SPRAWOZDANIE w sprawie raportu rocznego Europejskiego Banku Centralnego za rok 2005

12.10.2006 - (2006/2206(INI))

Komisja Gospodarcza i Monetarna
Sprawozdawca: Pervenche Berès
PR_INI_art112-1

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie raportu rocznego Europejskiego Banku Centralnego za rok 2005

(2006/2206(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając raport roczny Europejskiego Banku Centralnego za 2005 r.,

–   uwzględniając art. 113 Traktatu WE,

–   uwzględniając art. 15 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego,

–   uwzględniając rezolucję z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie odpowiedzialności demokratycznej na trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej[1],

–   uwzględniając głosowanie z dnia 5 lipca 2005 r., w którym odrzucono projekt rezolucji w sprawie rocznego raportu Europejskiego Banku Centralnego za rok 2004,

–    uwzględniając rezolucję z dnia 4 kwietnia 2006 r. w sprawie sytuacji gospodarki europejskiej: wstępne sprawozdanie na temat głównych kierunków polityk gospodarczych na rok 2006[2],

–   uwzględniając rezolucję z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie finansów publicznych w Unii Gospodarczej i Walutowej[3],

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 12 lipca 2006 r. w sprawie rocznego przeglądu sytuacji w strefie euro (COM(2006)0392),

–   uwzględniając swoje stanowisko z dnia 13 marca 2003 r. w sprawie zalecenia Europejskiego Banku Centralnego dotyczącego decyzji Rady w sprawie zmiany art. 10.2 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego[4],

–   uwzględniając rezolucję z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie przeglądu strategicznego Międzynarodowego Funduszu Walutowego[5],

–   uwzględniając raporty Europejskiego Banku Centralnego w sprawie stabilności finansowej i integracji finansowej strefy euro,

–   uwzględniając pismo z dnia 5 maja 2006 r. skierowane przez przewodniczącą Komisji Gospodarczej i Monetarnej do przewodniczącego Rady ECOFIN w sprawie procedury powoływania Zarządu Europejskiego Banku Centralnego,

–   uwzględniając prognozy gospodarcze Eurosystemu z czerwca 2006 r.,

–   uwzględniając art. 106 i art. 112 ust. 1 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6‑0349/2006),

A. uznając pełną niezależność Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC),

B.  mając na uwadze, że głównym celem EBC oraz ESBC jest utrzymywanie stabilności cen przy jednoczesnym wspieraniu ogólnej polityki gospodarczej Wspólnoty, tak jak określa to art. 2 traktatu WE; mając na uwadze art. 105 traktatu WE, który stwierdza, że polityka pieniężna , powinna przyczyniać się „bez uszczerbku dla celu stabilności cen” do osiągnięcia celów Wspólnoty,

C. mając na uwadze, że w 2005 r. produkt krajowy brutto (PKB) w strefie euro wzrósł o 1,4%, plasując się poniżej wskaźnika wzrostu z 2004 r. wynoszącego +1,8%, podczas gdy inflacja w strefie euro osiągnęła poziom +2,2%, zbliżony do odnotowanego w 2004 r. i wynoszącego +2,1%,

D. mając na uwadze, że państwa członkowskie nie odniosły równych korzyści z wysokiego światowego wzrostu gospodarczego, jaki miał miejsce w 2005 r.; mając na uwadze, że wśród przyczyn tego stanu rzeczy można wymienić rosnące ceny ropy naftowej i niekorzystne zmiany kursów wymiany walut, które sprawiły, że euro pozostawało w grudniu 2005 r. na poziomie 1,17 USD (podczas gdy najwyższy kurs w grudniu 2004 r. wyniósł 1,36 USD); mając na uwadze, że prognozy wzrostu wskazują na pewne ożywienie gospodarcze, a przewidywania Komisji wskazują na wzrost w wysokości 2,6% w 2006 r. oraz w wysokości 1,3% - 2,3% w 2007 r., jak również stabilizację inflacji na poziomie nieco przekraczającym 2%,

E.  mając na uwadze, że Rada Prezesów EBC, po utrzymywaniu przez dwa i pół roku podstawowych stóp procentowych na niezmiennym poziomie 2%, podniosła je o 25 punktów bazowych sukcesywnie w dniach 1 grudnia 2005 r. oraz 2 marca, 8 czerwca i 3 sierpnia 2006 r.; mając na uwadze, że stopy procentowe pozostają na niskim poziomie zarówno w kategoriach nominalnych, jak i realnych, ,

F.  mając na uwadze, że w ubiegłych miesiącach kilka banków centralnych w krajach trzecich ogłosiło zamiar podniesienia wyrażonej w euro części rezerw walutowych,

G. mając na uwadze, że w 2005 r. zmniejszyła się równowaga światowa, głównie ze względu na wzrost deficytu w bilansie płatniczym Stanów Zjednoczonych do poziomu 6,4% PKB,

H. mając na uwadze, że rozliczenie roczne EBC za 2005 r. nie wykazuje żadnego zysku netto, co tłumaczy się przeznaczeniem uzyskanego wyniku w całości na rezerwy,

I.   mając na uwadze, że EBC odgrywa kluczową rolę we właściwym funkcjonowaniu europejskiego mechanizmu kursowego (ERM II)_oraz walce z inflacją,

J.   mając na uwadze, że Parlament Europejski pragnie przyczynić się do wzmocnienia roli i międzynarodowego autorytetu EBC na scenie międzynarodowej,

Rozwój gospodarczy i monetarny

1.  zwraca uwagę na ożywienie gospodarcze, przy 2,5% rocznym wzroście rzeczywistego PKB i 2,1% wkładzie popytu wewnętrznego w drugim kwartale 2006 r.; zauważa, że niedawny wzrost gospodarczy podtrzymywany jest przez krajowe reformy na rynku pracy, rynku finansowym i rynku towarów; podkreśla, że jakiekolwiek podnoszenie stóp procentowych musi być dokonywane z zachowaniem ostrożności, tak aby nie zagrażało wzrostowi; zwraca uwagę na niebezpieczeństwa związane ze wzrostem kursu wymiany euro oraz cen ropy, które to czynniki przyczyniły się do niskiego poziomu wzrostu w 2005 r.; z zadowoleniem przyjmuje politykę EBC, która skupia się na zasadniczym celu, jakim jest utrzymanie stabilności cen; ocenia również, że EBC w sposób właściwy zareagował na wydarzenia gospodarcze i finansowe w 2005 r., podnosząc stopy procentowe po tym, jak inflacja osiągnęła szczytowy poziom 2,6% we wrześniu 2005 r.;

2.  podkreśla, że EBC musi jednak zdawać sobie sprawę z zagrożeń, jakie stanowi dla wzrostu ciągłe podnoszenie stóp procentowych w kontekście niedawnego ożywienia gospodarczego; zaznacza, że aby wesprzeć ożywienie gospodarcze, państwa członkowskie muszą przeprowadzić konieczne reformy strukturalne i działania inwestycyjne; jest zdania, że na politykę stóp procentowych wpływ mają postępy w zakresie poprawy finansów sektora publicznego w państwach członkowskich;

3.  odnotowuje, że w latach 2003-2005 stopy procentowe osiągnęły historycznie niski poziom wynoszący 2%, co miało na celu wsparcie ożywienia gospodarczego; wzywa EBC, by nadal wykonywał on swoje obowiązki, prowadząc politykę mającą na celu trwałe utrzymywanie średnio- i długoterminowych prognoz inflacyjnych na poziomie zapewniającym stabilność cen; zaznacza, że EBC powinien w dalszym ciągu uważnie śledzić ceny ropy naftowej, ceny nieruchomości i istniejące nadal nadwyżki płynności;

4.  zauważa, że kontynuacja kursu konsolidacyjnego państw członkowskich jest niezbędna do stworzenia podstaw trwałego rozwoju, chociaż jednocześnie nie należy zaniedbywać inwestycji w społeczeństwo zdolne do podjęcia wyzwań przyszłości; aktualne raport o stanie gospodarki światowej MFW potwierdza tę diagnozę; decydujące dla umocnienia podstaw trwałego rozwoju pozostają dalsze posunięcia w zakresie reform w państwach członkowskich strefy euro;

5.  zauważa, że pod koniec 2001 r. i na początku 2003 r. odnotowano podobne do obserwowanych obecnie oznaki ożywienia gospodarczego, które jednak nie przerodziły się w trwały wzrost; zwraca uwagę, że w swych ocenach Komisja i Eurosystem przewidują lekkie ożywienie w 2006 r., a następnie spowolnienie w 2007 r.; uważa, że zwiększenie potencjału wzrostu w strefie euro zależy przede wszystkim od reform strukturalnych, a także od starannie realizowanych działań inwestycyjnych w państwach członkowskich; uznaje, że konkurencja na rynkach UE oraz wysoka jakość zatrudnienia stanowią siłę napędową wzrostu gospodarczego oraz że nie należy ograniczać ich wpływu na wzrost efektywności i innowacyjność; zwraca uwagę na niedawne ożywienie, które miało miejsce w 2006 r., i podkreśla, że aby lepiej wykorzystać tę pozytywną sytuację, należy doprowadzić do znaczącej konsolidacji budżetu; uznaje, że konkurencja na rynkach UE stanowi siłę napędową wzrostu gospodarczego oraz że nie należy ograniczać jej wpływu na wzrost efektywności i innowacyjność;

6.  uważa, że zwiększenie potencjału wzrostu w strefie euro zależy od dalszego konsekwentnego wdrażania agendy reform; w każdym przypadku musi to obejmować wzmocnienie systemów ubezpieczeń społecznych z myślą o zmianach demograficznych, tak aby mogły one stawić czoła przyszłej sytuacji; w świetle tego istotne pozostają europejskie dialogi makroekonomiczne służące opracowaniu wskaźników gospodarczych dla krajowych agend reform oraz dobrze zrównoważona polityka makroekonomiczna; w tym kontekście istotne jest zachowanie niezależności przez EBC;

7.  ocenia, że rozbieżności w strefie euro – w zakresie wzrostu (różnice sięgające 4,5% w 2005 r.) i poziomu inflacji (różnice sięgające 2,7% 2005 r.) – stanowią w perspektywie długoterminowej główne zagrożenie dla ERM;

8.  zauważa, że istnieje coraz większe ryzyko dostosowania cen nieruchomości do szybkiego i trudnego do opanowania wzrostu cen w minionym roku; domaga się sprecyzowania polityki EBC w zakresie zmian cen aktywów, w tym cen nieruchomości; uważa, że w perspektywie długoterminowej bardziej wyraźne stanowisko pomogłoby zapobiegać powstawaniu baniek spekulacyjnych;

9.  wyraża zadowolenie z przystąpienia Cypru, Łotwy i Malty (w dniu 29 kwietnia 2005 r.) oraz Słowacji (w dniu 25 listopada 2005 r.) do ERM II; popiera wprowadzenie euro przez wszystkie państwa członkowskie; jest zdania, że właściwą uwagę należy poświęcić dokładności i wiarygodności statystyk państw członkowskich w zakresie zgodności z kryteriami konwergencji;

10. zauważa, że mechanizmy transmisji polityki pieniężnej różnią się w poszczególnych państwach członkowskich należących do strefy euro, przy czym, w szczególności, niektóre państwa reagują bardziej niż inne ze względu na przewagę zadłużenia o zmiennym oprocentowaniu; wzywa EBC i Komisję, aby przedstawiły precyzyjną analizę tych różnic oraz ewentualnych ulepszeń, których wprowadzenie ułatwiłoby transmisję polityki pieniężnej; szanse na europejski przełom mogą wzrosnąć tylko jeżeli wiodąca zasada „zjednoczeni w różnorodności” zostanie zaakceptowana na poziomie polityki społecznej i gospodarczej;

11. podkreśla zagrożenia wynikające z szybkich korekt międzynarodowych stanów nierównowagi, co może prowadzić do aprecjacji kursu euro w stosunku do dolara; w tym kontekście wskazuje, że traktat powierza Radzie odpowiedzialność za politykę kursów walutowych, nie precyzuje jednak środków realizacji tych kompetencji; wzywa Eurogrupę, Radę i EBC do pełnego korzystania z odpowiednich uprawnień oraz do zwiększenia koordynacji działań w sferze polityki wymiany walut;

12. zauważa, że EBC popiera wzmocnienie narzędzia prewencji Paktu na rzecz stabilności i wzrostu, lecz także wielokrotnie zajmował krytyczne stanowisko w odniesieniu do możliwego złagodzenia narzędzia korekty wspomnianego paktu, stanowisko to jest zgodne z stanowiskami wszystkich pozostałych banków centralnych strefy euro, przy czym niektóre z nich wyrażały w tym kontekście silny krytycyzm;

Polityka pieniężna

13. uważa, że potrzebna jest większa jasność i spójność prowadzonej przez EBC polityki pieniężnej, w szczególności w zakresie definicji wagi i stosunku między dwoma głównymi filarami tej polityki, tj. podażą pieniądza (M3) a wszystkimi odpowiednimi informacjami w sprawie przyszłej sytuacji inflacyjnej; wyraża przekonanie, że jasne i przejrzyste zasady dotyczące sposobu, w jaki oba filary wpływają na decyzje operacyjne w sprawie polityki pieniężnej, uczyniłyby politykę EBC bardziej przewidywalną i skuteczną;

14. podkreśla konieczność sformułowania jasnej interpretacji mandatu EBC określonego w artykule 105 ust. 1 traktatu WE; w szczególności wzywa EBC do złożenia autorytatywnych i spójnych wyjaśnień, w jaki sposób i przy wykorzystaniu jakich środków EBC zamierza wypełnić traktatowe zobowiązania dotyczące wspierania ogólnej polityki gospodarczej Wspólnoty przy zachowaniu stabilności cen; zwraca uwagę, że traktat WE wyraźnie odróżnia cel, jakim jest utrzymanie stabilności cen, od celu dotyczącego wspierania ogólnej polityki gospodarczej, a zatem te dwa cele nie mogą być traktowane wymiennie przy właściwym rozumieniu art. 105 ust. 1;

Stabilność i integracja finansowa

15. z zadowoleniem przyjmuje publikację pierwszego sprawozdania EBC w sprawie integracji finansowej w strefie euro, gdyż ma ono istotne znaczenie zarówno dla przekazywania informacji dotyczących polityki pieniężnej, jak i dla stabilności finansowej; zauważa, że według EBC integracja finansowa wymaga integracji infrastruktur rynkowych, w szczególności systemów rozliczeń i rozrachunku; odnotowuje zamiar EBC dotyczący stworzenia własnej infrastruktury rozliczeń i rozrachunków;

16. potępia fakt, że EBC skontaktował się z CESR w sprawie środków drugiego poziomu jeszcze przed podjęciem działań przez prawodawcę;

17. podziela obawy EBC w odniesieniu do funduszy arbitrażowych i zauważa, że nadzór nad funduszami hedgingowymi pośrednio prowadzony jest przede wszystkim przez banki, które są ich kontrahentami; stwierdza, że w tego rodzaju funduszach panuje brak przejrzystości, podczas gdy ich dostęp do rynków jest nieograniczony; zauważa, że ocena tych funduszy jest często bardzo arbitralna i nie daje inwestorom dokładnego obrazu ich pozycji i wyników; uważa, że Unia Europejska powinna podjąć inicjatywę w otwierającej się globalnej debacie – zwłaszcza w świetle rozwoju sytuacji w USA – na temat konieczności lepszej kontroli nad działalnością funduszy hedgingowych, tak by odgrywać w tym zakresie wiodącą rolę; wzywa w związku z tym EBC do przeprowadzenia dalszych analiz w tym zakresie;

18. wzywa Komisję do zwrócenia większej uwagi na wpływ zachowania się rynków finansowych na sytuację makroekonomiczną w strefie euro;

19. zauważa ryzyko grożące stabilności rynku finansowego powstające w wyniku fuzji transgranicznych; zwraca się dlatego do EBC o przeprowadzenie analizy uwzględniającej przede wszystkim kwestię kredytodawcy ostatniej instancji i przedstawienie odpowiednich analiz w dialogu walutowym na rok 2007;

20. oczekuje na wdrożenie zintegrowanego systemu TARGET II, który poprawi zarządzanie płynnością w ESBC i przyczyni się do znacznych osiągnięć w zakresie efektywności; wzywa ESBC do stworzenia jasnych, przejrzystych i trwałych ram prawnych dla przyszłego funkcjonowania systemu TARGET II;

21. wzywa EBC do podjęcia działań w związku z utrzymującymi się wysokimi wartościami podaży pieniądza M3 (8,8% w maju 2006 r. w porównaniu z 7,4% w grudniu 2005 r.) w stosunku do długotrwałej wartości referencyjnej wynoszącej 4,5%; wskazuje w szczególności na wysoki przyrost w obiegu gotówkowym i dziennych wkładach finansowych; wyraża zaniepokojenie, że wzrost ten może okazać się niemożliwy do utrzymania w perspektywie długoterminowej; wzywa EBC do dogłębnej analizy tendencji na rynku hipotecznym oraz pożyczek M&A (fuzje i przejęcia), a także ich ewentualnego wpływu w kontekście ryzyka załamania systemowego, zaufania konsumentów oraz zmiany stóp procentowych;

22. wyraża ubolewanie, że EBC, podobnie jak Rada, nie uznał za właściwe poinformować Parlament o Protokole ustaleń w sprawie zarządzania kryzysami finansowymi;

Zewnętrzna rola euro

23. ponownie postuluje wzmocnienie przedstawicielstwa strefy euro w międzynarodowych instytucjach finansowych, tak by można bronić jej interesów z siłą odpowiednią do jej znaczenia gospodarczego;

24. z zainteresowaniem odnotowuje, że kilka banków centralnych ogłosiło zamiar zwiększenia tej części rezerw, która jest wyrażona w euro; wzywa EBC do uważnego monitorowania tych posunięć oraz do przedstawienia kwantyfikacji i przeanalizowania skutków tych działań w ramach sprawozdania rocznego w sprawie międzynarodowej roli euro, w szczególności w odniesieniu do kursów wymiany;

Banknoty

25. zauważa, że wartość będących w obiegu banknotów euro wzrastała w szybkim tempie – w 2005 r. wzrost wyniósł 12,8%; zauważa, że ten ciągły wzrost dotyczy głównie wysokich nominałów, zwłaszcza banknotów 500 euro, których ilość wzrosła o 20,9%; zwraca się do EBC, aby zbadał zbadanie przyczyny tego znaczącego wzrostu i przeanalizował charakteru transakcji przeprowadzanych przy pomocy takich banknotów oraz popyt z podziałem na poszczególne kraje, w celu określenia potencjalnych zagrożeń, jakie mogą towarzyszyć temu zjawisku;

26. uważa, że pierwsza seria banknotów, które pozbawione są wszelkich obrazów przedstawiających istoty żywe, pejzaże czy zabytki, przyczynia się do powstania zimnego wizerunku integracji walutowej i dystansu Europejczyków wobec euro; wzywa EBC do wprowadzenia drugiej serii banknotów z wyobrażeniami istot żywych, pejzaży, europejskich dzieł humanistycznych lub wybitnych postaci europejskich, co do których istnieje konsensus; wzywa EBC do przedstawienia przemyśleń w tej dziedzinie;

Kontrola demokratyczna

27. z zadowoleniem przyjmuje wyraźne zobowiązanie EBC do ratyfikacji projektu konstytucji, która wymienia kluczowe elementy ram prowadzenia polityki dla UGM, zarówno w ramach filaru pieniężnego, jak i filaru gospodarczego i podatkowego; podkreśla, że proces ratyfikacyjny nie ma związku z funkcjonowaniem unii walutowej i nie wpływa na stabilność euro; wzywa EBC do dalszego zapewniania wiarygodności euro oraz utrzymywania stabilności cen, co jest wstępnym warunkiem utworzenia nieinflacyjnego otoczenia makroekonomicznego, prowadzącego do wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy;

28. jest zdania, że niezależność Europejskiego Banku Centralnego, w tym procedura mianowania członków Zarządu, sprawdziła się; zaznacza, że w art. 112 ust. 2 lit. b) traktatu przewiduje się, że członkowie Zarządu EBC mianowani są spośród osób o uznanym autorytecie i doświadczeniu zawodowym w dziedzinie pieniądza lub bankowości, oraz podkreśla, że ich przynależność państwowa nie powinna odgrywać żadnej roli i że nadal będą oceniani są oni zgodnie ze ścisłymi kryteriami określonymi w traktacie, takimi jak kryterium kwalifikacji; uważa, że istotne jest zapewnienie zróżnicowania profilów w Zarządzie z myślą o zapewnieniu skutecznej kontroli ex post nad EBC;

29. wzywa Radę do utrzymania procedury powoływania członków Zarządu; podkreśla gotowość do wspólnego rozważenia wraz z pozostałymi instytucjami możliwych usprawnień przed następnym odnowieniem składu Zarządu w 2010 r.;

30. jest zdania, że dialog w dziedzinie polityki walutowej pomiędzy Parlamentem Europejskim a EBC stanowi sukces, który należy dalej umacniać; podkreśla, że odpowiedzialność ex post EBC ma kluczowe znaczenie dla zaufania, a więc i stabilności na rynkach finansowych; ważne jest, aby zapewnić Zarządowi i Radzie Prezesów dalsze wsparcie w zakresie ich publicznej reprezentacji; wspiera celową politykę informacyjną EBC wobec Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji; zdecydowanie podkreśla, że wezwanie do poprawy polityki komunikacyjnej EBC należy rozpatrywać tylko w kontekście jednoczesnego zachowania niezależności EBC i jego organów; ponownie wzywa jednak do corocznej publikacji nie tylko przeglądu z podziałem na poszczególne państwa, lecz także przeglądu regionalnego i transgranicznego dotyczącego odpowiednich tendencji, na wzór amerykańskiej „beżowej księgi” („Federal Reserve Beige Book”), co dałoby EBC możliwość wpływania na debatę dotyczącą tendencji w dziedzinie produktywności oraz perspektyw w zakresie cen i płac; zwraca się do EBC o zbadanie możliwości publikacji zwięzłych protokołów;

31. podkreśla, że wiarygodność EBC zależy również od wysokiego stopnia przejrzystości procesów decyzyjnych; ponawia wezwanie do publikowania – w krótkim terminie po posiedzeniach Rady Prezesów EBC – protokołów podsumowujących, w których wyraźnie wyszczególnione będą argumenty za i przeciw podjętym decyzjom oraz powody podjęcia tych decyzji; podkreśla, że taka forma komunikacji nie powinna zastępować informacji przekazywanych przez prezesa EBC natychmiast po podjęciu decyzji dotyczących polityki pieniężnej, które to informacje dają obserwatorom i podmiotom rynku cenny i szybki ogląd sytuacji; uważa, że przejrzystość taka jest ma istotne znaczenie, ponieważ dzięki niej rynek może lepiej ocenić politykę pieniężną EBC;

32. przypomina, że odrzucił przyjęty w 2003 r. rotacyjny system głosowania mający zastosowanie w podejmowaniu decyzji Rady Prezesów EBC z racji jego nadmiernej złożoności; uważa, że w perspektywie przyszłych rozszerzeń strefy euro należy wprowadzić system łączący w sobie sprawiedliwość i skuteczność; przypomina o swej rezolucji, w której wzywał do stworzenia dziewięcioosobowego zarządu EBC odpowiedzialnego za politykę pieniężną, który zastąpiłby obecnie istniejący skomplikowany system i pomógł uniknąć wprowadzenia jeszcze bardziej złożonych rozwiązań w przyszłości; nalega, by traktat został odpowiednio zmieniony;

33. wzywa EBC by w ramach strategii komunikacji nadał priorytet przesłuchaniom prezesa EBC przez komisję Parlamentu Europejskiego właściwą dla spraw gospodarczych i pieniężnych;

Zarządzanie EBC

34. zauważa, że liczba personelu EBC zwiększa się znacząco i nieprzerwanie od 1999 r., a wzrost w tym okresie wyniósł 86%; zauważa, że EBC dokonał czasowego zamrożenia liczby pracowników na kilka miesięcy roku 2005, jednak mimo to wzrost zatrudnienia wyniósł w tymże roku 3,5%; zauważa, że EBC podkreśla chęć zwiększenia swojej wewnętrznej skuteczności; uważa, że cel ten jest godny pochwały, i pragnie, aby jego konkretnym przejawem w perspektywie długoterminowej było w szczególności trwałe ustabilizowanie liczby pracowników;

35. podkreśla wagę jaką EBC i krajowe banki centralne powinny przywiązywać do jakości dialogu, przejrzystości informacji oraz uznania działań związków zawodowych podczas posiedzeń Rady Zakładowej;

36. uważa, że udział stowarzyszeń pracowników i związków zawodowych w podejmowaniu dotyczących ich decyzji, jak również dialog społeczny na wysokim poziomie przyczynią się do powstania wspólnej kultury Eurosystemu i ESBC;

37. zauważa, że osiągnięty przez EBC wynik finansowy wynoszący w 2005 r. 992 mln euro został całkowicie wykorzystany na pokrycie ryzyka kursowego, stóp procentowych oraz zmiany kursu złota, co dało w rezultacie zerowy zysk netto; zauważa, że kwota rezerwy będzie corocznie zmieniana; stwierdza jednocześnie, że koszt wykonania nowej siedziby EBC szacuje się na 850 mln euro; zwraca się do EBC o jasne sformułowanie celów w zakresie funduszy własnych oraz rezerw, jak również o prowadzenie polityki budżetowej, która, przy odpowiednim zabezpieczeniu istniejącego ryzyka, pozwoli na uzyskanie satysfakcjonującego wyniku finansowego;

o

o o

38. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji przewodniczącemu Eurogrupy, Radzie, Komisji oraz Europejskiemu Bankowi Centralnemu.

• [1]  Dz.U. C 138 z 4.5.1998, str. 177.
• [2]  Teksty przyjęte, 4.4.2006, P6_TA(2006)0214
• [3]  Teksty przyjęte, 17.5.2006, P6_TA(2006)0124.
• [4]  Dz.U. C 61 E z 10.3.2004, str. 374.
• [5]  Teksty przyjęte, 14.3.2006, P6_TA(2006)0076.

UZASADNIENIE

W rezolucji w sprawie rocznego raportu EBC Parlament Europejski dokonuje oceny działania Banku Centralnego. Bazując na siedmiu latach istnienia euro i kompletnym cyklu odnowienia składu Zarządu EBC, w tym roku sprawozdawca pragnie zaakcentować potrzebę wzmocnienia kontroli demokratycznej ex ante i ex post nad EBC.

Rozwój gospodarczy i monetarny w 2005 r.

W 2005 r. realny wzrost PKB w strefie euro wyniósł 1,4% i był niższy od wzrostu zanotowanego w 2004 r., który wynosił 1,8%. W pierwszym półroczu 2005 r. tempo rozwoju było umiarkowane, lecz w drugim półroczu wykazało tendencję do przyspieszenia. W 2005 r. inflacja osiągnęła poziom 2,2%, porównywalny ze stopą 2,1% w 2004 r. Wzrost cen energii nie spowodował wewnętrznej presji inflacyjnej głównie za sprawą dalszego umiarkowania płacowego.

Po utrzymywaniu przez 2 i pół roku stałych stóp procentowych na poziomie 2% Rada Prezesów zdecydowała o ich podniesieniu o 25 punktów bazowych w dniu 1 grudnia i sukcesywnie 2 marca, 8 czerwca i 3 sierpnia 2006 r. Decyzje te były tłumaczone ryzykiem, że przyszłe podwyżki cen ropy mogą spowodować płacowy efekt drugiej rundy w kontekście szybkiej ekspansji kredytów.

Prognozy gospodarcze Eurosystemu przewidują niejakie ożywienie na poziomie pomiędzy 1,8% a 2,4% w 2006 r. i pomiędzy 1,3% a 2,3% w 2007 r. Ożywienie to jest dość niepewne, o czym świadczy rozbieżność szacunków i prawdopodobne spowolnienie rozwoju począwszy od 2007 r.

Sprawozdawca pragnie zaakcentować deklaracje IMF i OECD, w których wzywa się do ostrożności w ramach przyszłych zmian stóp procentowych w strefie euro; zmiany te powinny brać pod uwagę niedawny charakter, jakość i trwałość ożywienia gospodarczego. Obydwie instytucje wymieniają kilka czynników, które mogłyby zagrozić ledwie rodzącemu się ożywieniu, takich jak wstrząsy mające wpływ na kurs wymiany euro i ceny ropy, które przyczyniły się już do słabego wzrostu w 2005 r.

Międzynarodowa gospodarka była w 2005 r. zdominowana przez wzrost nierównowagi na świecie, szczególnie amerykański deficyt bilansu płatniczego, który osiągnął 6,4% PKB. Nierównowaga ta stanowi istotne zagrożenie, ponieważ jej zniesienie mogłoby spowodować szybkie zmiany kursu wymiany euro wobec dolara. Szybka i silna aprecjacja euro dotknęłaby znacząco europejski wzrost gospodarczy. Strefa euro musi się jak najlepiej przygotować na taką ewentualność. W tym kontekście sprawozdawca uważa, że należy przedstawić w jaśniejszym świetle pozycję kursu wymiany euro w realizacji polityki pieniężnej, a także sprecyzować środki podejmowania interwencji przez Radę w ramach wykonywania odpowiedzialności instytucjonalnej przysługującej jej w tym obszarze.

Wzmocnienie koordynacji gospodarczej i pieniężnej jest niezbędne, a sprawozdawca pragnie przypomnieć, że warunkiem materializacji rysującego się ożywienia gospodarczego jest określenie odpowiedniej kombinacji polityki fiskalnej i pieniężnej, którego brakuje od momentu utworzenia euro. Zwiększenie potencjału wzrostu opiera się także na stosownych regulacjach makroekonomicznych. Sprawozdawca pragnie zatem udzielić poparcia wysiłkom podejmowanym przez Eurogrupę na rzecz aktywniejszego dialogu makroekonomicznego między Radą, EBC i partnerami społecznymi.

Stabilność i integracja finansowa

Sprawozdawca z zadowoleniem przyjmuje wkład EBC w nadzór integracji finansowej i stabilności finansowej strefy euro.

W 2005 r. EBC opublikował nowy raport dotyczący integracji finansowej w strefie euro, zawierający szereg wskaźników. Pokazuje on, że poziom integracji różni się znacząco w zależności od segmentu rynku: rynki pieniężne, papierów wartościowych emitowanych przez państwo oraz obligacji sektora prywatnego wydają się dobrze zintegrowane; zanotowano postępy na rynkach akcji; z kolei rynki bankowe, w szczególności bankowość detaliczna, wydają się pozostawać daleko w tyle. EBC podkreśla, że rynek finansowy nie może być całkowicie zintegrowany bez integracji infrastruktur rynkowych, zwłaszcza infrastruktur rozliczeń i rozrachunku, uważa, że pożądane są znaczne postępy w tej dziedzinie, oraz postuluje inicjatywę ustawodawczą w tym zakresie. Sprawozdawca w pełni popiera to stanowisko.

W dziedzinie stabilności finansowej EBC uważa, że odporność systemu finansowego strefy euro wzrosła, ale podkreśla zagrożenia związane z funduszami arbitrażowymi, które cechuje brak przejrzystości, zaś arbitralna ocena pozycji nie daje inwestorom dokładnego obrazu ich wyników. Sprawozdawca zwraca się do EBC o uściślenie swojego nadzoru nad funduszami zabezpieczającymi i uważa, że troska o stabilność finansową powinna być na pierwszym planie w podejściu regulacyjnym, jakie należy wypracować wobec funduszy zabezpieczających.

Sprawozdawca uważa, że należy uważnie śledzić transfery ryzyka z sektora finansowego do osób indywidualnych, zwiększone w ubiegłych latach. Szczególnie ważna jest ocena ich konsekwencji makroekonomicznych.

Banknoty

Od wprowadzenia euro fiducjarnego wartość banknotów będących w obiegu nie przestawała wzrastać w bardzo szybkim tempie, które osiągnęło 12,8% w 2005 r. Wzrost ten dotyczy wysokich nominałów, zwłaszcza banknotów 500 euro, których ilość wzrosła w 2005 r. o 20,9%. W odniesieniu do ryzyka prania pieniędzy i nadużyć podatkowych związanych z tą sytuacją sprawozdawca uważa, że użyteczne byłoby przeanalizowanie przez EBC czynników leżących u podstaw tego istotnego wzrostu i dokonanie oceny związanych z nim zagrożeń.

Zarządzanie EBC

Sprawozdawca, w pełni zgadzając się z deklaracjami Prezesa EBC, uważa, że zarządzanie EBC powinno stanowić wzór, zatem przyjmuje z zadowoleniem wyrażaną przez EBC wolę zwiększenia wewnętrznej skuteczności.

W odniesieniu do personelu, liczba stanowisk w EBC wzrosła od 1999 r. o 86%. Bez wątpienia wzrost ten jest częściowo uzasadniony niedawnym utworzeniem instytucji. Niemniej dała się odczuć konieczność zapanowania nad liczbą personelu, która przełożyła się na tymczasowe jej zamrożenie w 2005 r., jednak liczba ta wzrosła w przeciągu roku o kolejne 3,5%. Sprawozdawca uważa, że konkretnym przejawem celu zwiększenia wewnętrznej skuteczności EBC powinna być stabilizacja liczby pracowników w długim okresie oraz naprawdę przejrzysta praktyka dialogu społecznego.

W odniesieniu do wyników finansowych, w 2005 r. EBC osiągnął zerowy wynik netto spowodowany utworzeniem rezerwy na ryzyko kursowe, ryzyko stóp procentowych i ryzyko zmiany cen złota. Jednocześnie koszt wykonania nowej siedziby EBC szacuje się na 850 mln euro. Sprawozdawca chciałby, aby EBC prowadził politykę finansową, która pozwoli na uzyskanie satysfakcjonującego wyniku finansowego.

Kontrola demokratyczna

UGW funkcjonuje od 7 lat i w odniesieniu do EBC dysponujemy wystarczającym dystansem, aby wyrokować o koniecznych ulepszeniach w zakresie odpowiedzialności demokratycznej przed Parlamentem.

Kontrola demokratyczna wyraża się na dwóch poziomach: ex ante, w procedurze powoływania Zarządu EBC, oraz ex post, w kontroli decyzji EBC. Obydwa te elementy wymagają wzmocnienia. Sprawozdawca proponuje szereg ulepszeń, które z osobna mają ograniczony zakres, lecz wszystkie razem mogą spowodować faktyczną poprawę procesu kontroli demokratycznej.

Jeżeli chodzi o procedurę powoływania Zarządu EBC, całkowite jego odnowienie potwierdziło, że duże kraje (Francja, Niemcy, Włochy, Hiszpania) de facto zawłaszczyły sobie jedno miejsce, podczas gdy dwa pozostałe przypadają małym krajom. Praktyka ta jest niezgodna z duchem Traktatu (art. 112 lit. b i art. 11.2 Statutu ESBC i EBC).

Reprezentacja tych czterech dużych krajów ogranicza faktycznie wybór Rady na etapie nominacji. Aby zapewnić sobie nominację, państwa te wysuwają nazwiska o standardowym profilu, tj. urzędników lub członków kierownictwa banków centralnych. W konsekwencji Zarząd EBC jest bardziej jednolity, aniżeli w przypadku innych banków centralnych. Tymczasem różnorodność profilów reprezentowanych w Zarządzie jest jednym z warunków otwartego i owocnego dialogu w fazie kontroli ex post.

Z tego względu zwiększyć przejrzystość na etapie nominacji, poddając je w większym stopniu pod dyskusję. Można sobie wyobrazić kilka metod. Sprawozdawca uważa, że można w prosty sposób zbliżyć ze sobą praktykę i ducha Traktatu: aby wybór był faktycznie otwarty, należałoby przedłożyć minimalną liczbę nazwisk proponowanych przez minimalną ilość krajów i poddać je przejrzystej dyskusji. W ten sposób propozycja Rady opierałaby się na debacie na podstawie co najmniej trzech nazwisk wysuniętych przez kilka krajów.

Oprócz niezbędnego otwarcia i przejrzystości na etapie nominacji, należy wzmocnić rolę Parlamentu Europejskiego poprzez prawo zatwierdzania nominacji członków Zarządu podobne do istniejącego w wielu krajach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Prawo to jeszcze bardziej zachęci Radę do prowadzenia prawdziwie otwartej dyskusji w ramach opracowywania swojej propozycji.

Kontrola demokratyczna ex post również wymaga poprawy. Dialog monetarny – poprzez przedstawianie raportu rocznego EBC Parlamentowi Europejskiemu oraz cokwartalne przesłuchania prezesa EBC przed Komisją Gospodarczą i Monetarną – z pewnością przyczynił się do obowiązku uzasadniania decyzji w zakresie polityki pieniężnej. Z zadowoleniem należy również przyjąć konferencje organizowane przez EBC po podjęciu takich decyzji. Trzeba jednak przyznać, że działania te wpisują się w większym stopniu w politykę komunikacji EBC, aniżeli w rzeczywiste wykonywanie odpowiedzialności.

Niemająca swojego odpowiednika w świecie niezależność EBC jest przesłanką do wzmożonej przejrzystości decyzji monetarnych – nie tylko w relacjach między EBC a Parlamentem Europejskim oraz we wszelkich innych formach komunikacji, które EBC może wykorzystywać do uzasadniania swoich decyzji, lecz także poprzez przejrzystość podejmowania decyzji w zakresie polityki pieniężnej. W tym względzie sprawozdawca pragnie ponowić skierowany do Rady Prezesów wniosek o podejmowanie decyzji w drodze głosowania, jak w sposób dorozumiany określono w art. 10 protokołu, oraz wniosek o publikowanie zwięzłego protokołu z poszczególnych obrad Rady Prezesów zdającego sprawę ze stanowiska stron będących za i przeciw oraz rozkładu głosów i opinii mniejszości. Sprawozdawca wnosi również o umożliwienie Parlamentowi reprezentacji na obradach Rady Prezesów, tak jak reprezentowane są Rada i Komisja.

Sprawozdawca chciałby przypomnieć, że przyjęty w 2003 r. rotacyjny system głosowania mający zastosowanie w podejmowaniu decyzji przez Radę Prezesów EBC jest nieodpowiedni z racji nadmiernej złożoności, i wnosi – w perspektywie przyszłych rozszerzeń – o wprowadzenie systemu łączącego w sobie sprawiedliwość i skuteczność.

Z uwagi na uprzednie wnioski Parlamentu Europejskiego, które nie przyniosły rezultatu, oraz doświadczenie zgromadzone w ciągu siedmiu lat istnienia euro, sprawozdawca jest zdania, że należy wykorzystać kontekst rewizji traktatu konstytucyjnego. Sprawozdawca uważa zatem, że wnioski dotyczące przejrzystości procedury mianowania Zarządu i zgody Parlamentu Europejskiego, a także przejrzystości procesu decyzyjnego EBC i reprezentacji Parlamentu Europejskiego w Radzie Prezesów będą musiały – poza dobrowolną realizacją przez zainteresowane instytucje – zostać uwzględnione w zrewidowanym projekcie traktatu konstytucyjnego.

PROCEDURA

Tytuł

Raportu roczny Europejskiego Banku Centralnego za rok 2005

Numer procedury

2006/2206(INI)

Komisja przedmiotowo właściwa   Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu

ECON 7.9.2006

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii   Data ogłoszenia na posiedzeniu

Opinia niewydana   Data wydania decyzji

Ściślejsza współpraca   Data ogłoszenia na posiedzeniu

Sprawozdawca(y)   Data powołania

Pervenche Berès 14.3.2006

Poprzedni sprawozdawca(y)

Rozpatrzenie w komisji

30.5.2006

20.6.2006

12.9.2006

2.10.2006

Data przyjęcia

10.10.2006

Wynik głosowania końcowego

+: –: 0:

23 0 15

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Zsolt László Becsey, Pervenche Berès, Sharon Bowles, Udo Bullmann, Ieke van den Burg, David Casa, Jan Christian Ehler, Jonathan Evans, Jean-Paul Gauzès, Robert Goebbels, Donata Maria Assunta Gottardi, Benoît Hamon, Gunnar Hökmark, Karsten Friedrich Hoppenstedt, Sophia in ‘t Veld, Wolf Klinz, Christoph Konrad, Guntars Krasts, Kurt Joachim Lauk, Andrea Losco, Astrid Lulling, Gay Mitchell, Joseph Muscat, John Purvis, Alexander Radwan, Bernhard Rapkay, Dariusz Rosati, Eoin Ryan, Antolín Sánchez Presedo, Manuel António dos Santos, Peter Skinner, Margarita Starkevičiūtė, Sahra Wagenknecht

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Werner Langen, Alain Lipietz, Antonis Samaras, Charles Tannock, Corien Wortmann-Kool

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Data złożenia

12.10.2006

Uwagi (dane dostępne tylko w jedym języku)