεων. Αυτή η σημαντική για το περιβάλλον παράμετρος πρέπει να ληφθεί ιδιαίτερα υπόψη κατά τη σύνταξη των εθνικών πλαισίων αναφοράς και των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την περιβαλλοντική διαχείριση σε τοπικό επίπεδο, που θα συμπεριλαμβάνει ένα σχέδιο βιώσιμων αστικών μεταφορών, πρέπει να έχει προτεραιότητα όσον αφορά τη χορήγηση πόρων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

Προκειμένου να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα της θεματικής στρατηγικής, η Επιτροπή πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριλάβει στις τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές έναν κατάλογο κατάλληλων βασικών δεικτών. Προκειμένου να μπορεί να γίνει σύγκριση των προβλημάτων και των επιτυχιών, απαιτούνται δείκτες και συστήματα αξιολόγησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που βοηθούν επίσης στη χάραξη της γενικής κατεύθυνσης αναφορικά με τις μελλοντικές δαπάνες, τους σχεδιασμούς και τις εξελίξεις. Μια ευρεία δημόσια συμμετοχή στη σύνταξη και την αξιολόγηση προσφέρει τη δυνατότητα παρουσίασης του στόχου και του περιεχομένου της ευρωπαϊκής πολιτικής .

Σε αυτό το πλαίσιο προκαλεί λύπη το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν τονίζει επαρκώς τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στην επιτυχή εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για την περιβαλλοντική πολιτική σε τοπικό επίπεδο. Οι στόχοι της πολιτικής θα έχουν τις μέγιστες πιθανότητες επιτυχίας αν στην επεξεργασία τους και την εφαρμογή τους συμβάλλουν και οι ενδιαφερόμενοι πολίτες. Με αυτόν τον τρόπο είναι εφικτή μια μεγαλύτερη ταύτιση με συμφωνημένους στόχους και δράσεις.

Επίσης, η Επιτροπή δεν ασχολείται στη στρατηγική της με τη σημασία της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στις πόλεις και στην ύπαιθρο που τις περιβάλλει. Ωστόσο, αυτή η σχέση έχει χαρακτήρα συμβίωσης: Μια καλή σύνδεση της περιβάλλουσας υπαίθρου με τα δημόσια μέσα μεταφοράς μειώνει τις ενδοαστικές ιδιωτικές μεταφορές. Η δημιουργία ενδοαστικών χώρων πρασίνου μπορεί να περιορίσει τη φυγή προς την περιβάλλουσα ύπαιθρο. Οι χώροι αναψυχής στην αστική ύπαιθρο αυξάνουν την ποιότητα ζωής μιας ολόκληρης περιοχής. Οι αστικές περιοχές, καθώς και τα προάστια, χρειάζονται ετερογενείς δομές με καταστήματα, κατοικίες και δυνατότητες απασχόλησης, προκειμένου μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που διαμένουν σε μεγάλη απόσταση από τον χώρο στον οποίο εργάζονται.

Γενικά είναι λυπηρό το γεγονός ότι το τελικό έγγραφο της Επιτροπής δεν περιέχει πλέον πολλές θετικές συστάσεις της πρώτης ανακοίνωσης.[2] Ωστόσο, είναι θετικό ότι οι στόχοι της εν λόγω στρατηγικής δεν πρόκειται να επιτευχθούν μέσω μιας νέας νομοθετικής διάταξης. Στην τοπική αυτοδιοίκηση δεν υπάρχει έλλειμμα στόχων, αλλά έλλειμμα εφαρμογής των υφισταμένων υποχρεώσεων. Γι’ αυτόν τον λόγο, η στρατηγική πρέπει να συμβάλει στη μείωση της γραφειοκρατίας με το να συνοψιστούν οι υποχρεώσεις υποβολής αναφορών σε τοπικό επίπεδο σε μια υποχρέωση υποβολής ενιαίας αναφοράς και να απλοποιηθούν.

Είναι αξιέπαινο το γεγονός ότι προβλέπεται η προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών μέσω δικτύωσης. Υπάρχουν πολλές βάσεις δεδομένων για τις βέλτιστες πρακτικές, και για να μην προστεθούν και άλλες, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις συνεργασίες που προσανατολίζονται στην πράξη. Επιπλέον, η ανταλλαγή αρνητικών εμπειριών μπορεί να βοηθήσει ώστε να αποφευχθούν λάθη.

Σε αυτό το πλαίσιο, η δημιουργία δικτύων για το αστικό περιβάλλον παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο. Αυτά τα δίκτυα πρέπει να υποστηριχθούν στο πλαίσιο της νέας πολιτικής συνοχής. Η αξιολόγηση των εμπειριών με το URBACT, ένα πιλοτικό δίκτυο εθνικών σημείων επαφής, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί προκειμένου να τεθούν τα θεμέλια για ένα «Ευρωπαϊκό πρόγραμμα πλαίσιο ανταλλαγής εμπειριών σχετικά με την αστική ανάπτυξη».

Η αστική ανάπτυξη, η αστική περιβαλλοντική πολιτική, συνδέεται στενά με τις κοινωνικές, οικονομικές, γεωγραφικές και δημογραφικές προκλήσεις. Γι’ αυτόν τον λόγο είναι αναγκαία η ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν και πάλι οι σχετικές έρευνες στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα.[3]

Η ενδιάμεση αξιολόγηση που προβλέπεται για το 2009 ενδείκνυται για την εκτίμηση τόσο της βελτίωσης των αστικών περιβαλλοντικών συνθηκών, όσο και της αποδοτικότητας των οικονομικών πόρων που δαπανώνται γι’ αυτόν τον σκοπό, καθώς και για τη συναγωγή των αναλόγων συμπερασμάτων.

  • [1]  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής. Η πολιτική συνοχής και οι πόλεις. 23.11.2005.
  • [2]  COM(2004) 0060.
  • [3]  COM(2005) 0119.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος

Θεματική στρατηγική για το αστικό περιβάλλον

Αριθ. διαδικασίας

2006/2061(INI)

Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας
Ημερομηνία αναγγελίας στην ολομέλεια της έγκρισης εκπόνησης

ENVI
16.3.2006

Γνωμοδοτική(ές) επιτροπή(ες)
Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

TRAN
16.3.2006

REGI
16.3.2006

ITRE
16.3.2006

 

 

Αποφάσισε να μη γνωμοδοτήσει
  Ημερομηνία της απόφασης

TRAN
21.2.2006

 

 

 

 

Ενισχυμένη συνεργασία
  Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

 

 

 

 

 

Εισηγητής(ές)
  Ημερομηνία ορισμού

Gyula Hegyi
29.11.2005

 

Εισηγητής(ές) που αντικαταστάθηκε(καν)

 

 

Εξέταση στην επιτροπή

22.2.2006

3.5.2006

 

 

 

Ημερομηνία έγκρισης

21.6.2006

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+ :

- :

0 :

33

4

13

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Αδάμος Αδάμου, Johannes Blokland, Frieda Brepoels, Dorette Corbey, Chris Davies, Avril Doyle, Mojca Drčar Murko, Edite Estrela, Jill Evans, Anne Ferreira, Matthias Groote, Françoise Grossetête, Cristina Gutiérrez-Cortines, Gyula Hegyi, Mary Honeyball, Dan Jørgensen, Eija-Riitta Korhola, Holger Krahmer, Urszula Krupa, Aldis Kušķis, Peter Liese, Μάριος Ματσάκης, Roberto Musacchio, Riitta Myller, Δημήτριος Παπαδημούλης, Vittorio Prodi, Frédérique Ries, Guido Sacconi, Richard Seeber, Kathy Sinnott, Bogusław Sonik, Αντώνιος Τρακατέλλης, Ευαγγελία Τζαμπάζη, Thomas Ulmer, Anja Weisgerber, Åsa Westlund, Anders Wijkman

Αναπληρωτής(ές) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία

Margrete Auken, María del Pilar Ayuso González, Bairbre de Brún, Christofer Fjellner, Milan Gaľa, Genowefa Grabowska, Ambroise Guellec, Erna Hennicot-Schoepges, Karsten Friedrich Hoppenstedt, Miroslav Mikolášik, Renate Sommer, Andres Tarand

Αναπληρωτής(ές) (άρθρο 178, παρ. 2) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία

Sepp Kusstatscher

Ημερομηνία κατάθεσης

29.6.2006

 

Παρατηρήσεις (πληροφορίες που διατίθενται σε μία μόνον γλώσσα)

...