SPRAWOZDANIE w sprawie sytuacji kobiet niepełnosprawnych w Unii Europejskiej

29.3.2007 - (2006/2277(INI))

Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia
Sprawozdawczyni: Esther Herranz García

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie sytuacji kobiet niepełnosprawnych w Unii Europejskiej

(2006/2277(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając Konwencję w sprawie praw osób niepełnosprawnych przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 13 grudnia 2006 r.,

–   uwzględniając Manifest kobiet niepełnosprawnych Europy ogłoszony na Europejskim Forum Osób Niepełnosprawnych dnia 22 lutego 1997 r.,

–   uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej[1],

–   uwzględniając fakt, że rok 2007 jest Europejskim rokiem równości szans dla wszystkich,

–   uwzględniając art. 13 Traktatu o Unii Europejskiej,

–   uwzględniając komunikat Komisji pt. „Równość szans dla osób niepełnosprawnych: europejski plan działania” (COM(2003)0650),

–   uwzględniając art. 45 regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia (A6‑0075/2006),

A. mając na uwadze, że Konwencja ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych uznaje, że niepełnosprawne kobiety i dziewczęta są często bardziej narażone, w domu i poza nim, na przemoc, obrażenia lub zniewagi, zaniedbania lub niedbałe traktowanie, maltretowanie lub wykorzystywanie,

B.  mając na uwadze, że Konwencja ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych podkreśla również potrzebę włączenia kwestii równouprawnienia płci do wszelkich działań zmierzających do zapewnienia osobom niepełnosprawnym pełnego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności,

C. mając na uwadze, że Konwencja ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych uznaje prawo wszystkich niepełnosprawnych będących w odpowiednim wieku do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny,

D. mając na uwadze, że blisko 80% niepełnosprawnych kobiet pada ofiarą przemocy psychologicznej i fizycznej oraz że kobiety niepełnosprawne są bardziej narażone na przemoc seksualną niż pozostałe kobiety; mając na uwadze, że przemoc nie tylko jest częstym zjawiskiem w życiu kobiet niepełnosprawnych, lecz nierzadko bywa wręcz przyczyną ich niepełnosprawności,

E.  mając na uwadze, że osoby niepełnosprawne stanowią zróżnicowaną grupę ludności i że działania mające je wspierać powinny uwzględniać zarówno to zróżnicowanie, jak i fakt, że niektóre grupy, takie jak kobiety niepełnosprawne, borykają się z dodatkowymi trudnościami oraz z dyskryminacją wieloraką,

F.  mając na uwadze, że według badań przeprowadzonych w państwach członkowskich to głównie matki podejmują działania (w ośrodkach zdrowia, szkołach, organach administracji itd.) zmierzające do poszerzenia wiedzy o niepełnosprawności ich dzieci i do znalezienia najlepszych rozwiązań,

G. mając na uwadze, że na ogół to kobiety zajmują się osobami niepełnosprawnymi i niesamodzielnymi, co w niektórych przypadkach oznacza, że wycofują się z rynku pracy, jeśli brak jest odpowiednich placówek opiekuńczych,

H. mając na uwadze, że instytucje europejskie oraz władze krajowe i lokalne powinny zachęcać do działań na rzecz faktycznego i efektywnego równouprawnienia i że Europejski rok równych szans dla wszystkich powinien być dodatkowym impulsem dla tych działań,

I.   mając na uwadze, że niepełnosprawne kobiety są ofiarami dyskryminacji wielorakiej (z powodu płci biologicznej i kulturowej, rasy, niepełnosprawności i upośledzenia) i że są one bardziej narażone na ubóstwo i wykluczenie społeczne,

J.   mając na uwadze, że równe traktowanie kobiet niepełnosprawnych oraz matek niepełnosprawnych dzieci to podstawowe prawo człowieka, a zarazem obowiązek etyczny,

1.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o zapewnienie likwidacji istniejących przeszkód i barier, w tym barier architektonicznych, aby stworzyć równość praw i szans udziału kobiet i dziewcząt w życiu rodzinnym, politycznym, kulturalnym, społecznym i zawodowym, zwłaszcza poprzez lepsze stosowanie wspólnotowego prawa antydyskryminacyjnego i prawa w zakresie równouprawnienia płci oraz poprzez lepsze wykorzystanie możliwości, jakie dają odpowiednie programy wspólnotowe i Europejski Fundusz Społeczny;

2.  wzywa państwa członkowskie do uwzględnienia potrzeb osób niepełnosprawnych i szczególnych potrzeb kobiet we wszystkich działaniach na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, w szczególności w zakresie urbanistyki, kształcenia, zatrudnienia, polityki mieszkaniowej, transportu oraz służby zdrowia i opieki społecznej;

3.  zwraca się do Komisji i państw członkowskich o przyjęcie i stosowanie środków niezbędnych do wspierania kobiet niepełnosprawnych w celu zwiększenia ich udziału w tych dziedzinach życia społecznego i zawodowego, w których ich obecność jest wciąż niewystarczająca;

4.  wzywa władze krajowe i regionalne do wspierania i finansowania, przy pomocy odpowiednich środków, innowacyjnych działań i świadczeń zorientowanych na kwestie płci i niepełnosprawności, szczególnie w zakresie pomocy indywidualnej, mobilności, zdrowia, edukacji, szkolenia, szkolenia ustawicznego, zatrudnienia, samodzielnego życia i opieki społecznej;

5.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia skutecznego prawodawstwa i skutecznych działań skupiających się na kobietach i dzieciach, które zapewnią wykrywanie, dochodzenie, a w odpowiednich przypadkach ściganie przypadków wyzyskiwania, przemocy i wykorzystywania seksualnego osób niepełnosprawnych w miejscu zamieszkania i poza nim; sugeruje w związku z tym, że należy zwrócić szczególną uwagę na kobiety, którym niepełnosprawność uniemożliwia występowanie we własnej sprawie, a także opracować środki prewencyjne w celu zniesienia różnic w kwestii prawa kobiet do własnego ciała i seksualności bez względu na ewentualną niepełnosprawność;

6.  ubolewa z powodu faktu, że kobiety niepełnosprawne są trzykrotnie bardziej narażone na przemoc niż kobiety pełnosprawne, i wnosi w związku z tym o stosowanie programu Daphne do zwalczania również tego rodzaju przemocy;

7.  zauważa, że od najmłodszych lat należy aktywnie zwalczać segregację osób niepełnosprawnych;

8.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do propagowania projektów pilotażowych i sprawdzonych procedur w zakresie placówek umożliwiających integrację niepełnosprawnych już w przedszkolu, następnie szkole i ośrodkach szkoleniowych, a także w życiu zawodowym;

9.  podkreśla, że Unia Europejska powinna podjąć wszelkie możliwe działania, w tym legislacyjne, w celu odbiurokratyzowania systemu pomocy oraz zwiększenia środków dla kobiet i dzieci niepełnosprawnych;

10. wzywa państwa członkowskie do zajęcia się problemem braku odpowiedniej opieki zdrowotnej dla kobiet niepełnosprawnych poprzez zapewnienie specjalistycznego personelu medycznego i odpowiedniej infrastruktury;

11. wzywa Komisję do zbadania, we współpracy z odpowiednimi władzami krajowymi, szczególnych problemów dotyczących zdrowia i opieki medycznej, jakie napotykają kobiety niepełnosprawne, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki i informowania;

12. uważa, że istnieje związek między niepełnosprawnością a osiąganym minimalnym poziomem wykształcenia, co wyraża się później we wskaźnikach aktywności zawodowej;

13. wyraża zaniepokojenie faktem, że poziom wykształcenia kobiet niepełnosprawnych jako grupy społecznej należy do najniższych, co powoduje, że mają one duże trudności z uzyskaniem dostępu do rynku pracy, utrzymania się na nim i awansu; podkreśla, że osoby niepełnosprawne powinny mieć takie same możliwości studiowania oraz prawo dostępu do rynku pracy, aby mogły uzyskać samodzielność; uważa, że należy zachęcać niepełnosprawne kobiety i dziewczęta do kontynuowania studiów i do aktywności zawodowej odpowiadającej ich zdolnościom i zainteresowaniom, a nie ich niedostatkom;

14. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by sprzyjały stosowaniu zasady powszechnego dostępu do otoczenia społecznego, dóbr i usług, aby niepełnosprawne kobiety mogły cieszyć się jak największą samodzielnością;

15. wzywa Komisję i państwa członkowskie do przyjęcia odpowiednich środków w celu eliminacji przepaści cyfrowej wynikającej z płci, aby kobiety niepełnosprawne miały dostęp do technologii informacyjnych i komunikacyjnych i mogły z nich korzystać na równi z mężczyznami, zważywszy, że technologie te są często podstawowym narzędziem integracji osób niepełnosprawnych;

16. uważa, że w celu poprawy dostępu do rynku pracy, lepszej aktywizacji i rozwoju umiejętności osób niepełnosprawnych należy wykorzystywać wszelkie środki zachęcające, w tym ulgi podatkowe, by pracodawcy chętniej zatrudniali osoby niepełnosprawne, a czas pracy był bardziej dopasowany do potrzeb rodziców wychowujących dzieci niepełnosprawne;

17. wzywa Komisję i państwa członkowskie, by w ramach wysiłków na rzecz zwiększania zatrudnienia wśród kobiet niepełnosprawnych zapobiegały dyskryminacji ze strony pracodawców przy zatrudnianiu kobiet niepełnosprawnych;

18. wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia pojęcia „elastyczności” w sprawach związanych z niepełnosprawnością, a tym samym do uznania faktu, że każda osoba niepełnosprawna ma inne potrzeby, aby w społeczności obywatelskiej opartej na różnorodności możliwe było dopasowanie pomocy do każdego indywidualnego przypadku;

19. jest zdania, że celem wprowadzanych środków powinna być większa integracja;

20. przypomina, że w większości przypadków opiekę nad osobami niepełnosprawnymi biorą na siebie kobiety i że w związku z tym niezbędne jest opracowanie środków podnoszących świadomość społeczną, aby mężczyźni również podejmowali się tego zadania;

21. zwraca się do Komisji i państw członkowskich o dołożenie starań, by za opiekę nad niepełnosprawnymi i ich udział w życiu społecznym odpowiadało całe społeczeństwo, a nie tylko ich rodziny, oraz o uwzględnienie przy opracowywaniu polityki szczególnego oddania kobiet opiekujących się niepełnosprawnymi oraz sytuacji osób, często członków rodzin, które biorą na siebie odpowiedzialność za niepełnosprawnych; uważa za rzecz istotną podkreślenie faktu, że zadanie to wykonują głównie kobiety, a zatem to kobiet, zarówno wykonujących tę pracę w zamian za wynagrodzenie, jak i nieodpłatnie jako członkowie rodzin, szczególnie dotykają cięcia w publicznych programach opieki;

22. wzywa Komisję i państwa członkowskie do opracowania niezbędnych środków wspierających wysiłki rodzin i organizacji, które pomagają osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom;

23. uważa za konieczne wprowadzenie różnego rodzaju środków wsparcia, aby osoby niepełnosprawne i ich rodziny mogły prowadzić normalne życie w takich samych warunkach, jak osoby sprawne i ich rodziny, a także środków wsparcia dla osób (najczęściej członków rodziny), które biorą na siebie opiekę społeczną nad osobami niepełnosprawnymi i utrzymują je finansowo, często poświęcając im cały swój czas, co prowadzi do izolacji i w wielu przypadkach wymaga wsparcia na różnych płaszczyznach; zauważa, że obecnie osobami tymi są głównie kobiety, wykonujące te obowiązki w zamian za wynagrodzenie lub nieodpłatnie; za rzecz oczywistą uważa, że zadanie to nie jest zarezerwowane dla żadnej z płci i że trzeba czynnie zwalczać pogląd, zgodnie z którym należy ono do obowiązków kobiet;

24. proponuje, by państwa członkowskie zharmonizowały przepisy dotyczące parkingów dla osób niepełnosprawnych i rozważyły możliwość obniżenia opłat za przejazd dla osób im towarzyszących;

25. jest zdania, że jednym z głównych celów Unii Europejskiej powinna być poprawa jakości życia osób niepełnosprawnych i ich rodzin oraz ich pełna integracja społeczna;

26. podkreśla potrzebę większego eksponowania i poprawy medialnego wizerunku kobiet niepełnosprawnych, co pozwoli szerokim kręgom społecznym lepiej poznać ich codzienne życie, a im samym da możliwość wypowiadania się i uczestniczenia w życiu społecznym i politycznym;

27. podkreśla, że państwa członkowskie powinny uznać podstawowe prawo kobiet niepełnosprawnych do własnej seksualności i do zakładania rodziny;

28. wzywa Komisję i państwa członkowskie do wprowadzenia prawodawstwa zapewniającego niepełnosprawnym kobietom i mężczyznom samodzielne życie, a tym samym do uznania, że jest to podstawowe prawo, którego należy przestrzegać;

29. wzywa Komisję i państwa członkowskie do stworzenia niepełnosprawnym dzieciom, młodzieży i dorosłym warunków umożliwiających niezależność i kierowanie własnym losem, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień równouprawnienia kobiet i mężczyzn;

30. uznaje, że niepełnosprawne kobiety są dyskryminowane nawet w zakresie dostępu do istniejących usług umożliwiających samodzielne życie oraz do opieki zdrowotnej;

31. podkreśla znaczenie wychowania chłopców i dziewcząt dla tworzenia społeczeństwa przyszłości oraz konieczność takiego kierowania wychowaniem, aby niepełnosprawność nie była przeszkodą w udziale w życiu społecznym na zasadzie równych szans i praw, w celu stworzenia atmosfery współpracy, integracji i uwrażliwienia młodzieży szkolnej na niepełnosprawność, co jest niezbędnym narzędziem urzeczywistnienia tych postulatów;

32. podkreśla znaczenie organizacji pozarządowych pracujących z kobietami niepełnosprawnymi oraz wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspierania tych organizacji;

33. podkreśla konieczność zbierania najnowszych danych na temat niepełnosprawności w podziale na płeć oraz prowadzenia badań z wykorzystaniem wskaźników równouprawnienia płci, aby poznać prawdziwą sytuację niepełnosprawnych kobiet i dziewcząt;

34. zauważa konieczność zapewnienia ochrony zdrowia reprodukcyjnego kobiet niepełnosprawnych z uwzględnieniem takich zagadnień, jak planowanie rodziny, opieka zdrowotna i informacje o macierzyństwie, aby kobiety te mogły zawierać związki dające im równe prawa, oparte na zasadzie odpowiedzialności i przynoszące satysfakcję;

35. stwierdza, że polityka UE powinna bardziej pobudzać organizacje pracodawców, związki zawodowe i organizacje pozarządowe do skuteczniejszego wypracowania metod pomocy osobom niepełnosprawnym;

36. wzywa Komisję do ułatwiania tworzenia sieci kobiet niepełnosprawnych w całej UE i w krajach kandydujących, która pozwoli na wymianę najlepszych praktyk, rozwijanie możliwości i wzmocnienie ich pozycji;

37. podkreśla, że kobiety niepełnosprawne powinny mieć swobodny dostęp do nowych mediów audiowizualnych;

38. przypomina Komisji, że pogłębiona znajomość tematu i „społecznego modelu niepełnosprawności”, który skupia się na barierach społecznych, w przeciwieństwie do „medycznego modelu niepełnosprawności”, który zajmuje się tylko medycznymi aspektami niepełnosprawności, jest właściwą podstawą do poszukiwania rozwiązań, opracowywania usług i wsparcia, przygotowywania polityki, przeznaczania środków i mierzenia wpływu polityki na sytuację osób niepełnosprawnych;

39. przypomina państwom członkowskim o podstawowym znaczeniu ich współpracy dla dokonywania postępów i poprawy sytuacji wszystkich niepełnosprawnych kobiet i dziewcząt, bez względu na typ niepełnosprawności;

40. wzywa państwa członkowskie do wspierania inicjatyw obywatelskich mających na celu pomoc osobom niepełnosprawnym;

41. przypomina o ważnej roli partnerów społecznych, przedsiębiorstw i społeczeństwa obywatelskiego, szczególnie organizacji kobiet niepełnosprawnych oraz rodziców niepełnosprawnych dzieci, we wspieraniu i promowaniu równych szans i jednakowego dostępu osób niepełnosprawnych do zatrudnienia i kształcenia ustawicznego z należytym uwzględnieniem ich szczególnych potrzeb;

42. wyraża uznanie dla pracy stowarzyszeń rodziców, zakładanych i prowadzonych zwykle przez matki dzieci niepełnosprawnych, które poprzez swe organizacje i strony internetowe zbierają informacje (o specjalistycznych centrach medycznych, przepisach dotyczących edukacji i opieki społecznej itd.), co pozwala pomagać innym rodzicom i zwracać uwagę władz publicznych;

43. wzywa państwa członkowskie do informowania Komisji i Parlamentu o sytuacji niepełnosprawnych kobiet i dziewcząt na podstawie sprawozdań krajowych oraz o środkach zastosowanych w celu wypełnienia zobowiązań wynikających z Konwencji ONZ w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet;

44. jest zdania, że niepełnosprawność należy traktować jako zjawisko naturalne, będące częścią codziennego życia, a nie jako element anormalny, ponieważ w społeczeństwie zawsze będą osoby niepełnosprawne, a zatem niepełnosprawność zawsze będzie jego nieodłącznym elementem;

45. uważa, że należy wspierać rozwój i wykorzystywanie dostępnych technologii i środków pozwalających na eliminację elementów otoczenia, które wzmagają niepełnosprawność; jest zdania, że rozwój ten powinien bazować na fakcie, że kobiety i mężczyźni miewają różne potrzeby;

46. wzywa Komisję i państwa członkowskie do tworzenia jednakowych warunków życia dla osób niepełnosprawnych: dziewcząt i chłopców, kobiet i mężczyzn;

47. zobowiązuje przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Radzie Europy oraz sekretarzowi generalnemu ONZ.

• [1]  Dz.U. C 364 z 18.12.2000, str. 1.

UZASADNIENIE

W Unii Europejskiej mieszka znaczna liczba osób niepełnosprawnych, które każdego dnia borykają się z różnego rodzaju trudnościami i nie zawsze mogą w pełni korzystać ze swych praw.

W związku z tym niezwykle ważne jest uświadomienie społeczeństwu trudności, jakie napotykają niepełnosprawne kobiety, a także podjęcie działań na rzecz lepszej integracji społecznej osób niepełnosprawnych, zwiększenie środków na usunięcie przeszkód fizycznych i społecznych oraz likwidację wszelkiej dyskryminacji osób niepełnosprawnych w życiu zawodowym.

Niniejsze sprawozdanie ma na celu bezwarunkowe poparcie aspiracji i żądań osób borykających się z niepełnosprawnością i ich rodzin, jak również podkreślenie nieodzownej roli stowarzyszeń osób niepełnosprawnych w poprawie jakości życia niepełnosprawnych.

Celem niniejszego sprawozdania jest zwrócenie uwagi na znaczenie integracji społecznej i edukacyjnej osób niepełnosprawnych od najmłodszych lat.

Poprzez niniejsze sprawozdanie Komisja Praw Kobiet pragnie uświadomić europejskiej opinii publicznej prawo osób niepełnosprawnych do ochrony przed dyskryminacją oraz do pełnego i równoprawnego korzystania z przysługujących im praw. Zamierza również pobudzić refleksję i debatę nad środkami niezbędnymi dla promowania równouprawnienia i wymiany doświadczeń, zintensyfikować współpracę między wszystkimi zainteresowanymi stronami, poprawić stan informacji na temat niepełnosprawności i promować pozytywny wizerunek osób niepełnosprawnych. Chce ponadto uświadomić różnorodność spotykanych typów niepełnosprawności i dyskryminacji oraz zwrócić szczególną uwagę na prawo niepełnosprawnych dzieci i młodzieży do równouprawnienia w dziedzinie wykształcenia, aby ułatwiać i wspierać ich pełną integrację w społeczeństwie, a także zachęcać do współpracy między europejskimi pedagogami pracującymi z niepełnosprawnymi dziećmi i młodzieżą, aby poprawić integrację uczniów i studentów o szczególnych potrzebach w tradycyjnych lub specjalistycznych placówkach oświatowych, a także zwiększyć ich udział w krajowych i europejskich programach wymiany.

PROCEDURA

Tytuł

Sytuacja kobiet niepełnosprawnych w Unii Europejskiej

Numer procedury

2006/2277(INI)

Komisja przedmiotowo właściwa   Data ogłoszenia wydania zgody na posiedzeniu

FEMM 29.11.2006

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii   Data ogłoszenia na posiedzeniu

EMPL 29.11.2006

Opinia niewydana   Data wydania decyzji

EMPL 13.12.2006

Ściślejsza współpraca   Data ogłoszenia na posiedzeniu

Sprawozdawca(y)   Data powołania

Esther Herranz García 20.12.2006

Poprzedni sprawozdawca(y)

Rozpatrzenie w komisji

23.1.2007

27.2.2007

19.3.2007

Data przyjęcia

19.3.2007

Wynik głosowania końcowego

za: przeciw: wstrzymujących się:

14 0 1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Edit Bauer, Emine Bozkurt, Lissy Gröner, Esther Herranz García, Urszula Krupa, Siiri Oviir, Zita Pleštinská, Amalia Sartori, Eva-Britt Svensson, Anna Záborská

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Gabriela Creţu, Anna Hedh, Christa Klaß, Marusya Ivanova Lyubcheva

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Panayiotis Demetriou

Data złożenia

29.3.2007

Uwagi (dane dostępne tylko w jednym języku)

...