SPRAWOZDANIE w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Hansa-Petera Martina

10.3.2008 - (2007/2215(IMM))

Komisja Prawna
Sprawozdawczyni: Diana Wallis

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie uchylenia immunitetu Hansa‑Petera Martina

(2007/2215(IMM))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając wniosek w sprawie uchylenia immunitetu Hansa-Petera Martina, złożony przez stałego przedstawiciela Republiki Austrii w dniu 24 września 2007 r. i ogłoszony podczas posiedzenia plenarnego w dniu 27 września 2007 r.,

–   wysłuchawszy Hansa-Petera Martina zgodnie z art. 7 ust. 3 Regulaminu,

–   uwzględniając art. 10 Protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich z dnia 8 kwietnia 1965 r. oraz art. 6 ust. 2 Aktu dotyczącego wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich z dnia 20 września 1976 r.,

–   uwzględniając orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 12 maja 1964 r. i 10 lipca 1986 r.[1],

–   uwzględniając art. 57 konstytucji Austrii (Bundes‑Verfassungsgesetz),

–   uwzględniając art. 6 ust. 2 i art. 7 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A6-0071/2008),

1.  podejmuje decyzję o uchyleniu immunitetu Hansa-Petera Martina;

2.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do natychmiastowego przekazania niniejszej decyzji wraz ze sprawozdaniem komisji właściwej odpowiednim władzom Republiki Austrii.

• [1]  Sprawa 101/63 Wagner v. Fohrmann i Krier [1964], Zb.Orz. 195, oraz sprawa 149/85 Wybot v. Faure i inni [1986], Zb.Orz. 2391.

UZASADNIENIE

W dniu 12 października 2007 r. przewodniczący Parlamentu przekazał przewodniczącemu Komisji Prawnej pismo od austriackiego stałego przedstawiciela zawierające prośbę Okręgowego Sądu Karnego w Wiedniu o uchylenie immunitetu parlamentarnego posła Hansa-Petera Martina.

Do pisma od stałego przedstawiciela załączono list od austriackiego Federalnego Ministerstwa Sprawiedliwości oraz list od Okręgowego Sądu Karnego w Wiedniu. List od Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczy uchylenia immunitetu Hansa-Petera Martina zgodnie z art. 10 protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów, natomiast pismo od Okręgowego Sądu Karnego – kwestii uchylania immunitetów posłów do Parlamentu Europejskiego zgodnie z art. 9 protokołu.

Ze względu na fakt, iż nie można uchylić immunitetu przyznanego na mocy art. 9 protokołu, należy przyjąć, że wniosek o uchylenie immunitetu odnosi się do art. 10.

Stan faktyczny

W dniu 6 czerwca 2007 r. spółka Merkur Treuhand Wirtschaftstreuhand- und Steuerberatungs Gesellschaft mit beschränkter Haftung, opierając się na § 152 austriackiego kodeksu karnego, wniosła do Okręgowego Sądu Karnego w Wiedniu prywatne oskarżenie przeciwko Hansowi-Peterowi Martinowi o zniesławienie firmy, ponieważ zarówno na swojej stronie internetowej www.hpmartin.net, jak i w doniesieniu prasowym OTS0189 5 11 0473 NEF0006 agencji prasowej APA‑OTS dotyczącym oskarżeń skierowanym przeciwko niemu (przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych OLAF) w związku z niewłaściwym wykorzystaniem dodatku na pomoc w prowadzeniu sekretariatu utrzymywał on, że w wyniku szeroko zakrojonego i dokładnego dochodzenia ustalono, iż w żadnym wypadku nie dopuścił się on niewłaściwego wykorzystania środków UE, a uchybienie, jakiego się doszukano, dotyczy jedynie formalnego błędu, który popełnił jego ówczesny księgowy Christoph Matznetter, doradca podatkowy pełniący obecnie funkcję sekretarza stanu ds. finansów w rządzie Austrii, który zdaniem H.-P. Martina błędnie zaksięgował trzy służbowe komputery i dwa rachunki telefoniczne jako koszty związane z pomocą w prowadzeniu sekretariatu, a nie jako koszty prowadzenia biura.

Oskarżyciel prywatny, Merkur Treuhand Wirtschaftstreuhand- und Steuerberatungs Gesellschaft mit beschränkter Haftung, uważa, że twierdzenia te stanowią naruszenie reputacji handlowej, ponieważ nazwisko Christopha Matznettera, który przez lata był wspólnikiem i dyrektorem zarządzającym poprzednika prawnego oskarżyciela, jest nierozerwalnie związane z oskarżycielem, a z uwag H.-P. Martina wynika, że zarówno Christoph Matznetter, jak i oskarżyciel to osoby niekompetentne, co zdaniem oskarżyciela sugeruje jego klientom, że świadczone przezeń usługi doradcze i udzielana pomoc są niskiej jakości. Prywatny oskarżyciel oświadcza, że jeden długoletni klient już rozwiązał umowę właśnie z tego powodu. Jako że zdaniem oskarżyciela H.-P. Martin wie, iż w rzeczywistości oskarżyciel nie jest odpowiedzialny za błędy w księgowaniu dodatku na pomoc w prowadzeniu biura, a koszty zaksięgowano na wyraźne polecenie samego H.-P. Martina, dopuścił on się naruszenia reputacji handlowej i powinien ponieść za to stosowną karę.

Oskarżyciel prywatny złożył jednocześnie wniosek o zobowiązanie H.-P. Martina jako właściciela strony internetowej www.hpmartin.net i doniesienia prasowego OTS0189 5 II 0473 NEF0006, opublikowanego przez agencję APA‑OTS, do podania wyroku do wiadomości publicznej, zgodnie z § 34(1) (ewentualnie – § 34(3)) austriackiej ustawy o mediach, oraz do wycofania (usunięcia) tekstu będącego przedmiotem przestępstwa, zgodnie z § 33(1) (ewentualnie – § 33(2)) austriackiej ustawy o mediach.

Mając na uwadze, że powód domaga się zadośćuczynienia w postaci podania wyroku do wiadomości publicznej, usunięcia materiałów ze stron internetowych i pokrycia kosztów, Służba Prawna Parlamentu Europejskiego[1] jest zdania, że Sąd Karny mimo to mógłby zastosować kary przewidziane w §152 austriackiego kodeksu karnego, a więc pozbawienie wolności do sześciu miesięcy lub grzywnę. Taki wyrok nie miałby jednak wpływu na mandat posła H.-P. Martina, ponieważ zgodnie z obowiązującym prawem austriackim poseł do Parlamentu Europejskiego traci swój mandat tylko w przypadku otrzymania wyroku pozbawienia wolności na okres co najmniej jednego roku.

Prawo

H.-P. Martin został oskarżony na podstawie następujących przepisów prawnych:

Austriacki kodeks karny

Naruszenie wiarygodności

§ 152 (1) Każdy, kto niezgodnie z prawdą wygłasza opinie, które są obraźliwe lub zagrażają reputacji, źródłu utrzymania bądź rozwojowi kariery zawodowej innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do sześciu miesięcy lub grzywnie w wysokości nieprzekraczającej 360 wynagrodzeń za jeden dzień pracy. Karę pozbawienia wolności i grzywnę można nałożyć jednocześnie.

(2) Sprawcę wykroczenia ściga się tylko i wyłącznie na wniosek strony pokrzywdzonej.

Austriacka ustawa o mediach

Wycofanie

§ 33(1) Na wniosek oskarżyciela w wyroku w sprawie wykroczenia dotyczącego treści przekazów medialnych orzeka się wycofanie materiałów, które miały zostać rozpowszechnione, lub usunięcie elementu (lub elementów) strony internetowej, w związku z którym zachodzi czyn zabroniony. Bez uszczerbku dla § 446 Kodeksu postępowania karnego to samo dotyczy uniewinnienia zgodnie z § 29(3).

(2) Na wniosek oskarżyciela lub osoby upoważnionej do podejmowania działań prawnych orzeka się wycofanie materiałów w postępowaniu, w ramach którego nie zabiega się o skazanie strony, jeżeli ustalono, że w danym środku przekazu zostały wypełnione obiektywne znamiona czynu zabronionego, a wniesienie oskarżenia przeciwko konkretnej osobie nie jest możliwe, nie złożono wniosku w tej sprawie lub taki wniosek nie został podtrzymany lub jeżeli skazanie nie jest możliwe z powodów, które wykluczają wymierzenie kary. Jeżeli sprawca wykroczenia nie podlegałby karze w świetle przeprowadzonego dowodu prawdy, tego rodzaju dowody udostępnia się właścicielowi środka przekazu, zgodnie z § 29, jako stronie zainteresowanej (§ 41(6)).

(2a) Wycofanie materiałów jest niedopuszczalne w przypadku przytoczenia wypowiedzi strony trzeciej w rozumieniu § 6(2)(4).

(3) Prawo strony upoważnionej do wniesienia prywatnego oskarżenia do dochodzenia wycofania materiałów w postępowaniu, w ramach którego nie zabiega się o skazanie strony, wygasa po upływie sześciu tygodni od dnia, w którym strona dowiedziała się o popełnieniu czynu zabronionego oraz o tym, że nie ma możliwości wniesienia oskarżenia przeciwko określonej osobie lub skazania takiej osoby.

(4) Na własną prośbę właściciel środka przekazu zamiast wycofania materiałów zostaje zobowiązany do zagwarantowania – czy to poprzez skrócenie lub ukrycie tekstu, czy też w jakikolwiek inny odpowiedni sposób – przed upływem stosownego okresu, że jeżeli materiały wciąż będą rozpowszechniane, fragment lub fragmenty, w związku z którymi zachodzi czyn zabroniony, nie będą się już w nich pojawiać.

(5) W przypadku wydania orzeczenia o wycofaniu materiałów w postępowaniu, w ramach którego nie zabiega się o skazanie strony, koszty postępowania ponosi właściciel środka przekazu.

Podanie wyroku do publicznej wiadomości

§ 34(1) Na wniosek oskarżyciela w wyroku w sprawie czynu zabronionego dotyczącego treści przekazów medialnych orzeka się opublikowanie tych fragmentów wyroku, które należy podać do wiadomości w celu poinformowania opinii publicznej o czynie zabronionym i wydanym w związku z nim wyroku skazującym. Fragmenty wyroku, które należy opublikować, wymienia się w sentencji wyroku. W związku z powyższym sąd może skrócić fragmenty wyroku w takiej mierze, w jakiej wydaje się to konieczne ze względu na łatwiejsze zrozumienie jego zasadniczej treści lub w celu ograniczenia rozmiarów tekstu, który należy opublikować.

(2) W przypadku zniesławienia lub podobnego wykroczenia naruszającego reputację danej osoby lub też jeżeli inny czyn karalny na mocy prawa dotyczy okoliczności lub faktów związanych z życiem prywatnym lub rodzinnym danej osoby, podanie wyroku do publicznej wiadomości można orzec jedynie za zgodą strony pokrzywdzonej, nawet jeżeli w celu wniesienia oskarżenia w związku z danym czynem zabronionym nie wymaga się upoważnienia lub już je wydano.

(3) Na wniosek oskarżyciela lub osoby upoważnionej do wniesienia oskarżenia orzeka się podanie wyroku do publicznej wiadomości w postępowaniu, w którym nie zabiega się o skazanie strony, jeżeli ustalono, że w środku przekazu doszło do popełnienia czynu zabronionego i niemożliwe jest ściganie sądowe konkretnej osoby, nie złożono wniosku w tej sprawie lub taki wniosek nie został podtrzymany lub jeżeli skazanie jest niemożliwe z powodów, które wykluczają wymierzenie kary. Stosuje się postanowienia § 33(2) drugie zdanie oraz (3).

(3a) Podanie wyroku do publicznej wiadomości jest niedopuszczalne w przypadku przytoczenia wypowiedzi osób trzecich w rozumieniu § 6(2)(4).

(4) Jeśli czyn zabroniony dotyczący treści przekazów medialnych został popełniony w periodycznym środku przekazu lub publikacji medialnej, podanie wyroku do publicznej wiadomości następuje w tym środku przekazu zgodnie z postanowieniami § 13, z odpowiednimi zmianami; termin upublicznienia rozpoczyna się bezpośrednio po uprawomocnieniu się i doręczeniu wyroku. W odniesieniu do wykonania wyroku stosuje się postanowienia § 20 z uwzględnieniem niezbędnych zmian.

(5) Jeśli periodyczny środek przekazu lub wydawnictwo medialne, w którym popełniono czyn zabroniony dotyczący treści przekazów medialnych, już nie istnieje lub jeśli czyn zabroniony został popełniony w innym niż periodyczny lub w zagranicznym środku przekazu lub wydawnictwie medialnym orzeka się podanie wyroku do publicznej wiadomości w innym periodycznym środku przekazu lub wydawnictwie medialnym. Koszt takiego podania wyroku do publicznej wiadomości włącza się do kosztów postępowania. W odniesieniu do wykonania wyroku stosuje się postanowienia § 46.

(6) W przypadku wydania orzeczenia o podaniu wyroku do publicznej wiadomości w postępowaniu, w ramach którego nie zabiega się o skazanie strony, koszty postępowania ponosi właściciel środka przekazu (wydawca).

Do sprawy odnoszą się następujące postanowienia dotyczące immunitetu poselskiego:

Protokół w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich

Art. 10

Podczas sesji Parlamentu jego posłowie korzystają:

a) na terytorium swojego państwa – z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa;

b) na terytorium innego państwa członkowskiego – z immunitetu chroniącego przed zatrzymaniem oraz immunitetu jurysdykcyjnego.

Immunitet chroni także posłów podczas ich podróży do i z miejsca, gdzie odbywa się posiedzenie Parlamentu Europejskiego.

Nie można powoływać się na immunitet w przypadku schwytania posła na gorącym uczynku, nie może on również stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Parlament Europejski prawa uchylenia immunitetu w odniesieniu do któregokolwiek ze swoich posłów.

Biorąc pod uwagę, że czyny zabronione, o jakie oskarżony jest Hans-Peter Martin, miały miejsce w Austrii, postępowanie odbywa się w Austrii, a Hans-Peter Martin jest austriackim posłem do Parlamentu Europejskiego, korzysta on z immunitetu przysługującego posłom do parlamentu [Austrii].

Immunitet poselski w Austrii reguluje art. 57 Bundes-Verfassungsgesetz (Związkowej ustawy konstytucyjnej Republiki Austrii).

Art. 57.

(1) Posłowie do Rady Narodowej nie mogą być pociągani do odpowiedzialności za głosowanie podczas wykonywania swego mandatu, mogą natomiast podczas trwania kadencji odpowiadać za ustne lub pisemne sformułowania, ale tylko przed Radą Narodową.

(2) Posłowie do Rady Narodowej mogą być aresztowani za dokonanie czynu karalnego tylko za zgodą Rady Narodowej, z wyjątkiem zatrzymania na gorącym. Zgoda Rady Narodowej wymagana jest także w przypadku przeszukania mieszkania posła do Rady Narodowej.

(3) Poza tym posłowie do Rady Narodowej mogą być poddani oficjalnemu śledztwu za czyn karalny bez zgody Rady Narodowej jedynie w przypadku, jeśli czyn ten w sposób wyraźny nie jest związany z działalnością polityczną danego posła. Właściwy organ powinien jednak domagać się od Rady Narodowej podjęcia decyzji stwierdzającej istnienie takiego związku, jeżeli zażąda tego zainteresowany poseł lub jedna trzecia członków stałej komisji przedmiotowo właściwej dla tej sprawy. W przypadku zgłoszenia takiego żądania wszystkie urzędowe czynności śledcze powinny zostać bezzwłocznie zaniechane lub zawieszone.

(4) We wszystkich takich przypadkach nieustosunkowanie się przez Radę Narodową do odnośnego wniosku organu powołanego do prowadzenia śledztwa w ciągu ośmiu tygodni uznawane jest za wyrażenie przez nią zgody na prowadzenie śledztwa; w celu podjęcia przez Radę Narodową w wymaganym terminie decyzji jej przewodniczący powinien wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie głosowania w tej sprawie nie później niż w przedostatni dzień przed upływem tego terminu. Czas pomiędzy sesjami Rady nie jest zaliczany do tego okresu.

(5) W przypadku zatrzymania na gorącym uczynku właściwy organ powinien bezzwłocznie powiadomić o tym fakcie przewodniczącego Rady Narodowej. Na żądanie Rady Narodowej, a w okresie między sesjami na żądanie stałej komisji przedmiotowo właściwej dla tych spraw, areszt powinien zostać uchylony lub w ogóle czynności śledcze powinny zostać zaniechane.

(6) Immunitet poselski traci moc z dniem zwołania nowo wybranej Rady Narodowej, a w organach Rady Narodowej, które wykonują swoje funkcje po tej dacie, z chwilą zakończenia pracy tych organów.

(7) Szczegółowe postanowienia zawiera ustawa związkowa o regulaminie Rady Narodowej.

Ustępem właściwym dla celów niniejszego artykułu jest ust. 3, zgodnie z którym bez zgody parlamentu krajowego posła można pozwać jedynie za popełnienie czynu zabronionego, który nie jest w sposób wyraźny związany z działalnością polityczną danego posła.

Dalsze rozważania

W piśmie z dnia 7 lutego 2008 r., skierowanym do sprawozdawcy, które zostało przekazane członkom Komisji Prawnej, oraz w trakcie przesłuchania w komisji w dniu 25 lutego 2008 r. Hans-Peter Martin stwierdził, że oskarżenie prywatne, do którego odnosi się wniosek o uchylenie immunitetu, zostało poprzedzone powództwem cywilnym (nadal w toku) „w tej samej sprawie i w takim samym celu”, wniesionym przez tę samą firmę, uważającą się za następczynię spółki Merkur Treuhand, która wykonywała obowiązki płatnika należności w imieniu Hansa-Petera Martina w okresie, do którego odnosi się dana sprawa i na czele której stała osoba będąca obecnie „politykiem socjaldemokratycznym”.

Hans-Peter Martin podkreśla, że nie dąży do zachowania immunitetu w postępowaniu cywilnym. „Jeśli zostanę uznany winnym naruszenia reputacji [powoda], będą musiał zapłacić, i wtedy immunitet mnie nie chroni”.

Utrzymuje jednak, że „niespotykane jest, a o ile wiem, w innych krajach nawet niemożliwe, wnoszenie dodatkowej skargi prywatnej w tej samej sprawie do sądu karnego”. W piśmie z dnia 7 lutego 2008 r. argumentuje, że „wniosek o uchylenie mojego immunitetu w oparciu o powództwo prywatne [...] ma charakter polityczny. Opiera się bezpośrednio na mojej pracy parlamentarzysty wykonującego działalność parlamentarną i ma na celu wyrządzenie szkody mojej reputacji”.

Odnotowuje się, że Hans-Peter Martin poinformował ponadto komisję, że toczą się rozmowy mające na celu osiągnięcie porozumienia pozasądowego.

Notatka analityczna

Pytanie, na które należy odpowiedzieć, dotyczy kwestii, czy domniemane fakty stanowiące przestępstwo, o które oskarżony jest Hans-Peter Martin, są w wyraźny sposób związane z jego działalnością polityczną w rozumieniu art. 57 ust. 3 Bundes-Verfassungsgesetz.

Uznaje się, że kwestia sporna, tzn. kto ponosi odpowiedzialność za błąd w księgowaniu – poseł czy osoba dokonująca w jego imieniu płatności – nie wiąże się z polityczną działalnością Hansa-Petera Martina. Jest to spór pomiędzy posłem i osobą świadczącą usługi.

Jeśli chodzi o istnienie wystarczających dowodów na fumus persecutionis, które uzasadniałyby odmowę uchylenia przez Parlament immunitetu Hansa-Petera Martina, fakt, że niespotykane wydaje się wnoszenie równoległego powództwa karnego i cywilnego w oparciu o te same fakty sam w sobie nie stanowi o stosowaniu fumus. Ponadto powództwo zostało wniesione przez osobę świadczącą usługi, będącą prawnym następcą firmy związanej z „politykiem socjaldemokratycznym”, który, jak sugeruje Hans-Peter Martin, stoi za sprawą sądową, a nie przez tę firmę czy przez samego polityka. Hans-Peter Martin poinformował ponadto Komisję Prawną, że toczą się rozmowy mające na celu osiągnięcie porozumienia pozasądowego, co wyraźnie wskazuje na poważny charakter sporu.

W konsekwencji uznaje się, że immunitet poselski Hansa-Petera Martina powinien zostać uchylony.

• [1]  Opinia prawna z dnia 25 lutego 2008 r., SJ-0066/08.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia	10.3.2008
Wynik głosowania końcowego	+: –: 0:	17 1 0
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego	Titus Corlăţean, Othmar Karas, Piia-Noora Kauppi, Klaus-Heiner Lehne, Katalin Lévai, Antonio Masip Hidalgo, Manuel Medina Ortega, Hartmut Nassauer, Aloyzas Sakalas, Francesco Enrico Speroni, Diana Wallis, Rainer Wieland, Jaroslav Zvěřina, Tadeusz Zwiefka
Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego	Mogens Camre, Vicente Miguel Garcés Ramón, Georgios Papastamkos, Dagmar Roth-Behrendt