ΕΚΘΕΣΗ σχετικά με την ψυχική υγεία
28.1.2009 - (2008/2209(INI))
Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων
Εισηγήτρια: Ευαγγελία Τζαμπάζη
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με την ψυχική υγεία
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη την υψηλού επιπέδου διάσκεψη της ΕΕ "Μαζί για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία" που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στις 12-13 Ιουνίου 2008 και καθιέρωσε το "Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία",
– έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής με θέμα "Βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού – Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση", (COM(2005)0484),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Σεπτεμβρίου 2006 σχετικά με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού – Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την Ευρωπαϊκή Ένωση[1],
– έχοντας υπόψη τη διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Υπουργικής Διάσκεψης της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) της 15ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με την αντιμετώπιση των προκλήσεων της ψυχικής υγείας στην Ευρώπη και την εξεύρεση λύσεων,
– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 19-20 Ιουνίου 2008, που υπογράμμισαν τη σημασία της γεφύρωσης του χάσματος όσον αφορά την υγεία και το προσδόκιμο ζωής μεταξύ των κρατών μελών και εντός αυτών και υπογράμμισαν τη σπουδαιότητα των δραστηριοτήτων πρόληψης των σοβαρότερων χρόνιων μη μεταδοτικών νοσημάτων,
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιανουαρίου 2008 σχετικά με την κοινοτική στρατηγική 2007-2012 για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία[2],
– έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 13 και 152 της Συνθήκης ΕΚ,
– έχοντας υπόψη τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (A6‑0034/2009),
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψυχική υγεία και η ευημερία βρίσκονται στον πυρήνα της ποιότητας ζωής των ατόμων και της κοινωνίας και αποτελούν παράγοντα κλειδί για τους στόχους της ΕΕ στα πλαίσια της Στρατηγικής της Λισαβόνας και της ανανεωμένης στρατηγικής αειφόρου ανάπτυξης, και ότι η πρόληψη, η έγκαιρη αναγνώριση, η παρέμβαση και η αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών περιορίζουν σημαντικά τις ατομικές, οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες,
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφορα στρατηγικά έγγραφα της ΕΕ έχουν αναδείξει τη σημασία της ψυχικής υγείας για την πραγματοποίηση αυτών των στόχων και ζητούν εφαρμογή,
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής στρατηγικής σχετικά με την ψυχική υγεία έγκειται πρωτίστως στον τομέα της πρόληψης και της προαγωγής των ανθρωπίνων και ατομικών δικαιωμάτων των ανθρώπων με προβλήματα ψυχικής υγείας,
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας είναι διαδεδομένα στην Ευρώπη με ένα στα τέσσερα άτομα να εκδηλώνουν προβλήματα ψυχικής υγείας τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια της ζωής τους ενώ πολύ περισσότερα να επηρεάζονται έμμεσα και λαμβάνοντας υπόψη ότι το επίπεδο της ψυχιατρικής περίθαλψης ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως μεταξύ των παλαιών και ορισμένων εκ των νεοτέρων κρατών μελών,
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ιδιαιτερότητες των ανδρών και των γυναικών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αντιμετώπιση του θέματος της ψυχικής υγείας, και ότι περισσότερες γυναίκες εμφανίζουν ψυχικές διαταραχές και περισσότεροι άνδρες διαπράττουν αυτοκτονία,
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αυτοκτονίες παραμένουν σημαντική αιτία πρόωρου θανάτου στην Ευρώπη, με περισσότερους από 50.000 θανάτους το χρόνο στην ΕΕ, και ότι στις 9 από τις 10 περιπτώσεις προηγείται η εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, συχνά κατάθλιψης, και λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι οι αυτοκτονίες και οι απόπειρες αυτοκτονίας μεταξύ των κρατουμένων ανέρχονται σε ποσοστό υψηλότερο από αυτό του γενικού πληθυσμού,
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η χάραξη πολιτικών για την πρόληψη της κατάθλιψης και της αυτοκτονίας συνδέεται στενά με την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας,
Η: λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν και η κατάθλιψη αποτελεί μια από τις πιο συχνές και σοβαρές διαταραχές, η καταπολέμησή της συχνά παραμένει ανεπαρκής και λίγα μόνο κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει προγράμματα πρόληψης,
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ωστόσο ότι υπάρχει ακόμα έλλειψη κατανόησης και επενδύσεων στην προαγωγή της ψυχικής υγείας και την πρόληψη των διαταραχών και έλλειψη υποστήριξης για την ιατρική έρευνα και για τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας,
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι το οικονομικό κόστος της κακής ψυχικής υγείας για την κοινωνία εκτιμάται μεταξύ του 3% και του 4% του ΑΕΠ των κρατών µελών, και ότι το 2006 το κόστος των ψυχικών διαταραχών για την ΕΕ ανήλθε σε 436 δισ. ευρώ και ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτών των δαπανών πραγματοποιούνται εκτός του τομέα υγείας, κυρίως λόγω συστηματικής απουσίας από την εργασία, ανικανότητας εργασίας και πρόωρης συνταξιοδότησης, και ότι τα εκτιμώμενα κόστη δεν αντικατοπτρίζουν σε πολλές περιπτώσεις την πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση της συννοσηρότητας στην οποία τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας είναι πιο ευάλωτα,
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες μπορούν να αυξάνουν τα προβλήματα ψυχικής υγείας και ότι τα ποσοστά κακής ψυχικής υγείας είναι υψηλότερα για ευάλωτες ομάδες, και περιθωριοποιημένες ομάδες όπως άνεργοι, μετανάστες, (πρώην) φυλακισμένοι, χρήστες ψυχοτρόπων ουσιών, άτομα με αναπηρία, άτομα με μακροχρόνιες ασθένειες, και ότι απαιτούνται ειδικές δράσεις και κατάλληλες πολιτικές για να προωθηθεί η ενσωμάτωσή τους και η κοινωνικής τους ένταξη,
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν σημαντικές ανισότητες μεταξύ και εντός των κρατών μελών στον τομέα της ψυχικής υγείας, περιλαμβανομένων των τομέων της θεραπείας καθώς και της κοινωνικής ένταξης,
ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας εμφανίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με τον υπόλοιπο πληθυσμό να παρουσιάσουν κάποια σωματική ασθένεια και ότι έχουν μικρότερες πιθανότητες να λάβουν θεραπεία για αυτές τις σωματικές ασθένειες,
ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ενώ η σωματική και ψυχική υγεία είναι ίσης σπουδαιότητας και υπάρχει αλληλεπίδραση μεταξύ τους, η ψυχική υγεία μένει συχνά αδιάγνωστη ή υποτιμάται και λαμβάνει ανεπαρκή θεραπεία,
ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στα περισσότερα κράτη μέλη σημειώθηκε μετάβαση από τη μακροχρόνια ιδρυματική περίθαλψη προς την υποστηριζόμενη διαβίωση στην κοινότητα, χωρίς εν τούτοις αυτό να γίνεται μετά από κατάλληλο σχεδιασμό και διάθεση πόρων, χωρίς ελεγκτικούς μηχανισμούς και συχνά με περικοπές προϋπολογισμών, που απειλούν να οδηγήσουν χιλιάδες πολίτες με ψυχικές ασθένειες σε εκ νέου εγκλεισμό σε ίδρυμα,
ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2008 δημιουργήθηκε το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ψυχικής και Σωματικής Υγείας με τη συμμετοχή υψηλού επιπέδου εκπροσώπων ειδικευμένων οργανισμών,
ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα θεμέλια της διά βίου ψυχικής υγείας τίθενται κατά τα πρώτα έτη ζωής ενός ατόμου, και ότι οι ψυχικές ασθένειες είναι συχνές μεταξύ των ατόμων νεαρής ηλικίας, για τα οποία η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι άκρως σημαντικές,
ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η γήρανση του πληθυσμού της ΕΕ συνεπάγεται τη συχνότερη εμφάνιση νευροεκφυλιστικών διαταραχών,
ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διακρίσεις και ο κοινωνικός αποκλεισμός που βιώνουν τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και οι οικογένειές τους αποτελούν όχι μόνο συνέπειες ψυχικών διαταραχών αλλά και του στιγματισμού, της απόρριψης και της κοινωνικής περιθωριοποίησης των προσώπων αυτών και είναι παράγοντες κινδύνου που θέτουν εμπόδια στην αναζήτηση βοήθειας και τη θεραπεία,
Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση όρισε το 2010 ως Ευρωπαϊκό Έτος για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού,
ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έρευνα φέρνει νέα στοιχεία για τις ιατρικές και κοινωνικές διαστάσεις της ψυχικής υγείας, κι ότι υπάρχουν ωστόσο ακόμα σημαντικά κενά και συνεπώς πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μην παρακωλύονται οι προσπάθειες της ιατρικής έρευνας, δημόσιας ή ιδιωτικής, με την επιβολή σειράς διοικητικών απαιτήσεων, συχνά άκρως επαχθών, ούτε με υπερβολικά μεγάλους περιορισμούς όσον αφορά τα σχετικά πρότυπα που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμάκων,
ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μαθησιακή ανικανότητα (νοητική υστέρηση) εμφανίζει πολλά από τα χαρακτηριστικά των ψυχικών διαταραχών και προξενεί τις ίδιες ανάγκες,
ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται μεγάλη βελτίωση στην εκπαίδευση των επαγγελματιών του ιατρικού κλάδου που έρχονται σε επαφή με ψυχικά ασθενείς, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών και των δικαστικών,
ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ψυχικές διαταραχές κατέχουν την πρώτη θέση από πλευράς ανθρώπινης νοσηρότητας,
1. χαιρετίζει το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία και την αναγνώριση της ψυχικής υγείας και της ευημερίας ως βασικής προτεραιότητας για δράση·
2. υποστηρίζει σθεναρά την πρόσκληση για συνεργασία και δράση μεταξύ των οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών και των κοινωνικών εταίρων σε πέντε τομείς προτεραιότητας για την προώθηση της ψυχικής υγείας και της ευημερίας του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων κάθε ηλικίας, κάθε φύλου, κάθε εθνοτικής προέλευσης και κάθε κοινωνικοοικονομικής κατηγορίας, για την καταπολέμηση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού, για την ενίσχυση της προληπτικής δράσης και της αυτοβοήθειας και την παροχή υποστήριξης και επαρκούς θεραπείας στα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, τις οικογένειες και τους φροντιστές τους· τονίζει ότι η συνεργασία αυτή πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με την αρχή της επικουρικότητας·
3. καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν τη συνειδητοποίηση της σπουδαιότητας της καλής ψυχικής υγείας, ειδικά μεταξύ των επαγγελματιών του τομέα υγείας, αλλά και σε ομάδες-στόχους, όπως γονείς δάσκαλοι, εκπαιδευτές, φορείς παροχής κοινωνικών και δικαστικών υπηρεσιών, εργοδότες, φροντιστές και κυρίως το ευρύ κοινό·
4. καλεί τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή και την Eurostat, να βελτιώσουν τη γνώση σχετικά με την ψυχική υγεία, καθώς και σχετικά με τη συνάφεια αυτής με τα υγιή χρόνια ζωής, μέσω της καθιέρωσης μηχανισμών ανταλλαγής και διάδοσης πληροφοριών κατά τρόπο σαφή, εύκολα προσβάσιμο και κατανοητό·
5. καλεί την Επιτροπή να προτείνει κοινούς δείκτες για τη βελτίωση της συγκρισιμότητας των στοιχείων, να διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την προώθηση της ψυχικής υγείας·
6. θεωρεί ότι έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην πρόληψη της κακής ψυχικής υγείας μέσω κοινωνικών παρεμβάσεων, με ιδιαίτερη έμφαση στις πιο ευάλωτες ομάδες· τονίζει ότι, σε περίπτωση που η πρόληψη δεν είναι επαρκής, θα πρέπει να ενθαρρύνεται και να διευκολύνεται η ισότιμη πρόσβαση σε θεραπευτικές αγωγές και ότι τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας θα πρέπει να έχουν πλήρη πρόσβαση στις πληροφορίες σχετικά με καινοτόμους μορφές θεραπείας·
7. καλεί την ΕΕ να χρησιμοποιήσει τις δυνατότητες χρηματοδότησης που διατίθενται στα πλαίσια του 7ου Προγράμματος Πλαισίου για περισσότερη έρευνα στον τομέα της ψυχικής υγείας και ευημερίας καθώς και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των προβλημάτων ψυχικής και σωματικής υγείας· καλεί τα κράτη μέλη να διερευνήσουν τις χρηματοδοτικές δυνατότητες για πρωτοβουλίες ψυχικής υγείας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης·
8. καλεί τα κράτη μέλη να κάνουν βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων κοινοτικών και εθνικών μέσων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και την οργάνωση προγραμμάτων ευαισθητοποίησης και κατάρτισης για όλα τα άτομα σε θέσεις – κλειδιά για την προώθηση της έγκαιρης διάγνωσης, της άμεσης παρέμβασης και της σωστής διαχείρισης των προβλημάτων ψυχικής υγείας·
9. καλεί την Επιτροπή να διεξαγάγει και να δημοσιεύσει επιθεώρηση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των πολιτικών προώθησης της ψυχικής υγείας σε ολόκληρη την ΕΕ·
10. καλεί τα κράτη μέλη να εγκρίνουν το ψήφισμα 46/119 του ΟΗΕ σχετικά με την προστασία των ατόμων με ψυχικές ασθένειες και τη βελτίωση της ψυχιατρικής περίθαλψης, που συνέταξε η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών και ενέκρινε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1991·
11. καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν στα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας το δικαίωμα σε ισότιμη, πλήρη και κατάλληλη πρόσβαση σε εκπαίδευση, κατάρτιση και απασχόληση, σύμφωνα με τις αρχές της διά βίου μάθησης, και να διασφαλίσουν ότι λαμβάνουν επαρκή υποστήριξη για τις ανάγκες τους·
12. τονίζει ότι απαιτείται σαφής και μακροχρόνιος σχεδιασμός για την παροχή υψηλής ποιότητας, αποτελεσματικών, προσιτών και καθολικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, τόσο για τους εξωτερικούς όσο και για τους εντός ιδρύματος ασθενείς, καθώς και θέσπιση κριτηρίων ελέγχου από ανεξάρτητους φορείς· ζητά την καλύτερη συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ των επαγγελματιών πρωτοβάθμιας ιατρικής περίθαλψης και ψυχικής υγείας για την αποτελεσματική διαχείριση των προβλημάτων ψυχικής και σωματικής υγείας, ενθαρρύνοντας μια ολιστική προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη το συνολικό προφίλ των ατόμων - από πλευράς σωματικής και ψυχικής υγείας
13. καλεί τα κράτη μέλη να καθιερώσουν διαγνωστικές εξετάσεις για προβλήματα ψυχικής υγείας στις υπηρεσίες γενικής υγείας και για προβλήματα σωματικής υγείας στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας· καλεί επίσης τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ολοκληρωμένο μοντέλο περίθαλψης·
14. ζητεί από την Επιτροπή να αναζητήσει και να καταγράψει τις εμπειρίες ασθενών σχετικά με τις παρενέργειες των φαρμάκων, σύμφωνα με κατευθυντήριες γραμμές του ΕΜΕΑ·
15. ζητεί από την Επιτροπή να επεκτείνει την εντολή του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την πρόληψη και τον έλεγχο των νόσων (ECDC) ώστε να καλύπτει και την ψυχική υγεία·
16. καλεί την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα των θεματικών διασκέψεων που θα πραγματοποιηθούν για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου και να προτείνει ένα "Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Ψυχική Υγεία, Ιατρική Έρευνα και Ευημερία των πολιτών·"·
17. ενθαρρύνει τη θέσπιση, σε επίπεδο ΕΕ, Πλατφόρμας σχετικά με την ψυχική υγεία και την ευημερία για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Συμφώνου, αποτελούμενης από εκπροσώπους της Επιτροπής, της προεδρίας του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου, της ΠΟΥ καθώς και χρηστών υπηρεσιών, ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας οικογενειών, φροντιστών, μη κυβερνητικών οργανώσεων, της φαρμακευτικής βιομηχανίας, ακαδημαϊκών·κύκλων και άλλων ενδιαφερομένων παραγόντων, ενώ λυπάται για τη μη έγκριση οδηγίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως ζητούσε το προαναφερόμενο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το πράσινο βιβλίο της Επιτροπής για την ψυχική υγεία·
18. καλεί την Επιτροπή να διατηρήσει την πρόταση σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την ψυχική υγεία και ευημερία ως τον μακροπρόθεσμο στόχο της·
19. καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν σύγχρονη νομοθεσία για την ψυχική υγεία, η οποία θα είναι συνεπής με τις διεθνείς υποχρεώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα - ισότητα και εξάλειψη των διακρίσεων, το απαραβίαστο της προσωπικής ζωής, αυτονομία, σωματική ακεραιότητα, το δικαίωμα πληροφόρησης και συμμετοχής - και θα κωδικοποιεί και θα παγιώνει τις βασικές αρχές, αξίες και σκοπούς της πολιτικής για την ψυχική υγεία·
20. ζητά τη θέσπιση κοινών ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για τον ορισμό της αναπηρίας σύμφωνα με τις διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία·
Πρόληψη της κατάθλιψης και της αυτοκτονίας
21. καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν πολυτομεακά προγράμματα πρόληψης της αυτοκτονίας, ειδικά για νέους και εφήβους, προωθώντας έναν υγιή τρόπο ζωής, μειώνοντας τους παράγοντες κινδύνου, όπως η εύκολη πρόσβαση σε φάρμακα, ναρκωτικά, επιβλαβείς χημικές ουσίες και καταχρηστική χρήση οινοπνεύματος· ειδικότερα, είναι απαραίτητη η εξασφάλιση της παροχής θεραπείας για τα άτομα που έχουν προβεί σε απόπειρα αυτοκτονίας καθώς και ψυχοθεραπευτικής αγωγής για τις οικογένειες των ατόμων που αυτοκτόνησαν·
22. καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν περιφερειακά δίκτυα ενημέρωσης μεταξύ των επαγγελματιών του τομέα υγείας, των χρηστών των υπηρεσιών και των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας, των οικογενειών τους, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των εργασιακών χώρων μαζί με τους τοπικούς φορείς και το κοινό για τη μείωση της κατάθλιψης και των αυτοκτονικών συμπεριφορών·
23. ζητά την ενίσχυση της ενημέρωσης σχετικά με τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Αριθμό Κλήσης 112 για περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όπως περιπτώσεις απόπειρας αυτοκτονίας ή ψυχικής κρίσης, με σκοπό την έγκαιρη παρέμβαση και παροχή επείγουσας ιατρικής βοήθειας·
24. καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ειδικές σειρές μαθημάτων για παθολόγους και για το προσωπικό των ψυχιατρικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των ιατρών, ψυχολόγων και νοσηλευτών, σχετικά με την πρόληψη και αντιμετώπιση της κατάθλιψης και την αναγνώριση και διαχείριση του κινδύνου αυτοκτονίας·
Ψυχική Υγεία στους νέους και την εκπαίδευση
25. καλεί τα κράτη μέλη να παράσχουν υποστήριξη στο σχολικό προσωπικό για την ανάπτυξη ενός υγιούς κλίματος, και την οικοδόμηση σχέσεων μεταξύ σχολείου, γονέων, φορέων παροχής υπηρεσιών υγείας και κοινότητας για την ενίσχυση της κοινωνικής ενσωμάτωσης των νέων·
26. καλεί τα κράτη μέλη να οργανώσουν υποστηρικτικά προγράμματα για γονείς, ειδικά για τις μειονεκτούσες οικογένειες, και να προωθήσουν τη δημιουργία θέσεων συμβούλων σε κάθε δευτεροβάθμιο εκπαιδευτικό ίδρυμα για την αντιμετώπιση των κοινωνικο-συναισθηματικών αναγκών των νέων ατόμων, με επίκεντρο προγράμματα πρόληψης όπως αυτά που αποσκοπούν στην τόνωση της αυτοπεποίθησης και της ικανότητας για τη διαχείριση κρίσεων·
27. τονίζει την ανάγκη για σχεδιασμό συστημάτων υγείας που ανταποκρίνονται στο αίτημα για παροχή ειδικευμένων Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας για παιδιά και εφήβους, λαμβάνοντας υπόψη τη στροφή από τη μακροχρόνια ιδρυματική περίθαλψη προς την υποστηριζόμενη διαβίωση στην κοινότητα·
28. τονίζει την ανάγκη έγκαιρης διάγνωσης και θεραπείας των προβλημάτων ψυχικής υγείας για ευπαθείς ομάδες, με ιδιαίτερη προσοχή στους ανηλίκους·
29. προτείνει να συμπεριληφθεί η ψυχική υγεία στα προγράμματα σπουδών όλων των επαγγελματιών στον τομέα της υγείας και να υπάρξει πρόνοια για συνεχή εκπαίδευση και κατάρτιση σε αυτόν τον τομέα·
30. καλεί τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεργασθούν στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την επιδεινούμενη κατάσταση ψυχικής υγείας των παιδιών με μετανάστες γονείς, και να θεσπίσουν σχολικά προγράμματα με σκοπό την παροχή βοήθειας στα νεαρά άτομα ώστε να κατορθώσουν να αντιμετωπίσουν τα ψυχολογικά προβλήματα που συνδέονται με την απουσία των γονέων τους·
Ψυχική Υγεία στον εργασιακό χώρο
31. δηλώνει ότι ο εργασιακός χώρος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην κοινωνική ενσωμάτωση των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας και ζητά την υποστήριξη της πρόσληψης, της διατήρησης στην εργασία, της αποκατάστασης και της επανένταξής τους με έμφαση στην ένταξη των πιο ευάλωτων ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των εθνοτικών μειονοτικών κοινοτήτων·
32. καλεί τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τη μελέτη των συνθηκών εργασίας που ενδέχεται να αυξήσουν τη συχνότητα εμφάνισης ψυχικών διαταραχών, ιδίως μεταξύ των γυναικών·
33. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν και να εφαρμόσουν ειδικά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης για άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις ικανότητες και τις δυνατότητές τους, προκειμένου να διευκολύνεται η ένταξή τους στην αγορά εργασίας, καθώς και να αναπτύξουν προγράμματα επανένταξης στο χώρο εργασίας· τονίζει επίσης την ανάγκη κατάλληλης εκπαίδευσης των εργοδοτών και των υπαλλήλων τους στην αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας·
34. καλεί τους εργοδότες να προωθήσουν ένα υγιές κλίμα εργασίας, δίνοντας προσοχή στη μείωση του εργασιακού άγχους, στις αιτίες που βρίσκονται πίσω από την εκδήλωση ψυχικών διαταραχών στο χώρο εργασίας και στην αντιμετώπισή τους·
35. καλεί την Επιτροπή να ζητήσει από τις επιχειρήσεις και τους δημόσιους φορείς να δημοσιεύουν ετησίως έκθεση σχετικά με την πολιτική και το έργο τους για την ψυχική υγεία των υπαλλήλων τους, όπως υποβάλλουν έκθεση για τη σωματική υγεία και την ασφάλεια στην εργασία·
36. ενθαρρύνει τους εργοδότες να υιοθετήσουν, στα πλαίσια των στρατηγικών τους για υγεία και ασφάλεια στην εργασία, προγράμματα που προωθούν τη συναισθηματική και ψυχική υγεία των εργαζομένων, να παρέχουν υποστηρικτικές λύσεις που να είναι εμπιστευτικές και που δεν στιγματίζουν και να εισαγάγουν αντιεκφοβιστικές πολιτικές καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύει τα προγράμματα αυτά στο διαδίκτυο ώστε να διαδίδονται θετικά πρότυπα στο κοινό
37. ζητά από τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι τα άτομα που δικαιούνται επιδόματα ασθένειας ή αναπηρίας λόγω προβλημάτων ψυχικής υγείας δεν στερούνται του δικαιώματος για πρόσβαση στην απασχόληση και ότι δεν θα χάσουν τα οφέλη που σχετίζονται με την αναπηρία/ασθένειά τους μόλις βρουν μια νέα θέση·
38. ζητά την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή από τα κράτη μέλη της οδηγίας 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία[3]·
Ψυχική Υγεία στους ηλικιωμένους
39. καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν τα κατάλληλα μέσα για τη βελτίωση και διατήρηση υψηλής ποιότητας ζωής για τα ηλικιωμένα άτομα, να προωθήσουν την υγιή και ενεργό γήρανση μέσω της συμμετοχής στην κοινωνική ζωή, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ευέλικτων συνταξιοδοτικών συστημάτων·
40. τονίζει την ανάγκη να προωθηθεί η έρευνα σχετικά με την πρόληψη και φροντίδα των νευροεκφυλιστικών διαταραχών και άλλων σχετικών με την ηλικία ψυχικών ασθενειών και, στην προοπτική μελλοντικής δράσης ή πρότασης της Επιτροπής, να γίνεται διάκριση ανάμεσα στη νόσο του Alzheimer ή στις συγγενείς νευροεκφυλιστικές διαταραχές και στις άλλες ψυχικές παθήσεις·
41. ενθαρρύνει την ανάπτυξη διασύνδεσης μεταξύ έρευνας και πολιτικής στον τομέα της ψυχικής υγείας και ευημερίας·
42. επισημαίνει την ανάγκη αξιολόγησης της συννοσηρότητας στα ηλικιωμένα άτομα και την ανάγκη κατάρτισης του προσωπικού υγείας για την αύξηση της γνώσης ως προς τις ανάγκες των ηλικιωμένων με προβλήματα ψυχικής υγείας·
43. ζητά από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στα πλαίσια της ανοικτής μεθόδου συντονισμού για την κοινωνική προστασία και ένταξη, να λάβουν μέτρα για την υποστήριξη όσων παρέχουν φροντίδα και να αναπτύξουν κατευθυντήριες γραμμές για την περίθαλψη και μακροχρόνια φροντίδα συμβάλλοντας στην πρόληψη της κακομεταχείρισης των ηλικιωμένων και στη δυνατότητά τους να ζήσουν με αξιοπρέπεια σε κατάλληλο περιβάλλον·
Καταπολέμηση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού
44. ζητά τη διοργάνωση δράσεων δημόσιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μέσω των ΜΜΕ, του διαδικτύου, των σχολείων και των εργασιακών χώρων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας, την αύξηση της γνώσης σχετικά με τα πιο συχνά συμπτώματα της κατάθλιψης και της τάσης για αυτοκτονία, τον αποστιγματισμό των ψυχικών διαταραχών, την ενθάρρυνση των ατόμων να αναζητούν την πιο καλή και πιο αποτελεσματική βοήθεια καθώς και για την ενεργό ένταξη των ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας·
45. υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο των ΜΜΕ στην αλλαγή των αντιλήψεων σχετικά με την ψυχική ασθένεια και ζητά την ανάπτυξη ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για την υπεύθυνη κάλυψη της ψυχικής υγείας από τα ΜΜΕ·
46. καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν και να ενθαρρύνουν την ενδυνάμωση των Οργανισμών που εκπροσωπούν τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και τους φροντιστές τους ώστε να διευκολύνουν τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες χάραξης κι εφαρμογής πολιτικής καθώς και σε όλες τις φάσεις της έρευνας για την ψυχική υγεία·
47. θεωρεί ότι ο αποστιγματισμός της ψυχικής ασθένειας προϋποθέτει την εγκατάλειψη της χρήσης επιθετικών και απάνθρωπων πρακτικών καθώς και εκείνων των πρακτικών που βασίζονται στην προσέγγιση του εγκλεισμού·
48. θεωρεί απαραίτητη την προώθηση και υποστήριξη των δραστηριοτήτων ψυχολογικής και κοινωνικής αποκατάστασης που πραγματοποιούνται από μικρά δημόσια, ιδιωτικά ή δημόσια-ιδιωτικά κέντρα διαμονής που παρέχουν υπηρεσίες σε ημερήσια βάση ή συνεχώς, που προσομοιάζουν από πλευράς μεγέθους και ήθους με την οικογένεια και βρίσκονται σε αστικό περιβάλλον, ούτως ώστε να προωθείται η ενσωμάτωση των ενοίκων σε κάθε στάδιο της διαδικασίας θεραπευτικής αγωγής και αποκατάστασης·
49. χαιρετίζει την πρόταση της Επιτροπής για μια νέα οδηγία κατά των διακρίσεων λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή σεξουαλικού προσανατολισμού πέραν του τομέα της απασχόλησης και ζητά την άμεση υιοθέτηση της ανωτέρω οδηγίας για την αποτελεσματική προστασία από τις διακρίσεις των ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας·
50. καλεί όλα τα κράτη μέλη να κυρώσουν αμέσως τη σύμβαση της Χάγης για την προστασία των ενηλίκων ατόμων (2000)·
51. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στο ευρωπαϊκό γραφείο της ΠΟΥ.
- [1] ΕΕ C 305 Ε της 14.12.2006, σελ. 148.
- [2] Εγκριθέντα κείμενα, P6_TA(2008)0009
- [3] ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σελ. 16.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Η ψυχική υγεία επηρεάζει την καθημερινότητα μας και συμβάλλει στην ευημερία, την αλληλεγγύη και την κοινωνική δικαιοσύνη. Αντίθετα, η κακή ψυχική υγεία υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής των ατόμων και των οικογενειών τους και συνεπάγεται δαπάνες που επιβαρύνουν τον τομέα υγείας, αλλά και το κοινωνικό, οικονομικό, εκπαιδευτικό, ασφαλιστικό, ποινικό και δικαστικό σύστημα.
Σήμερα, υπάρχει όλο και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση ότι δεν υπάρχει υγεία χωρίς ψυχική υγεία. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι:
Ø 1 στα 4 άτομα θα αντιμετωπίσουν κάποια ψυχική διαταραχή τουλάχιστον μία φορά κατά τη διάρκεια ζωής τους,
Ø η κατάθλιψη αποτελεί μια από τις πιο συχνές διαταραχές – επηρεάζει 1 στις 6 γυναίκες στην Ευρώπη – και εκτιμάται ότι έως το 2020 θα αποτελεί τη συχνότερη ασθένεια στον ανεπτυγμένο κόσμο και τη δεύτερη αιτία αναπηρίας,
Ø στην ΕΕ σημειώνονται κάθε χρόνο περίπου 59.000 αυτοκτονίες, 90% των οποίων οφείλονται σε ψυχικές διαταραχές,
Ø ευάλωτες και περιθωριοποιημένες ομάδες όπως άνεργοι, μετανάστες, ΑμεΑ, άτομα που υφίστανται κακομεταχείριση, χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να παρουσιάσουν προβλήματα ψυχικής υγείας,
Ø σε μια Ευρώπη που γηράσκει, η εμφάνιση νευροεκφυλιστικών διαταραχών γίνεται ολοένα και συχνότερη.
Έτσι, η από κοινού αντιμετώπιση των προκλήσεων που παρουσιάζει η ψυχική υγεία είναι αναγκαία και μας αφορά όλους. Ωστόσο διαπιστώνουμε ότι οι ψυχικές διαταραχές δεν αντιμετωπίζονται με την ίδια σοβαρότητα όπως η σωματική υγεία.
Αν και μεταξύ των κρατών μελών υπάρχουν σημαντικές διαφορές ως προς τις προκλήσεις, τις δομές και τις πολιτικές που έχουν υιοθετηθεί, τα περισσότερα έχουν μεταθέσει την έμφαση, από τον εγκλεισμό και την προστασία, στη φροντίδα και τη θεραπευτική αντιμετώπιση των ατόμων με ψυχική διαταραχή. Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις η μετάβαση αυτή έγινε χωρίς σχεδιασμό, διάθεση επαρκών πόρων και ελεγκτικούς μηχανισμούς και συχνά με περικοπές των προϋπολογισμών.
Παράλληλα, παρά τις βελτιωμένες επιλογές θεραπείας και τις εξελίξεις στην ψυχιατρική περίθαλψη, τα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας και οι οικογένειες τους εξακολουθούν να πλήττονται από κοινωνικό αποκλεισμό και διακρίσεις.
Η ανάγκη προαγωγής της καλής ψυχικής υγείας είναι προφανής ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι για κοινωνική συνοχή και οικονομική ανάπτυξη με τρόπο μακροπρόθεσμα βιώσιμο. Σε επίπεδο ΕΕ, αυτό έχει αναγνωριστεί στο πλαίσιο προγραμμάτων δράσης, όχι μόνο για τη δημόσια υγεία, αλλά και την έρευνα, τη μη διακριτική μεταχείριση, την απασχόληση και την εκπαίδευση.
Το 2005 αποτέλεσε σταθμό για την ψυχική υγεία. Έπειτα από την Ευρωπαϊκή Υπουργική Διάσκεψη της ΠΟΥ με θέμα την ψυχική υγεία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την Πράσινη Βίβλο "Βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού – Προς μια στρατηγική σχετικά με την ψυχική υγεία για την ΕΕ", ξεκινώντας διαβουλεύσεις σχετικά με τα μέσα βελτίωσης της διαχείρισης των ψυχικών παθήσεων και την προώθηση της ψυχικής ευημερίας.
Το ΕΚ στο ψήφισμα που υιοθέτησε το 2006 σχετικά με τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού, εξέφρασε την υποστήριξη του προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να αναδειχθεί η ψυχική υγεία ως προτεραιότητα και να δημιουργηθούν ευκαιρίες για την από κοινού αντιμετώπιση των προκλήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Συνδιάσκεψη "Μαζί για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία" που διοργανώθηκε στις Βρυξέλλες στις 12-13 Ιουνίου 2008 και καθιέρωσε το "Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Ψυχική Υγεία και την Ευημερία", σηματοδότησε την αποφασιστικότητα των κρατών μελών να αποφασίσουν δράσεις για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού, στο πλαίσιο μιας διατομεακής στρατηγικής, η οποία θα υπερβαίνει τον υγειονομικό τομέα και θα αποσκοπεί γενικότερα στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας και ψυχικής ευημερίας στους τομείς της εκπαίδευσης και της εργασίας.
Ειδικότερα, το Σύμφωνο προτείνει τη συγκέντρωση γνώσεων και καλών πρακτικών, ώστε να αναπτυχθούν κοινώς αποδεκτές συστάσεις για τη λήψη μέτρων σε καίριους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής του, έχει προγραμματιστεί μια σειρά θεματικών συνδιασκέψεων, ενώ έχουν συνταχθεί και πέντε έγγραφα συναίνεσης σε συνεργασία με εθνικά υπουργεία, επιστήμονες και ερευνητές.
Η έκθεση της Επιτροπής "Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας, και Ασφάλειας Τροφίμων"
H παρούσα πρόταση μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο, ώστε να πετύχουμε τις αλλαγές που χρειαζόμαστε στον τομέα της ψυχικής υγείας.
Η έκθεση περιλαμβάνει μια σειρά γενικών συστάσεων για την προώθηση της ψυχικής υγείας και της ευημερίας του πληθυσμού, την καταπολέμηση του στίγματος, των διακρίσεων και του κοινωνικού αποκλεισμού, την ενίσχυση της προληπτικής δράσης και της αυτοβοήθειας και την παροχή υποστήριξης και επαρκούς θεραπείας στα άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας, τις οικογένειες και τους φροντιστές τους, καθώς και ειδικότερες συστάσεις στα πλαίσια των πέντε τομέων προτεραιότητας του Ευρωπαϊκού Συμφώνου.
Οι τομείς αυτοί είναι:
Ø πρόληψη της αυτοκτονίας και της κατάθλιψης,
Ø ψυχική υγεία των νέων και ψυχική υγεία στην εκπαίδευση,
Ø ψυχική υγεία στο χώρο εργασίας,
Ø ψυχική υγεία των ηλικιωμένων,
Ø καταπολέμηση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού.
Πρόληψη της αυτοκτονίας και της κατάθλιψης
Η εισηγήτρια πιστεύει ότι για την πρόληψη της κατάθλιψης και της αυτοκτονίας απαιτείται η εφαρμογή πολυτομεακών προγραμμάτων που θα εστιάζουν στην προώθηση υγιών τρόπων ζωής, στη μείωση παραγόντων κινδύνου όπως εύκολη πρόσβαση σε φάρμακα, ναρκωτικά, καταχρηστική χρήση οινοπνεύματος και στην παροχή υποστήριξης και παρακολούθησης στα άτομα που έκαναν απόπειρες αυτοκτονίας και στις οικογένειες ατόμων που αυτοκτόνησαν, καθιστώντας σαφές ότι η κατάθλιψη είναι θεραπεύσιμη διαταραχή και η αυτοκτονία αποτρέψιμη πράξη. Στο πλαίσιο αυτό θεωρεί σημαντική την ανάπτυξη δικτύων σε τοπικό επίπεδο για την παροχή πληροφόρησης και την υποστήριξη της αυτοβοήθειας.
Ψυχική υγεία στους νέους και την εκπαίδευση
Μόνο εάν οι νέοι είναι σωματικά και ψυχικά υγιείς, κατάλληλα εφοδιασμένοι µε γνώσεις και ικανότητες µέσω της εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλού επιπέδου, μπορούν να επιτευχθούν οι στόχοι για τη συμμετοχή της νεολαίας στην αειφόρο ανάπτυξη.
H εισηγήτρια υποστηρίζει πως θα πρέπει να ληφθούν μέτρα που θα αφορούν συντονισμένες και συγκροτημένες υπηρεσίες, διαρθρωμένες γύρω από τους νέους, τις οικογένειές τους, κοινωνικούς εταίρους, εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς φορείς που αντιστοιχούν σε κάθε ηλικιακή περίοδο. Έτσι, καλεί τα κράτη μέλη να οργανώσουν υποστηρικτικά προγράμματα για γονείς και να παράσχουν υποστήριξη στο σχολικό προσωπικό για την ανάπτυξη ενός υγιούς σχολικού κλίματος. Τονίζει επίσης την ανάγκη για παροχή ειδικευμένων Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας για παιδιά και εφήβους, και προτείνει να συμπεριληφθεί η ψυχική υγεία στα προγράμματα σπουδών όλων των επαγγελματιών στον τομέα της υγείας.
Ψυχική υγεία στο χώρο εργασίας,
Οι εργασιακές συνθήκες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ψυχική υγεία του πληθυσμού. Συνθήκες όπως, ο αρνητικός τρόπος διοίκησης, η ελλιπής επικοινωνία, η παρενόχληση, ο θόρυβος, ο φόρτος εργασίας, η έλλειψη εργασιακής ασφάλειας, μπορούν να οδηγήσουν σε αυξημένο άγχος, να συμβάλλουν στην εμφάνιση ψυχικών διαταραχών και να ωθήσουν τους εργαζόμενους στην πρόωρη συνταξιοδότηση ή στη συνταξιοδότηση λόγω αναπηρίας.
Ταυτόχρονα η ανεργία και η έλλειψη εισοδηματικής ασφάλειας αφενός αυξάνουν τον κίνδυνο εκδήλωσης ψυχικών διαταραχών και αφετέρου περιορίζουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε βασικές ιατρικές παρεμβάσεις στον τομέα της ψυχικής υγείας.
Για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο της εργασίας αλλά και την ενίσχυση των οικονομικών επιδόσεων της ΕΕ, η εισηγήτρια ζητά από τους εργοδότες να εφαρμόσουν πρακτικές που προάγουν την καλή ψυχική υγεία στον χώρο εργασίας για την προσφορά "καλύτερων" θέσεων εργασίας. Ζητά επίσης να εμβαθυνθούν και να επεκταθούν οι πρωτοβουλίες για την ενσωμάτωση των ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας, μέσω της πρόσληψης, της διατήρησης στην εργασία, της αποκατάστασης και της επανένταξής τους στην αγορά εργασίας με όρους ισότιμους. Κρίνεται επιπρόσθετα σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσφέρει τη δυνατότητα δημοσίευσης και επικαιροποίησης των εφαρμοζόμενων από τους εργοδότες μέτρων για τη διασφάλιση της συναισθηματικής και ψυχικής ευημερίας των εργαζομένων.
Ψυχική υγεία των ηλικιωμένων
Ο κίνδυνος εμφάνισης ορισμένων ψυχικών διαταραχών αυξάνεται με την ηλικία και εκτός από τη νόσο Alzheimer, άλλα προβλήματα είναι συχνά, όπως κατάθλιψη, άγχος, ψυχωτικές διαταραχές. Στο πλαίσιο αυτό, οι ηλικιωμένοι πρέπει να αντιμετωπιστούν ως μια βασική ομάδα στόχος για την προώθηση της ψυχικής ευημερίας. Μεριμνώντας για τους ηλικιωμένους, προστατεύουμε τόσο το δικαίωμά τους για αξιοπρεπή και ενεργό γήρανση όσο και τη συνοχή της κοινωνίας. Η εισηγήτρια υποστηρίζει την ανάληψη μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής για τα ηλικιωμένα άτομα. Ιδιαίτερη έμφαση θεωρείται ότι πρέπει να δοθεί στην έρευνα των μηχανισμών και των αιτιών των νευροεκφυλιστικών διαταραχών και άλλων ψυχικών ασθενειών, όπως και στην πρόληψη αυτών και την περίθαλψή τους. Επισημαίνεται επίσης η ανάγκη αξιολόγησης της συννοσηρότητας και σχετικής κατάρτισης του προσωπικού υγείας, με το σκεπτικό ότι η διεπιστημονική αντιμετώπιση σύνθετων καταστάσεων κακής ψυχικής υγείας θα επιφέρει σημαντική προστιθέμενη αξία.
Καταπολέμηση του στίγματος και του κοινωνικού αποκλεισμού
Η εισηγήτρια πιστεύει ότι η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την προαγωγή της ψυχικής υγείας πρέπει να γίνει με όρους κοινωνίας της γνώσης. Αυτό μεταξύ των άλλων σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές κοινωνίες πρέπει να αποκτήσουν σαφή αντίληψη των σχετικών με την ψυχική υγεία εννοιών, ακριβή συνείδηση του μεγέθους του προβλήματος, όπως αυτό καταγράφεται σήμερα, αλλά και της δυναμικής που εμπεριέχει, και συνειδητοποίηση της σπουδαιότητας της συμμετοχής τους στη διαμόρφωση συνθηκών ανάπτυξης ολοκληρωμένων επιλογών επίλυσης.
Έχοντας την πεποίθηση ότι η ενημέρωση θα πρέπει να ξεκινά από τα σχολεία και να επεκτείνεται σε όλους τους χώρους, η εισηγήτρια προτείνει τη διοργάνωση δράσεων ενημέρωσης οι οποίες θα συμβάλλουν στη μείωση του στίγματος και των διακρίσεων, στην καλύτερη αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και παρέμβασης και της αποτελεσματικής διαχείρισής τους, και στη μείωση του χάσματος μεταξύ σωματικής και ψυχικής υγείας. Τονίζεται παράλληλα η ανάγκη συμμετοχής των χρηστών των υπηρεσιών και των οικογενειών τους στην ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών προκειμένου οι υπηρεσίες να είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στις ανάγκες και πιο φιλικές.
Τομείς προτεραιότητας για ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο
Η εισηγήτρια πιστεύει ότι για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευημερίας του πληθυσμού:
Ø απαιτείται συνεργασία μεταξύ των οργανισμών της ΕΕ, των κρατών μελών, των τοπικών και περιφερειακών φορέων και των κοινωνικών εταίρων στους πέντε τομείς προτεραιότητας που αναφέρονται στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο,
Ø προτείνεται η θέσπιση μιας Συμβουλευτικής Πλατφόρμας για την παρακολούθηση και συντονισμό των δράσεων για την εφαρμογή του Συμφώνου και ζητείται η παρουσίαση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των συμπερασμάτων των διασκέψεων που θα πραγματοποιηθούν στα πλαίσια της εφαρμογής του,
Ø επισημαίνεται η ανάγκη για ένα "Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Ψυχική Υγεία και Ευημερία των πολιτών" καθώς και η ανάγκη ανάπτυξης κατάλληλων δεικτών για την ψυχική υγεία με σκοπό την καλύτερη εκτίμηση των αναγκών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο,
Ø ζητείται να γίνεται βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων κοινοτικών και εθνικών μέσων για την προαγωγή της ψυχικής υγείας μέσω της χρηματοδότησης ερευνητικών δράσεων για την πρόληψη, νέων δομών για την αξιοπρεπή περίθαλψη και αποτελεσματική θεραπεία των ψυχικά ασθενών, καθώς και προγραμμάτων ένταξης στην αγορά εργασίας,
Ø τονίζεται η ανάγκη για παροχή υψηλής ποιότητας, προσιτών, αποτελεσματικών και καθολικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας,
Ø ζητείται να δοθεί έμφαση στην κατάρτιση όλων των ατόμων σε θέσεις κλειδιά σχετικά με την ψυχική υγεία,
Ø ζητείται η διασφάλιση της πρόσβασης σε κατάλληλη εκπαίδευση, κατάρτιση και απασχόληση για τα άτομα που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας και η δημιουργία υποστηρικτικού κι ευνοϊκού περιβάλλοντος καθόλη τη διάρκεια ζωής, με ιδιαίτερη έμφαση στις πιο ευάλωτες ομάδες.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
Ημερομηνία έγκρισης |
22.1.2009 |
|
|
|
||
|
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας |
+: –: 0: |
56 0 0 |
||||
|
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Georgs Andrejevs, Liam Aylward, Maria Berger, Johannes Blokland, John Bowis, Frieda Brepoels, Hiltrud Breyer, Martin Callanan, Dorette Corbey, Chris Davies, Avril Doyle, Mojca Drčar Murko, Edite Estrela, Jill Evans, Anne Ferreira, Elisabetta Gardini, Cristina Gutiérrez-Cortines, Satu Hassi, Jens Holm, Marie Anne Isler Béguin, Caroline Jackson, Christa Klaß, Holger Krahmer, Urszula Krupa, Linda McAvan, Riitta Myller, Vittorio Prodi, Frédérique Ries, Guido Sacconi, Daciana Octavia Sârbu, Amalia Sartori, Horst Schnellhardt, Richard Seeber, Kathy Sinnott, María Sornosa Martínez, Thomas Ulmer, Anja Weisgerber, Glenis Willmott, Αδάμος Αδάμου, Μάριος Ματσάκης, Δημήτριος Παπαδημούλης, Ευαγγελία Τζαμπάζη, Владко Тодоров Панайотов |
|||||
|
Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Iles Braghetto, Philip Bushill-Matthews, Christofer Fjellner, Milan Gaľa, Jutta Haug, Erna Hennicot-Schoepges, Johannes Lebech, Bart Staes, Robert Sturdy, Andres Tarand |
|||||
|
Αναπληρωτές (άρθρο 178, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Daniel Cohn-Bendit, Constanze Angela Krehl, Bernhard Rapkay |
|||||