ΣΥΣΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τη θέσπιση μηχανισμού χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας

5.12.2006 - (11944/2/2006 – C6‑0357/2006 – 2004/0220(COD)) - ***II

Επιτροπή Ανάπτυξης
Εισηγητής: Gay Mitchell

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τη θέσπιση μηχανισμού χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας

(11944/2/2006 – C6‑0357/2006 – 2004/0220(COD))

(Διαδικασία συναπόφασης: δεύτερη ανάγνωση)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη την κοινή θέση του Συμβουλίου (11944/2/2006 – C6‑0357/2006),

–   έχοντας υπόψη τη θέση του κατά την πρώτη ανάγνωση[1] σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (COM(2004)0629)[2],

–   έχοντας υπόψη την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής (COM(2004)0629/2)[3],

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 251, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 67 του Κανονισμού του,

–   έχοντας υπόψη τη σύσταση για τη δεύτερη ανάγνωση της Επιτροπής Ανάπτυξης (A6‑0448/2006),

1.  εγκρίνει την κοινή θέση·

2.  διαπιστώνει ότι η πράξη εκδόθηκε σύμφωνα με την κοινή θέση·

3.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να υπογράψει την πράξη, μαζί με την Πρόεδρο του Συμβουλίου, σύμφωνα με το άρθρο 254, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ·

4.  αναθέτει στον Γενικό Γραμματέα του να υπογράψει την πράξη, αφού προηγουμένως ελεγχθεί ότι όλες οι διαδικασίες έχουν δεόντως ολοκληρωθεί, και να προβεί, σε συμφωνία με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου, στη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

5.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

• [1]  Κείμενα που εγκρίθηκαν, 18.5.2006, P6_TA(2006)0217.
• [2]  Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην ΕΕ.
• [3]  Δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην ΕΕ.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Ιστορικό

Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την έκδοση κανονισμού για τη θέσπιση χρηματοδοτικού μέσου αναπτυξιακής και οικονομικής συνεργασίας, που αποτέλεσε την έναρξη της διαδικασίας προς νέα νομική βάση για τις αναπτυξιακές δαπάνες της ΕΚ, χρονολογείται από την 29η Σεπτεμβρίου 2004. Επί δύο έτη μετά τη δημοσίευση της πρότασης, η νομοθετική διεργασία ακολούθησε ένα στρεβλό, συνεστραμμένο και κατά καιρούς γεμάτο δυσκολίες μονοπάτι. Το κείμενο όμως έκτοτε έχει αλλάξει πολύ.

Η άποψη του εισηγητή για την αρχική πρόταση ήταν ότι ήταν πολύ ακραία και εντελώς απαράδεκτη για το Κοινοβούλιο. Έθιγε τόσο τις εξουσίες του Κοινοβουλίου δυνάμει της συναπόφασης όσο και τις αρχές της ίδιας της αναπτυξιακής πολιτικής.

Η πρώτη απάντηση που σήμανε την πρόθεση του Κοινοβουλίου να απορρίψει την πρόταση, είχε εγκριθεί ομόφωνα από την Επιτροπή Ανάπτυξης και υποστηρίχθηκε επίσης ομόφωνα από τις άλλες τρεις επιτροπές που έδωσαν τη γνώμη τους.

Αυτή η προσέγγιση έφερε την Επιτροπή και το Συμβούλιο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και τελικώς τους έπεισε να σέβονται τις εξουσίες συναπόφασης του Κοινοβουλίου, όχι μόνον για τον μηχανισμό χρηματοδότησης της ανάπτυξης αλλά και για άλλους μηχανισμούς εξωτερικών δράσεων του "πακέτου Prodi".

Όσον αφορά το μέσο ανάπτυξης, οι παρατεταμένες και δύσκολες διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε πάρα πολλά αποτελέσματα – τόσο πολλά που η μορφή του τελικού κανονισμού θα είναι αγνώριστη για εκείνους που διατύπωσαν την αρχική πρόταση. Υπήρχαν στιγμές που η τακτική την οποία ακολούθησαν τα άλλα θεσμικά όργανα ισοδυναμούσε με πίεση παρά με διαπραγματευτική διάθεση και σεβασμό για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως παράγοντα της συναπόφασης. Έκπληξη προκαλούσε επίσης το γεγονός ότι, κάποιες στιγμές, η Επιτροπή Ανάπτυξης έπρεπε να αντισταθεί σε άλλες δυνάμεις εντός του Κοινοβουλίου οι οποίες κατανοούσαν λιγότερο καλά ότι οι εξουσίες και τα προνόμια του ίδιου του οργάνου ετίθεντο εν αμφιβόλω. Σε όλη αυτή τη διεργασία η Επιτροπή Ανάπτυξης παρέμεινε ενωμένη και άντεξε τις πιέσεις.

2. Κοινή θέση του Συμβουλίου

Η κοινή θέση που διαβιβάσθηκε στο Κοινοβούλιο από το Συμβούλιο στις 23 Οκτωβρίου 2006 περιλαμβάνει πολλά στοιχεία που ενσωματώθηκαν κατόπιν αιτήσεως του Κοινοβουλίου. Μεταξύ των σημαντικότερων είναι τα ακόλουθα:

α) Νομοθεσία χρονικά περιορισμένη

Η αρχική πρόταση της Επιτροπής των ΕΚ δεν περιείχε ημερομηνία λήξης ούτε ρήτρα περί ενδιάμεσης επανεξέτασης. Αυτά τα δύο στοιχεία συμφωνήθηκαν, κατά τις πρώτες διαπραγματεύσεις, για όλα τα μέσα εξωτερικών δράσεων, οπότε όλα θα λήξουν τώρα στο τέλος των νέων δημοσιονομικών προοπτικών το 2013 και η διεργασία αναθεώρησης θα ξεκινήσει το 2009.

β) Ειδικός μηχανισμός για την πολιτική ανάπτυξης

Η Επιτροπή Ανάπτυξης ανησυχούσε ιδιαίτερα για το γεγονός ότι η αρχική πρόταση δεν προέβλεπε χρηματοδοτικό μηχανισμό ειδικά για την αναπτυξιακή πολιτική. Αντιθέτως αναμείγνυε την πολιτική για τις αναπτυσσόμενες χώρες με την πολιτική για τις βιομηχανικές χώρες οπότε ήταν αδύνατον να τεθούν σαφείς στόχοι ή ειδικές προτεραιότητες ούτε για τις μεν ούτε για τις δε. Μετά από πολλές διαφωνίες σχετικά με τη νομοθετική αρχιτεκτονική των εξωτερικών δράσεων οι διαπραγματευτές της Επιτροπής Ανάπτυξης κατάφεραν οι βιομηχανικές χώρες να αποτελέσουν αντικείμενο ξεχωριστής νομοθεσίας και η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου έλαβε νέα πρόταση. Η κοινή θέση διατηρεί όσα ήθελε η Επιτροπή Ανάπτυξης – ένα μηχανισμό ειδικά κατευθυνόμενο προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, που καλείται Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας ή ΜΑΣ.

Το Κοινοβούλιο αγωνίσθηκε επίσης, και κέρδισε, για χωριστό μέσο για τα ανθρώπινα δικαιώματα που θα αποτελέσει τη συνέχιση της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η νομοθετική διαδικασία για τον μηχανισμό αυτόν βρίσκεται σε εξέλιξη.

γ) Ενιαία νομική βάση για την ανάπτυξη – Άρθρο 179

Παράλληλα με τις συζητήσεις για την νομοθετική αρχιτεκτονική διεξήχθη σχετική συζήτηση για τη νομική βάση που πρέπει να ισχύσει για τον ΜΑΣ. Η αρχική πρόταση βασίσθηκε σε δύο άρθρα της Συνθήκης ΕΚ – άρθρο 179 που καλύπτει την ανάπτυξη και άρθρο 181α που έχει σχέση με τη συνεργασία με τρίτες χώρες. Το επιχείρημα του εισηγητή, σύμφωνα με τη νομική συμβουλή που έδωσαν οι νομικές υπηρεσίες Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, ήταν ότι το άρθρο 181α δεν εφαρμόζεται στις αναπτυσσόμενες χώρες και ο ΜΑΣ πρέπει να βασίζεται στο άρθρο 179 μόνον. Επ' αυτού το αίτημα του Κοινοβουλίου ικανοποιήθηκε.

δ) Χάραξη πολιτικής με τη διαδικασία συναπόφασης

Άλλο ένα μείζον πρόβλημα σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής ήταν ότι επιδίωξε να καταργήσει σχεδόν πλήρως το δικαίωμα του Κοινοβουλίου να χαράσσει πολιτική για τις αναπτυσσόμενες χώρες μέσω της συναπόφασης. Η Επιτροπή σκόπευε να θέσει αυτήν την πολιτική εκτός του πεδίου νομοθεσίας και να χρησιμοποιήσει μη δεσμευτικές ανακοινώσεις. Οι μόνες δεσμευτικές διατάξεις θα είχαν περιληφθεί στα έγγραφα στρατηγικής σε επίπεδο χώρας ή περιφέρειας ή θεματικού προγράμματος – και αυτές θα εγκρίνονταν με επιτροπολογία χωρίς να έχει λόγο το Κοινοβούλιο.

Οι διαπραγματευτές του Συμβουλίου από κοινού με την Επιτροπή Ανάπτυξης απέρριψαν την προσέγγιση της κατάρτισης πολιτικής μέσω ανακοινώσεων της Επιτροπής και συγκέντρωσαν τις προσπάθειές τους στο να διασφαλίσουν ότι η κατάρτιση πολιτικής εξακολουθεί να υπόκειται στη νομοθετική διαδικασία συναπόφασης.

Η κοινή θέση που αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο περιέχει πολλά στοιχεία πολιτικής που προστέθηκαν σχεδόν όλα προς ικανοποίηση των ανησυχιών που διατύπωσε το Κοινοβούλιο. Βασίζεται κυρίως στο περιεχόμενο πολιτικής των 13 κανονισμών που θα αντικατασταθούν από τον νέο μηχανισμό αναπτυξιακής συνεργασίας και οι οποίοι σχεδόν στο σύνολό τους είχαν ήδη εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τη διαδικασία της συναπόφασης.

ε) Λεπτομερέστερες χρηματοοικονομικές διατάξεις

Οι χρηματοοικονομικές διατάξεις της πρότασης αποτέλεσαν έναν άλλο τομέα πολύ σοβαρών ανησυχιών: ήταν παρά πολύ γενικές χωρίς τις λεπτομέρειες τις οποίες το Κοινοβούλιο ως μέρος της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής ήταν συνηθισμένο να εξετάζει. Η μόνη πληροφορία που έδιναν ήταν το συνολικό χρηματοδοτικό κονδύλιο του μηχανισμού συνοδευόμενο από ένα ποσό για τη συνεργασία ΑΚΕ το οποίο μεταγενεστέρως αφαιρέθηκε όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να κρατήσει το ΕΤΑ εκτός προϋπολογισμού. Στο παρελθόν προβλεπόταν χωριστό χρηματοδοτικό κονδύλιο για κάθε πρόγραμμα που εγκρινόταν με συναπόφαση και περιλαμβανόταν σε χωριστό κανονισμό – οι διαπραγματευτές της Επιτροπής Ανάπτυξης επέμειναν ότι η πρακτική αυτή πρέπει να συνεχισθεί. Η κοινή θέση περιλαμβάνει τώρα κατανομή χρηματοδότησης ανά πρόγραμμα και σε μερικές περιπτώσεις εντός του ιδίου προγράμματος (όπως οι μη κρατικοί φορείς που τώρα διαθέτουν κοινό πρόγραμμα με τις τοπικές αρχές, πράγμα που καθιστά αναγκαίο να ζητηθεί περαιτέρω κατανομή της χρηματοδότησης για να εξασφαλισθεί ότι θα συνεχίσουν να λαμβάνουν οικονομική στήριξη πολύ κοντά στα ετήσια κονδύλια των παρελθόντων ετών).

3. Διάνοιξη νέων οδών

Υπάρχουν επίσης άλλοι τομείς στους οποίους ο νέος χρηματοδοτικός μηχανισμός απομακρύνεται αισθητά από την προηγηθείσα νομοθεσία σχετικά με την ανάπτυξη και εν προκειμένω το Κοινοβούλιο σημείωσε πραγματικά μεγάλη πρόοδο.

α) Νομική αναγνώριση της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ

Ο νέος μηχανισμός χρηματοδότησης για πρώτη φορά θα περιλαμβάνει στο νομοθετικό κείμενο τον διεθνώς αποδεκτό ορισμό της αναπτυξιακής πολιτικής που έδωσε η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ. Πρόκειται για ουσιαστικό βήμα για να διαφυλαχθεί ο προϋπολογισμός της ανάπτυξης από αφαιμάξεις με προορισμό άλλους στόχους πολιτικής. Το 100% των γεωγραφικών προγραμμάτων θα σχεδιάζεται έτσι ώστε να είναι σύμφωνο προς τα κριτήρια επιλεξιμότητας της ΕΑΒ για επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια και το ίδιο θα ισχύει τουλάχιστον για το 90% των πιστώσεων των θεματικών προγραμμάτων. Το υπόλοιπο 10% των πιστώσεων των θεματικών προγραμμάτων θα χρησιμοποιούνται για μη αναπτυξιακές δράσεις βάσει του προγράμματος για τη μετανάστευση και του προγράμματος για το περιβάλλον περιλαμβανομένης της εκτέλεσης των διεθνών συμφωνιών για το περιβάλλον και της υποστήριξης των γραμματειών ορισμένων σημαντικών διεθνών συμβάσεων στον τομέα του περιβάλλοντος.

β) Συμφωνία για τους στόχους των δαπανών του ΜΑΣ

Η δήλωση της Επιτροπής που θα επισυνάπτεται στο νέο ΜΑΣ θα περιέχει, επίσης για πρώτη φορά, το σημείο αναφοράς που χρησιμοποιεί η Επιτροπή Ανάπτυξης από το 2003 για να προωθεί την αύξηση της επικέντρωσης στους βασικούς τομείς των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας που είναι η βασική εκπαίδευση και η βασική υγεία. Η Επιτροπή των ΕΚ δεν έχει δεχθεί μέχρι τώρα το ποσοστό αναφοράς 20% της επιτροπής για τους τομείς αυτούς και μολονότι το Κοινοβούλιο το κατέγραφε στον προϋπολογισμό των τελευταίων τριών οικονομικών ετών, αρνιόταν να το εκτελέσει. Οι πιστώσεις για τους τομείς αυτούς ήταν πάντα οικτρά χαμηλές.

Αλλά τώρα στη δήλωση που επισυνάπτεται στο ΜΑΣ η Επιτροπή δεσμεύεται να επιτύχει αυτό το ποσοστό αναφοράς έως το 2009 (με την προσθήκη της κατηγορίας της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δεδομένου ότι τούτο είναι ιδιαιτέρως σημαντικό για τις χώρες μέσου εισοδήματος της λατινικής Αμερικής). Όπως και τα άλλα μέλη της ομάδας διαπραγματεύσεων ο εισηγητής θεωρεί ότι αυτό το σημείο αποτελεί όντως πολύ σημαντικό κέρδος για το Κοινοβούλιο.

γ) Δημοκρατικός έλεγχος των εγγράφων προγραμματισμού - πρόοδος

Σημειώθηκε και άλλη πρόοδος στο θέμα του διαλόγου μεταξύ Κοινοβουλίου και Επιτροπής για τα έγγραφα στρατηγικής ώστε να επιτρέπεται ουσιαστικός κοινοβουλευτικός έλεγχος της εκτέλεσης του ΜΑΣ. Ιδιαίτερο μέλημα ήταν να εξασφαλισθεί η έγκαιρη παρέμβαση του Κοινοβουλίου ώστε να έχει νόημα η επιρροή του, προτού εγκριθούν τα έγγραφα στρατηγικής. Μολονότι το Συμβούλιο εξέφρασε κάποιες ευαισθησίες επί του θέματος, το Κοινοβούλιο επέτυχε να διασφαλίσει ότι η Επιτροπή θα είναι πάντα ανοιχτή σε συζητήσεις με τους βουλευτές επί γενικών θεμάτων ή θεμάτων που αφορούν μεμονωμένες χώρες. Το Κοινοβούλιο μπορεί να καθορίσει με ποιο σχήμα συμμετέχει στον διάλογο αυτό. Αυτή η συμφωνία θα σχηματοποιηθεί σε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ του Προέδρου της Επιτροπής Ανάπτυξης και των Επιτρόπων Ferrero-Waldner και Michel προτού διενεργηθεί ψηφοφορία επί του κειμένου της κοινής θέσης.

δ) Εντονότερος ρόλος του Κοινοβουλίου στην ενδιάμεση επανεξέταση

Μολονότι το νομοθετικό κείμενο ορίζει ότι το μέσο αναθεωρείται "έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010 το αργότερο", το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή συμφώνησαν ότι προτού η Επιτροπή επιχειρήσει την επανεξέταση, το Κοινοβούλιο εξετάζει τη λειτουργία του μηχανισμού για να εντοπίσει οιεσδήποτε δυσλειτουργίες ενδέχεται να ανακύψουν. Η Επιτροπή θα εξετάσει την έκθεση του Κοινοβουλίου όταν θα προβεί στην επανεξέταση του μηχανισμού. Αυτή η επανεξέταση θα διενεργηθεί το 2009. Εάν εντοπισθούν προβλήματα που απαιτούν προσαρμογή του μέσου, η Επιτροπή θα υποβάλει τις αναγκαίες νομοθετικές προτάσεις. Αυτή η συμφωνία θα επικυρωθεί από την Επιτροπή προτού τεθεί σε ψηφοφορία η κοινή θέση.

4. Σύσταση του εισηγητή

Η κοινή θέση αντιπροσωπεύει τη συμφωνία που επετεύχθη στο τέλος των διαπραγματεύσεων και η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή Ανάπτυξης κατά τη συνεδρίασή της στις 3 Οκτωβρίου 2006.

Όσον αφορά την αναπαραγωγική υγεία ο εισηγητής δεν δύναται εν πλήρει συνειδήσει να υποστηρίξει την ορολογία που χρησιμοποιείται στην αιτιολογική σκέψη 18, άρθρο 5, παράγραφος 2 (β) και άρθρο 12, παράγραφος 2 (α), εάν ισχύσει ο ορισμός της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας που περιλαμβάνει τη "διακοπή ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης". Προσεγγίζοντας το θέμα του ΜΑΣ ο εισηγητής προσπάθησε να λάβει υπόψη και τις θέσεις άλλων και απογοητεύθηκε σφόδρα διαπιστώνοντας ότι οι ειλικρινείς ανησυχίες του δεν έτυχαν καμιάς υποστήριξης. Επιθυμεί επομένως να τονίσει ότι θα υποστηρίξει τις προσπάθειες για τροποποίηση αυτής της διατύπωσης.

Με αυτή την εξαίρεση ο εισηγητής θεωρεί ότι η κοινή θέση όπως καταρτίσθηκε από το Συμβούλιο αποτελεί πολύ καλό αποτέλεσμα για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Τίτλος	Κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τη θέσπιση μηχανισμού χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας
Έγγραφα αναφοράς	11944/2/2006 – C6-0357/2006 – 2004/0220(COD)
Ημερομ. 1ης ανάγνωσης του ΕΚ – Αριθ. P	18.5.2006		P6_TA(2006)0217
Πρόταση της Επιτροπής	COM(2004)0629 – C6-0128/2004
Τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής	COM(2004)0629/2
Ημερομηνία αναγγελίας στην ολομέλεια της παραλαβής της κοινής θέσης	23.10.2006
Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας   Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια	DEVE 26.10.2006
Εισηγητής(ές)   Ημερομηνία ορισμού	Gay Mitchell 6.10.2004
Εισηγητής(ές) που έχει/έχουν αντικατασταθεί
Εξέταση στην επιτροπή	6.11.2006
Ημερομηνία έγκρισης	30.11.2006
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας	+: -: 0:			21 0 1
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία	Margrete Auken, Alessandro Battilocchio, Margrietus van den Berg, Danutė Budreikaitė, Alexandra Dobolyi, Filip Kaczmarek, Ģirts Valdis Kristovskis, Maria Martens, David Martin, Miguel Angel Martínez Martínez, Gay Mitchell, Luisa Morgantini, Horst Posdorf, Pierre Schapira
Αναπληρωτής(ές) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία	John Bowis, Milan Gaľa, Alain Hutchinson, Jan Jerzy Kułakowski, Linda McAvan, Μανώλης Μαυρομμάτης, Karin Scheele, Anne Van Lancker
Αναπληρωτής(ές) (άρθρο 178, παρ. 2) παρών(όντες) κατά την τελική ψηφοφορία
Ημερομηνία κατάθεσης	5.12.2006
Παρατηρήσεις (πληροφορίες που διατίθενται σε μία μόνον γλώσσα)