SPRAWOZDANIE w sprawie siódmego oraz ósmego rocznego sprawozdania Rady, sporządzonych zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni

30.11.2006 - (2006/2068(INI))

Komisja Spraw Zagranicznych
Sprawozdawca: Raül Romeva i Rueda

Procedura : 2006/2068(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A6-0439/2006
Teksty złożone :
A6-0439/2006
Debaty :
Teksty przyjęte :

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie siódmego i ósmego rocznego sprawozdania Rady, sporządzonych zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni

(2006/2068 (INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni, przyjęty dnia 8 czerwca 1998 r.,

–   uwzględniając siódme i ósme roczne sprawozdanie Rady[1],

–   uwzględniając uaktualniony podręcznik użytkownika Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni[2], uzgodniony dnia 2 czerwca 2006 r.,

–   uwzględniając wspólny wykaz uzbrojenia Unii Europejskiej (sprzęt objęty Kodeksem postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni)[3], aktualizujący i zastępujący wykaz pierwotnie przyjęty przez Radę w dniu 25 kwietnia 2005 r.,

–   uwzględniając wspólne działanie Rady 2002/589/WPZiB z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wkładu Unii Europejskiej w zwalczanie destabilizującego gromadzenia i rozpowszechniania ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej[4],

–   uwzględniając program UE dotyczący zapobiegania i zwalczania nielegalnego handlu bronią konwencjonalną z dnia 26 czerwca 1997 r.[5],

–  uwzględniając wspólne stanowisko Rady 2003/468/WPZiB z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie kontroli pośrednictwa w handlu bronią[6],

–   uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1504/2004 z dnia 19 lipca 2004 r., zmieniające i aktualizujące rozporządzenie (WE) nr 1334/2000 ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu produktów i technologii podwójnego zastosowania[7],

–   uwzględniając porozumienie z Wassenaar dotyczące kontroli wywozu broni konwencjonalnej oraz towarów i technologii podwójnego zastosowania,

–  uwzględniając Europejską Strategię Bezpieczeństwa przyjętą przez Radę w dniu 12 grudnia 2003 r.,

–   uwzględniając Wzorcowe reguły minimalne ONZ dotyczące traktowania więźniów[8],

–   uwzględniając strategię UE zwalczania nielegalnego gromadzenia i handlu ręczną bronią strzelecką i bronią lekką oraz amunicją do niej, przyjętą przez Radę Europejską w dniach 15-16 grudnia 2005 r.[9],

–   uwzględniając konkluzje przyjęte przez Radę ds. ogólnych i stosunków zewnętrznych na posiedzeniu dnia 3 października 2005 r., w których wyraziła ona poparcie UE dla Międzynarodowego traktatu o handlu bronią w ramach Organizacji Narodów Zjednoczonych, który ustanawiałby wspólne obowiązujące normy dotyczące światowego handlu bronią konwencjonalną[10],

–   uwzględniając wejście w życie z dniem 6 lipca 2005 r. Protokołu przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu i obrotowi bronią palną, jej częściami i komponentami oraz amunicją z 2001 r.[11],

–   uwzględniając przyjęcie w grudniu 2005 r. przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych międzynarodowego instrumentu pozwalającego państwom na identyfikację i śledzenie nielegalnej ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej w sposób terminowy i wiarygodny[12],

–   uwzględniając konferencję na temat przeglądu postępów osiągniętych w realizacji programu działania w sprawie zapobiegania, zwalczania i eliminacji handlu ręczną bronią strzelecką i bronią lekką we wszystkich jego aspektach (konferencja przeglądowa ONZ na temat ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej), która odbyła się w Nowym Jorku w dniach 26 czerwca – 7 lipca 2006 r.,

–  uwzględniając rezolucję Wspólnego Zgromadzenia Parlamentarnego AKP-UE w sprawie ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej oraz trwałego rozwoju, przyjętą dnia 23 listopada 2006 r.[13],

–   uwzględniając rezolucję z dnia 17 listopada 2005 r. w sprawie szóstego rocznego sprawozdania Rady sporządzonego zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni[14],

–   uwzględniając rezolucję z dnia 15 czerwca 2006 r. w sprawie ręcznej i lekkiej broni palnej[15],

–   uwzględniając rezolucje w sprawie nieznoszenia embarga UE na sprzedaż broni do Chin, a w szczególności rezolucję z dnia 18 grudnia 2003 r.[16],

–   uwzględniając doroczne rezolucje w sprawie praw człowieka na świecie oraz polityki Unii Europejskiej w tej dziedzinie, a w szczególności rezolucję z dnia 22 kwietnia 2004 r.[17],

–   uwzględniając art. 17 traktatu UE oraz art. 296 traktatu WE,

–   uwzględniając art. 45 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Spraw Zagranicznych (A6‑0439/2006),

A. mając na uwadze, że roczny przegląd Kodeksu postępowania UE w sprawie wywozu broni zakończył się dnia 30 czerwca 2005 r. na szczeblu grupy roboczej ekspertów państw członkowskich COARM, która sporządziła tekst wspólnego stanowiska; mając na uwadze, że kodeks dotychczas nie został przyjęty jako wspólne stanowisko, co utrudnia konieczne postępy w zakresie wzmocnienia kontroli wywozu broni,

B.  mając na uwadze, że w świetle zagrożeń przedstawionych w Europejskiej Strategii Bezpieczeństwa Unia Europejska powinna podejmować wszelkie działania oraz powinna być widoczna w tych działaniach jako odpowiedzialny podmiot na arenie światowej, najaktywniej zwalczający rozprzestrzenianie broni, motywujący do światowego rozbrojenia i rozwijający systemy kontroli transferu broni,

C. mając na uwadze, że przekształcenie kodeksu postępowania UE we wspólne stanowisko oznaczałoby kolejny krok naprzód w pracach nad kodeksem, gdyż wymagałoby od państw członkowskich dostosowania ustawodawstwa krajowego do norm ustanowionych w kodeksie; mając na uwadze, że zagrożeniem w tej sytuacji jest nieodpowiedzialna postawa niektórych państw członkowskich, które wiążą przekształcenie kodeksu we wspólne stanowisko ze swoimi dwustronnymi interesami dotyczącymi zniesienia embarga na wywóz broni do Chin,

D. mając na uwadze, że na szczeblu regionalnym i międzynarodowym następują dalsze zmiany w kontroli transferu broni, co obrazuje zwłaszcza międzynarodowy zakaz stosowania min przeciwpiechotnych (Konwencja Ottawska z 1997 r.) oraz związany z nim spadek liczby osób zabitych lub rannych w wyniku stosowania min przeciwpiechotnych oraz że zmiany te nieustannie wymagają pełnego wsparcia ze strony UE, w szczególności po zakończeniu konferencji przeglądowej ONZ na temat ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej, która odbyła się w Nowym Jorku w dniach 26 czerwca – 7 lipca 2006 r., zwłaszcza zaś w zakresie postępów w kierunku opracowania w ramach ONZ międzynarodowego traktatu o handlu bronią,

E.  mając na uwadze, że Rada ds. Ogólnych i Stosunków Zewnętrznych w trakcie posiedzenia w Luksemburgu w dniu 3 października 2005 r. ogłosiła swoje poparcie dla ustanowienia międzynarodowego traktatu o handlu bronią,

F.  w przekonaniu, że międzynarodowy traktat o handlu bronią jest niezbędny, ponieważ tysiące ludzi tygodniowo giną w wyniku użycia broni konwencjonalnej i nieodpowiedzialnego transferu broni, co przyczynia się do niestabilności i ubóstwa na świecie oraz ponieważ międzynarodowy traktat o handlu bronią dostarczyłby zatwierdzonych na forum międzynarodowym standardów w dziedzinie transferu broni oraz byłby pomocny w zapobieganiu trafianiu broni w niepożądane ręce,

G. w przekonaniu, że tworzenie i wdrażanie zharmonizowanej polityki europejskiej dotyczącej kontroli wywozu broni w znacznym stopniu przyczyniłoby się do pogłębiania Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa UE,

H. mając na uwadze, że organizacje terrorystyczne oraz grupy przestępcze wewnątrz UE i poza nią mogą zdobywać i wykorzystywać wiele rodzajów broni konwencjonalnej, produktów podwójnego zastosowania oraz technologii,

I.   w przekonaniu, że każda tworzona w UE polityka dotycząca kontroli wywozu broni musi wzmacniać i uzupełniać inne wymiary działań zewnętrznych Unii, co obejmuje takie cele jak trwały rozwój, zapobieganie sytuacjom kryzysowym, poszanowanie praw człowieka, walka z ubóstwem, walka z międzynarodowym terroryzmem oraz środki na rzecz osiągnięcia większej stabilności regionalnej,

J.   mając na uwadze, że zaopatrzenie w części składowe w wymiarze światowym, licencjonowana produkcja w państwach oddalonych oraz produkcja i eksport broni przez filie przedsiębiorstw są w niewystarczającym stopniu regulowane w ramach obecnych kontroli; mając na uwadze, iż wszystkie państwa mają nie tylko obowiązek zapewnienia, że ich eksport jest zgodny z aktualnymi zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego, ale także, że regulowanie eksportu leży w interesie ich własnego bezpieczeństwa, jak i dobra społeczno-gospodarczego i politycznego i ma na celu zapewnienie, że nie prowadzi on do łamania praw człowieka, nasilania konfliktów lub sprzeniewierzenia środków przeznaczonych na trwały rozwój;

K. w przekonaniu, że Strategia UE zwalczania nielegalnego gromadzenia i handlu ręczną bronią strzelecką i bronią lekką oraz amunicją do niej z grudnia 2005 r. wspiera ustalony w styczniu 2004 r. cel Rady Bezpieczeństwa ONZ, którym jest zachęcanie krajów prowadzących wywóz broni do zachowania jak największej odpowiedzialności w transakcjach dotyczących ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej przeznaczonej dla obszarów niestabilnych,

L.  przypominając państwom członkowskim o tym obowiązku, jeżeli podjęte zostaną kroki zmierzające do otwarcia wewnętrznego europejskiego rynku sprzętu obronnego, a w szczególności jeżeli Komisja podejmie dalsze kroki w oparciu o „Dokument konsultacyjny w sprawie wewnątrzwspólnotowego obrotu produktami przeznaczonymi do obrony państw członkowskich”, w którym wyraźnie jest mowa o roli Kodeksu postępowania UE w sprawie wywozu broni z 1998 r.,

M. mając na uwadze, że europejskie państwa członkowskie nieustannie pozostają w grupie głównych światowych eksporterów broni; mając na uwadze, że rosnąca liczba przedsiębiorstw w rozwijającej się części świata, przy wsparciu ze strony swoich rządów, zdobywa znaczący udział w światowym rynku broni; mając na uwadze, że krajowe kontrole eksportu broni różnią się w poszczególnych państwach w rozwijającej się części świata oraz że kontrole nie zawsze obejmują wyraźne kryteria i wskazówki dotyczące zezwoleń na transfer broni, spełniające w pełni zobowiązania nałożone na państwa przez prawo międzynarodowe;

N. mając na uwadze, że sprawozdanie Międzynarodowego Instytutu Badań Pokojowych w Sztokholmie (SIPRI) wykazuje, że w 2005 r. państwa członkowskie UE udzieliły licencji na dostawy broni między innymi do Chin, Kolumbii, Etiopii, Erytrei, Indonezji, Izraela i Nepalu; w przekonaniu, że bez bardziej szczegółowych i przejrzystych informacji na temat typu i ilości dostarczanej broni, jak i tego, komu jest sprzedawana i w jakim celu, nie można stwierdzić, że dzięki kodeksowi postępowania UE udało się doprowadzić do zatrzymania wszelkiego eksportu broni, który może prowadzić do nasilania konfliktów zbrojnych, łamania praw człowieka i do ubóstwa;

O. mając na uwadze, że nieodpowiedzialny transfer broni w dalszym ciągu hamuje rozwój demokratyczny, gospodarczy i społeczny w wielu częściach świata, przyczynia się do gwałtownych konfliktów i do korupcji oraz jest przyczyną nieskuteczności dostarczanej pomocy na rzecz rozwoju; uznaje, że jasna, skuteczna i zharmonizowana wspólna polityka UE w zakresie kontroli eksportu broni, zakotwiczona w prawnie wiążącym Kodeksie postępowania w sprawie wywozu broni będzie decydującym wkładem UE na Szczycie Milenijnym oraz wkładem w realizację Milenijnych Celów Rozwoju, innymi słowy, w trwały rozwój w państwach AKP i innych państwach rozwijających się;

1. z zadowoleniem przyjmuje siódme i ósme roczne sprawozdanie Rady i ponownie podkreśla znaczenie rocznych przeglądów, przewidzianych w klauzuli operacyjnej nr 8 kodeksu, które stanowią główny mechanizm służący analizie i wzmocnieniu kodeksu;

2. z zadowoleniem przyjmuje akcentowanie kwestii przejrzystości przez ostatnie prezydencje (brytyjską, austriacką i fińską), czego wynikiem były: dalsza współpraca między państwami członkowskimi, wzajemne konsultacje w sprawie decyzji odmownych i sporządzania sprawozdań dotyczących gromadzenia danych, przedstawianie danych w sprawozdaniach rocznych, pomoc państwom trzecim, a także pogłębienie dialogu z Parlamentem Europejskim;

3. uznaje za nie do zaakceptowania brak kroków w kierunku przyjęcia kodeksu jako wspólnego stanowiska, mimo że tekst został uzgodniony przez grupę roboczą COARM w czerwcu 2005 r.;

4. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że dnia 26 września 2005 r. najlepsze wzorce interpretacji kryterium nr 8 (trwały rozwój) zostały uzgodnione bez sprzeciwu ze strony grupy roboczej COARM i włączone do poprawionego podręcznika użytkownika; niemniej jednak pozostaje zaniepokojony faktem, iż nie było próby wyjścia poza porównanie istniejących norm; wzywa do jak najszybszej rewizji kryterium nr 8 z myślą o rozwinięciu ulepszonych praktyk, np. poprzez zbadanie związków między przemocą zbrojną a rozwojem; popiera kontynuację tego procesu oraz opracowywanie najlepszych wzorców w odniesieniu do pozostałych kryteriów w konsultacji z Parlamentem Europejskim i innymi zainteresowanymi stronami;

5. z zadowoleniem przyjmuje zawarte w podręczniku użytkownika wyjaśnienie, że umowy licencji na produkcję za granicą należy traktować jako licencje na wywóz; pozostaje jednak głęboko zaniepokojony zaistniałymi w przeszłości przypadkami przenoszenia zakładów produkcyjnych z UE za granicę, włączając w to również umowy licencji na produkcję, oraz wzywa do dalszego zaostrzenia przepisów regulujących w szczególności licencje na produkcję za granicą, a ogólniej – przenoszenie zakładów produkcyjnych;

6.   wzywa państwa członkowskie do podjęcia następujących kroków, mających na celu dalszą kontrolę udzielania licencji na produkcję broni za granicą:

a) wydanie odmowy eksportu w przypadku wszystkich zezwoleń na licencjonowaną produkcję broni, jeżeli istnieje ryzyko, że wyprodukowana za granicą broń zostanie użyta z pogwałceniem istniejących zobowiązań państwa wynikających z prawa międzynarodowego,

b) wydanie odmowy eksportu w przypadku wszystkich zezwoleń na licencjonowaną produkcję za granicą, którym w każdym przypadku nie towarzyszy prawnie wiążąca umowa dotycząca limitów produkcyjnych, miejsc przeznaczenia wywozu oraz końcowego użycia produktu;

c) przegląd umów licencyjnych w regularnych odstępach czasu, tak aby można było przeprowadzić ponowną ocenę ryzyka dywersji oraz odpowiednio zmienić umowę licencyjną;

7.  ponownie podkreśla potrzebę dalszego rozwijania systemu notyfikacji decyzji odmownych; ponownie wzywa do szerszej wymiany informacji na temat dwustronnych konsultacji w sprawie decyzji odmownych oraz wymiany i sporządzania sprawozdań zawierających informacje dotyczące tych konsultacji na szczeblu UE;

8.  wzywa państwa członkowskie do zwrócenia większej uwagi na sytuację w państwie otrzymującym broń w celu zapobieżenia wykorzystaniu broni przez grupy terrorystyczne lub użycia jej w złym celu;

9.  ponawia wezwanie skierowane do państw członkowskich, aby uzgodniły listę państw zaangażowanych w konflikty zbrojne, do których z zasady należy zakazać wywozu broni, w oparciu o mechanizm, w ramach którego domniemanie wydania decyzji odmownej w sprawie wywozu do takich krajów podlega monitorowaniu przez mechanizmy monitorowania embarga na broń Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz przez odpowiednie grupy robocze UE; mając powyższe na uwadze, wzywa państwa członkowskie do uzgodnienia z kodeksem postępowania polityki dotyczącej wywozu broni do regionu Bliskiego Wschodu;

10. zaleca, aby krajowe agencje kredytów eksportowych, podczas wypełniania swoich zadań związanych z promowaniem wspieranych przez rząd prywatnych inwestycji korporacyjnych w regionach o niestabilnej sytuacji gospodarczej, a zwłaszcza w krajach rozwijających się, przyjęły politykę polegającą na nieudzielaniu reasekuracji w postaci pożyczek lub innych rodzajów gwarancji w przypadku nie dokonania przez beneficjenta spłaty w kontekście umów na wywóz w celach wojskowych do krajów trzecich; nalega, by jakiekolwiek tego typu pożyczki udzielone w przeszłości nie były już więcej udzielane, tak aby nie pogłębiać zadłużenia państwa będącego beneficjentem oraz nalega, by nie były traktowane jako oficjalna pomoc na rzecz rozwoju;

11. z zadowoleniem przyjmuje zamieszczenie w ósmym sprawozdaniu w tabeli A odrębnej sekcji dotyczącej wywozu do krajów objętych embargiem, która dodatkowo realizuje zasadę przejrzystości; wzywa Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa do prowadzenia regularnego dialogu na temat stosowania kodeksu i podręcznika użytkownika (w szczególności stosowania najlepszych praktyk) w zakresie wywozu broni do krajów znajdujących się na liście obserwacyjnej (lub podlegających szczegółowej analizie Wspólnego Centrum Sytuacyjnego UE); wzywa do zaangażowania Parlamentu Europejskiego w te dyskusje;

Wspólne stanowisko

12. uważa, że jasna, skuteczna i zharmonizowana wspólna polityka kontroli wywozu broni, mająca swoje podstawy w prawnie obowiązującym kodeksie postępowania, może odgrywać decydującą rolę w zwalczaniu terroryzmu, zapobieganiu konfliktom, zapewnianiu regionalnej stabilizacji i poszanowaniu praw człowieka;

13. wzywa urzędującą prezydencję oraz rządy państw członkowskich do wyjaśnienia, dlaczego kodeks nie został przyjęty jako wspólne stanowisko, mimo że jego tekst został uzgodniony przez grupę roboczą COARM w czerwcu 2005 r.;

14. z zadowoleniem przyjmuje nieustanny rozwój najlepszych praktyk w oparciu o podręcznik użytkownika, wyraża jednak ubolewanie, że fakt nieprzekształcenia kodeksu we wspólne stanowisko osłabia dalszy rozwój kontroli wywozu z UE, zwłaszcza w istotnych obszarach transferów niematerialnych, kontroli tranzytu oraz w zakresie działań zmierzających do dalszej ogólnej harmonizacji kontroli wywozu z UE;

Dialog z Parlamentem Europejskim

15. z zadowoleniem przyjmuje wprowadzenie do rocznych sprawozdań specjalnego rozdziału dotyczącego dialogu z Parlamentem Europejskim;

16. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy prezydencji brytyjskiej, austriackiej i fińskiej, dotyczące przedstawienia Podkomisji ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego wyników ich pracy nad opracowaniem kodeksu oraz nacisk, który kładą one na przejrzystość i dialog;

17. z zadowoleniem przyjmuje umożliwienie przez prezydencję austriacką i fińską zaangażowania sprawozdawcy Parlamentu Europejskiego w dyskusję i wymianę informacji podczas posiedzenia grupy roboczej COARM, dotyczącego sporządzenia sprawozdania Parlamentu Europejskiego oraz rocznego sprawozdania Rady;

18. z zadowoleniem przyjmuje przywołaną w ósmym raporcie decyzję, zgodnie z którą każda prezydencja powinna starać się spotykać z Podkomisją ds. Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego, a także zapraszać sprawozdawcę Parlamentu na posiedzenie COARM raz w okresie prezydencji; traktuje tę decyzję jako środek zwiększający przejrzystość i zaufanie;

19. wzywa do dalszego udziału Parlamentu Europejskiego w procesie rozwoju współpracy z państwami trzecimi, w szczególności poprzez postęp w przygotowaniu wytycznych dotyczących priorytetów celem wspierania międzynarodowego traktatu o handlu bronią i rozwoju dalszej współpracy i konsultacji z zainteresowanymi stronami, w tym międzynarodowymi organizacjami pozarządowymi i przemysłem obronnym;

20. wzywa Radę do objęcia każdego państwa członkowskiego wymogiem publikowania krajowych sprawozdań spełniających uzgodnione minimalne normy oraz przesyłania ich do Parlamentu Europejskiego i parlamentów krajowych;

21. wzywa do przeprowadzenia corocznej debaty między Parlamentem Europejskim a parlamentami krajowymi, dotyczącej oceny postępów państw członkowskich w zakresie osiągnięcia przejrzystości w sprawach wywozu broni oraz wprowadzenia w życie kodeksu postępowania z 1998 r.;

Środki przejściowe obowiązujące po zniesieniu embarga na broń

22. z zadowoleniem przyjmuje zawarty w szóstym sprawozdaniu rocznym cel, którym jest opracowanie „niezbędnika” oraz konkretnych mechanizmów regulujących wywóz broni do państw, w stosunku do których zniesiono embargo;

23. przypomina konkluzje Rady ds. ogólnych i stosunków zewnętrznych w sprawie Libii z dnia 11 października 2004 r., w których Rada „przypomniała, że transfer broni do Libii będzie podlegać kodeksowi postępowania UE w sprawie wywozu broni i postanowiła, że zastosowanie będzie miał specjalny system transferu broni po zniesieniu embarga („niezbędnik”), który jest obecnie opracowywany w ramach Rady”; wzywa prezydencję do określenia statusu tego niezbędnika;

24. jest świadomy braku postępów w opracowywaniu „niezbędnika” wraz z konkretnym mechanizmem monitorowania; w związku z tym powtarza poprzednio przyjęte stanowisko, że nawet po zniesieniu embarga konieczne jest dokładne monitorowanie oraz że należy ustanowić mechanizm kontrolny, oceniający i w razie potrzeby korygujący działanie niezbędnika oraz regularnie monitorujący sytuację w państwach, w których embargo zostało zniesione, pamiętając o przyczynach zniesienia embargo; apeluje do COARM o regularne kontrolowanie tego mechanizmu oraz informowanie Parlamentu Europejskiego o przebiegu takich dyskusji;

25. uważa, że ważne jest, aby państwa członkowskie miały możliwość prowadzenia wzajemnych konsultacji w sprawie licencji na wywóz do krajów, w stosunku do których zniesiono embargo; wzywa do gromadzenia i publikowania w kolejnych sprawozdaniach rocznych danych dotyczących treści i wyników takich konsultacji;

26. podkreśla znaczenie usprawnienia wymiany aktualnych informacji z Parlamentem Europejskim, w szczególności informacji dotyczących odmowy licencji i sposobu działania niezbędnika;

Równe kryteria

27. apeluje do państw członkowskich o stosowanie równych kryteriów do oceny państw trzecich przy rozważaniu jakichkolwiek restrykcji lub embarga na wywóz broni w związku z naruszaniem praw człowieka i niestabilną sytuacją w regionie;

28. uważa, że nałożone na Chiny embargo powinno być utrzymane aż do momentu stwierdzenia wyraźnej i trwałej poprawy sytuacji w zakresie praw człowieka oraz wolności społecznej i politycznej; wskazuje, że eksport broni osłabi pokój i stabilność w Azji Wschodniej oraz doprowadzi do zwiększenia zagrożenia braku stabilności w regionie, zwłaszcza w wyniku kryzysu wywołanego próbami jądrowymi przeprowadzonymi przez Koreę Północną;

29. wyraża głębokie zaniepokojenie rażącym naruszeniem embarga na broń przez wszystkie strony zaangażowane w konflikt w Darfurze, zrelacjonowanym przez ekspertów wysłanych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ oraz wynikającą z niego eskalacją aktów przemocy w tym regionie w ostatnich miesiącach;

Podręcznik użytkownika oraz najlepsze wzorce interpretacji kryteriów

30. z zadowoleniem przyjmuje trwające obecnie prace nad podręcznikiem użytkownika, który stanowi użyteczne i praktyczne narzędzie harmonizacji interpretacji kryteriów kodeksu;

31. zauważa zmiany wprowadzone do podręcznika użytkownika, w szczególności wytyczne dotyczące kryteriów nr 2, 7 i 8; zachęca do sporządzania jego uaktualnionych wersji zgodnie z nowymi zmianami podejmowanymi w kodeksie – na przykład w odniesieniu do dalszych wytycznych dotyczących kryteriów nr 3 i 4; wzywa do stosowania poszanowania praw człowieka jako ogólnego kryterium;

Krajowe procedury sprawozdawcze

32. uznaje, że podejmowane są coraz dalej idące kroki w celu lepszego gromadzenia i przekazywania między państwami członkowskimi danych, które mają znaleźć się w załącznikach do sprawozdań rocznych, w tym istotne usprawnienia w zakresie prezentacji danych zgodnie z ósmym sprawozdaniem rocznym; wzywa jednak do zdecydowanej poprawy jakości sprawozdań krajowych w celu zwiększenia przejrzystości oraz umożliwienia dokładnej oceny stosowania przez państwa członkowskie kodeksu postępowania;

33. wzywa państwa członkowskie do racjonalizacji swoich krajowych procedur stosowanych w udzielaniu licencji na eksport broni, do rozjaśnienia odpowiednich wewnętrznych procedur instytucjonalnych i zakresu obowiązków, jak również do wyeliminowania wszelkich niejasności w systemach dotyczących licencji na eksport broni „wojskowej” i „cywilnej”, które mogą być wykorzystywane przez eksporterów broni do eksportu ręcznej broni strzeleckiej i broni lekkiej jako broni cywilnej do regionów podatnych na konflikty;

34. wzywa Radę do objęcia każdego państwa członkowskiego wymogiem publikowania sprawozdań krajowych spełniających uzgodnione minimalne normy;

35. wzywa do przyjęcia uzgodnionych wspólnych norm w zakresie sprawozdawczości, których przestrzegania należy wymagać od wszystkich państw, w tym norm dotyczących liczby licencji na wywóz i pośrednictwo uznanych przez kraj-odbiorcę oraz informacji na temat odmowy licencji, pełnego opisu rodzaju sprzętu z zezwoleniem na wywóz, ilości każdego rodzaju sprzętu z zezwoleniem na wywóz oraz szczegółowych informacji na temat docelowego odbiorcy; nalega, aby finansowanie wywozu broni, np. w formie pożyczek z budżetu państwa i gwarancji kredytowych, było w przyszłości włączane do sprawozdań krajowych;

Transfery wewnątrzwspólnotowe

36. zdecydowanie stwierdza, że konieczne jest utrzymanie ścisłych i przejrzystych krajowych kontroli wywozu do czasu zharmonizowania przez wszystkie państwa członkowskie krajowych polityk w zakresie kontroli wywozu w stopniu pozwalającym im na przekształcenie kodeksu postępowania UE w instrument prawny umożliwiający regulację wydawania zezwoleń, zarządzania (łącznie z docelowymi miejscami przeznaczenia) oraz weryfikację wewnątrzwspólnotowego i międzynarodowego wywozu broni.

Funkcje i treść skonsolidowanego sprawozdania UE

37. doceniając gotowość Rady do uwzględniania wybranych dawnych zaleceń Parlamentu Europejskiego dotyczących poprawy skonsolidowanego sprawozdania UE, apeluje do Rady o podjęcie następujących istotnych działań:

 ustalenie ram czasowych dla wymiany informacji oraz publikowanie co trzy miesiące wszelkich danych statystycznych w formie elektronicznej;

 publikowanie większej ilości informacji na temat procesów dotyczących całej UE, w tym systemu odmów licencji na wywóz i systemu odmów licencji na pośrednictwo w handlu bronią;

 dostarczenie szczegółowych informacji na temat stosowania poszczególnych wytycznych dotyczących priorytetów, wykorzystywanych mechanizmów oraz planu działania;

 przeprowadzenie w 2008 r. przeglądu postępów dotyczących konwergencji w zakresie gromadzenia i przekazywania danych na temat stosowania wytycznych dotyczących priorytetów;

Ponadto[18]:

 należy zwiększyć użyteczność, porównywalność i dokładność danych finansowych dotyczących licencji na wywóz broni zawartych w rocznym sprawozdaniu UE poprzez zapewnienie zgodności struktury i treści wykazów krajowych ze wspólnym wykazem uzbrojenia UE oraz zharmonizowanie praktyk sprawozdawczych w przypadku licencji otwartych;

 należy zwiększyć użyteczność, dokładność, zrozumiałość i porównywalność danych dotyczących faktycznego wywozu poprzez objęcie przemysłu prawnym obowiązkiem składania na szczeblu krajowym sprawozdań na temat prowadzonego wywozu broni oraz wykorzystanie tych danych jako podstawy przy sporządzaniu sprawozdań krajowych;

 sprawozdanie roczne powinno zawierać informacje dotyczące ilości towarów z zezwoleniem na wywóz i faktycznego wywozu wraz z dołączonym opisem poszczególnych towarów;

 należy również dostarczyć informacje dotyczące rodzaju odbiorcy końcowego i miejsca przeznaczenia towarów przeznaczonych na ponowny wywóz do kraju trzeciego. W razie uznania takiego poziomu szczegółowości za nadmierny państwa mogą sporządzać krajowe sprawozdania roczne według uzgodnionego zestawu kryteriów dotyczących sprawozdawczości;

- należy dostarczyć w formie tabeli odrębne informacje dotyczące wywozu broni przeznaczonej do wykorzystania przez siły zbrojne i policję dla celów utrzymywania pokoju, wspierania pokoju, humanitarnych lub mających na celu zarządzanie kryzysowe, w tym w działaniach przeprowadzanych w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony oraz reformy sektora bezpieczeństwa, co pomoże uniknąć mylenia tego wywozu z wywozem dla celów komercyjnych;

- niezależni eksperci powinni regularnie kontrolować ostateczny, skonsolidowany wykaz, zawierający miejsca docelowe, w celu umożliwienia parlamentarzystom dokonania obiektywnego porównania oficjalnie podawanych danych z rzeczywistym wywozem;

Przerób towarów w celu ponownego wywozu

38. wzywa do wycofania nowych wytycznych dotyczących „przerobu” oraz wzywa wszystkie państwa członkowskie, aby jeszcze raz potwierdziły swoje zobowiązanie do stosowania kodeksu przy wywozie komponentów przeznaczonych do przerobu;

Zastosowanie docelowe

39. z zadowoleniem przyjmuje wytyczną dotyczącą priorytetów w sprawie kontroli po wywozie i wzywa państwa członkowskie do uzgodnienia procedur monitorowania i weryfikacji dostaw do krajów-odbiorców oraz procedur monitorowania i weryfikacji docelowego zastosowania i odbiorcy w tych krajach; zaleca państwom członkowskim opracowanie mechanizmów wymiany informacji oraz utworzenie bazy danych w celu uwzględnienia informacji na temat zastrzeżeń co do docelowego zastosowania w krajach-odbiorcach, przypadków nadużyć i/lub przejęcia broni do celów przestępczych w przeszłości, wymiany informacji pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie dostaw oraz weryfikacji docelowego zastosowania i odbiorcy wywożonych towarów;

40. wzywa do bardziej proaktywnego podejścia ze strony Unii Europejskiej oraz poszczególnych krajów do kontroli wywozu oraz ponownego wywozu produktów podwójnego zastosowania, aby uniknąć ryzyka ewentualnego udostępnienia produktów wrażliwych niepożądanym odbiorcom docelowym w krajach trzecich, w tym podmiotom niepaństwowym;

41. wzywa państwa członkowskie do stałego rewidowania sytuacji w zakresie praw człowieka w państwach importujących broń;

Współpraca z państwami trzecimi

42. z zadowoleniem przyjmuje pozytywną reakcję na wezwanie Parlamentu Europejskiego dotyczące publikacji większej ilości informacji na temat bazy danych zawierającej informacje dotyczące współpracy z państwami trzecimi, o których mowa w szóstym i siódmym rocznym sprawozdaniu;

43. zaleca państwom członkowskim aktywne dążenie do realizowania kluczowych priorytetów w zakresie współpracy z państwami trzecimi oraz dalszego stosowania mechanizmu koordynowania i gromadzenia informacji na temat takich działań;

44. z zadowoleniem przyjmuje pozytywną reakcję Rady na apel Parlamentu Europejskiego o informowanie go o szczegółach posiedzeń „Trojki” dotyczących kontroli wywozu oraz o szczegółach na temat doraźnych warsztatów i seminariów z krajami takimi jak Chiny i kraje Bałkanów Zachodnich, dotyczących kontroli wywozu broni konwencjonalnej; zaleca parlamentarzystom branie udziału w tych seminariach w roli obserwatorów;

45. wzywa Radę do prowadzenia działań informacyjnych na temat zasad kodeksu postępowania oraz do podkreślenia potrzeby przyjęcia międzynarodowego traktatu ustanawiającego wspólne zasady światowego handlu bronią podczas wszystkich posiedzeń „Trojki” i w kontaktach z krajami trzecimi oraz z organizacjami regionalnymi i międzynarodowymi;

Pośrednictwo w handlu bronią

46. wzywa państwa członkowskie, które nie przestrzegają jeszcze wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią, do określenia ram czasowych, w których zaczną się do niego stosować;

47. nadal apeluje do państw członkowskich o poprawę wyników w zakresie wprowadzania w życie wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią, zwłaszcza poprzez zmianę ustawodawstwa krajowego oraz wprowadzenie w życie planowanych mechanizmów wymiany informacji na temat działalności w zakresie pośrednictwa w handlu bronią;

48. apeluje o wprowadzenie wspólnych minimalnych zasad postępowania w zakresie kontroli eksterytorialnych, w tym zakazu pośrednictwa naruszającego embargo na broń bez względu na to, czy działalność taka ma miejsce we własnym kraju, czy też za granicą; państwa członkowskie powinny również pójść za przykładem krajów takich jak Belgia, Czechy, Estonia, Finlandia, Węgry, Polska i Słowacja, w których na pośrednictwo w handlu sprzętem wojskowym za granicą wymagana jest licencja; państwa członkowskie powinny przynajmniej pójść za przykładem Niemiec, gdzie pośrednictwo w handlu ręczną bronią strzelecką i bronią lekką za granicą również będzie podlegać licencjonowaniu;

49. zaleca państwom członkowskim dalsze rozwinięcie wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią poprzez ustanowienie krajowych rejestrów wszystkich znanych pośredników w handlu bronią, zawierających informacje dotyczące transportu i usług finansowych związanych z transferami sprzętu wojskowego do krajów trzecich, przy czym wszystkie państwa członkowskie winny posiadać równy dostęp do takich informacji; apeluje o rozszerzenie bazy danych pośrednictwa dotyczącej decyzji odmownych o informacje na temat konsultacji w sprawie decyzji odmownych;

50. zaleca przyjęcie wszelkich środków na rzecz uniknięcia nieodpowiedzialnego pozyskiwania i wywozu przez pośredników do krajów trzecich broni zgromadzonej uprzednio w trakcie misji na rzecz utrzymania pokoju w ramach europejskiej polityki bezpieczeństwa i obrony oraz innych operacji zewnętrznych na rzecz utrzymania pokoju, w których bierze udział UE i jej państwa członkowskie (jak to miało miejsce w przypadku Bośni i Hercegowiny);

Prywatne firmy ochroniarskie

51. zwraca uwagę, że Stany Zjednoczone rozszerzyły zakres ustawodawstwa dotyczącego kontroli wywozu uzbrojenia, obejmując nim prywatne firmy ochroniarskie, w związku z czym wzywa UE do rozważenia podobnych kroków mających na celu rozszerzenie zakresu kodeksu postępowania UE z 1998 r. na prywatne usługi ochrony; pierwszym krokiem mogłoby być dodanie przez UE do wspólnego wykazu uzbrojenia następujących czynności i usług wymagających licencji na wywóz: personel uzbrojony i ochrona obiektów, uzbrojona ochrona transportu; szkolenie z zakresu broni i sprzętu wojskowego, szkolenie z zakresu strategii i taktyki, reforma sektora ochrony, doradztwo wojskowe i doradztwo w zakresie bezpieczeństwa, logistyka wojskowa, usługi kontrwywiadu i wsparcie operacyjne;

Rozporządzenie w sprawie narzędzi tortur

52. z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie rozporządzenia Rady (WE) nr 1236/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, stosowania tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania[19];

53. wzywa do rozszerzenia zakresu rozporządzenia, tak aby objęło ono transfery wewnątrzwspólnotowe w celu przeciwdziałania ewentualnym naruszeniom;

Rozszerzenie UE

54. z zadowoleniem przyjmuje fakt uwzględnienia w siódmym i ósmym sprawozdaniu rocznym zalecenia Parlamentu, aby rozważyć jak najlepszy sposób zaangażowania i wspomagania krajów przystępujących i nowych sąsiadów w celu zapewnienia harmonizacji polityk dotyczących kontroli wywozu broni oraz pełnego wdrożenia zasad i kryteriów zawartych w kodeksie postępowania;

55. wzywa Radę do opublikowania sprawozdania w sprawie systemu kontroli transferu i praktyki w tym zakresie w każdym państwie, którego status jako państwa przystępującego podlega rozpatrywaniu, zanim państwo to otrzyma zezwolenie na przystąpienie, oraz do uzależnienia nadania statusu państw przystępujących państwom niespełniającym norm UE w zakresie kontroli transferu od spełnienia przez nie tych norm; wyraża życzenie, by system kontroli transferu i praktyki był ściśle monitorowany w każdym państwie zaangażowanym w proces związany z układem o stabilizacji i stowarzyszeniu nawet, gdy dane państwo nie otrzymało jeszcze statusu państwa kandydującego do UE;

Działania międzynarodowe: międzynarodowy traktat o handlu bronią

56. podkreśla potrzebę odgrywania przez UE i państwa członkowskie dynamicznej roli we wspieraniu działań krajowych, regionalnych oraz międzynarodowych;

57. wzywa Radę i Komisję do określenia konkretnych środków realizacji programu działania ONZ w wymienionych pięciu priorytetowych obszarach, które dotyczą pośrednictwa, oznaczania i śledzenia, amunicji, rozwoju i pomocy technicznej, oraz opracowania mechanizmu będącego konsekwencją programu działania ONZ;

58. wzywa prezydencję UE i państwa członkowskie do połączenia swoich złożonych na dyplomatycznym poziomie deklaracji na rzecz międzynarodowego traktatu o handlu bronią ze stanowczym i zdecydowanym działaniem, prowadzącym do wdrożenia rezolucji przyjętej dnia 26 października 2006 r. przez Pierwszy Komitet Zgromadzenia Ogólnego ONZ z myślą o ustanowieniu skutecznego, prawnie wiążącego międzynarodowego traktatu o handlu bronią określającego podstawowe światowe standardy transferu broni;

59. wzywa Radę i Komisję do włączenia kwestii przestrzegania wszystkich przypadków nałożonego przez UE embarga na handel bronią do przyszłych negocjacji dotyczących zmian w zakresie europejskiej polityki sąsiedztwa oraz porozumień o partnerstwie i współpracy;

60. wzywa państwa członkowskie, aby ponownie zobowiązały się do przestrzegania zasady, zgodnie z którą kryteria kodeksu postępowania UE nie mogą być ignorowane w dążeniu do osiągnięcia szerszych celów polityki zagranicznej;

°

°         °

61. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji, jak również rządom i parlamentom państw członkowskich i Sekretarzowi Generalnemu ONZ.

  • [1]  Dz.U. C 328 z 23.12.2005, str. 1; Dz.U. C 250 z 16.10.2006, str. 1.
  • [2]  Dokument nr 10713/06, DGE WMD, Bruksela, 20 czerwca 2006 r.
  • [3]  Dz.U. C 66 z 17.3.2006, str. 1.
  • [4]  Dz.U. L 191 z 19.7.2002, str. 1.
  • [5]  Przyjęty przez Radę ds. ogólnych dnia 26 czerwca 1997 r.
  • [6]  Dz.U. L 156 z 25.6.2003, str. 79.
  • [7]  Dz.U. L 281 z 31.8.2004, str. 1.
  • [8]  Wzorcowe reguły minimalne postępowania z więźniami przyjęte w Genewie w 1955 r. przez Pierwszy Kongres Narodów Zjednoczonych w sprawie zapobiegania przestępczości i postępowania ze sprawcami przestępstw i zatwierdzone przez Radę ds. gospodarczych i społecznych w rezolucjach 663 C (XXIV) z dnia 31 lipca 1957 r. oraz 2076 (LXII) z dnia 13 maja 1977 r.
  • [9]  Rada Unii Europejskiej, 5319/06, 13 stycznia 2006 r.
  • [10]  Rada Unii Europejskiej, 2678. posiedzenie Rady ds. ogólnych, Luksemburg, 3 października 2005 r.
  • [11]  Protokół znany jako „Protokół ONZ o broni palnej” został przyjęty w maju 2001 r. na mocy rezolucji 55/255 Zgromadzenia Ogólnego.
  • [12]  Decyzja A/60/463 (L.55), 8 grudnia 2005 r.
  • [13]  Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE, dokument 3892/06/fin.
  • [14]  Dz. U. C 280 E, z 18.11.2006, str. 443.
  • [15]  Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0274.
  • [16]  Dz.U. C 91 E z 15.4.2004, str. 679.
  • [17]  Dz.U. C 104 E z 30.4.2004, str. 1048.
  • [18]  Więcej informacji dotyczących tych dodatkowych punktów w: The European Union Code of Conduct on Arms Exports: Improving the Annual Report. (Kodeks postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni: Poprawa sprawozdania rocznego.) Dokument polityczny SIPRI nr 8, SIPRI, listopad 2004 r.
  • [19]  Dz.U. L 200 z 30.7.2005, str. 1.

UZASADNIENIE

Wstęp

Kodeks postępowania UE w sprawie wywozu broni przyjęty w 1998 r. (kodeks UE) stanowi porozumienie polityczne mające określić wspólne dla UE normy w zakresie wywozu sprzętu wojskowego. Na mocy jego przepisów wszystkie państwa członkowskie UE uzgodniły stosowanie standardowego zbioru kryteriów oceny wniosków o udzielenie licencji na eksport sprzętu wojskowego. Od jego wejścia w życie państwa członkowskie UE wdrożyły system notyfikacji o odmowie oraz, w niektórych przypadkach, z wyprzedzeniem konsultowały się w sprawie decyzji dotyczących licencji na wywóz broni. Wymieniały także informacje w celu ulepszenia krajowych procedur sprawozdawczych oraz pracowały nad skonsolidowanym rocznym sprawozdaniem w sprawie kontroli wywozu broni. Wdrażanie kodeksu UE jest oceniane w rocznym sprawozdaniu, sporządzanym zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8, publikowanym na jesieni każdego roku.

Poniżej przedstawiono streszczenie kluczowych elementów kodeksu UE i podsumowanie stanowiska Parlamentu dotyczącego siódmego i ósmego rocznego sprawozdania Rady sporządzonego zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8, jak określono w projekcie.

Kluczowe elementy Kodeksu postępowania UE w sprawie wywozu broni

Kodeks postępowania UE w sprawie wywozu broni nie jest obecnie prawnie wiążącym dokumentem; dzieli się on na dwie główne części: jedna dotyczy kryteriów wywozu, a druga klauzul operacyjnych. Podstawę kodeksu UE stanowi osiem kryteriów wywozowych. Kryteria te to zasady, na których powinny opierać się krajowe władze 25 państw członkowskich udzielające zezwoleń w trakcie rozpatrywania wniosków o zezwolenie na sprzedaż broni zagranicę. Są to następujące kryteria:

Kryterium 1: uwzględnianie międzynarodowych zobowiązań państw członkowskich, w szczególności sankcji ogłaszanych przez Radę Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz stanowionych przez Wspólnotę, porozumień o nierozprzestrzenianiu, a także w innych sprawach.

Kryterium 2: przestrzeganie praw człowieka w państwie końcowego przeznaczenia.

Kryterium 3: sytuacja wewnętrzna w kraju końcowego przeznaczenia.

Kryterium 4: zachowanie pokoju, bezpieczeństwa i stabilności w regionie.

Kryterium 5: bezpieczeństwo narodowe państw członkowskich i terytoriów, za których zewnętrzne stosunki państwa członkowskie są odpowiedzialne oraz bezpieczeństwo państw zaprzyjaźnionych i sprzymierzonych.

Kryterium 6: zachowanie kraju nabywcy wobec społeczności międzynarodowej.

Kryterium 7: istnienie ryzyka, że nastąpi zmiana przeznaczenia sprzętu w kraju nabywcy lub że będzie on ponownie eksportowany na niepożądanych warunkach.

Kryterium 8: kompatybilność wywozu broni z wydolnością techniczną i gospodarczą kraju przeznaczenia.

Klauzule operacyjne

Druga część kodeksu UE wymienia 12 klauzul operacyjnych wprowadzających pewną liczbę procedur skutecznego wdrażania kryteriów. Przepisy te obejmują między innymi co następuje: każde państwo członkowskie będzie oceniać wnioski o udzielanie licencji eksportowych na sprzęt wojskowy, rozpatrując indywidualnie każdy przypadek z zachowaniem wymagań kodeksu; wezwanie państw do konsultowania się między sobą w sprawie odmowy udzielenia licencji; prerogatywę podejmowania wewnętrznie przez każde państwo członkowskie decyzji odnośnie tego, czy odmowa udzielenia licencji powinna być stosowana; przyjęcie wspólnego wykazu uzbrojenia i postanowienia o tym, że każde państwo członkowskie przekaże w zaufaniu innym państwom członkowskim roczne sprawozdanie dotyczące eksportu w zakresie obronności i stanu wdrażania kodeksu UE.

Wdrażanie kodeksu UE opiera się również na podręczniku użytkownika, który nie zastępując kodeksu UE, ma pomóc państwom członkowskim w jego stosowaniu. Podręcznik użytkownika podsumowuje ustalone wskazówki dotyczące interpretacji kryteriów i wdrażania klauzul operacyjnych.

Jakie jest stanowisko PE dotyczące siódmego i ósmego rocznego sprawozdania Rady UE?

Wspólne stanowisko[1]

PE jest głęboko rozczarowany brakiem zgody Rady na przekształcenie kodeksu UE we wspólne stanowisko. Jest tym szczególnie zaniepokojony, ponieważ grupa robocza Rady UE zajmująca się kwestiami związanymi z wywozem broni (grupa robocza COARM) uzgodniła przekształcenie kodeksu UE we wspólne stanowisko na posiedzeniu w czerwcu 2005 r. Wydaje się, że decyzja została zablokowana na kolejnym etapie podejmowania decyzji, w COREPERze. Mimo że powody tego nie są powszechnie znane, istnieją podejrzenia, że kwestia wspólnego stanowiska została powiązana z dyskusją o zniesieniu embarga na dostawy broni dla Chin. PE chciałby otrzymać od COREPERu pełne wyjaśnienia powodów nie przekształcenia kodeksu UE we wspólne stanowisko.

Opracowanie kryteriów

Decyzja o opracowaniu najlepszych praktyk dla niektórych kryteriów częściowo satysfakcjonuje PE, w szczególności jeżeli chodzi o kryterium 2 i 7, ale PE nalega na prowadzenie dalszych prac nad opracowaniem kryterium 3, 4 i 8. Nalega także, by przestrzeganie praw człowieka stanowiło kryterium ogólne.

Licencjonowana produkcja za granicą

Mimo iż PE z zadowoleniem przyjmuje uściślenie w wytycznych, że porozumienie w sprawie licencjonowanej produkcji za granicą powinno być traktowane jak licencja na eksport, to jest zdania, że konieczne są dalsze przepisy.

Rola krajowych agencji kredytów eksportowych w sprzedaży broni

PE jest zaniepokojony faktem, że wiele krajowych agencji kredytów eksportowych w UE jest zaangażowanych w znaczne wspieranie eksportu broni do krajów trzecich. Działalność ta przyczynia się do obciążenia finansowego podatników w krajach eksportujących, w szczególności w Wielkiej Brytanii i Francji, gdzie znacząca część wartości kredytu na eksport jest przeznaczona na eksport broni. Ponadto, w niektórych przypadkach, wsparcie udzielane przez agencje kredytów eksportowych w UE na finansowanie handlu bronią skutkuje wzrostem zadłużenia krajów rozwijających się. PE jest zdania, że krajowe agencje kredytów eksportowych w UE nie powinny ubezpieczać umowy czy to poprzez pożyczki, czy poprzez inny rodzaj gwarancji, jeżeli kraj otrzymujący nie jest w stanie zwrócić natychmiast pożyczki przyznanej firmie mającej siedzibę w UE na sprzedaż sprzętu wojskowego do tego kraju.

Środki przejściowe obowiązujące po zniesieniu embarga na broń

PE przyjmuje z zadowoleniem obrane przez Radę cele w zakresie opracowania procedur, które będą mogły być stosowane wobec krajów, w przypadku których UE postanowiła znieść obowiązujące embargo na broń. Procedury te opierają się na szczegółowych mechanizmach: notyfikacji wydawanych przez państwa członkowskie licencji na wywóz sprzętu wojskowego, przeglądu powiadomień o odmowie, która związana była wyłącznie z embargiem, oraz konsultacji w przypadku istotnej zmiany polityki eksportowej państwa członkowskiego. Procedury te określa się mianem niezbędnika.

PE wzywa Radę do kontynuacji prac przy uwzględnieniu wagi przeprowadzenia oceny i rewizji niezbędnika, jeżeli okażą się one konieczne, tak aby zapewnić skuteczną kontrolę sytuacji po zniesieniu embarga. PE wzywa do zgromadzenia danych i opublikowania ich w sprawozdaniu rocznym na temat treści i wyników konsultacji w zakresie licencji wydawanych na wywóz do państw, w przypadku których zniesiono embargo.

Krajowe procedury sprawozdawcze

PE odnotowuje, że podejmowane są stałe działania w celu usprawnienia gromadzenia i wymiany danych pomiędzy państwami członkowskimi, co zostanie ujęte w sprawozdaniu rocznym, uważa jednak, że należy podjąć dalsze konkretne kroki celem wzmocnienia krajowych procedur sprawozdawczych. Kroki te są dokładnie wyszczególnione we wniosku w sprawie rezolucji.

Zmiany w skonsolidowanym sprawozdaniu UE

PE docenia gotowość Rady do uwzględniania wybranych dawnych zaleceń dotyczących ulepszenia funkcji i treści skonsolidowanego sprawozdania UE i apeluje do Rady o przyjęcie listy dalszych zaleceń.

Współpraca zewnętrzna

PE wyraża zadowolenie z reakcji Rady na wnioski o opublikowanie informacji w zakresie współpracy zewnętrznej. PE jest również usatysfakcjonowany odpowiedzią Rady na wnioski o udzielenie szczegółowych informacji na temat posiedzeń „Trojki” ds. kontroli wywozu oraz na temat organizowanych z takimi państwami jak Chiny i państwa Bałkanów Zachodnich doraźnych warsztatów i seminariów na temat kontroli wywozu broni konwencjonalnej. Zaleca, by posłowie zapraszani byli do udziału w tego typu seminariach jako obserwatorzy oraz popiera pełne wdrożenie głównych priorytetów w zakresie współpracy zewnętrznej.

Pośrednictwo w handlu bronią

W dniu 25 czerwca 2003 r. UE przyjęła wspólne stanowisko w sprawie pośrednictwa w handlu bronią. Pośrednicy w handlu bronią pośredniczą w transferze broni poprzez kontaktowanie nabywców i sprzedawców lub ułatwiają transfer broni w inny sposób. Pośrednicy w handlu bronią nie zawsze są nabywcami broni, a organizowany przez nich transfer broni nie zawsze odbywa się w państwie, w którym prowadzą oni działalność.

PE wzywa państwa członkowskie UE, które nie przestrzegają jeszcze wspólnego stanowiska w sprawie pośrednictwa w handlu bronią o określenie harmonogramu, zgodnie z którym będą one dążyć do osiągnięcia zgodności ze wspólnym stanowiskiem, a także apeluje do państw członkowskich, które przyjęły wspólne stanowisko do polepszenia wyników w zakresie wprowadzania go w życie, np. poprzez ustanowienie krajowych rejestrów wszystkich znanych pośredników w handlu bronią. Apeluje o wprowadzenie wspólnych minimalnych zasad postępowania w zakresie kontroli eksterytorialnych, w tym zakazu pośrednictwa naruszającego embargo na broń bez względu na to, czy działalność taka ma miejsce we własnym kraju, czy też za granicą.

Misje w zakresie EPBiO i pośrednictwo

EP został poinformowany o fakcie, że pośrednicy brali udział w uzyskiwaniu i wywozie do państw trzecich broni zgromadzonej uprzednio w ramach misji EPBiO – czyli prowadzonych przez UE misji na rzecz utrzymania pokoju lub misji policyjnych – oraz innych międzynarodowych operacji rozbrojeniowych, zwłaszcza w Bośni i Hercegowinie. Z tego powodu PE wzywa do podjęcia kroków celem uniknięcia tego typu działania pośredników.

Rozszerzenie

PE jest zadowolony z faktu uwzględnienia przez Radę zaleceń PE związanych z udzielaniem pomocy państwom przystępującym i nowym państwom sąsiednim we wprowadzaniu w życie harmonizacji w dziedzinie polityki kontroli wywozu broni oraz w realizowaniu zasad i spełnianiu kryteriów zawartych w kodeksie postępowania. Proponuje, by Rada, w przypadku, gdy dane państwo rozpoczęło negocjacje akcesyjne z UE, opublikowała sprawozdanie w sprawie systemu kontroli transferu i stosowanych w tym zakresie praktyk w tym państwie. Zaleca, by w przypadku państw, które nie spełniają norm w zakresie kontroli transferu, nadanie statusu państw przystępujących uzależnione było od spełnienia tych norm.

Międzynarodowy traktat o handlu bronią

W dniu 26 października 2006 r. Pierwszy Komitet Zgromadzenia Ogólnego ONZ zagłosował za wnioskiem w sprawie opracowania traktatu o handlu bronią. Prace nad traktatem rozpoczną się na początku 2007 r., kiedy Sekretarz Generalny ONZ zwróci się o opinię wszystkich państw członkowskich ONZ w zakresie wykonalności, zasięgu oraz wstępnych parametrów szczegółowego i prawnie wiążącego instrumentu ustanawiającego wspólne międzynarodowe standardy w zakresie wywozu, wwozu i transferu broni konwencjonalnej. Następnie, pod koniec 2007 r. przekazane zostanie Zgromadzeniu Ogólnemu sprawozdanie, które posłuży dalszym pracom.

PE wnosi o wyrażenie przez prezydencję UE i państwa członkowskie aktywnego poparcia dla globalnie wiążącego traktatu o handlu bronią.

Przejrzystość (stosunki między PE, parlamentami krajowymi i Radą UE w dziedzinie polityki kontroli zbrojeń)

PE przyjmuje z zadowoleniem inicjatywy podjęte przez austriacką, fińską i brytyjską prezydencję zmierzające do przedstawienia prac nad rozwojem kodeksu przed Podkomisją Bezpieczeństwa i Obrony oraz udzieloną sprawozdawcy Parlamentu Europejskiego możliwość udziału w dyskusji i wymianie informacji na posiedzeniu grupy roboczej ds. wywozu broni konwencjonalnej (COARM) w sprawie sporządzenia sprawozdania Parlamentu Europejskiego oraz rocznego sprawozdania Rady.

PE w pełni popiera przywołaną w ósmym sprawozdaniu Rady UE decyzję, zgodnie z którą każda prezydencja powinna starać się spotykać z Podkomisją Bezpieczeństwa i Obrony Parlamentu Europejskiego, a także zapraszać raz w okresie każdej prezydencji sprawozdawcę Parlamentu na posiedzenie COARM.

Celem wzmocnienia środków służących przejrzystości PE wzywa Radę do wymagania od wszystkich państw członkowskich publikacji krajowych sprawozdań, zgodności z ustalonymi minimalnymi standardami oraz przekazywania sprawozdań Parlamentowi Europejskiemu i parlamentom krajowym.

  • [1]  Wspólne stanowisko jest prawnie bardziej wiążące dla państwa członkowskiego UE niż „kodeks postępowania” i jest instrumentem, który stosuje się do decyzji podjętych w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB).

PROCEDURA

Tytuł

Siódme oraz ósme roczne sprawozdanie Rady, sporządzone zgodnie z klauzulą operacyjną nr 8 Kodeksu postępowania Unii Europejskiej w sprawie wywozu broni

Numer procedury

2006/2068(INI)

Komisja przedmiotowo właściwa
  Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu

AFET

6.4.2006

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii
  Data ogłoszenia na posiedzeniu

 

 

 

 

 

Opinia niewydana
  Data wydania decyzji

 

 

 

 

 

Ściślejsza współpraca
  Data ogłoszenia na posiedzeniu

 

 

 

 

 

Sprawozdawca(y)
  Data powołania

Raül Romeva i Rueda

25.1.2006

 

Poprzedni sprawozdawca(y)

 

 

Rozpatrzenie w komisji

12.9.2006

3.10.2006

22.11.2006

 

 

Data przyjęcia

23.11.2006

Wynik głosowania końcowego

za:

przeciw:

wstrzymujących się:

47

2

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Panagiotis Beglitis, Bastiaan Belder, André Brie, Elmar Brok, Philip Claeys, Véronique De Keyser, Giorgos Dimitrakopoulos, Alfred Gomolka, Klaus Hänsch, Richard Howitt, Anna Ibrisagic, Georgios Karatzaferis, Helmut Kuhne, Francisco José Millán Mon, Pierre Moscovici, Baroness Nicholson of Winterbourne, Tobias Pflüger, Mirosław Mariusz Piotrowski, Paweł Bartłomiej Piskorski, Bernd Posselt, Raül Romeva i Rueda, Jacek Emil Saryusz-Wolski, György Schöpflin, Gitte Seeberg, Marek Siwiec, István Szent-Iványi, Antonio Tajani, Charles Tannock, Paavo Väyrynen, Luis Yañez-Barnuevo García, Josef Zieleniec

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Laima Liucija Andrikienė, Francisco Assis, Alexandra Dobolyi, Árpád Duka-Zólyomi, Carlo Fatuzzo, Kinga Gál, Milan Horáček, Tunne Kelam, Jaromír Kohlíček, Alexander Lambsdorff, Jaime Mayor Oreja, Íñigo Méndez de Vigo, Doris Pack

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Pilar Ayuso, Esther Herranz García, Ewa Klamt, Antonio López-Istúriz White, Marios Matsakis

Data złożenia

30.11.2006

Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)

...