SPRAWOZDANIE w sprawie konkurencji: badanie sektorowe w sprawie bankowości detalicznej

15.5.2008 - (2007/2201(INI))

Komisja Gospodarcza i Monetarna
Sprawozdawca: Gianni Pittella

Procedura : 2007/2201(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A6-0185/2008
Teksty złożone :
A6-0185/2008
Teksty przyjęte :

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie konkurencji: badanie sektorowe w sprawie bankowości detalicznej

(2007/2201(INI))

Parlament Europejski,

- uwzględniając komunikat Komisji w sprawie badania sektorowego na podstawie art. 17 rozporządzenia 1/2003 w sprawie bankowości detalicznej (COM(2007)0033),

- uwzględniając pierwsze sprawozdanie okresowe z dnia 12 kwietnia 2006 r. w sprawie kart płatniczych i drugie sprawozdanie okresowe z dnia 17 lipca 2006 r. w sprawie rachunków bieżących i usług pokrewnych,

- uwzględniając zieloną księgę w sprawie detalicznych usług finansowych na jednolitym rynku (COM(2007)0226),

- uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Jednolity rynek Europy XXI wieku” (COM(2007)0724),

- uwzględniając ostatnią decyzję w sprawie wielostronnych opłat interchange pobieranych przez Mastercard w EOG (COMP 34/579 MasterCard),

- uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/48/WE z dnia 14 czerwca 2006 odnoszącą się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (przekształcenie)[1] (dyrektywa dotycząca wymogów kapitałowych) oraz dyrektywę 2006/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie adekwatności kapitałowej przedsiębiorstw inwestycyjnych i instytucji kredytowych (przekształcenie)[2] (dyrektywa dotycząca adekwatności kapitałowej),

- uwzględniając dyrektywę 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego[3] (dyrektywa w sprawie usług płatniczych),

- uwzględniając stanowisko przyjęte w drugim czytaniu w dniu 16 stycznia 2008 r. w celu przyjęcia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 80/102/EWG[4] (projekt dyrektywy w sprawie kredytu konsumenckiego),

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie białej księgi na temat polityki w dziedzinie usług finansowych na lata 2005-2010[5],

- uwzględniając swoją rezolucję z dnia 4 lipca 2006 r. w sprawie większej konsolidacji usług finansowych[6],

- uwzględniając art. 45 Regulaminu,

–       uwzględniając sprawozdanie Komisji Gospodarczej i Monetarnej (A6-0185/2008),

A. mając na uwadze, że dobrze funkcjonujący zintegrowany rynek finansowy stanowi warunek niezbędny do realizacji celów agendy lizbońskiej w celu zapewnienia Unii Europejskiej najbardziej konkurencyjnej i dynamicznej, opartej na wiedzy gospodarki na świecie, zapewniającej możliwość trwałego wzrostu gospodarczego oraz większej liczby lepszych miejsc pracy,

B. uznając kluczową rolę, jaką bankowość detaliczna odgrywa w przenoszeniu, odpowiednio, warunków polityki monetarnej na rynek, w szczególności w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) oraz konsumentów,

C. mając na uwadze, że do celów realizacji planu działań w zakresie usług finansowych oraz zapewnienia konsumentom i przedsiębiorstwom handlu detalicznego możliwości czerpania pełnych korzyści niezbędna jest poprawa detalicznych usług finansowych,

D. mając na uwadze, że podstawowe usługi bankowe, takie jak otwarcie konta bankowego, stanowią prawo każdego obywatela,

E. biorąc pod uwagę znaczenie sektora bankowości detalicznej dla gospodarki UE pod względem wzrostu i zatrudnienia, a także jego znaczenie dla konsumentów i MŚP,

F. biorąc pod uwagę trudności związane z harmonizacją polityki ochrony konsumentów w Unii Europejskiej i naturalną złożoność produktów finansowych,

G. biorąc pod uwagę znaczenie polityki konkurencji UE dla wprowadzenia rynku wewnętrznego i dobrego funkcjonowania rzeczywiście równych reguł gry dla wszystkich podmiotów,

H. mając na uwadze, że różnorodność modeli prawnych oraz celów biznesowych podmiotów finansowych w sektorze bankowości detalicznej (banki, banki oszczędnościowe, spółdzielnie, itd.) stanowi podstawową zaletę gospodarki UE wzbogacającą ten sektor, odpowiadającą pluralistycznej strukturze rynku i pomagającą zwiększyć konkurencję na rynku wewnętrznym,

I. biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia równowagi pomiędzy wysokim stopniem ochrony konsumentów i właściwym funkcjonowaniem rynku wewnętrznego,

Kwestie ogólne

1.  wspiera zintegrowane podejście Komisji obejmujące wspieranie polityk rynku wewnętrznego i dobrze ukierunkowane badania sektorowe; niemniej jednak wyraża ubolewanie z powodu terminu tego badania sektorowego oraz faktu, że nie zbadano, w jaki sposób warunki polityki monetarnej przenoszone są na rynek detaliczny i zachęca Komisję do kontynuacji swoich prac, kiedy tylko dyrektywy w sprawie adekwatności kapitałowej, jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA) i w sprawie usług finansowych oraz dyrektywa w sprawie kredytu konsumenckiego przyniosą skutki w praktyce;

2.  wyraża ubolewanie, że badanie sektorowe nie bierze dostatecznie pod uwagę szczególnego charakteru ściśle regulowanego sektora bankowego i znaczenia kultury, zwyczajów i języków w wyborze przez konsumentów produktów finansowych; uznaje, że brak mobilności klientów w Unii Europejskiej podyktowany jest często długotrwałymi relacjami opierającymi się na zaufaniu, które często tworzą się pomiędzy bankiem a konsumentem; wyraża zaniepokojenie, że dokonywana przez Komisję ocena integracji rynku opiera się na zbyt małej liczbie wskaźników ekonomicznych i w związku z tym może nienależycie odzwierciedlać właściwości odnośnego sektora;

3.  przypomina, że polityka konkurencji stanowi skuteczny instrument tworzenia rynku wewnętrznego, ale dążenie do większej konkurencji ani nie powinno prowadzić do gorszego zarządzania ryzykiem w sektorze bankowym, ani zagrażać stabilności szczególnie ważnego i strategicznego sektora gospodarki światowej; podkreśla, że zaufanie konsumentów jest niezbędne do dalszego rozwoju usług finansowych oraz że promowanie przekazywania konsumentom informacji dotyczących usług finansowych jest konieczne do wzmocnienia roli konsumentów jako uczestników rynku;

4.  zauważa, że wysoce zróżnicowane ramy regulacyjne stanowią utrudnienie w rozwoju transgranicznych dostaw usług bankowych; popiera zatem inicjatywę Komisji zmierzającą do ponownego rozpoczęcia rozpatrywań dotyczących dyrektywy 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. w sprawie sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość[7], które muszą również objąć przegląd dyrektyw w sprawie handlu elektronicznego[8] oraz podpisów elektronicznych[9] w celu skutecznego umożliwienia im osiągnięcia wytyczonych celów;

5.  stoi na stanowisku, że nawet wdrożenie przepisów dotyczących prania pieniędzy może stanowić przeszkodę dla mobilności konsumentów w odniesieniu na przykład do otwierania transgranicznych rachunków bieżących, biorąc pod uwagę różnorodne wymogi dotyczące identyfikacji oraz weryfikacji, które muszą spełniać banki; wzywa Komisję do oceny wpływu przepisów zawartych w prawodawstwie dotyczącym prania pieniędzy na mobilność konsumentów;

Mobilność konsumentów

6.   zwraca się do Komisji o podejmowanie działań na rzecz ułatwiania mobilności konsumentów oraz o monitorowanie postępów czynionych przez państwa członkowskie w pozwalaniu konsumentom na łatwiejsze zmiany usługodawców, tym samym wzmacniając zdrową konkurencję pomiędzy usługodawcami; oczekuje zapewnienia, w możliwie największym stopniu, ciągłości obsługi nawet po zamknięciu rachunku bieżącego lub zmianie usługodawcy i uniknięcia kosztownego nakładania się usług;

7.  podkreśla, że uproszczenie przepisów w zakresie usług finansowych oraz znoszenie barier utrudniających mobilność konsumentów nie powinno prowadzić do obniżenia standardów ochrony konsumentów w państwach członkowskich;

8.  zaleca dopuszczanie jedynie uzasadnionych kosztów za zamykanie rachunków, jeśli w ogóle takie mają istnieć, w celu wspierania mobilności i konkurencji; zachęca przemysł bankowy do zapewnienia najlepszych praktyk w sprawie szybkich i skutecznych procedur zmiany rachunków, biorąc pod uwagę zarówno okres realizacji procedury, jak i związane z nią koszty; uważa, że zmiana rachunków bieżących nie powinna przynosić szkód konsumentom; sprzeciwia się wszelkim zbędnym powiązaniom umownym utrudniającym mobilność konsumentów;

9.  podkreśla, że w odniesieniu do sprzedaży wiązanej należy wprowadzić wyraźne rozróżnienie z jednej strony pomiędzy połączeniami produktów korzystnymi zarówno dla konsumenta, jak i dla banku i wspólnymi dla wszystkich gałęzi gospodarki, a praktykami wynikającymi z nieuczciwej konkurencji z drugiej;

10. uznaje, że dostęp do podstawowych usług finansowych, takich jak otwarcie konta bankowego, stanowi prawo każdego i wzywa Komisję do określenia przeszkód stojących na drodze do korzystania z tego prawa oraz najlepszych praktyk w tym zakresie stosowanych w sektorze detalicznych usług finansowych;

Informacje i przejrzystość

11. uważa, że informacje dla konsumentów mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia konkurencji wśród banków; zwraca się o udzielenie informacji, które są lepszej jakości i bardziej czytelne i stąd dostępne dla konsumentów; uważa, że obecnie uzyskanie takich informacji zbyt często pochłania za dużo czasu i jest uciążliwe dla konsumentów;

12. uznaje, że istnieje napięcie pomiędzy zapobieganiem przeładowaniu informacjami a dostarczaniem konsumentom wystarczających informacji; popiera przedkładanie jakości informacji nad ilość; wzywa zatem Komisję, aby zaprosiła organizacje konsumenckie do zdefiniowania, które informacje uznają za konieczne, aby umożliwić konsumentom dokonywanie odpowiednich wyborów;

13. zwraca się do Komisji o podjęcie działań mających na celu zapewnienie, że oprócz obowiązujących przepisów krajowych, przedmiotowy przemysł dostarczać będzie konsumentom przed otwarciem rachunku zwięzłego zestawienia wyszczególniającego wszystkie koszty, w tym koszty zamknięcia rachunku, jeśli takie istnieją, w porównywalny sposób w całej Unii Europejskiej; wzywa Komisję do złożenia wniosków legislacyjnych w tej sprawie, na wypadek, gdyby sektor ten nie wypełniał swojego zobowiązania;

14. z zadowoleniem przyjmuje przeprowadzone przez Komisję badania ram regulacyjnych dla detalicznych produktów inwestycyjnych i ufa, że doprowadzi to do lepszego ujawniania kosztów, ryzyka oraz warunków, i tym samym zapewni przydatne porównania na poziomie transgranicznym;

15. zaleca stworzenie jednolitego standardu europejskiego, umożliwiającego usługodawcom dostarczanie klientom informacji na temat swoich podstawowych produktów oraz związanych z nimi kosztów i warunków w celu umożliwienia ich łatwego i przejrzystego porównania, w przypadkach, w których nie pozwalają na to obecnie produkty powiązane; wzywa do ujawniania na żądanie kosztów łańcucha wartości detalicznych produktów finansowych celem zapewnienia równych reguł konkurencji; sugeruje, aby przemysł ten pracował nad możliwością stworzenia ogólnoeuropejskiej wyszukiwarki umożliwiającej łatwe i darmowe porównywanie usług na poziomie transgranicznym;

Edukacja konsumenta w dziedzinie bankowości detalicznej

16.  wzywa do rozwijania programów edukacji w zakresie finansów nakierowanych na poziom świadomości konsumentów w odniesieniu do możliwości, jakimi dysponują w zakresie zarządzania pieniędzmi;

17. wspiera wysiłki Komisji oraz przedstawicieli przemysłu usług finansowych zmierzające do podniesienia poziomu wiedzy konsumentów na temat produktów związanych z usługami finansowymi oraz realizowania programów edukacyjnych w tej dziedzinie, jako że informacje dostarczane przez dostawców produktów związanych z usługami finansowymi muszą również być rozumiane i wykorzystywane przez konsumentów;

18. przypomina znaczenie rozwijania edukacji z dziedziny finansów jako uzupełnienia dla odpowiedniej ochrony konsumenta, szczególnie w dziedzinie bankowości detalicznej (na przykład w odniesieniu do pożyczek, hipoteki, zróżnicowanego i bezpiecznego oszczędzania i inwestowania); wzywa państwa członkowskie oraz sektor bankowy do podjęcia oraz skoordynowania środków mających na celu podniesienie poziomu wiedzy z zakresu finansów wśród obywateli, w tym dzieci, młodzieży, pracowników i emerytów, w celu kształcenia konsumentów i wzmocnienia ich świadomości, tak aby mogli oni wyszukiwać lepsze, tańsze i bardziej odpowiednie produkty i usługi, a także w celu zwiększenia konkurencji, jakości i innowacji w przemyśle bankowym; przypomina, że pewni inwestorzy mogą zapewnić dodatkową płynność rynkom kapitałowym;

19. wzywa państwa członkowskie do rozważenia powołania instytucji niezależnego krajowego rzecznika odpowiedzialnego za usługi finansowe;

Kredyty – rejestry i pośrednicy

20. podkreśla znaczenie wiarygodnych danych kredytowych i danych o oszustwach dla banków i innych podmiotów udzielających kredytów, dostępnych na zasadzie rzetelności i przejrzystości; niemniej jednak kładzie nacisk na konieczność ochrony danych osobowych konsumentów; zwraca się do Komisji o określenie przeszkód stojących na drodze do wymiany danych oraz o złożenie wniosków dotyczących interoperacyjności rejestrów danych, jednocześnie przestrzegając praw konsumentów do prywatności, jak również ich praw do dostępu i sprostowania; uważa, że konsumenci winni być informowani w razie dotyczących ich transgranicznych zapytań na temat ich danych kredytowych; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że Komisja zamierza powołać grupę ekspertów ds. historii kredytowej, która ma pomóc Komisji w opracowaniu wyżej wspomnianych środków;

21. wzywa Komisję do intensyfikacji swoich działań odnośnie do pośredników kredytowych (agentów) w celu zapewnienia ochrony konsumentów i unikania niewłaściwych praktyk sprzedaży, które są szczególnie szkodliwe dla bardziej narażonych na nie grup konsumenckich; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do opublikowania badań obejmujących analizę rynku pośrednictwa kredytowego w UE, stanowiących przegląd jego ram regulacyjnych oraz badających, czy jakiekolwiek przepisy szkodzą konsumentom;

22. zwraca się do Komisji o wyraźne określenie oraz harmonizację zakresów odpowiedzialności i obowiązków pośredników kredytowych kierując się zasadą „taki sam biznes, takie samo ryzyko, takie same reguły”, ponieważ często pojawiają się problemy w związku ze sprzedażą, zarządzaniem i wykonywaniem umów dotyczących usług finansowych; zauważa, że niezróżnicowane, mające pasować do wszelkich okoliczności podejście negatywnie wpłynęłoby na różnorodność produktów; zwraca uwagę Komisji na różnicę pomiędzy informacjami, które muszą być przejrzyste, zwięzłe, czytelne i darmowe, a specyficznymi usługami doradczymi dla klienta;

Współpraca pomiędzy bankami

23. z zadowoleniem przyjmuje dalsze prowadzone przez Komisję badania dotyczące współpracy pomiędzy bankami zmierzające do ocenienia, w jakich przypadkach taka współpraca mogłaby skutkować korzyściami ekonomicznymi i korzyściami dla konsumenta oraz czy mogłaby ona prowadzić do ograniczenia konkurencji; podkreśla jednak, że współpraca między bankami, na przykład instytucjami kredytowymi działającymi w zdecentralizowanych sieciach, może przynieść korzyści gospodarcze i korzyści dla konsumentów, i że w związku z tym konieczna jest drobiazgowa analiza oraz bezstronne podejście;

24. uważa, że banki oszczędnościowe i spółdzielcze, jak również inne instytucje kredytowe, w znacznym stopniu przyczyniają się do finansowania lokalnej gospodarki oraz do rozwoju wewnętrznego potencjału regionów, a także ułatwiają wszystkim konsumentom dostęp do usług finansowych; podkreśla, że pluralistyczne rynki bankowe i różnorodność usługodawców stanowią warunki wstępne dla istnienia konkurencji na całym rynku bankowym UE, pod warunkiem, że nie jest zakłócana konkurencja oraz że zagwarantowane są równe reguły dla wszystkich uczestników rynku, zgodnie z zasadą „taki sam biznes, takie samo ryzyko, takie same reguły”;

25. twierdzi, że niedyskryminacyjna współpraca pomiędzy niezależnymi podmiotami kredytowymi – która, w związku z tym, że nadal konkurują one ze sobą, jest wydajna i zapewnia większą interoperacyjność oraz różnorodność usług dla konsumentów końcowych – może pomóc temu sektorowi funkcjonować oraz może przyczynić się do osiągnięcia celów postawionych w ust. 12;

Systemy płatności

26. jest przekonany, że SEPA i dyrektywa w sprawie usług płatniczych powinny rozwiązać problem fragmentacji i braku konkurencji, ujawniony w wyniku sektorowego badania infrastruktur płatniczych; przypomina, że pierwszy etap wprowadzania SEPA został rozpoczęty dnia 28 stycznia 2008 r. i wymaga zintegrowanych platform rozrachunkowo-rozliczeniowych, funkcjonujących na podstawie tych samych zasad i norm technicznych; podkreśla, że dostęp do SEPA powinien być sprawiedliwy i otwarty, i że przy zarządzaniu należy brać pod uwagę wszystkie zainteresowane strony objęte systemem, nie tylko instytucje finansowe; przypomina także, że zgodnie z dyrektywą w sprawie usług finansowych nie powinna istnieć dyskryminacja związana z dostępem do systemów płatności poza tą, która jest niezbędna do zabezpieczenia się przed ryzykiem oraz do ochrony stabilności finansowej i operacyjnej; zauważa, że zgodnie z zasadą neutralności polityki wspólnotowej, ani jedna z metod płatniczych nie powinna być przedkładana nad inną, a koszty związane z korzystaniem z różnych systemów płatniczych winny być przejrzyste, tak aby konsumenci mogli wybierać własny sposób płatności dysponując pełną wiedzą na ten temat;

27. wzywa Komisję do zbadania, czy transpozycja dyrektywy w sprawie usług płatniczych powoduje zmniejszenie liczby dostawców rozliczeniowych usług płatniczych oraz do podjęcia natychmiastowych działań w przypadku osiągnięcia przez głównych dostawców pozycji monopolowej, która mogłaby ograniczyć konkurencję;

28. zwraca uwagę, że Komisja oraz liczne krajowe organy zajmujące się kwestiami konkurencji wielokrotnie stwierdzały, że wielostronne opłaty interchange (MIF) nie są jako takie zakazane na mocy art. 81 traktatu WE; zwraca jednak uwagę, że Komisja koncentrowała się ostatnio na zgodności systemu MIF ze wspólnotowym prawem w zakresie konkurencji; zaleca Komisji zaproponowanie jasnych wytycznych oraz wskazówek mających na celu poprawienie niedoskonałości rynku; przypomina Komisji o znaczeniu, jakie pewność prawna ma dla uczestników rynku jak również dla nowych podmiotów wchodzących na rynek, aby rozwijali i unowocześniali swoje usługi;

29. jest zdania, że istnieje silna potrzeba lepszego wyjaśnienia metodologii i zasad zarządzania wielostronnymi opłatami interchange z tytułu dokonania płatności kartą i mechanizmem służącym obliczaniu opłat międzybankowych z tytułu pobrania środków z automatu bankowego lub dokonania płatności bez użycia karty; przypomina, że systemy bezpośredniego obciążania rachunków i przelewów bankowych, takie jak te w ramach SEPA, wspierają usługi, które oferowane są wspólnie przez dwóch dostawców usług płatniczych i o które wnosi wspólnie dwóch konsumentów, dające korzyści ekonomiczne ze względu na skutki funkcjonowania tych sieci; proponuje, aby Komisja ustaliła i podała do wiadomości wszystkim zainteresowanym stronom kryteria, na podstawie których podmioty działające na rynku określają metodologię, którą należy stosować do obliczania wysokości wielostronnych opłat interchange, którą Komisja może wziąć w związku z tym pod uwagę, w celu zapewnienia rzeczywiście równych reguł gry i egzekwowania wszystkich reguł konkurencji;

30. przypomina Komisji, że skoncentrowanie się na opłatach i cenach jest równie ważne, jak osiągnięcie większej przejrzystości przemysłu w informowaniu konsumentów o właściwościach produktów i usług płatniczych oraz ich prawach i obowiązkach jako użytkowników, co pobudza w rezultacie większą konkurencję na rynku;

*

* *

31. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Europejskiemu Bankowi Centralnemu oraz Komitetowi Europejskich Organów Nadzoru Bankowego.

  • [1]  Dz.U. L 177 z 30.6.2006, s. 1.
  • [2]  Dz.U. L 177 z 30.6.2006, s. 201.
  • [3]  Dz.U. L 319 z 5.12.2007, s. 1.
  • [4]  Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0011.
  • [5]  Teksty przyjęte, P6_TA(2007)0338.
  • [6]  Teksty przyjęte, P6_TA(2006)0294.
  • [7]       Dz.U. L 271 z 9.10.2002, s. 16.
  • [8]       Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz. U. L 178, 17.7.2000, s. 1).
  • [9]       Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z dnia 13 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych (Dz. U. L 13, 19.1.2000, s. 12).

UZASADNIENIE

Kwestie ogólne

Należy przyjąć z zadowoleniem, że w swoim badaniu sektorowym Komisja skoncentrowała uwagę na poziomie efektywności i funkcjonowaniu takiego sektora, jak sektor bankowości detalicznej, który jest szczególnie wrażliwy, ponieważ przedsiębiorstwa tego sektora świadczą usługi rodzinom oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, a także ponieważ nadal jest to najważniejszy podsektor bankowy, którego udział w łącznej działalności UE pod względem dochodów brutto wynosi ponad 50%.

Badanie Komisji może budzić wątpliwości, co do niektórych metod zastosowanych do celów porównania rzeczywistej sytuacji na poszczególnych rynkach i poszczególnych systemów krajowych, niemniej jednak badanie to daje bardzo dokładny i rzeczywisty obraz, wyjaśniając funkcjonowanie rynku, zwracając uwagę na jego podstawowe wady i rozważając, jak je usunąć za pomocą reguł konkurencji.

W omawianym badaniu sektorowym zwrócono uwagę na pewne zagrożenia, które w pełni podziela sprawozdawca, w odniesieniu do konkurencji w sektorze systemów płatności, szczególnie systemów płatności kartą, do rejestrów kredytów i przede wszystkim, do ustalania cen i polityki przez operatorów bankowych. W odniesieniu do działalności banków spółdzielczych i oszczędnościowych, Komisja nie docenia niektórych cech tych banków, takich jak ich obecność na obszarach uważanych za peryferyjne, stopień do jakiego są one zakorzenione na danym terytorium i ich rola społeczna. Należy podkreślić, że te ostatnie z ww. cech są szczególnie istotne również ze względu na efektywność usług.

Wnioski badania sektorowego wyraźnie wskazują konieczność stworzenia środowiska większej konkurencji pomiędzy usługodawcami, szczególnie tymi, którzy działają na rynku detalicznym, a ponadto na fakt, że poprzez osiągnięcie tych celów konsumenci europejscy będą mogli w pełni korzystać z rynku wewnętrznego.

Sprawozdawca uważa, że proste środki samoregulacji sektora bankowego stanowią nieodpowiedni instrument poprawy efektywności usług detalicznych. Dlatego wskazanym byłoby podjęcie europejskiej inicjatywy legislacyjnej w celu zapewnienia efektywności rynkowej i zapewnienia konsumentom lepszych ofert. Komisja powinna zatem przyjąć odpowiednie środki, zarówno poprzez egzekwowanie prawa ochrony konkurencji, jak i poprzez podejmowanie inicjatyw politycznych.

1. - Usługi bankowe

Usługi bankowe stanowią szczególny przypadek, ponieważ wzajemne zaufanie pomiędzy bankami i klientami może osłabić dążenie konsumentów do uruchomienia mechanizmów konkurencji; wzmacnia to także pozycję rynkową odnośnych przedsiębiorstw, co w niektórych przypadkach oznacza wyższe ceny. Problemem polega na tym, że wykorzystując tę pozycję, banki mogą stosować środki handlowe narażające klienta pragnącego zakończyć związek z danym bankiem na znaczne koszty lub ograniczające możliwość zrozumienia i porównania przez klienta cech i cen usług oferowanych na rynku.

Fakt, że na tym samym rynku występuje duża liczba posiadaczy rachunków bieżących, posiadających niewielkie lub nieposiadających żadnych informacji, wydaje się umożliwiać sektorowi bankowemu, w niektórych państwach wykorzystywanie tej asymetrii informacyjnej.

Dlatego też istotnym jest podjęcie działań na szczeblu europejskim w celu zintensyfikowania inicjatyw dotyczących edukacji finansowej. To również poprzez programy finansowej i większą przejrzystość podaż może stać się bardziej mobilna, tym samym zmieniając obecną równowagę pomiędzy podażą i popytem, która jest typową cechą rynku usług bankowych. Sprawozdawca wspiera w tej kwestii działania podejmowane przez Komisję w zakresie edukacji finansowej poprzez publikację komunikatu COM (2007) 0808 z dnia 18 grudnia 2007 r.

Istotnym jest, aby konsumenci pragnący zmienić dostawcę nie byli w jakikolwiek sposób zniechęcani lub powstrzymywani od podejmowana odpowiednich kroków. Rynek, na którym konsumenci są informowani i są mobilni oznacza, że przedsiębiorstwa finansowe muszą konkurować w celu ich przyciągnięcia i zatrzymania.

1(a) - Polityka polegająca na wprowadzaniu powiązań

Wykorzystywanie przez banki rachunków bieżących jako strategicznego narzędzia budowania związku z posiadaczem rachunku, opierającego się na szeregu innych usług, często okazuje się praktyką niesprzyjającą mobilności.

Kiedy z rachunkiem bieżącym związanych jest wiele innych usług, jego natychmiastowe zamknięcie lub zamknięcie w kilka dni możliwe jest jedynie w teorii, ponieważ w praktyce działania takie związane są z procedurą, która niekiedy jest złożona i długotrwała. W niektórych państwach UE gdy klient zamyka rachunek rozliczeniowy, banki wymagają odwołania poleceń zapłaty rachunków za media oraz zwrotu kart bankomatowych i kredytowych. Może to powodować wiele trudności dla posiadaczy rachunków, zniechęcając ich do zmiany banku. Zatem pomocnym byłoby przy zmianie banków, jeżeli zostałaby zapewniona możliwość zastosowania okresu przejściowego, z którym nie wiązałoby się nakładanie jakichkolwiek kosztów, lub okresów, w których posiadacz rachunku byłby pozbawiony obsługi bankowej, przez okres tak długi jak tylko byłoby to niezbędne do zakończenia procesu przeniesienia rachunku.

Należy zatem zapewnić wyeliminowanie lub co najmniej ograniczenie do minimum kosztów (ekonomicznych, przejściowych i administracyjnych) przenoszenia rachunków bieżących z jednego banku do drugiego poprzez usunięcie wszystkich bezzasadnych umownych lub rzeczywistych powiązań pomiędzy rachunkami bieżącymi i innymi usługami, takimi jak kredyty, rachunki oszczędnościowe, papiery wartościowe i polisy ubezpieczeniowe.

Innymi słowy, należy opracować mechanizmy, które umożliwią przenoszenie rachunków bieżących.

1(b) - Informacje dla konsumentów

Sprawozdawca przekonany jest, że poprawa efektywności sektora usług bankowości detalicznej wymaga zwiększenia zdolności konsumentów do podejmowania decyzji odpowiadających ich sytuacji finansowej. Wymaga to podjęcia działań na kilku poziomach:

–         terminowego dostarczania przejrzystych i odpowiednich informacji;

–         doradztwa wysokiej jakości;

i przede wszystkim

–         równych warunków konkurencji pomiędzy produktami o podobnych cechach.

Konsumenci, którzy są informowani mają większą możliwość wyboru ofert najlepiej odpowiadających ich potrzebom, niezależnie od podmiotu świadczącego usługi finansowe.

Pomimo iż samo rozpowszechnianie informacji może stanowić warunek wstępny, to nie wystarczy to jednak do osiągnięcia równowagi konkurencyjnej; istotna jest jakość takich informacji, a także możliwości ich praktycznego wykorzystania przez konsumentów. Jeżeli informacje dostarczane konsumentowi nie są odpowiednie, a koszty znalezienia informacji są większe niż oczekiwane korzyści z posiadania takich informacji, konsumenci nie będą zachęcani do przeprowadzania jakichkolwiek poszukiwań. Analizy dokonane przez Komisję i przez wiele krajowych organów nadzorczych wykazały, że wiele materiałów informacyjnych nie określa zasad regulujących przelewy bankowe, korzystanie z bankomatów, wysokość opłat za pobieranie gotówki z banków innych niż własny bank itp. Nie istnieje zatem dokument zbiorczy, określający wysokość zwykłych opłat za usługi świadczone zwykle w związku z prowadzeniem rachunku bieżącego. Dlatego też posiadaczom rachunków bieżących co roku powinny być przekazywane zwięzłe informacje określające rzeczywiste wydatki, które ponieśli w związku z prowadzeniem swoich rachunków, oraz wskazujące na ile wydatki te różnią się od tego rodzaju wydatków z roku ubiegłego.

Byłoby to prawdopodobnie możliwe do realizacji w sposób ujednolicony na szczeblu europejskim, tak aby warunki ekonomiczne stosowane przez banki rzeczywiście były porównywalne na całym terytorium UE, z wynikającą z tego korzyścią dla konsumentów pod względem wyboru.

Ponadto należałoby opracować niezależne od systemu bankowego źródła informacji – rzeczywiste systemy wyszukiwawcze – które ułatwiałyby porównywanie kosztów usług oferowanych przez poszczególne banki w Europie.

2 – Systemy płatności

W przeprowadzonym przez Komisję badaniu sektorowym zidentyfikowano kilka problemów dotyczących konkurencji na europejskim rynku kart płatniczych.

Sprawozdawca uważa, że wiele trudności zidentyfikowanych w trakcie tego badania zostanie usuniętych dzięki wprowadzeniu SEPA (jednolitego obszaru płatności w euro) oraz zastosowaniu dyrektywy w sprawie usług płatniczych. Jest to bardzo ważny sektor. Tylko w 2005 r., całkowita wartość zakupów dokonanych w UE za pomocą kart płatniczych przekroczyła 1 350 mld euro.

W odniesieniu do sieci kart płatniczych SEPA stwarza możliwość usunięcia wielu, zidentyfikowanych w trakcie badania problemów dotyczących efektywności, takich jak koszty przelewów bankowych lub terminy realizacji przekazów pieniężnych. W kwestii kart płatniczych SEPA powinien zapewnić konsumentom szerszy wybór usługodawców, tym samym wzmacniając konkurencję na tym wysoce skoncentrowanym europejskim rynku.

2(a) - Wielostronne opłaty interchange

Wielostronne opłaty interchange (MIF) stanowią całkowicie odrębną kwestię.

Sprawozdawca ma nadzieję, że Komisja stworzy określone wytyczne, które rynek będzie mógł zastosować podczas opracowywania umów dotyczących opłat interchange, aby mogły one zostać uznane za nieograniczające konkurencję. Wskazanym byłoby także, aby organy ochrony konkurencji rozpoczęły proces konsultacji podobny to tego, który jest obecnie zwyczajowym elementem wszystkich europejskich procedur normatywnych, tak aby metodologia obliczania wysokości MIF, stosowana dotychczas w różnych okolicznościach i niekiedy na bardzo różne sposoby, mogła zostać określona przez Unię i ostatecznie stała się metodą jednolitą na szczeblu europejskim. Po określeniu tego typu metodologii obliczeniowej, powinna ona być stosowana jednolicie w odniesieniu do wszystkich obiegów płatniczych, niezależnie od tego czy są to obiegi krajowe, paneuropejskie czy międzynarodowe. Podobnym rozwiązaniem, będącym równoważnym instrumentem, byłoby wprowadzenie dla każdego poszczególnego obiegu własnych MIF, których poziom ustalany byłby w odniesieniu do efektywności odnośnego obiegu. Stworzyłoby to konkurencję pomiędzy poszczególnym obiegami i utorowałoby najefektywniejszemu obiegowi drogę do powodzenia.

3 – Rejestry kredytowe

Sprawozdawca w pełni podziela także obawy Komisji w kwestii dostępu do rejestrów kredytowych w przypadkach, w których zasady zarządzania takimi rejestrami są sprzeczne z regułami konkurencji. Zasada niedyskryminacyjnego, wzajemnego dostępu do rejestrów kredytowych stanowi zasadę, która musi być przestrzegana w całej Europie.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

6.5.2008

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

43

0

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Mariela Velichkova Baeva, Zsolt László Becsey, Pervenche Berès, Sharon Bowles, Udo Bullmann, Manuel António dos Santos, Jonathan Evans, Elisa Ferreira, Jean-Paul Gauzès, Robert Goebbels, Donata Gottardi, Benoît Hamon, Karsten Friedrich Hoppenstedt, Sophia in ‘t Veld, Othmar Karas, Piia-Noora Kauppi, Wolf Klinz, Christoph Konrad, Guntars Krasts, Kurt Joachim Lauk, Andrea Losco, Astrid Lulling, Florencio Luque Aguilar, Gay Mitchell, John Purvis, Alexander Radwan, Bernhard Rapkay, Antolín Sánchez Presedo, Margarita Starkevičiūtė, Ivo Strejček, Ieke van den Burg, Cornelis Visser

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Katerina Batzeli, Jorgo Chatzimarkakis, Dragoş Florin David, Valdis Dombrovskis, Harald Ettl, Salvador Garriga Polledo, Ján Hudacký, Alain Lipietz, Diamanto Manolakou, Gianni Pittella, Bilyana Ilieva Raeva, Andreas Schwab