ΕΚΘΕΣΗ σχετικά με την εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής

3.10.2006 - ((2006/2234(INI))

Επιτροπή Ανάπτυξης
Εισηγήτρια: Luisa Morgantini

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής

(2006/2234(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 28ης Ιουνίου 2006, με τίτλο «Προς τη δημιουργία στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής» (COM(2006) 0347),

–   έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και τους αντιπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, με σκοπό να παράσχουν κατευθύνσεις στην Επιτροπή για την αναθεώρηση της συμφωνίας για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, αφενός, και της Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής, αφετέρου, της 28ης Ιουνίου 2006 (COM(2006) 0348),

–   έχοντας υπόψη τη συμφωνία για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία (ΣΕΑΣ) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της, αφενός, και της Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής, αφετέρου, που υπεγράφη τον Οκτώβριο του 1999 και ετέθη προσωρινά και εν μέρει σε εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2000, ετέθη δε πλήρως σε ισχύ την 1η Μαΐου 2004,

–    έχοντας υπόψη τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης μεταξύ των μελών της ομάδας των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), αφενός, και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αφετέρου, που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 («Συμφωνία Κοτονού»)[1],

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της ομάδας σχεδιασμού του προγράμματος του ΟΗΕ για τη Χιλιετηρίδα, «Επένδυση στην ανάπτυξη: πρακτικό σχέδιο για την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετηρίδας»,

–    έχοντας υπόψη την κοινή δήλωση του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στα πλαίσια του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «Η ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη»[2],

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 17ης Νοεμβρίου 2005[3] σχετικά με μια αναπτυξιακή στρατηγική για την Αφρική και το ψήφισμά του της 6ης Ιουλίου 2006[4], σχετικά με την εταιρική σχέση ΕΕ-Καραϊβικής για την οικονομική μεγέθυνση, τη σταθερότητα και την ανάπτυξη,

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Ανάπτυξης (A6‑0310/2005),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική είναι η πλέον σημαντική πολιτική δύναμη στην υποσαχάρια Αφρική, ενεργώντας ιδίως στο πλαίσιο της Αφρικανικής Ένωσης και της Νέας εταιρικής σχέσης για την ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD) σε αφρικανικό επίπεδο και της Κοινότητας για την ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής (SADC) σε περιφερειακό επίπεδο, και σημαντικός παράγοντας σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ άλλων και στις πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), καθώς και παράγοντας που συνεισφέρει όλο και περισσότερο στη διατήρηση της ειρήνης και την επίλυση των συγκρούσεων στην Αφρική,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική είναι μακράν η ισχυρότερη οικονομία στην υποσαχάρια Αφρική, όπως και μεταξύ των κρατών της ομάδας ΑΚΕ, και ότι, κατόπιν της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ που διεξήχθη στο Κανκούν, έχει διαδραματίσει εξέχοντα ρόλο στο πλαίσιο της ομάδας G-20 ως εκπρόσωπος των αναπτυσσομένων χωρών της Αφρικής και έχει επιχειρήσει να αυξήσει την επιρροή των εν λόγω χωρών στις διαπραγματεύσεις για θέματα που είναι ζωτικής σημασίας για τις οικονομίες τους,

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο έχει ενεργήσει η Νότια Αφρική ως μέλος της ομάδας Cairns του ΠΟΕ με στόχο την προστασία των συμφερόντων των οικονομιών που εξάγουν γεωργικά προϊόντα,

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εισοδηματικές ανισότητες έχουν κληροδοτηθεί από την εποχή του απαρτχάιντ με την πλειονότητα του λευκού πληθυσμού να ζει σε συνθήκες που παραπέμπουν στα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ η πλειονότητα του μαύρου πληθυσμού ζει σε συνθήκες που παραπέμπουν στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, με το ήμισυ σχεδόν του πληθυσμού να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας,

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η στρατηγική της οικονομικής χειραφέτησης των μαύρων (BEE) της κυβέρνησης της Νότιας Αφρικής εγκρίθηκε το 2004 και στοχεύει στην άρση των ανισοτήτων της εποχής του απαρτχάιντ μέσω της διεύρυνσης της οικονομικής συμμετοχής του μειονεκτούντος πληθυσμού,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό ανεργίας είναι εξαιρετικά υψηλό στη Νότια Αφρική με επίσημο ποσοστό άνω του 30% και, σύμφωνα με ανεπίσημες εκτιμήσεις, γύρω στο 40%,

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό ανεργίας αντικατοπτρίζει τις συνεχιζόμενες φυλετικές διακρίσεις, καθώς η ανεργία πλήττει το 50% του μαύρου πληθυσμού, το 27% του έγχρωμου πληθυσμού, το 17% του ασιατικού πληθυσμού και μόλις το 6% του λευκού πληθυσμού,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάσταση της μετανάστευσης στη Νότια Αφρική είναι άκρως ιδιάζουσα, καθώς, αφενός, αποτελεί επί δεκαετίες πόλο έλξης για νόμιμη (π.χ. εξόρυξη χρυσού και διαμαντιών) και παράνομη (καλύτερο βιοτικό επίπεδο) μετανάστευση από ολόκληρη την περιοχή της νότιας Αφρικής και, αφετέρου, είναι μια χώρα που υποφέρει σημαντικά από το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» ιδίως στον ιατρικό τομέα,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής θέσπισε τους στόχους της μακροοικονομικής πολιτικής στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για ταχύρρυθμη και από κοινού ανάπτυξη της Νότιας Αφρικής (ASGISA) με στόχο την αύξηση της οικονομικής ανάπτυξης στο 6% και τη μείωση κατά το ήμισυ της ανεργίας και της φτώχειας μέχρι το 2014,

Ι.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική έχει τον υψηλότερο αριθμό ατόμων που έχουν μολυνθεί από τον ιό HIV στον κόσμο, με 320.000 άτομα να έχουν πεθάνει από AIDS το 2005, ενώ η πανδημία του AIDS αποτελεί ανθρωπιστική τραγωδία η οποία έχει ολέθριες επιπτώσεις στα παιδιά που έχουν μείνει ορφανά και είναι θύματα κακοποίησης και η οποία πλήττει επίσης την οικονομία της Νότιας Αφρικής,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική αποτελεί τον κινητήρα για την οικονομία ολόκληρης της περιοχής της υποσαχάριας Αφρικής, ενώ οι οικονομικές εξελίξεις της Νότιας Αφρικής δύνανται να έχουν αντίκτυπο στην άμβλυνση της φτώχειας και στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ) σε περιφερειακό επίπεδο,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το υψηλό ποσοστό εγκληματικότητας δημιουργεί εμπόδια στην οικονομική ανάπτυξη και στον τουριστικό κλάδο και αποθαρρύνει τις άμεσες ξένες επενδύσεις,

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική είναι ο πλέον σημαντικός εμπορικός εταίρος της ΕΕ, ενώ το εμπόριο με τη Νότια Αφρική έχει μέτρια σημασία για την ΕΕ,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική είναι συμβεβλημένο μέλος της Συμφωνίας Κοτονού, μη επιλέξιμο για μη αμοιβαίες προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες και ότι δεν δικαιούται χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, αλλά ότι συμμετέχει στην πολιτική συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων των χωρών ΑΚΕ και της ΕΕ,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ είναι μακράν ο σημαντικότερος δωρητής της Νότιας Αφρικής, παρέχοντας περίπου το 70% των συνολικών χρηματοδοτικών πόρων, οι οποίοι αντιστοιχούν περίπου στο 1,3% του εθνικού προϋπολογισμού,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, καθώς και η συνεργασία στον πολιτικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, περιβαλλοντικό, υγειονομικό τομέα και σε άλλους τομείς, καλύπτονται από τη ΣΕΑΣ, η οποία αποσκοπεί στη δημιουργία ζώνης ελευθέρων συναλλαγών με ασύμμετρο χρονοδιάγραμμα και προστασία των ευαίσθητων τομέων,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή πρότεινε μια νέα στρατηγική εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής, με τρεις κύριους στόχους, δηλαδή τη δημιουργία ενός ενιαίου, συνεκτικού και σαφούς πλαισίου που να καλύπτει όλους τους τομείς συνεργασίας, τη μετάβαση από τον πολιτικό διάλογο στη στρατηγική πολιτική συνεργασία και την ενίσχυση της υφιστάμενης συνεργασίας μέσω μιας αναθεωρημένης ΣΕΑΣ,

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΣΕΑΣ επέτρεψε στην ΕΕ να καλύψει το χάσμα στο εμπορικό ισοζύγιο και επιφόρτισε τη Νότια Αφρική με μεγαλύτερο βάρος σε ό,τι αφορά τις δασμολογικές προσαρμογές, γεγονός που συνεπάγεται μεγαλύτερα οφέλη για την ΕΕ από την τρέχουσα ΣΕΑΣ σε σύγκριση με τα οφέλη για τη Νότια Αφρική,

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα γεωργικά προϊόντα και τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας της ΕΕ εισέρχονται στις αγορές της Νότιας Αφρικής με αρνητικές συνέπειες για τον γεωργικό τομέα και για την ανάπτυξη της στρατηγικής παραγωγής προστιθέμενης αξίας της Νότιας Αφρικής, όπως ο κλάδος των φαρμακευτικών προϊόντων, του μηχανολογικού εξοπλισμού και των οχημάτων,

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Νότια Αφρική έχει ήδη αναλάβει εκτενείς δεσμεύσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας GATS στον τομέα των υπηρεσιών και αντιμετωπίζει αυστηρούς περιορισμούς στην επίτευξη αποδεκτών επιπέδων πρόσβασης και καθολικής υπηρεσίας,

ΚΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή προτίθεται να αναθεωρήσει τη ΣΕΑΣ, ιδίως μέσω της συμπερίληψης επιπλέον διατάξεων για την ελευθέρωση του εμπορίου και δεσμευτικών υποχρεώσεων όσον αφορά τις υπηρεσίες, τις επενδύσεις, τις κρατικές προμήθειες, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τον ανταγωνισμό, την τυποποίηση, τα τελωνεία και τους κανόνες προέλευσης,

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η συμπερίληψη των επενδύσεων και των κρατικών προμηθειών μπορεί να δημιουργήσει δυσκολίες για τη Νότια Αφρική και για άλλες χώρες της Τελωνειακής Ένωσης Νότιας Αφρικής (SACU),

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή προτείνει επίσης να εναρμονίσει τη ΣΕΑΣ με την αναθεωρημένη Συμφωνία του Κοτονού όσον αφορά τη διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής, την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την καταπολέμηση της ατιμωρησίας, και την πρόληψη των μισθοφορικών δραστηριοτήτων,

ΚΔ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει στο Συμβούλιο Κοινής Συνεργασίας ΕΕ-Νότιας Αφρικής στις 14 Νοεμβρίου 2006 σχέδιο προγράμματος δράσης ΕΕ-Νότιας Αφρικής σχετικά με την υλοποίηση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης,

1.  επικροτεί την προσέγγιση της Επιτροπής η οποία συνίσταται στο να προβεί σε ενέργειες προς την κατεύθυνση μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ-Νότιας Αφρικής και να προτείνει ένα συνεκτικό, μακροπρόθεσμο πλαίσιο για συνεργασία·

2.  υπογραμμίζει ότι αυτή η στρατηγική εταιρική σχέση πρέπει να παρέχει ένα ενιαίο πλαίσιο, εντός του οποίου τα υφιστάμενα μέσα συνεργασίας δύνανται να βελτιώσουν την αποδοτικότητα προς όφελος του πληθυσμού και της οικονομίας της Νότιας Αφρικής·

3.  υπογραμμίζει ότι η στρατηγική εταιρική σχέση θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά με τη στρατηγική ΕΕ-Αφρικής και να ενσωματώσει υφιστάμενες πτυχές στο μέσο της συνεργασίας για την ανάπτυξη, στη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) και άλλες υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις·

4.  τονίζει ότι το σχέδιο δράσης θα πρέπει να προτάξει κατ’ απόλυτη προτεραιότητα τον στόχο της άμβλυνσης της φτώχειας δυνάμει της Συμφωνίας του Κοτονού και ενόψει της επίτευξης των ΑΣΧ και λαμβάνει υπόψη του τον αντίκτυπο της στρατηγικής εταιρικής σχέση στις χώρες της περιοχής και στις διαπραγματεύσεις για τη ΣΟΕΣ·

5.  τονίζει ότι η αντιμετώπιση της κρίσης του HIV/AIDS, με μια ισορροπημένη προσέγγιση μεταξύ πρόληψης (με έμφαση στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία), αγωγής και θεραπείας, πρέπει να παραμείνει πολιτική προτεραιότητα για την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής· χαιρετίζει την απόφαση της κυβέρνησης υπέρ ενός προγράμματος διανομής αντιρετροϊκών φαρμάκων, επιμένει ωστόσο στο να βελτιωθεί επειγόντως η εφαρμογή του·

6.  επικροτεί τη νέα προσέγγιση μετάβασης από τον πολιτικό διάλογο στη στρατηγική πολιτική συνεργασία όπου η Νότια Αφρική προσδιορίζεται ως η χώρα «σταθεροποιητικός παράγοντας» ικανή να επιδιώξει κοινούς στόχους για τα περιφερειακά, αφρικανικά και παγκόσμια ζητήματα λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η Νότια Αφρική δύναται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ως εκπρόσωπος των χωρών της υποσαχάριας Αφρικής σε διεθνή φόρουμ όπως ο ΠΟΕ και τα Ηνωμένα Έθνη·

7.  ζητεί από τη Νότια Αφρική να αποσαφηνίσει τη σχέση μεταξύ της SADC (Κοινότητα για την Ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής), της SACU (Τελωνειακή Ένωση Νότιας Αφρικής) και της ΣΕΑΣ (Συμφωνία για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία) με στόχο την ανάπτυξη μιας περισσότερο μεθοδικής πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης· ζητεί από την Επιτροπή να αποσαφηνίσει την πολιτική της ΕΕ σε σχέση με την SADC, την SACU και την ΣΕΑΣ, λαμβάνοντας υπόψη τις διαπραγματεύσεις για τη ΣΟΕΣ·

8.  συνιστά να αναπτυχθεί περαιτέρω ο πολιτικός διάλογος μεταξύ της ΕΕ και Νότιας Αφρικής μέσω τακτικών ανταλλαγών επισκέψεων κοινοβουλευτικών αντιπροσωπειών (οι οποίες είναι απαραίτητες προκειμένου να υπάρξει αμοιβαία κατανόηση σχετικά με θέματα κοινού ενδιαφέροντος, τα αντίστοιχα δημοκρατικά συστήματα των δύο συμβαλλόμενων μερών και τομείς αρμοδιότητας)·

9.  υπογραμμίζει τον ιδιαίτερο πολιτικό ρόλο που διαδραματίζει ήδη η Νότια Αφρική για ολόκληρη την ήπειρο (π.χ. Σουδάν, Κονγκό, Λιβερία κλπ.), θεωρεί ότι η εν λόγω θέση πρέπει να αναγνωριστεί και να υποστηριχθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση· υπογραμμίζει εν προκειμένω τη σημασία της Αφρικανικής Ένωσης –της οποίας η Νότια Αφρική είναι μία από τους ιδρυτές καθώς και ενεργό μέλος– ως πιθανού εκπροσώπου της αφρικανικής ηπείρου σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο και ευελπιστεί για την περαιτέρω ανάπτυξη της Αφρικανικής Ένωσης·

10. καλεί, εν προκειμένω, τη Νότια Αφρική να χρησιμοποιήσει την πολιτική της επιρροή προκειμένου να επιτύχει την ειρηνική διευθέτηση της κρίσης στη γειτονική της Ζιμπάμπουε·

11. ζητεί από την Επιτροπή να έχει υπόψη της το γεγονός ότι η Νότια Αφρική ανέπτυξε σημαντικούς δεσμούς πολιτικής και εμπορικούς δεσμούς με ασιατικές και λατινοαμερικάνικες χώρες και με αναπτυσσόμενες χώρες στο πλαίσιο διεθνών σχημάτων συνεργασίας·

12. τονίζει ότι το σχέδιο δράσης πρέπει να λάβει υπόψη τις οικονομικές διαφορές μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής, ιδίως στον τομέα του εμπορίου, όπως –όσον αφορά τις ημι-αναπτυγμένες οικονομίες– αναγνωρίζεται από τον ίδιο τον ΠΟΕ στην από μέρους του προάσπιση της ειδικής, διαφοροποιημένης μεταχείρισης που θα επιτρέψει να παραμείνουν σε ισχύ ορισμένοι δασμοί και άλλα εμπορικά μέτρα τα οποία είναι απαραίτητα προκειμένου να προστατευθούν οι εν λόγω νέες οικονομίες·

13. τονίζει ότι σύμφωνα με το σχέδιο δράσης, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη δημιουργία κινήτρων για ξένες επενδύσεις μέσω της εκπόνησης μιας καινοτόμου στρατηγικής σε σχέση με τις νοτιοαφρικανικές αρχές με στόχο την υπερκέραση των βασικότερων φραγμών στις επενδύσεις, όπως το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς της Νότιας Αφρικής, οι κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του AIDS, η αστάθεια του ραντ, το υψηλό ποσοστό εγκληματικότητας και η κρατική ανάμιξη στην πολιτική απασχόλησης και την ιδιοκτησία·

14. προτρέπει την Επιτροπή να μην επιμείνει στη συμπερίληψη στοιχείων στην αναθεωρημένη ΣΕΑΣ, πράγμα που θα έθετε προσκόμματα στην οικονομική ανάπτυξη της Νότιας Αφρικής ή στον αγώνα για την άμβλυνση της φτώχειας, να μην αναμιχθεί στις αποφάσεις της Νότιας Αφρικής σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην παροχή βασικών υπηρεσιών και να αντλήσει διδάγματα από την αποτυχία των διαπραγματεύσεων ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της SACU και των ΗΠΑ, όπου οι ΗΠΑ επιχείρησαν να επιβάλουν απαράδεκτους όρους στην SACU·

15. προτείνει ο προϋπολογισμός της ΕΕ να διαθέσει πιστώσεις προκειμένου να διευκολύνει τη δύσκολη διαδικασία ολοκλήρωσης του εμπορίου στο νότιο τμήμα της Αφρικής·

16. προτείνει, το σχέδιο δράσης και ο προϋπολογισμός της ΕΕ να συμπεριλάβουν τη στήριξη μιας εδραίας στρατηγικής ενεργειακής ασφάλειας της Νότιας Αφρικής, λαμβάνοντας υπόψη την αλλαγή του κλίματος και τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο στους φτωχούς της Νότιας Αφρικής και της ευρύτερης περιοχής, εστιάζοντας, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως δε μικρών υδροηλεκτρικών εργοστασίων, της αιολικής ενέργειας και της ενέργειας από βιομάζα·

17. τονίζει ότι το σχέδιο δράσης πρέπει να έχει συμμετοχικό και πολυμερή χαρακτήρα και να επικεντρώνεται στη στήριξη των προτεραιοτήτων της Νότιας Αφρικής, περιλαμβανομένης της δράσης για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του HIV, των κυβερνητικών μέτρων για οικονομική ανάκαμψη και για την καταπολέμηση των οικονομικών ανισοτήτων, να ενισχύει την κοινωνική συνοχή και να διασφαλίζει ότι τα οικονομικά οφέλη εκτείνονται πέραν της αναδυόμενης οικονομικής ελίτ, σύμφωνα με την στρατηγική της ASGISA και της BEE·

18. προτείνει να δοθεί προτεραιότητα σε εκείνα τα νοτιοαφρικανικά αιτήματα για την παροχή τεχνικής βοήθειας που επικεντρώνονται στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χώρας και που συμβάλλουν επίσης στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, με στόχο την ενθάρρυνση άλλων αφρικανών ηγετών να αναλάβουν αρμοδιότητες όσον αφορά την κατάρτιση και την εφαρμογή ενός αειφόρου μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης για την ήπειρο·

19. προτείνει επίσης την ανάπτυξη ενός χώρου συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, να συμπεριληφθούν οι ανταλλαγές φοιτητών και καθηγητών καθώς και ένα «παράθυρο» στη Νότια Αφρική στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Mundus·

20. επισημαίνει τα σημαντικά οφέλη που έχει αποκομίσει η Νότια Αφρική από δάνεια που διατέθηκαν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και ζητεί να διατηρηθεί τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο στήριξης για την περίοδο 2007-2013, λαμβανομένων συγχρόνως υπόψη των αναγκών των πολύ μικρών επιχειρήσεων και των ΜΜΕ·

21. επιμένει ότι η αναπτυξιακή βοήθεια πρέπει να κατανέμεται τοπικά, να προσλαμβάνονται εξωτερικοί εμπειρογνώμονες και να εισάγονται αγαθά μόνο στην περίπτωση που δεν υπάρχουν στην περιοχή αντίστοιχη εμπειρογνωμοσύνη ή αγαθά·

22. τονίζει τον πρωτοποριακό ρόλο στον τομέα της μεταναστευτικής πολιτικής που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Νότια Αφρική για την ευρύτερη νοτιοαφρικανική περιοχή, καθώς επίσης για την αφρικανική ήπειρο στο σύνολό της, χάρις στη μοναδική της εμπειρία στον εν λόγω τομέα· τονίζει, συνεπώς, ότι η Νότια Αφρική πρέπει να επιτείνει επειγόντως τις προσπάθειές της όσον αφορά την έγκριση μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής μεταναστευτικής πολιτικής· καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ενισχύσουν αυτές τις προσπάθειες με ανταλλαγή εμπειριών και να δώσουν έμφαση στον ειδικό ρόλο της Νότιας Αφρικής σε μεταναστευτικά προγράμματα όπως το AENEAS και το διάδοχο πρόγραμμά του·

23. προτρέπει την Επιτροπή να διατηρήσει σταθερό διάλογο με την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής και να συμπεριλάβει το Κοινοβούλιο, τις τοπικές αυτοδιοικήσεις και την κοινωνία των πολιτών στη συζήτηση για τη στρατηγική εταιρική σχέση, το σχέδιο δράσης και την συνακόλουθη υλοποίησή του·

24. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών της ΕΕ καθώς και στην κυβέρνηση και στην Εθνοσυνέλευση της Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής.

• [1]  ΕΕ L 317, της 15.12.2000, σελ. 3.
• [2]  ΕΕ C 46, της 24.2.2006, σελ. 1.
• [3]  Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2005)0445.
• [4]  Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2006)0304

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Μετά από δεκαετίες διακυβέρνησης από τη λευκή μειοψηφία υπό το καθεστώς του απαρτχάιντ, η Νότια Αφρική διεξήγαγε τις πρώτες πολυκομματικές εθνικές εκλογές της τον Απρίλιο του 1994. Έχοντας κατορθώσει αυτή την ειρηνική μετάβαση από τη διακυβέρνηση της λευκής μειοψηφίας στη δημοκρατία, η χώρα κατέστη πλήρες μέλος της διεθνούς κοινότητας.

Διεθνείς σχέσεις

Η Νότια Αφρική αποτελεί τη σημαντικότερη πολιτική δύναμη στην υποσαχάρια Αφρική και την ισχυρότερη οικονομία στην υποσαχάρια Αφρική. Η οικονομία της Νότιας Αφρικής αντιπροσωπεύει το 50% του ΑΕγχΠ της υποσαχάριας Αφρικής και το 75% του ΑΕγχΠ των 14 χωρών της SADC (Κοινότητα για την ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής).

Σε παναφρικανικό επίπεδο, η Νότια Αφρική και προσωπικά ο Πρόεδρος Mbeki θεωρείται ως η κινητήριος δύναμη προώθησης της ανάπτυξης της Αφρικής. Η Νότια Αφρική διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη δημιουργία της Αφρικανικής Ένωσης. Ο Πρόεδρος Mbeki συνδέεται στενά με τη NEPAD, τη Νέα εταιρική σχέση για την ανάπτυξη της Αφρικής. Διαδραματίζει επίσης ορατό ρόλο στις προσπάθειες ειρήνευσης σε αφρικανικές χώρες και περιοχές όπου σημειώνονται συγκρούσεις.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Νότια Αφρική είναι μέλος με σημαντική παρουσία στην αποτελούμενη από 14 κράτη Κοινότητα για την ανάπτυξη της Μεσημβρινής Αφρικής (SADC) και στην Τελωνειακή Ένωση της Μεσημβρινής Αφρικής (SACU – μαζί με τα κράτη BLNS, δηλαδή Μποτσουάνα, Λεσόθο, Ναμίμπια και Σουαζιλάνδη).

Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Νότια Αφρική αναγνωρίζεται ευρέως ως συνήγορος των χωρών της υποσαχάριας Αφρικής και μία εκ των συνηγόρων των αναπτυσσόμενων χωρών. Η Νότια Αφρική διαδραματίζει ιδιαίτερα ρόλο στο πλαίσιο των εμπορικών διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ. Η Νότια Αφρική διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο κατά τη θέσπιση της Νέας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης Ασίας-Αφρικής τον Απρίλιο του 2005. Η αυξανόμενη διεθνής σημασία της Νότιας Αφρικής υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι είναι μέλος στις δύο «Ομάδες των Είκοσι», την Ο-20 των –τώρα πλέον– 21 αναπτυσσόμενων χωρών, η οποία δημιουργήθηκε ενόψει του Κανκούν το 2003, και της Ο-20 των Υπουργών Οικονομικών και των Διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών, η οποία συστάθηκε το 1999 για να συγκεντρώσει στους κόλπους της σημαντικές εκβιομηχανισμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες με στόχο τη συζήτηση καίριων θεμάτων της παγκόσμιας οικονομίας.

Εγχώρια πολιτική σκηνή

Από τις πρώτες ελεύθερες εκλογές το 1994, στην πολιτική της Νότιας Αφρικής δεσπόζει το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (ANC), και προσωπικά οι Πρόεδροι Nelson Mandela και Thabo Mbeki. Στις εθνικές εκλογές του 2004, το ANC αύξησε το ποσοστό των ψηφοφόρων του στο 69,7%. Σήμερα πλέον, το ANC καταλαμβάνει τις 293 από τις 400 έδρες στην Εθνική Συνέλευση. Η Δημοκρατική Συμμαχία είναι δεύτερη με 47 έδρες. Η ηγετική θέση του ANC επιβεβαιώθηκε στις τοπικές εκλογές του 2006 (66,3% των ψήφων σε εθνικό επίπεδο).

Παρά την ευρεία υποστήριξη προς το ANC στις εκλογές, η κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο Πρόεδρος Mbeki επικρίνεται για σειρά θεμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης της ανεργίας, της εγκληματικότητας και του HIV/AIDS.

Η Νότια Αφρική έχει το υψηλότερο ποσοστό φορέων HIV στον κόσμο (5,5 εκατομμύρια). 320.000 άτομα πέθαναν από AIDS το 2005 και 18,8% του πληθυσμού είναι φορείς. Η πανδημία του AIDS δεν αποτελεί μόνον ανθρωπιστική τραγωδία· πλήττει επίσης την οικονομία της Νότιας Αφρικής, καθώς μείωσε το προσδόκιμο ζωής στη Νότια Αφρική στα 45,7 χρόνια. Μολονότι ο Πρόεδρος Mbeki δημιούργησε σύγχυση με σχόλιά του για τον HIV και το AIDS, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής υιοθέτησε μια προληπτική στάση επιχειρώντας να χρησιμοποιήσει το δίκαιο των ευρεσιτεχνιών για αντιρετροϊκά φάρμακα κοινόχρηστης ονομασίας στο πλαίσιο της συμφωνίας TRIPs (εμπορικές πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου) και εισήχθησαν διαρθρωτικές και συστημικές αλλαγές στο εθνικό σύστημα υγείας.

Οικονομική πολιτική

Το ποσοστό της ανεργίας είναι εξαιρετικά υψηλό στη Νότια Αφρική, υπερβαίνοντας το 40%. Το υψηλό ποσοστό ανεργίας και η μάστιγα του HIV/AIDS συμβάλλουν στην κοινωνική αστάθεια, η οποία, μεταξύ άλλων, εκφράζεται από το άκρως υψηλό ποσοστό εγκληματικότητας. Η Νότια Αφρική έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά κρουσμάτων φόνων και βιασμών στον κόσμο, γεγονός που αμαυρώνει την εικόνα της χώρας και έχει επιπτώσεις στις άμεσες ξένες επενδύσεις.

Ο αρνητικός αντίκτυπος της εποχής του απαρτχάιντ στην οικονομία της Νότιας Αφρικής δεν έχει ξεπεραστεί πλήρως, ιδίως όσον αφορά την απώλεια υπερπόντιων αγορών, τον αναποτελεσματικό κρατικό τομέα και –το χειρότερο– τις τεράστιες εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ της λευκής μειονότητας και του μαύρου πληθυσμού που αποτελεί την πλειονότητα, γεγονός που καθιστά το κατά κεφαλήν εισόδημα (άνω των 5.000 δολαρίων ΗΠΑ σε τιμές αγοράς συναλλάγματος) μη αντιπροσωπευτικό. Οι εισοδηματικές ανισότητες είναι από τις υψηλότερες στον κόσμο, το φτωχότερο 20% του πληθυσμού λαμβάνει το 3,3% του εισοδήματος, ενώ το πλουσιότερο 10% λαμβάνει το 47,3%, δηλαδή η πλειονότητα του λευκού πληθυσμού ζει σε συνθήκες που παραπέμπουν στα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα, ενώ η πλειονότητα του μαύρου πληθυσμού ζει σε συνθήκες που παραπέμπουν στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Το ήμισυ σχεδόν του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.

Οι περισσότεροι μακροοικονομικοί δείκτες σημείωσαν θετική ανάπτυξη κατά την τελευταία δεκαετία. Το ΑΕγχΠ αυξήθηκε κατά 4,9% το 2005, το δημοσιονομικό έλλειμμα βρίσκεται στο 0,6% (φορολογικό έτος 2005/2006), ο πληθωρισμός παραμένει εντός των ορίων ή και κάτω του επίσημου στόχου διακύμανσης του 3-6%.

Η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής αντιμετωπίζει τα κύρια οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα στη στρατηγική της οικονομικής χειραφέτησης των μαύρων (BEE), που στοχεύει στην άρση των ανισοτήτων της εποχής του απαρτχάιντ διευρύνοντας την οικονομική συμμετοχή του μειονεκτούντος πληθυσμού, και στην πρωτοβουλία για ταχύρρυθμη και από κοινού ανάπτυξη της Νότιας Αφρικής (ASGISA) με στόχο την αύξηση του ποσοστού οικονομικής ανάπτυξης στο 6% και τη μείωση κατά το ήμισυ της απασχόλησης και της φτώχειας μέχρι το 2014. Η κοινή πρωτοβουλία για την απόκτηση δεξιοτήτων κατά προτεραιότητα στοχεύει στην αντιμετώπιση της έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού σε καίριους οικονομικούς τομείς.

Εξωτερικές οικονομικές σχέσεις

Η οικονομία της Νότιας Αφρικής θεωρείται ο κινητήρας της οικονομίας της υποσαχάριας Αφρικής. Οι εξελίξεις στη Νότια Αφρική μπορούν να έχουν αντίκτυπο στην άμβλυνση της φτώχειας και στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας (ΑΣΧ) σε περιφερειακό επίπεδο.

Η ΕΕ είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αφρικής. Τους επτά πρώτους μήνες του 2005, το 42,9% των συνολικών εισαγωγών της Νότιας Αφρικής προήλθε από την ΕΕ, και το 37,6% των συνολικών εξαγωγών κατευθύνθηκε προς την ΕΕ. Οι εισαγωγές από τη Νότια Αφρική είχαν μερίδιο μόλις 1,4% στην αγορά της ΕΕ, το 2005, ενώ 1,7% των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ κατευθύνθηκαν στη Νότια Αφρική.

Οι εξωτερικές οικονομικές σχέσεις της Νότιας Αφρικής διέπονται από ένα πολύπλοκο πλαίσιο: μέλος του ΠΟΕ, διμερής συμφωνία για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία (ΣΕΑΣ) με την ΕΕ, μέλος της Ομάδας των κρατών ΑΚΕ ως συμβαλλόμενο μέρος στη Συμφωνία Κοτονού, όχι όμως επιλέξιμη για μη αμοιβαίες προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες, ενώ δεν δικαιούται χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ). Η χώρα συμμετέχει στην πολιτική συνεργασία και στα θεσμικά όργανα ΑΚΕ-ΕΕ και οι υπήκοοι της Νότιας Αφρικής μπορούν να συμμετέχουν σε διαδικασίες διαγωνισμών στο πλαίσιο του ΕΤΑ σε όλες τις χώρες ΑΚΕ. Η Νότια Αφρική εμπλέκεται στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) με την Ομάδα «SADC-μείον» με σκοπό την τελωνειακή ένωση με τις τέσσερις χώρες «BLNS». Ωστόσο, η Νότια Αφρική δεν θα ενταχθεί στη ΣΟΕΣ· οι εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ θα εξακολουθήσουν να διέπονται από τη ΣΕΑΣ.

Η αλληλεπικάλυψη των τρεχουσών διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης στο πλαίσιο της περιφερειακής ολοκλήρωσης της περιοχής της Μεσημβρινής Αφρικής (SADC, SACU, Κοινή Αγορά Ανατολικής και Μεσημβρινής Αφρικής) με τις διαπραγματεύσεις ΣΟΕΣ περιπλέκει τη διαδικασία περιφερειακής εμπορικής ολοκλήρωσης της περιοχής.

Συμφωνία για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία

Η ΣΕΑΣ τέθηκε σε πλήρη ισχύ την 1η Μαΐου 2004. Θα οδηγήσει μετά την παρέλευση μεταβατικής περιόδου 10 ετών (σε ό,τι αφορά τις εισαγωγές της ΕΕ από τη Νότια Αφρική) και 12 ετών (σε ό,τι αφορά τις εισαγωγές της Νότιας Αφρικής από την ΕΕ) σε μια ζώνη ελευθέρων συναλλαγών και θα καλύπτει περίπου το 90% των διμερών εμπορικών συναλλαγών. Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη διεξαγωγή τακτικού πολιτικού διαλόγου.

Η ΣΕΑΣ περιλαμβάνει τη συνέχιση της χρηματοδοτικής βοήθειας της ΕΕ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος για την Ανοικοδόμηση και την Ανάπτυξη, η οποία ανέρχεται σε περίπου 130 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Η ΕΕ (συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών) είναι μακράν ο πλέον σημαντικός δωρητής για τη Νότια Αφρική, παρέχοντας περίπου το 70% των συνολικών χρηματοδοτικών πόρων, που ανέρχονται σε περίπου 1,3% του κρατικού προϋπολογισμού.

Άλλοι τομείς οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας είναι, μεταξύ άλλων, οι ρυθμίσεις για τη σώρευση καταγωγής, η συνεργασία μεταξύ τελωνειακών υπηρεσιών, η πολιτική ανταγωνισμού, οι δημόσιες ενισχύσεις, η προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, οι δημόσιες προμήθειες, η τυποποίηση, η ελευθέρωση στον τομέα των υπηρεσιών, η στατιστική, οι μεταφορές, η προώθηση του εμπορίου. Προβλέπεται επίσης συνεργασία στους τομείς της βιομηχανίας, της προώθησης των επενδύσεων, των τηλεπικοινωνιών, της κοινωνίας της πληροφορίας, της ενέργειας, της εξόρυξης, του τουρισμού, της γεωργίας, της αλιείας, της πολιτικής για την προστασία των καταναλωτών και των (χρηματοοικονομικών) υπηρεσιών.

Υφίστανται δύο ξεχωριστές διμερείς συμφωνίες για την Επιστήμη και Τεχνολογία και για τον Οίνο και τα Οινοπνευματώδη.

Συνέπειες της ΣΕΑΣ

Η ΣΕΑΣ επέτρεψε στην ΕΕ να μειώσει το χάσμα στο εμπορικό ισοζύγιο με τη Νότια Αφρική. Η εγγενής ασυμμετρία της ΣΕΑΣ είχε αμφίσημα αποτελέσματα. Η ΣΕΑΣ στην παρούσα φάση είναι ετεροβαρής προς όφελος της ΕΕ με τις δασμολογικές αλλαγές της ΕΕ να επηρεάζουν μόνο το 25% των τρεχόντων εμπορευόμενων αγαθών με μέσο σταθμισμένο δασμολογικό συντελεστή μόλις 2,7%. Οι δασμολογικές αλλαγές της Νότιας Αφρικής επηρεάζουν το 40% των τρεχόντων εμπορευόμενων αγαθών στο πλαίσιο ενός μέσου σταθμισμένου δασμολογικού συντελεστή 10%. Το μεγαλύτερο βάρος της ΣΕΑΣ από πλευράς δασμολογικών προσαρμογών το επωμίζεται στην τρέχουσα φάση η Νότια Αφρική, με σημαντικό αντίκτυπο στην ικανότητα της κυβέρνησης όσον αφορά την είσπραξη εσόδων και, συνακόλουθα, στην ικανότητά της για επενδύσεις στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.

Οι θέσεις της ΕΕ σε σχέση με τη γεωργία καθώς και σε σχέση με άλλους ευαίσθητους τομείς για τη Νότια Αφρική και την περιφερειακή ανάπτυξη υπήρξαν πολύ επιθετικές και θα γίνουν ακόμη περισσότερο τώρα που ανεστάλησαν οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ στο πλαίσιο του Γύρου της Ντόχα, υπονομεύοντας δυνητικά τις περιφερειακές προσπάθειες, που ήδη έχουν αναληφθεί για την επίτευξη των ΑΣΧ.

Οι τομείς υψηλής τεχνολογίας στη Νότια Αφρική αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση από τις εισαγωγές της ΕΕ, η οποία έχει συγκριτικό πλεονέκτημα, δημιουργώντας δυνητικά δυσχέρειες σε αναπτυσσόμενους τομείς καινοτομίας στη Νότια Αφρική (φαρμακευτικός κλάδος, μηχανολογία, οχήματα μεταφορών) και ζημιώνοντας την περιφερειακή ανάπτυξη στρατηγικών τομέων, που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε περιφερειακό επίπεδο στη βελτίωση των συνθηκών ζωής και στην επίτευξη των ΑΣΧ.

Η περίοδος εφαρμογής των δασμολογικών μειώσεων της ΣΕΑΣ (που είναι οπισθοβαρείς) συνδέεται με παρόμοιο χρονοδιάγραμμα της περιόδου εφαρμογής της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών της SADC. Η ελευθέρωση του εμπορίου μεταξύ των μελών της SADC και ταυτόχρονα της Νότιας Αφρικής με την ΕΕ, θα μειώσει την ικανότητα ανάλυσης του αντίκτυπου της συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών της SADC και της ΣΕΑΣ. Η ΣΕΑΣ θα πρέπει να στηρίξει την ολοκλήρωση της SADC χωρίς να υπονομεύσει την ικανότητα των μελών της SADC να θέτουν ερωτήματα για και να διαχειρίζονται τη διαδικασία τους για τη Μεσημβρινή Αφρική.

Συγκριτικά, ο νόμος για την οικονομική ανάπτυξη και τις ευκαιρίες στην Αφρική έχει λιγότερο αυστηρούς περιορισμούς όσον αφορά τους κανόνες προέλευσης σε σύγκριση με τη ΣΕΑΣ. Οι περιοριστικοί κανόνες προέλευσης στη ΣΕΑΣ μειώνουν την ικανότητα των χωρών της Μεσημβρινής Αφρικής να χρησιμοποιήσουν τη μεγαλύτερη τεχνολογική ικανότητα στη Νότια Αφρική προκειμένου να επαυξήσουν τον βαθμό αξιοποίησης των προϊόντων τους που προορίζονται για εξαγωγή στην ΕΕ. Οι γενναιόδωροι κανόνες προέλευσης μπορούν να προωθήσουν θετικές αμφίδρομες διασυνδέσεις μεταξύ της οικονομίας της Νότιας Αφρικής και των οικονομιών των χωρών της Μεσημβρινής Αφρικής.

Η Στρατηγική Εταιρική Σχέση και το Κοινό Πρόγραμμα Δράσης μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής

Στις 28 Ιουνίου 2006, η Επιτροπή πρότεινε τη στρατηγική εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής, η οποία θα υλοποιηθεί μέσω ενός κοινού σχεδίου δράσης, το οποίο θα υποβληθεί στο Συμβούλιο Συνεργασίας ΕΕ-Νότιας Αφρικής τον Νοέμβριο του 2006.

Μια κεντρική ιδέα είναι η ανάπτυξη του πολιτικού διαλόγου κατά τρόπο που η ΕΕ και η Νότια Αφρική να επισημάνουν κοινές πολιτικές θέσεις σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, τα οποία ακολούθως θα οδηγήσουν σε κοινή δράση σε περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο, δηλαδή σε κοινές δράσεις στην Αφρική (ειρηνευτικές αποστολές, διαμεσολάβηση, NEPAD, Αφρικανική Ένωση κλπ.) ή σε παγκόσμιο επίπεδο (δηλαδή στον ΟΗΕ ή στον ΠΟΕ, όσον αφορά τη μετανάστευση, τα περιβαλλοντικά θέματα, την αλλαγή του κλίματος κλπ.).Σε επίπεδο Μεσημβρινής Αφρικής, προτείνονται κοινές δράσεις όσον αφορά την πανδημία του AIDS, την κρίση στη Ζιμπάμπουε και την περιφερειακή ολοκλήρωση.

Το έγγραφο στρατηγικής της χώρας για την περίοδο 2007-2013 τελεί τώρα υπό διαπραγμάτευση. Θα πρέπει να συμβαδίζει με τη νέα στρατηγική της Νότιας Αφρικής και να υλοποιηθεί ως τμήμα του κοινού σχεδίου δράσης.

Η αναθεώρηση της ΣΕΑΣ αποτελεί κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής. Η Επιτροπή προτείνει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα στοιχεία για την αναθεώρηση της ΣΕΑΣ:

§ αναφορά στους ΑΣΧ

§ νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις για να ευθυγραμμιστεί η ΣΕΑΣ με τη Συμφωνία Κοτονού (διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής, καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καταπολέμηση της ατιμωρησίας, υποστήριξη στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, πρόληψη των μισθοφορικών δραστηριοτήτων)

§ ενισχυμένος πολιτικός διάλογος σύμφωνα με την αναθεώρηση της Συμφωνίας Κοτονού

§ περαιτέρω διατάξεις για την ελευθέρωση του εμπορίου

§ δεσμευτικές υποχρεώσεις σε τομείς όπως οι υπηρεσίες, οι επενδύσεις, οι κρατικές προμήθειες, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ο ανταγωνισμός, η τυποποίηση και η αξιολόγηση συμμόρφωσης, τα τελωνεία, οι κανόνες προέλευσης

§ ενίσχυση των διατάξεων σε τομείς όπως η δικαιοσύνη, η ελευθερία και ασφάλεια, το ξέπλυμα χρήματος, τα ναρκωτικά και η μετανάστευση, κοινωνικά θέματα (απασχόληση, νόμος για την ισότητα των φύλων στην εργασία), προγράμματα ανταλλαγής νέων, πολιτιστική συνεργασία.

Σύντομη αξιολόγηση της στρατηγικής σχέσης και του κοινού σχεδίου δράσης

Η στρατηγική εταιρική σχέση παραλείπει να αναγνωρίσει τη σημαντική εξέλιξη και τον κοινωνικό αντίκτυπο που πιθανότατα θα έχουν στη Νότια Αφρική οι αλληλεπικαλύψεις μεταξύ της αναθεώρησης της ΣΕΑΣ και των διαπραγματεύσεων για ΣΟΕΣ, ιδίως όμως στις χώρες BLNS και στις λοιπές Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες της περιοχής.

Η συμπερίληψη υποχρεώσεων αναφορικά με τα λεγόμενα «ζητήματα της Σιγκαπούρης» στη ΣΕΑΣ είναι ιδιαίτερα προβληματική για τη Νότια Αφρική. Παρά την πίεση της ΕΕ, οι συμφωνίες κρατικών προμηθειών και επενδύσεων επί μακρόν δεν γίνονται αποδεκτές στον ΠΟΕ και αποτελούν, εν μέρει, τον λόγο για το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ της SACU και των ΗΠΑ. Ενώ η Νότια Αφρική μπορεί να είναι σε καλύτερη θέση για να διαπραγματευθεί αυτά τα θέματα, σε σύγκριση με άλλες χώρες της SACU, αυτό πρέπει να γίνει με άξονα τη χάραξη πολιτικής βάσει των δεδομένων.

Η αναθεώρηση της ΣΕΑΣ δεν πρέπει να ωθήσει σε περαιτέρω συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στην παροχή βασικών υπηρεσιών. Όσον αφορά τις υπηρεσίες, η Νότια Αφρική έχει αναλάβει εκτενείς δεσμεύσεις στο πλαίσιο της GATS και αντιμετωπίζει ήδη αυστηρούς περιορισμούς στην επίτευξη αποδεκτών επιπέδων πρόσβασης και καθολικής υπηρεσίας. Όσον αφορά τις επενδύσεις, η Νότια Αφρική υπέγραψε πολλές διμερείς συμφωνίες για επενδύσεις, που ήδη παρέχουν προστασία σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ. Η προώθηση των συμπράξεων δημόσιου-ιδιωτικού τομέα σε βασικές υπηρεσίες απέφερε ανάμεικτα αποτελέσματα και συχνά είχε αρνητικές συνέπειες για τους φτωχούς σε τομείς όπως τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης.

Η στρατηγική εταιρική σχέση πρέπει να δώσει προτεραιότητα στα αιτήματα για τεχνική βοήθεια σε στρατηγικούς τομείς για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χώρας, που θα μπορούσαν να συμβάλουν επίσης στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής της Μεσημβρινής Αφρικής συνολικά. Η τεχνική ικανότητα της Νότιας Αφρικής πρέπει να οργανωθεί με μεγαλύτερη δημιουργία υποδομών, τεχνική βοήθεια, ισοτιμία και συμφωνίες αμοιβαίας αναγνώρισης όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα. Πρέπει να εξεταστούν εν προκειμένω μηχανισμοί στήριξης των εξαγωγών άλλων γειτονικών χωρών στην περιοχή.

Η στρατηγική εταιρική σχέση δεν κατορθώνει να προτείνει μια εδραία στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας που να λαμβάνει υπόψη την αλλαγή του κλίματος και τον κοινωνικό και περιβαλλοντικό της αντίκτυπο στις φτωχότερες περιοχές στη Νότια Αφρική και σε άλλες Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες της περιοχής. Μια βιώσιμη στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας, που να βασίζεται στην προστασία του περιβάλλοντος και στην επίτευξη των ΑΣΧ, θα προωθήσει την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως η ηλιακή ενέργεια, η αιολική ενέργεια καθώς και η βιομάζα και οι πηγές ενέργειας χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης όπως οι μικρής κλίμακας υδροηλεκτρικοί σταθμοί. Αυτά θα ωφελήσουν τους φτωχότερους τομείς της κοινωνίας, που διαβιούν κυρίως σε αγροτικές εκτός δικτύου περιοχές της Μεσημβρινής Αφρικής. Για να στηρίξει αυτόν τον στόχο, ο προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να διαθέσει πιστώσεις για τη στήριξη της μετάβασης από το τρέχον στάδιο εξάρτησης του εξορυκτικού τομέα σε μια πιο βιώσιμη εθνική και περιφερειακή ενεργειακή στρατηγική.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος	Εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής
Αριθμός διαδικασίας	2006/2234(INI)
Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας   Ημερομηνία έγκρισης που ανακοινώθηκε στην ολομέλεια	DEVE 28.9.2006
Γνωμοδοτική (ές) επιτροπή(ές)   Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια	INTA 28.9.2006		AFET 28.9.2006
Αποφάσισε(αν) να μην γνωμοδοτήσει(ουν)   Ημερομηνία της απόφασης	INTA 12.9.2006		AFET 13.9.2006
Ενισχυμένη συνεργασία   Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια
Εισηγητής(ες)   Ημερομηνία ορισμού	Luisa Morgantini 30.5.2006
Εισηγητής(ες) που αντικαταστάθηκε(καν)
Εξέταση στην επιτροπή	11.7.2006			28.8.2006
Ημερομηνία έγκρισης	2.10.2006
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας	+ - 0	13 0 2
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία	Margrete Auken, Margrietus van den Berg, Thierry Cornillet, Michael Gahler, Glenys Kinnock, Maria Martens, Miguel Angel Martínez Martínez, Luisa Morgantini, Horst Posdorf, Frithjof Schmidt και Anna Záborská.
Αναπληρωτής(ές) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία	Alain Hutchinson, Μανώλης Μαυρομμάτης, Karin Scheele και Zbigniew Zaleski.
Αναπληρωτής(ές)σύμφωνα με το άρθρο 178, παρ. 2 Παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία
Ημερομηνία κατάθεσης	3.10.2006
Παρατηρήσεις (διαθέσιμες σε μια μόνο γλώσσα)