VERSLAG over handel en economische betrekkingen met Oekraïne

16.10.2007 - (2007/2022(INI))

Commissie internationale handel
Rapporteur: Zbigniew Zaleski

ONTWERPRESOLUTIE VAN HET EUROPEES PARLEMENT

over handel en economische betrekkingen met Oekraïne

(2007/2022(INI))

Het Europees Parlement,

–   gezien Verordening (EG) nr. 1638/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 2006 houdende algemene bepalingen tot invoering van een Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument,

–   gezien het tienpuntenplan van Ferrero-Waldner/Solana voor Oekraïne, dat de Raad heeft aangenomen op 21 februari 2005,

–   gezien de mededeling aan de Commissie van commissaris Ferrero-Waldner van 22 november 2005 "Implementing and promoting the European Neighbourhood Policy" (Tenuitvoerlegging en stimulering van het Europees Nabuurschapsbeleid) (SEC(2005)1521),

–   gezien de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de versterking van het Europees nabuurschapsbeleid (COM(2006)0726),

–   gezien het Landenstrategiedocument van de Commissie voor 2007-2013 en het Nationaal Indicatief Programma 2007-2010 voor Oekraïne,

–   gezien de gemeenschappelijke intentieverklaring over samenwerking op het gebied van energie tussen de Europese Unie en Oekraïne, ondertekend op 1 december 2005,

–   gezien de mededeling van de Commissie "De ontwikkeling van een gemeenschappelijke luchtvaartruimte met Oekraïne" (COM(2005)0451) van 27 september 2005,

–   gezien de mededeling van de Commissie "Europees Nabuurschapsbeleid – Strategiedocument" (COM(2004)0373),

–   gezien het "Werkdocument voor Commissiepersoneel bij de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement betreffende de versterking van het Europees Nabuurschapsbeleid: ENP Voortgangsverslag, Oekraïne (COM(2006)0726)" SEC(2006)1505,

–   gelet op de "Overeenkomst tussen Oekraïne en de Europese Gemeenschap over handel in textielproducten", ondertekend op 5 mei 1993 en uitgebreid en gewijzigd op 9 maart 2005,

–   gelet op de "Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst tussen de Europese Gemeenschappen en hun lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds"[1], ondertekend op 14 juni 1994 en uitgebreid en gewijzigd op 30 maart 2004,

–   gelet op de "Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en de regering van Oekraïne over handel in bepaalde staalproducten", ondertekend op 22 november 2004,

–   gelet op de "Samenwerkingsovereenkomst betreffende een civiel satellietnavigatiesysteem tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds" en de “Overeenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie inzake bepaalde aspecten van luchtdiensten”, beide ondertekend op 1 december 2005,

–   gezien de resultaten van recente topconferenties tussen de EU en Oekraïne, waaronder die in Helsinki op 27 oktober 2006,

–   onder verwijzing naar zijn resolutie van 19 januari 2006 betreffende het Europees Nabuurschapsbeleid[2],

–   onder verwijzing naar zijn resolutie van 22 mei 2007 over "Europa als wereldspeler – externe aspecten van het concurrentievermogen"[3],

–   onder verwijzing naar zijn aanbeveling van 12 juli 2007 aan de Raad inzake een onderhandelingsmandaat voor een nieuwe, verbeterde overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten enerzijds en Oekraïne anderzijds[4],

–   gelet op de activiteiten van de delegatie van het Europees Parlement in de Parlementaire Samenwerkingscommissie EU-Oekraïne,

–   gezien de conclusies van de Raad van 22 januari 2007 inzake de onderhandelingen over een nieuwe verbeterde overeenkomst,

–   gelet op artikel 45 van zijn Reglement,

–   gezien het verslag van de Commissie internationale handel (A6-0396/2007),

A. overwegende dat Oekraïne een buurland is dat van strategisch belang is voor de EU en een natuurlijke "brug" vormt die de EU met Rusland en Centraal-Azië verbindt; overwegende dat Oekraïne door zijn grootte, zijn natuurlijke en menselijke hulpbronnen en zijn geografische ligging een onderscheidende positie inneemt in Europa en een bepalende regionale actor is,

B.  overwegende dat de EU na de uitbreiding in 2004 de grootste handelspartner van Oekraïne is geworden; overwegende dat de toetreding tot de EU van aan Oekraïne grenzende landen de commerciële banden van dit land met de EU heeft versterkt en nieuwe mogelijkheden heeft geschapen voor regionale handel, industriële samenwerking en economische groei,

C. overwegende dat het verbeteren en stimuleren van het Europees Nabuurschapsbeleid (ENP), dat zich richt op het ondersteunen van de ontwikkeling van democratie en markteconomie in de buurlanden van de EU en het versterken van de politieke en economische betrekkingen van deze landen met de EU en haar lidstaten, een van de voornaamste doelstellingen van het Europees Parlement op het gebied van buitenlands beleid is,

D. overwegende dat voor de ontwikkeling van een effectief nabuurschapsbeleid prioriteit moet worden gegeven aan multilateralisme en dat derhalve de toekomstige vrijhandelsovereenkomst een kernelement zal vormen van de nieuwe verbeterde overeenkomst, waarvoor de onderhandelingen op 5 maart 2007 zijn begonnen,

E.  overwegende dat het, indien Oekraïne met de EU wil onderhandelen over een vrijhandelszone in het kader van de nieuwe verbeterde overeenkomst, met als doel Oekraïne zo dicht mogelijk bij de economie van de EU te brengen en in het algemeen de commerciële en economische positie van Oekraïne te verbeteren, een noodzakelijke voorwaarde is dat het land toetreedt tot de Wereldhandelsorganisatie en dat de toetredingsovereenkomst door het Oekraïense parlement wordt geratificeerd,

F.  overwegende dat de EU en Oekraïne op het gebied van handel gezamenlijke belangen hebben en beide zouden kunnen profiteren van verdere integratie van hun respectieve markten; overwegende in dit verband dat de geleidelijke aanneming van het acquis van de Gemeenschap door Oekraïne een belangrijke stap zou vormen in de richting van de doelstelling van Oekraïne van geleidelijke economische integratie en intensivering van de politieke samenwerking met de EU,

G. overwegende dat de voorgestelde VHO tussen Oekraïne en de Europese Gemeenschap in de aanvangsfase negatieve effecten kan hebben, waarvan met name de bevolkingsgroepen die in economische en sociaal opzicht het meest kwetsbaar zijn de gevolgen zouden ondervinden; overwegende dat het noodzakelijk is om overgangsmechanismen te creëren door bepaalde bevolkingsgroepen economisch extra te ondersteunen, waardoor een geleidelijke en evenwichtige integratie mogelijk is, wat weer bijdraagt aan de duurzame ontwikkeling van het land,

H. overwegende dat de EU haar inspanningen niet alleen moet richten op de economische integratie van Oekraïne, maar ook de basis moet leggen voor sociale maatregelen, bijvoorbeeld door het mogelijk te maken dat de toegang tot ouderdomspensioenen meer op beginselen van rechtvaardigheid en gelijkheid wordt gebaseerd en dat de armsten, grote gezinnen en de plattelandsbevolking subsidies ontvangen, en door financierings- en andere faciliteiten te creëren voor de integratie van minderheden; overwegende dat deze maatregelen de maatschappelijke en politieke stabiliteit zullen bevorderen die voor een succesvolle economische integratie van Oekraïne in de WTO en voor nauwere samenwerking met de EU noodzakelijk zijn,

I.   overwegende dat de EU en Oekraïne vastbesloten zijn snel vooruitgang te boeken bij het creëren van een gezamenlijke vrijhandelszone, zoals is bevestigd tijdens de recente vergaderingen op hoog niveau en topconferenties, zodra Oekraïne het proces van toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie heeft afgerond en de toetredingsovereenkomst door het Oekraïense parlement is geratificeerd,

J.   overwegende dat het land de ruimte en tijd moet hebben om het vermogen te ontwikkelen om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van mondialisering; overwegende dat de Oekraïense markt geleidelijk moet worden opengesteld – met ruimte voor een zekere flexibiliteit, teneinde te voorkomen dat een economische visie wordt opgelegd – waarbij rekening wordt gehouden met de sterke en zwakke punten van de economie van het land alsook met de binnenlandse situatie en de regionale kenmerken,

K. overwegende dat de EU en Oekraïne op het gebied van handel en economisch beleid te maken hebben met gezamenlijke uitdagingen met betrekking tot globalisering en de opkomst van nieuwe en sterke economische actoren; overwegende dat intensievere economische samenwerking met de EU de noodzakelijke hervormingen zou kunnen stimuleren en, samen met een verbeterd investeringsklimaat, buitenlandse rechtstreekse investeringen aantrekt door zowel internationale financiële instellingen (IFI) als de particuliere sector, ten gunste van de nationale economie van Oekraïne,

L.  overwegende dat de sterkere economische samenwerking met Oekraïne ook een positief effect zal hebben op de economische groei van de lidstaten en de verdere integratie van de nationale economieën in de interne markt van de EU zal bevorderen,

M. overwegende dat de nieuwe politieke, economische en sociale problemen die in Oost-Europa spelen, gemeenschappelijke uitdagingen vormen, die vragen om een gecoördineerde aanpak op mondiaal niveau,

Toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie

1.  is voorstander van de succesvolle afronding van de onderhandelingen over toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie; roept Oekraïne op tot het wegnemen van alle resterende obstakels, zowel op wettelijk als op technisch gebied, die bijdragen aan de problemen die rond de toelating tot de Wereldhandelsorganisatie bestaan;

2.  verzoekt de Commissie en de lidstaten verdere politieke en diplomatieke steun te geven aan de toetreding van Oekraïne tot de Wereldhandelsorganisatie en Oekraïne te blijven helpen aan de noodzakelijke eisen te voldoen; verzoekt de Commissie Oekraïne te helpen optimaal gebruik te maken van de overgangsperioden die het land zijn verleend om te voldoen aan de hoge eisen van het WTO-lidmaatschap;

3.  verwelkomt de besluiten van de EU om Oekraïne de status van markteconomie te verlenen, waarmee wordt erkend dat de Oekraïense regering grote inspanningen heeft geleverd om in het land een goed functionerende markteconomie te creëren; verzoekt de regering van Oekraïne deze resultaten te bestendigen door ervoor te zorgen dat ernstige verstoringen van de markt adequaat worden aangepakt;

Totstandbrenging van een vrijhandelszone tussen EU en Oekraïne

4.  verwelkomt het feit dat de lopende duurzaamheidseffectbeoordeling voor handel, die wordt uitgevoerd onder auspiciën van de Commissie, voltooid zal zijn als de officiële onderhandelingen voor de vrijhandelsovereenkomst beginnen, zodra Oekraïne het proces van toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie heeft voltooid en het Oekraïense parlement het resultaat heeft geratificeerd; verzoekt de Commissie en de regering van Oekraïne zorgvuldig rekening te houden met de resultaten van de duurzaamheidseffectbeoordeling (DEB) bij het bepalen van de definitieve inhoud van de vrijhandelsovereenkomst;

5.  verzoekt de partijen in de overeenkomst zorgvuldig na te denken over de totstandbrenging van een solide en efficiënt institutioneel raamwerk dat de oprichting en machtiging mogelijk maakt van toezichthoudende Gemengde Comités die bevoegd zijn om aanbevelingen te doen waardoor wederzijdse handels- en economische betrekkingen verder verbeteren en de ontwikkeling van een functionerend mechanisme voor het oplossen van geschillen wordt gestimuleerd;

6.  roept de Commissie en de Oekraïense regering op om nog vóór de afronding van de onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst een forum voor duurzame ontwikkeling op te richten, dat openstaat voor vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en waarin veel aandacht wordt besteed aan klimaatverandering;

7.  merkt op dat een vrijhandelszone met Oekraïne op de lange termijn zeker positieve effecten zal hebben, maar dat voor de korte en middellange termijn voor de oostelijke EU-lidstaten ook negatieve effecten mogelijk zijn, die aangepakt moeten worden;

8.  verzoekt Oekraïne om door te gaan met het opstellen en invoeren van douanewetgeving die beantwoordt aan internationale en EU-normen, en de douane beter te doen functioneren door vereenvoudiging en modernisering van de douaneprocedures, zowel aan de grenzen als in het binnenland; verzoekt de Commissie de inspanningen van Oekraïne op dit terrein te ondersteunen met aanvullende technische bijstand en speciale financiële steun;

9.  merkt op dat het stelsel van algemene preferenties (SAP) van de EU voor Oekraïense producenten die hun producten op de markten van de Gemeenschap willen verhandelen van buitengewoon groot nut is geweest, ofschoon de meest concurrerende producten die uit Oekraïne worden geïmporteerd niet onder deze regeling vallen; verzoekt de Commissie en de lidstaten om ten aanzien van Oekraïne verdere liberalisering te overwegen door het land in aanmerking te laten komen voor speciale preferentiële regelingen ingevolge de zogeheten "arbeidsrechtenclausule" (toekennen van preferentiële behandeling aan landen zoals Oekraïne die de verdragen van de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) inzake elementaire arbeidsrechten toepassen);

Industrieel beleid

10. verzoekt Oekraïne met klem aanvullende binnenlandse hervormingen door te voeren die de duurzame integratie in de wereldwijde markten en waardeketens van de wereld mogelijk maken; wijst erop dat exportdiversificatie allereerst moet bijdragen aan het versterken van de binnenlandse markt om ervoor te zorgen dat export een betrouwbare bron van toekomstige economische groei wordt in Oekraïne;

11. verzoekt Oekraïne de doelmatige werking van openbare diensten te bevorderen en ervoor te zorgen dat deze diensten voor alle burgers goed toegankelijk zijn en meer aandacht te besteden aan marktliberalisering door het succesvol uitvoeren van het privatiseringsproces, het ontmantelen van monopolies en de onafhankelijkheid van de nationale bank van Oekraïne te waarborgen;

12. acht het van belang dat onderscheid wordt gemaakt tussen commerciële en openbare diensten, waarbij laatstgenoemde niet aan liberalisering mogen worden onderworpen, zodat de bevolking de zekerheid heeft dat haar basisbehoeften worden vervuld en ze goede toegang heeft tot essentiële collectieve voorzieningen zoals gezondheidszorg, onderwijs, drinkwater en energie;

13. verzoekt Oekraïne om als tegenwicht tegen de versterkte rechtspositie van aandeelhouders en investeerders die voortvloeit uit het WTO-lidmaatschap, de toegankelijkheid van bedrijfsinformatie voor alle burgers te verbeteren, te verzekeren dat sociale, economische en mensenrechten strikt worden toegepast, en toe te werken naar de internationale standaarden op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, bedrijfsboekhouding en accountantscontrole; benadrukt dat het noodzakelijk is dat de civiele en handelsrechtbanken van Oekraïne een grotere rol gaan spelen in het voorkomen van discriminatie en misbruik;

14. verzoekt Oekraïne met klem een samenhangend en effectief belastingstelsel te ontwikkelen dat overeenkomt met de wetten en gewoonten in de EU; herinnert eraan dat solide en effectieve financiële diensten een noodzakelijke voorwaarde zijn voor verdere economische groei in Oekraïne; benadrukt dat het noodzakelijk is de regels tegen witwassen en belastingontduiking te actualiseren en uit te breiden; verzoekt Oekraïne met klem discriminerende belastingpraktijken tegen buitenlandse ondernemers onmiddellijk te beëindigen;

15. merkt met bezorgdheid op dat corruptie, ondanks de inspanningen van de Oekraïense regering, nog altijd wijd verbreid is in het land en belangrijke rol speelt doordat zij de economische groei en de toegang tot buitenlands kapitaal belemmert; verzoekt de regering van Oekraïne met klem gepaste initiatieven te ontwikkelen voor de bestrijding van corruptie, met name door de onderliggende oorzaken ervan aan te pakken;

16. merkt op dat de gietijzer- en staalsector het overgrote deel van de industriële exporten van Oekraïne vertegenwoordigt en de grootste bron van handelsinkomsten van het land vormt; verwelkomt het sluiten van de staalovereenkomst van 18 juni 2007, die een aanzienlijke verhoging mogelijk maakte van de quota van staalproducten uit Oekraïne die worden toegelaten in de Gemeenschap en een effectievere, zij het geleidelijke, liberalisering van de handel in goederen tussen Oekraïne en de EU mogelijk maakte; is van mening dat deze overeenkomst significant zal bijdragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen van de Partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomst (PSO) en de weg zal vrijmaken naar beter geïntegreerde markten binnen de bepalingen van de Wereldhandelsorganisatie als de kwantitatieve beperkingen worden opgeheven;

17. verzoekt Oekraïne verstoringen van de concurrentie, die de oorzaak zijn van oneerlijke handel, weg te nemen en zo te helpen harmonieuze handelsbetrekkingen op te bouwen; verzoekt op dezelfde manier de Commissie ervoor te zorgen dat handelsbeschermende instrumenten alleen worden toegepast wanneer handelsverstoringen hebben geleid tot schadelijke dumping of subsidiëring;

18. verzoekt de Oekraïense regering niet in strijd met de regels van de Wereldhandelsorganisatie illegale subsidies te verstrekken aan de exportbedrijven van Oekraïne en marktverstoringen te vermijden;

19. merkt op dat de huidige omvang van de handel van Oekraïne, die aanzienlijk is toegenomen en nog steeds een stijgende lijn vertoont, op de langere termijn wel eens onhoudbaar zou kunnen zijn, omdat de handel in sterke mate afhankelijk is van tijdelijke en cyclische factoren, zoals de spectaculaire stijging van het staalverbruik in de wereld en van de mondiale prijzen van dit product;

20. stimuleert de harmonisatie en convergentie van normen in de landbouw-, industrie- en dienstensector, en verzoekt de Commissie de noodzakelijke financiële en technische bijstand te verlenen om te verzekeren dat deze normen conform de Gemeenschapsnormen zijn;

21. toont zich bezorgd over de arbeidsomstandigheden en lage lonen van mijnwerkers en over het stijgende aantal mijnongevallen in Oekraïne; dringt er bij de Oekraïense regering op aan te garanderen dat de fundamentele rechten van werknemers ten aanzien van veiligheid en minimumloon naar behoren worden toegepast;

Zaken met betrekking tot energie en doorvoer

22. roept op tot de versterking van de dialoog op hoog niveau tussen Oekraïne en de EU in de energiesector om de gemeenschappelijke intentieverklaring met betrekking tot samenwerking op het gebied van energie tussen Oekraïne en de EU volledig ten uitvoer te leggen;

23. is van mening dat gezien de noodzaak van duurzamere handelspatronen om klimaatverandering tegen te gaan, de toegang tot energiebronnen op multilateraal niveau moet worden geregeld en dat deze multilaterale regels niet ondermijnd mogen worden door bilaterale handelsovereenkomsten waarin het erom gaat de gunstigste toegangsvoorwaarden te bedingen;

24. verzoekt Oekraïne een consistente aanpak op het gebied van energie te ontwikkelen, die gericht is op het garanderen van de diversificatie en betrouwbaarheid van de energieaanvoer over Oekraïens grondgebied, de veiligheid van kerncentrales, een hervorming van de binnenlandse energiemarkt, de ontwikkeling en modernisering van infrastructuren voor de energiesector (zoals pijpleidingen), een efficiënte benutting van energie en een betere exploitatie van vernieuwbare energiebronnen;

25. benadrukt het belang van het garanderen van een veilig, transparant en betrouwbaar doorvoersysteem voor energie tussen Oekraïne en de EU;

26. is een groot voorstander van de geleidelijke opname van Oekraïne in de trans-Europese transportnetwerken; beschouwt dit als een bepalende factor voor het succesvol functioneren van de vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en Oekraïne;

Intellectuele-eigendomsrechten

27. dringt er bij de Oekraïense autoriteiten op aan om in het kader van de toetreding tot de WTO en de relevante bilaterale overeenkomsten met de EU, de wetgeving inzake intellectueel eigendom en de wetshandhaving in overeenstemming te brengen met de Gemeenschapswetgeving, de WTO-regels, in het bijzonder die welke betrekking hebben op handelsgerelateerde aspecten van intellectuele eigendom (TRIPS), en andere relevante internationale normen, en ervoor te zorgen dat deze volledig, consistent en onafgebroken ten uitvoer worden gelegd, zodat vervalsing en piraterij effectief kunnen worden bestreden; dringt er bij de Oekraïense wetgever op aan om al in een vroeg stadium van het wetgevingsproces en voordat eventuele herzieningen van de auteurswet zijn aangenomen, in overleg te treden met de EU en de relevante belanghebbenden, in het bijzonder de vertegenwoordigers van rechthebbenden, zeker wanneer het gaat om de invoering of wijziging van digitale rechten, regelgeving inzake het collectief beheer van rechten en handhavingsbepalingen;

28. moedigt de Oekraïense autoriteiten aan om alle noodzakelijke maatregelen te nemen om illegale activiteiten effectief aan de bron te kunnen aanpakken – zoals maatregelen tegen fabrieken waar optische schijven worden gemaakt waarvan de inhoud auteursrechtelijk is beschermd en tegen websites op het Internet die auteursrechtelijk beschermd materiaal bevatten – en om markten als de Petrovka-markt in Kiev te kunnen zuiveren van illegaal gereproduceerde producten; merkt op dat ook herhaalde en onaangekondigde controles in samenwerking met de rechthebbenden deel moeten uitmaken van dergelijke maatregelen;

29. benadrukt de noodzaak van aanpassing van het huidige gerechtelijk apparaat om intellectuele-eigendomsrechten doeltreffend te kunnen beschermen en te verzekeren dat iedereen die bij illegale handel is betrokken, d.w.z. zowel fabrikanten als verkopers, sneller wordt berecht en veroordeeld; merkt op dat de Oekraïense rechterlijke macht moet worden opgedragen om producten waarvan evident is dat ze illegaal zijn gereproduceerd of dat het gaat om namaak, als regel in beslag te nemen en te vernietigen;

30. dringt er bij de Oekraïense autoriteiten op aan om het hologramsysteem voor auteursrechtelijk beschermde producten in nauw overleg met de rechthebbenden te herzien;

31. dringt er bij de Oekraïense douaneautoriteiten op aan om hun maatregelen tegen de import van illegaal in Rusland geproduceerde compact discs aanzienlijk te intensiveren en de samenwerking met de particuliere sector te verbeteren;

Samenwerking op wetenschappelijk en onderwijsgebied

32. dringt er bij Oekraïne op aan meer prioriteit te geven aan de ontwikkeling van een economisch model dat is gebaseerd op de kenniseconomie en om een beduidend groter deel van het BBP te besteden aan wetenschappelijk onderzoek en de uitwisseling tussen universiteiten; verzoekt de Commissie financiële en technische steun te verlenen;

33. benadrukt dat samenwerking op het gebied van wetenschap, onderzoek en technologie van cruciaal belang is voor de ontwikkeling van de nationale economie en voor het creëren van een gunstig investerings- en innovatieklimaat; is van mening dat om die reden zowel de bilaterale betrekkingen van de EU-lidstaten met Oekraïne als het gemeenschappelijk beleid van de EU-lidstaten ten aanzien van dit land verder moeten worden ontwikkeld;

34. verzoekt de Commissie en de Oekraïense regering om de samenwerking op het gebied van wetenschap, technologie, onderwijs en opleiding te vergroten, en ook bij programma's voor educatief en wetenschappelijk leren, zoals Erasmus Mundus en het Jean Monnet-programma, meer samen te werken; ondersteunt het creëren van hechtere grensoverschrijdende culturele contacten en samenwerking tussen universiteiten en onderzoekscentra;

35. benadrukt dat de EU het Oekraïense onderwijsstelsel moet ondersteunen door het opzetten van hulpprogramma's en financiële stimuleringsmaatregelen voor de ontwikkeling van wetenschappelijk en technologisch onderzoek, hetgeen zal bijdragen aan een grotere en meer duurzame economische groei en aan de culturele en wetenschappelijke ontwikkeling van het land;

Landbouw- en milieuzaken

36. verwelkomt de recente ondertekening van een gemeenschappelijke intentieverklaring met betrekking tot een gestructureerde dialoog over landbouwzaken; benadrukt dat de landbouwsector belangrijke functies vervult met betrekking tot milieubehoud, voedselsoevereiniteit en het maatschappelijk evenwicht met betrekking tot de verschillen in ontwikkeling op het platteland en in de stad, wat kan rechtvaardigen dat voor landbouwproducten hogere tarieven gelden dan voor niet-landbouwproducten;

37. dringt erop aan de boeren- en plattelandsbevolking te ondersteunen door het verbeteren van hun economische en gezondheidssituatie en het ontwikkelen van plattelandsgebieden; benadrukt dat deze hulp moet worden gegeven in de vorm van financiële steun en steun voor infrastructuur, waarbij het voor kleine producenten gemakkelijker moet worden gemaakt om een lening op te nemen, een wegingssysteem voor steun moet worden ingevoerd dat in het voordeel is van kleine en jonge ondernemers, en programma's voor beroepsopleiding moeten worden ontwikkeld; benadrukt tevens de noodzaak van het creëren van regionale netwerken voor de verbinding van stad en platteland en van het verbeteren van de toegang tot informatie in plattelandsgebieden;

38. verzoekt de Commissie besprekingen te starten om toe te werken naar een samenwerking op het gebied van regelgeving met betrekking tot SPS (sanitaire en fytosanitaire normen); verzoekt de Commissie onderhandelingen aan te gaan met Oekraïne over de bescherming van geografische aanduidingen en de resultaten van deze onderhandelingen te verwerken in de toekomstige vrijhandelsovereenkomst;

39. dringt er bij Oekraïne op aan om onmiddellijk de beperkende exportquota voor tarwe op te heffen die in oktober 2006 zijn ingesteld, die niet alleen de eigen landbouwsector ernstige schade hebben toegebracht, maar ook mogelijkheden bieden voor corruptie, omdat gebruik wordt gemaakt van een ondoorzichtig systeem dat op vergunningen is gebaseerd;

40. benadrukt dat het belangrijk is dat Oekraïne als follow-up op de aanneming van de nationale milieustrategie (1998-2008) en de ratificatie van het Protocol van Kyoto milieuprogramma's ontwikkelt betreffende onder meer kernenergie, drinkwaterdistributie en maatregelen tegen de verslechtering van de Zwarte Zee, teneinde de milieuveiligheid van de regio te garanderen;

41. benadrukt de noodzaak om naast de integratie van Oekraïne in het vrijemarktgebied van de EU ook regels voor de certificering van importeurs en exporteurs en vervoersregels vast te stellen en de sanitaire en fytosanitaire regels aan te scherpen, teneinde deze regels met de relevante vigerende EU-regels in overeenstemming te brengen;

Economische betrekkingen met naburige partnerlanden (met inbegrip van Rusland)

42. neemt kennis van de voorwaardelijke aansluiting van Oekraïne bij de "gemeenschappelijke economische ruimte" met Rusland en andere voormalige sovjetrepublieken; brengt in herinnering dat sommige bepalingen in de overeenkomst van voormalige sovjetrepublieken – wanneer ze volledig worden toegepast – mogelijk onverenigbaar zijn met de totstandkoming van een functionerende vrijhandelszone met de EU; verzoekt Oekraïne zijn economische betrekkingen met de Russische Federatie dusdanig vorm te geven dat deze geen belemmering vormen voor de geleidelijke en steeds verdergaande integratie van het land in de communautaire markt;

43. verzoekt de Commissie om zich in te zetten voor een tripartiet overleg tussen Oekraïne, Rusland en de EU dat is gericht op het bevorderen van een klimaat van veiligheid en vrede in de regio, dat Oekraïne in staat zou moeten stellen om zijn onafhankelijkheid te versterken zonder in een isolement te geraken; benadrukt dat de landen moeten worden aangemoedigd om met elkaar in gesprek te gaan over gemeenschappelijke belangen, waartoe in het bijzonder veiligheid en defensie, energie en de ontwikkeling van een in kwantitatief en kwalitatief opzicht meer geschikt transportnetwerk behoort, alsook andere thema's die op de internationale agenda staan;

Slotoverwegingen (waaronder ENP)

44. heeft met instemming kennis genomen van de verklaring die het Oekraïense parlement op 27 februari 2007 heeft aangenomen betreffende de start van de onderhandelingen over een nieuwe PSO met de EU;

45. verwelkomt de participatie van Oekraïne in de stabilisatie van de regio en moedigt het land aan een grotere rol te spelen bij de totstandkoming van overeenkomsten inzake economische samenwerking, in het bijzonder met de buurlanden aan de Zwarte Zee;

46. benadrukt het belang van de snelle inwerkingtreding en toepassing van de visumversoepelings- en overnameovereenkomst met Oekraïne;

47. ondersteunt internationale samenwerking op economische en andere gebieden, vooral wanneer deze een grensoverschrijdend en interregionaal karakter heeft, bijvoorbeeld de organisatie van "EURO 2012" met Polen;

48. verzoekt Oekraïne om een gunstig klimaat voor het midden- en kleinbedrijf (KMO) te creëren en de ondernemingsgeest te bevorderen en het nemen van persoonlijke verantwoordelijkheid aan te moedigen;

49. verzoekt de Commissie en de Oekraïense regering om door te gaan met het monitoren van de invloed van de recente uitbreiding van de EU op de handel tussen de EU en Oekraïne (de monitoring moet gebeuren op basis van de resultaten van een behoorlijke evaluatie); benadrukt het belang van een dialoog over de invloed die de uitbreiding van 2007 op de ontwikkeling van de economische en handelsbetrekkingen heeft gehad, waarbij passende maatregelen kunnen worden geformuleerd voor het verminderen van eventuele economische schade;

50. benadrukt het strategische belang van Oekraïne en verzoekt de Commissie en de lidstaten met klem de toekomstige bilaterale betrekkingen een nieuwe en meer samenhangende dimensie te geven, op basis van grootschalige samenwerking en solidariteit, met respect voor het bijzondere karakter van de banden die door nabuurschap en geschiedenis zijn ontstaan, in het bijzonder met Rusland;

51. maakt zich zorgen over het ontbreken van heldere definities en perspectieven van het ENP en van een strategische langetermijnvisie voor ontwikkeling en stabilisatie in Oost‑Europa; benadrukt dat het noodzakelijk is het integratieproces van Oekraïne tot een werkelijke politieke prioriteit te maken op de agenda van de EU;

52. verlangt eens te meer van de Raad dat in de betrekkingen met alle deelnemers aan het ENP stelselmatig de clausule over de mensenrechten en de democratie wordt toegepast; verzoekt de Raad uit te leggen hoe hij genoemde clausule denkt toe te passen bij de onderhandelingen over een NVO met Oekraïne;

o

o   o

53. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de regering en het parlement van Oekraïne.

• [1]  PB L 49 van 19.2.1998, blz. 3.
• [2]  PB C 287 E van 24.11.2006, blz. 312.
• [3]  Aangenomen teksten, P6_TA(2007)0196.
• [4]  Aangenomen teksten, P6_TA(2007)0355.

TOELICHTING

Oekraïne als partner van de EU

De EU heeft een duidelijk belang bij het versterken en ontwikkelen van zijn economische en politieke banden met Oekraïne. Oekraïne, dat aanzienlijk heeft geprofiteerd van het recente democratiseringsproces, is een van de meest veelbelovende handelspartners van de EU geworden.

De oppervlakte van het land, zijn geschoolde bevolking, zijn gunstige geografische ligging op de grens tussen Europa en Azië en zijn natuurlijke rijkdommen zullen zeker een belangrijke rol spelen bij het vormen van de toekomstige internationale status van Oekraïne en het versterken van de banden van het land met de EU.

Van (post)-sovjet tot democratische staat

Het stereotiepe beeld van Oekraïne als een post-sovjetstaat is niet langer correct en moet snel worden aangepast met het oog op de nieuwe en snel veranderende realiteit in het land. Dit misleidende beeld van het land zou een nadelige invloed kunnen hebben op de inspanningen van Oekraïne om een beter gestructureerde markteconomie en een pluralistische samenleving te ontwikkelen en de samenwerking tussen de EU en Oekraïne moeilijker kunnen maken.

Oekraïne nauwer betrekken bij de EU is geen snel of gemakkelijk proces. Het vereist aan beide zijden inspanningen op veel niveaus: politiek, economisch, cultureel en wetenschappelijk.

De verkiezingen in 2005 en 2006 hebben aangetoond dat de democratie zich sterk heeft geworteld in de Oekraïense samenleving. Hoewel er nog steeds mentaliteitsverschillen bestaan tussen West- en Oost-Oekraïne, groeit het democratische proces en een wijdverbreide cultuur van burgerrechten gestaag in het land.

Twee zielen in Oekraïne

Oekraïne heeft zeker twee zielen: een die Rusland ziet als een "beschermer" en een cultureel (linguïstisch) nauwere bondgenoot en een andere die juist van mening is dat de toekomst van het land binnen de EU ligt.

Deze tegengestelde krachten zullen Kiev zeker problemen geven als ze niet goed worden geleid. Het doel van de komende onderhandelingen tussen de EU en Oekraïne is Oekraïne sterk integreren in de interne markt van de Gemeenschap en de prowesterse keuze van Oekraïne bekrachtigen. Deze optie sluit automatisch een douane-unie met Rusland uit, maar hoeft geen invloed te hebben op de traditionele handelsbetrekkingen tussen Moskou en Oost-Oekraïne. Oekraïne moet echter een onherroepelijke keuze maken. Alleen een coherente en enthousiaste benadering van deze zaak kan het land laten profiteren van een nauwere integratie met de Europese economie en de wereldeconomie. Hoe autonomer dit besluit is, hoe beter het zal zijn voor de toekomst van het land. Economische samenwerking en handel staan niet los van andere gebieden. Ze vormen een voorwaarde voor het opbouwen van een sterker politiek en maatschappelijk vertrouwen.

Vrije economie

Oekraïne mag deze unieke kans om zichzelf te ontwikkelen en zijn economische situatie te verbeteren niet missen. Hiervoor moet Kiev de toetreding tot de WTO versnellen. Lidmaatschap van de WTO bewijst automatisch dat de grote inspanningen die het land na de onafhankelijkheid heeft geleverd om Oekraïne om te vormen van een geleide economie tot een volledig functionerende markteconomie zijn geslaagd. De EU wil Oekraïne graag verder helpen om te voldoen aan alle resterende voorwaarden die toetreding tot de WTO nu nog in de weg staan, maar Kiev moet ook zijn steentje bijdragen.

Hoe sneller dit doel is bereikt, hoe beter het is voor onze bilaterale samenwerking op het gebied van handel en economie. De aanneming van solide WTO-normen en de ondertekening van een vrijhandelsovereenkomst zullen buitenlandse investeringen in Oekraïne vanuit de Gemeenschap en daarbuiten stimuleren.

Modernisering

Het land heeft behoefte aan nieuwe industriële technologieën en modern management. Het bankenstelsel en de verzekeringssector lopen nog achter op hun westerse tegenhangers. De hardwerkende en kundige Oekraïense arbeidspopulatie moet worden geschoold in moderne technologieën. Er moet meer aandacht worden besteed aan het respecteren van ecologische normen en aan de ontwikkeling van een efficiëntere en milieuvriendelijkere landbouw. Het behalen van deze resultaten, die de gehele economische ontwikkeling van het land ongetwijfeld een sterke impuls zullen geven, zal moeilijker of zelfs onmogelijk zijn als Oekraïne niet snel werkt aan een sterkere integratie met de wereldeconomie. Oekraïne moet zich ook sterker inspannen voor het ontwikkelen van een gediversifieerde en exportgerichte industrie, waarin traditionele sectoren als staal en energie niet langer de hoofdmoot vormen.

Het lijdt echter geen twijfel dat als de Oekraïense markt plotseling en zonder voorzorgsmaatregelen wordt opengesteld, dit een ernstige verstoring van de economie van het land tot gevolg zal hebben en zelfs invloed kan hebben op de politieke stabiliteit in Oekraïne. De EU en haar lidstaten, evenals de andere internationale of financiële instellingen die een actieve rol spelen in de economische ontwikkeling van het land, mogen daarom niet in de verleiding komen benaderingen toe te passen die onvoldoende rekening houden met de economische kenmerken en behoeften van Oekraïne.

De rol van Rusland

Het bekrachtigen van de prowesterse keuze van Oekraïne hoeft niet noodzakelijkerwijs te betekenen dat alle traditionele handels- en economische betrekkingen met Rusland en andere voormalige Sovjetrepublieken moeten worden verbroken. Zoals eerder al is gezegd, is er voor Oekraïne een belangrijke rol weggelegd in de politieke en economische integratie van het gebied rond de Zwarte Zee. Op de lange termijn is het belangrijk de basis te leggen voor een betere integratie van de landen rond de Zwarte Zee. Dat zal zeker een positieve invloed hebben op de economische situatie van de hele regio en kan, onder bepaalde voorwaarden, de traditionele vriendschapsband tussen deze landen versterken en zo mogelijk lokale onrust en onenigheid voorkomen. In dat opzicht moet de EU, samen met Rusland, de Verenigde Staten en andere regionale mogendheden zoals Turkije, proberen door middel van onderhandelingen proactiever een oplossing te vinden voor latente conflicten die nog steeds van invloed zijn in landen als Georgië, Armenië, Azerbeidzjan en Moldavië.

Rusland moet een rol spelen in de economische ontwikkeling van Oekraïne. De overeenkomst voor een gezamenlijke economische ruimte die onlangs is voorgesteld door Moskou lijkt echter niet de juiste aanpak te zijn. Als deze volledig ten uitvoer zou worden gelegd, zou hij Oekraïne elke vorm van werkelijke economische soevereiniteit ontnemen en de onafhankelijkheid van het land ernstig onder druk zetten. Idealiter moet er een oplossing worden gevonden die de legitieme claims van Rusland niet schaadt, maar Oekraïne ook niet beperkt in zijn keuzevrijheid. Het is wenselijk dat de Commissie deze doelstelling actief nastreeft in de komende onderhandelingen met de Russische Federatie. Aan de andere kant moet duidelijk zijn dat Oekraïne nu een volledig onafhankelijke staat is met zijn eigen rechten en privileges. Toekomstige bilaterale betrekkingen tussen Rusland en Oekraïne moeten daarom gebaseerd zijn op een vast en consequent respect voor de legitieme rechten van de andere partij.

Naast Rusland kan Oekraïne een belangrijke rol spelen in de kwesties rond Transnistrië en Moldavië. Het is in het belang van Oekraïne en dat van de Gemeenschap dat dit potentiële broeinest van economische en politieke instabiliteit aan de grenzen van de EU zo snel mogelijk wordt weggenomen. In dat opzicht zijn de initiatieven die Oekraïne tot dusver heeft genomen meer dan prijzenswaardig. Ten slotte is het waarschijnlijk dat een hechter partnerschap tussen Oekraïne en de EU het democratiseringsproces in Wit-Rusland zal stimuleren.

Noodzaak van mentaliteitsverandering

Succesvolle invoering van een volledig functionerende markteconomie en groen licht voor kleine particuliere ondernemingen vereist na vijftig jaar in een communistisch systeem een mentaliteitsverandering bij de bevolking. Gerichte scholing wordt daarom noodzakelijk om de modernisering van het land te versnellen. De scholing van het EPP Institute voor lokale afgevaardigden, administrateurs en gemeenschapsvertegenwoordigers is in dat verband een stap in de goede richting. Het onderwijzen en afdwingen van goede praktijken is voor Oekraïne een van de meest efficiënte strategieën om dichter bij lidmaatschap van de EU te komen.

Nieuwe homo economicus

Hoewel dit verslag zich met name richt op handel en economie, mag de menselijke factor niet worden vergeten. De ontwikkeling in politiek, economie en cultuur verloopt niet automatisch en staat niet op zichzelf. Mensen zijn de uitvoerders en scheppers. Een intensievere uitwisseling van individuen en groepen aan de universiteiten en hogescholen, in het bedrijfsleven, bij NGO's, in de culturele wereld en "gewoon" in het toerisme zou zeer nuttig zijn en is iets waarvoor de Unie en Oekraïne zich gezamenlijk zouden moeten inspannen.

Lokale grensoverschrijdende samenwerking

De partnerschappen tussen lokale gemeenschappen in Oekraïne en de EU moeten worden gekoesterd, vooral die tussen gemeenschappen met een vergelijkbare economische structuur. Alleen door meer kennis en intensievere samenwerking kunnen de Europeanen en de Oekraïners elkaar beter leren kennen en ontdekken hoeveel ze gemeen hebben op het gebied van cultuur, waarden en maatschappelijk leven. In dat verband zouden de media een actievere rol moeten spelen om de burgers van Oekraïne en de Gemeenschap nader tot elkaar te brengen.

Vereisten waaraan moet worden voldaan

Er moet zeker nog een heleboel gebeuren om de levensstandaard in Oekraïne op een westers niveau te brengen en te zorgen voor een gepaste mate van welvaart die kan worden gebruikt om de minder bevoorrechte leden van de Oekraïense bevolking te beschermen. Het versterken van de economie van Oekraïne, het overnemen van de WTO-normen en het wegnemen van de beperkingen op de toegang tot de interne markt van de Gemeenschap zijn noodzakelijke voorwaarden, niet alleen voor de economische ontwikkeling van het land, maar ook voor de verdere maatschappelijke en politieke groei.

Transport

Het transport in Oekraïne kan nog beter. Hieraan moet speciale aandacht worden besteed. Oekraïne zou zijn strategische ligging beter kunnen benutten als zijn transportstelsel modern en efficiënt was, en goed was aangesloten op dat van de buurlanden. Om dit doel te bereiken, zijn omvangrijke investeringen noodzakelijk. De Europese Commissie erkent het belang van de transportsector en is al begonnen de verbeteringen in het transportnetwerk van het land te ondersteunen. Er zijn echter meer substantiële investeringen nodig en die kunnen alleen van de internationale markten komen.

Energie

Voor de energiesector geldt hetzelfde. Oekraïne moet zijn transport- en distributiestelsel voor gas verbeteren en de veiligheid van zijn kerncentrales garanderen. Ook moet er een energieplan worden ontwikkeld dat is gericht op het verlagen van het energieverbruik in het land, om een einde te maken aan de onnodige verspilling van energie en de stijging van de productiekosten van Oekraïense industriële goederen. Deze resultaten kunnen alleen worden behaald als het land beter wordt geïntegreerd in de energienetwerken van de Gemeenschap en kan profiteren van de West-Europese knowhow.

Grensdiensten

Lokale praktijken voor grensoverschrijdende handel tussen Oekraïne en Polen (waaronder die die werden toegepast toen Polen kandidaat-lidstaat was) kunnen worden gebruikt als voorbeeld voor grootschalige grensoverschrijdende handel. De nationale douanediensten moeten zowel op centraal niveau als aan de grenzen worden verbeterd. Het belang van betrouwbare en snelle controleprocedures bij grenscontrolepunten voor handel mag niet worden onderschat. Het financiële instrument van het ENP en het Oekraïense actieplan voor de toekomst moeten deze kwestie adequaat aanpakken en ervoor zorgen dat er binnen een redelijke termijn aanzienlijke vooruitgang wordt geboekt. Dezelfde overwegingen zijn van toepassing op de strijd tegen corruptie, een probleem dat de economische situatie van het land ernstig ondermijnt.

De wens van Oekraïne om lid te worden van de EU

Het mag niet worden genegeerd dat Oekraïne duidelijk heeft aangegeven lid te willen worden van de EU. Hoewel de tijd nog niet rijp is voor toetreding, zullen deze langetermijnprojecten voor betere economische samenwerking bijdragen aan het opbouwen van EU-standaarden en zo Oekraïne dichter bij Europa brengen. De EU moet echter minder tweeslachtig en aarzelend zijn in het erkennen van de Europese ambities van Oekraïne en Kiev redelijke perspectieven geven voor de toetreding van het land en hiervoor passende financiële steun leveren.

Europees beleid ten aanzien van Oost-Europa

Ik moet tot mijn spijt constateren dat het ENP dat de Gemeenschap in 2003 heeft gepresenteerd niet altijd succesvol is geweest. Het is wenselijk dat de Commissie, in samenwerking met de Raad en het Parlement, opnieuw gaat nadenken over de hele benadering van Oost-Europa en op een bevredigendere manier reageert op de rechtmatige verwachtingen van de inwoners van deze regio, rekening houdend met het feit dat eventuele verdere politieke of financiële investeringen in het gebied zich zeker zouden terugbetalen in de vorm van meer politieke stabiliteit, betere toepassing van Europese maatschappelijke en milieustandaarden en verbeterde marktpenetraties die gunstig zouden zijn voor zowel de Gemeenschap als de lokale operators.

Verborgen gevaren?

We moeten voorbereid zijn op plotselinge onrusten in de jonge Oekraïense democratie, want die zijn bijna vanzelfsprekend. We moeten niettemin alle oplossende maatregelen steunen die in overeenstemming zijn met de wet, de normen voor mensenrechten en soevereiniteit van de burgers. De huidige polarisatie tussen de pro-Europese en pro-Russische partijen in Oekraïne heeft ook een nuttig leerzaam aspect: de Oekraïense burgers leren ervan en gaan kritisch nadenken over het beleid, de programma's, de toekomstplannen en de partnerschappen met andere landen en dat motiveert hen uiteindelijk een actieve rol te gaan spelen als besluitvormers bij verkiezingen. Dergelijke crises kunnen, indien ze op de juiste wijze worden bestuurd, productief zijn om de democratie sterker te maken.

Oekraïne als partner met een moeilijke taak

Voor een succesvolle overeenkomst is de volledige medewerking van Oekraïne nodig. Om het "wild steppes"-effect te vermijden, moet de EU duidelijk maken dat de ondubbelzinnige regels en de tenuitvoerlegging daarvan een noodzakelijke voorwaarde zijn voor een eerlijke en effectieve oprichting van de vrijhandelszone met Kiev. Deze voorwaarde mag echter niet afhankelijk zijn van enige politieke richting van de regering, of die nu socialistisch, communistisch of liberaal is. De garantie van de waarde ervan is niet gelegen in regeringsvisies, maar in het bewustzijn van de mensen van het specifieke voordeel van veelzijdige, op regels gebaseerde handel en economie.

UITSLAG VAN DE EINDSTEMMING IN DE COMMISSIE

Datum goedkeuring	9.10.2007
Uitslag eindstemming	+: -: 0:	25 0 2
Bij de eindstemming aanwezige leden	Kader Arif, Carlos Carnero González, Daniel Caspary, Christofer Fjellner, Glyn Ford, Béla Glattfelder, Ignasi Guardans Cambó, Eduard Raul Hellvig, Jacky Henin, Sajjad Karim, Caroline Lucas, Marusya Ivanova Lyubcheva, Erika Mann, Helmuth Markov, David Martin, Georgios Papastamkos, Vural Öger, Robert Sturdy, Daniel Varela Suanzes-Carpegna, Zbigniew Zaleski
Bij de eindstemming aanwezige vaste plaatsvervanger(s)	Jean-Pierre Audy, Vasco Graça Moura, Eugenijus Maldeikis, Zuzana Roithová
Bij de eindstemming aanwezige plaatsvervanger(s) (art. 178, lid 2)	Kathalijne Maria Buitenweg, Jean Louis Cottigny, Yannick Vaugrenard