Διαδικασία : 2008/2219(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A6-0086/2009

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A6-0086/2009

Συζήτηση :

Ψηφοφορία :

PV 12/03/2009 - 7.6
Αιτιολογήσεις ψήφου
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P6_TA(2009)0130

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 180kWORD 187k
23.2.2009
PE 414.307v02-00 A6-0086/2009

σχετικά με το πρόβλημα της υποβάθμισης των γεωργικών γαιών στην ΕΕ και ειδικότερα στη Νότια Ευρώπη: η απάντηση με τα μέσα γεωργικής πολιτικής της ΕΕ

(2008/2219(INI))

Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου

Εισηγητής: Vincenzo Aita

Συντάκτρια γνωμοδότησης (*):Inés Ayala Sender, Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων

(*) Διαδικασία συνδεδεμένης επιτροπής - Άρθρο 47 του Κανονισμού

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με το πρόβλημα της υποβάθμισης των γεωργικών γαιών στην ΕΕ και ειδικότερα στη Νότια Ευρώπη: η απάντηση με τα μέσα γεωργικής πολιτικής της ΕΕ

(2008/2219(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–   έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης και για τη βιολογική ποικιλότητα,

–   έχοντας υπόψη το νομοθετικό ψήφισμά του της 14ης Νοεμβρίου 2007 σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τον καθορισμό πλαισίου προστασίας του εδάφους και την τροποποίηση της οδηγίας 2004/35/ΕΚ(1),

–   έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Οκτωβρίου 2008 σχετικά με την αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας και της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση(2),

–   έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού,

–   έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (A6‑0086/2009),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η γεωργική δραστηριότητα είναι ένας οικονομικός τομέας που εξαρτάται άμεσα από τα φυσικά φαινόμενα και, παράλληλα, παρέχει σημαντικές δυνατότητες επέμβασης,

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η γεωργία είναι το καλύτερο μέσο για την αποφυγή της υποβάθμισης του εδάφους, και τούτο απαιτεί μια κατάλληλη στρατηγική που θα συμβάλλει τη διατήρηση της συγκεκριμένης δραστηριότητας,

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αγροτικός πληθυσμός της Ευρώπης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της ερημοποίησης και ότι οι ευρωπαίοι παραγωγοί συνεισφέρουν σημαντικά στη διατήρηση της βλάστησης σε περιοχές που πλήττονται από μακρές περιόδους ξηρασίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι ιδίως οι μόνιμες καλλιέργειες, τα λιβάδια και τα δάση έχουν εξαιρετικά θετική επίδραση στη συγκράτηση του νερού,

Δ.  λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη ότι τα γεωργικά εδάφη της Νότιας Ευρώπης, αλλά και άλλων περιφερειών των κρατών μελών της Ένωσης, βρίσκονται στο επίκεντρο μιας διαδικασίας υποβάθμισης του περιβάλλοντος που οφείλεται στην αρνητική αλληλεπίδραση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και των κλιματικών φαινομένων,

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι και η υπερεντατική καλλιέργεια μπορεί να συμβάλλει στην διάβρωση των εδαφών καθιστώντας τα μη παραγωγικά,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ερημοποίηση θεωρείται σήμερα ως μια από τις σημαντικότερες απειλές υποβάθμισης της γης των Μεσογειακών χωρών,

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το έδαφος αποτελεί τη βάση της παραγωγής των προϊόντων διατροφής του ανθρώπου, των ζωοτροφών, των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και των καυσίμων, και ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση του CO2· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι σήμερα το έδαφος εκτίθεται περισσότερο από ποτέ σε ανεπανόρθωτες ζημίες οι οποίες προκαλούνται από τη γραμμική και την αιολική διάβρωση, τη ρύπανση, την αλάτωση, τη στεγανοποίηση, τη μείωση των οργανικών ουσιών και την απώλεια της βιοποικιλότητας των εδαφών,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρνητικές συνέπειες που έχουν ήδη διαπιστωθεί αφορούν τις διαταραχές της υδρογεωλογικής ισορροπίας, την είσοδο θαλάσσιων υδάτων στους παράκτιους υδροφόρους ορίζοντες, την αλάτωση των εδαφών, την απώλεια γεωργικών εκτάσεων, τη μείωση της βιοποικιλότητας, την αύξηση της ευαισθησίας σε πυρκαγιές, και ασθένειες των φυτών και ζωονόσους,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προαναφερθείσες αλλαγές στην αλληλεπίδραση φυσικού-ανθρωπογενούς και παραγωγικού περιβάλλοντος έχουν σημαντικές επιπτώσεις στα συστήματα καλλιέργειας και κτηνοτροφίας, στον παραγωγικό προσανατολισμό των εδαφών και στην προσφορά τροφίμων, με προφανή επακόλουθα στα ζητήματα επισιτιστικής ασφάλειας και –εξαιτίας της εγκατάλειψης εκμεταλλεύσεων– στον κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονομικό ιστό των πληττομένων περιοχών, ενώ συνοδεύονται και από υδρογεωλογικές επιπτώσεις,

Ι.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η άρδευση χρησιμεύει επίσης για τη διατήρηση της υγρασίας του εδάφους και για την ανατροφοδότηση του υδροφόρου ορίζοντα, και ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι παράγοντες αυτοί κατά τη χάραξη της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ),

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η λειψυδρία και η ξηρασία αυξάνουν ακόμα περισσότερο τις τιμές των γεωργικών πρώτων υλών, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διασφαλίζεται ο διαρκής εφοδιασμός του πληθυσμού με τρόφιμα,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαχείριση του γεωργικού και δασικού συστήματος παρέχει ευκαιρίες παρέμβασης στο γενικό ισοζύγιο του άνθρακα και μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου,

ΙΓ. υπενθυμίζοντας την ύπαρξη της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης στις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρή ξηρασία ή/και απερήμωση, ιδιαίτερα στην Αφρική, η οποία εγκρίθηκε το 1994 και αποσκοπεί στην καταπολέμηση της υποβάθμισης των καλλιεργήσιμων γαιών και της ξηρασίας, καθώς και την υποστήριξη του Κοινοβουλίου σε αυτήν τη σύμβαση,

ΙΔ. αναγνωρίζοντας τον ρόλο κανονιστικού πλαισίου της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα (οδηγία 2000/60/ΕΚ) ως βασικό μέσο για την προστασία του εδάφους, προάγοντας τη διαπεριφερειακή συνεργασία, τη βιώσιμη χρήση των υδάτων και την προστασία των διαθέσιμων υδάτινων πόρων και συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην άμβλυνση των επιπτώσεων των πλημμυρών και της ξηρασίας,

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ολοκληρωμένης και πολυεπιστημονικής προσέγγισης, δεδομένου ότι έτσι μπορεί να αποφευχθεί η αναζήτηση λύσεων σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν περαιτέρω αρνητικές επιπτώσεις και αλυσιδωτά επιβλαβή αποτελέσματα,

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σκόπιμη η παρακολούθηση της κατάστασης, όσον αφορά την εξέλιξη των υφιστάμενων φαινομένων και την εμφάνιση νέων καταστάσεων κινδύνου, μέσω της εξειδίκευσης στη χρήση των δορυφορικών συστημάτων εντοπισμού και των γεωβιοχημικών (χαρτογραφικών) μοντέλων,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει αυξηθεί η συχνότητα με την οποία εκδηλώνονται ακραία καιρικά φαινόμενα, με την εναλλαγή περιόδων ξηρασίας και έντονων βροχοπτώσεων, τα οποία επιταχύνουν τις διαδικασίες υποβάθμισης της λιθόσφαιρας, ιδίως στις περιοχές όπου το έδαφος είναι δομικά πιο ευάλωτο τόσο στη Βόρεια όσο και στη Νότια Ευρώπη,

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι παρατηρείται αύξηση της ζήτησης και των τιμών των τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο,

1.  κρίνει αναγκαίο να συμπεριληφθούν σαφώς στους προσανατολισμούς και στις μεθόδους διαχείρισης της ΚΓΠ αρχές και μέσα για την προστασία του κλίματος γενικότερα και για τον περιορισμό των συνεπειών που προκαλεί η υποβάθμιση του εδάφους ειδικότερα·

2.  θεωρεί απαραίτητη την ενίσχυση των σχετικών με την οικολογική συμμόρφωση παραμέτρων και την εφαρμογή τους σε ολόκληρη την Ένωση, σε ό,τι αφορά κυρίως τη βιοποικιλότητα και τα οργανικά συστατικά των εδαφών, και τη διεύρυνσή τους στην προστασία των υδάτων·

3.  τονίζει ότι η κοινοτική χρηματοδότηση των δράσεων προσαρμογής του γεωργικού τομέα στις κλιματικές αλλαγές θα πρέπει να βασιστεί σε μία εδαφική προσέγγιση, η οποία λαμβάνει υπόψη το βαθμό τρωτότητας των περιοχών της Ένωσης× υπενθυμίζει ότι με βάση έγκυρες εκτιμήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο, τα γεωργικά εδάφη της Νότιας Ευρώπης είναι περισσότερο ευάλωτα στην αλλαγή του κλίματος·

4.  εκφράζει τη λύπη του διότι δεν θεσπίστηκαν συγκεκριμένοι στόχοι, όταν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων αποφάσισαν την περικοπή των πόρων για την αγροτική ανάπτυξη και διαπιστώνει ότι στον δεύτερο πυλώνα δεν προβλέπονται αρκετοί πόροι για να αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή· προτείνει στην Επιτροπή να εξετάσει τη σύσταση ταμείου ειδικά για τη χρηματοδότηση μέτρων πρόληψης για όλους τους πληττόμενους τομείς της οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας·

5.  θεωρεί ότι τα σημερινά προβλήματα, μεταξύ των οποίων η έλλειψη τροφίμων, η λειψυδρία, η άνοδος της θερμοκρασίας, η εξατμισοδιαπνοή και ο κίνδυνος της υποβάθμισης του εδάφους, απαιτούν νέες, ολοκληρωμένες και επιστημονικές γεωργικές πολιτικές, προσαρμοσμένες στις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου· με τη βοήθεια των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των εθνικών οργανισμών, αυτές οι πολιτικές πρέπει να εκφράζουν την έρευνα και την ανάπτυξη για καλλιέργειες που θα προσαρμόζονται τοπικά στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις, σε τομείς όπως η εξοικονόμηση νερού, και ταυτόχρονα θα προσφέρουν επαρκή εισοδήματα στους γεωργούς, με σκοπό τη διατήρηση ενός ευρωπαϊκού βιοτικού επιπέδου·

6.  θεωρεί ότι οι αρχές της ΚΓΠ σχετικά με την καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση στη στρατηγική διατήρησης του εδάφους θα πρέπει να ευνοούν περισσότερο δράσεις που έχουν ως στόχο τον έλεγχο και τη βελτίωση της απόδοσης και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα των υφιστάμενων συστημάτων αποστράγγισης, μέσω της κατάρτισης σχεδίων διαχείρισης των υδάτων, που θα είναι περιβαλλοντικά βιώσιμα και προσαρμοσμένα στην εκάστοτε τοποθεσία, και της παροχής συμβουλών στους αγρότες των περιοχών που κινδυνεύουν από ξηρασία σχετικά με την επιτυχή χρησιμοποίηση καλλιεργειών ανάλογα με την περιοχή και με μικρές απαιτήσεις ως προς την κατανάλωση νερού·

7.  τάσσεται υπέρ της παροχής μεγαλύτερης στήριξης για τη βελτίωση της διαχείρισης του νερού για τις γεωργικές γαίες από την Ένωση, στο πλαίσιο της οποίας θα ήταν αναγκαίο να καθιερωθούν αποτελεσματικότερα συστήματα άρδευσης, καλύτερα προσαρμοσμένα στο εκάστοτε είδος καλλιέργειας, να προωθηθεί η σχετική έρευνα και να δοθούν κίνητρα για τη αξιοποίηση των προόδων της βιοτεχνολογίας·

8.  θεωρεί αναγκαία τη δημιουργία και τη διαχείριση, μέσω κοινοπραξιών, μικροταμιευτήρων για άρδευση (μικρών ορεινών λιμνών) και για την καταπολέμηση των πυρκαγιών, σε θέση με μεγαλύτερο υψόμετρο ως προς την αρδευόμενη ζώνη με φυσική ροή, επιτρέποντας καλύτερες συνθήκες κόστους λειτουργίας και χρησιμοποιώντας, επίσης, επεξεργασμένα αστικά λύματα με τεχνικές φυτοκάθαρσης και επιφανειακής διασποράς·

9.  σημειώνει τη σημασία των αναβαθμίδων στην καταπολέμηση της διάβρωσης και την αύξηση της αποθηκευτικής ικανότητας του εδάφους σε νερό και κρίνει σκόπιμο να ληφθούν μέτρα για την διατήρηση, αποκατάσταση και κατασκευή τους·

10. θεωρεί ότι τα γεωργικά-δασικά έργα πρέπει να περιλαμβάνουν προγράμματα αναδάσωσης των οριακών ή/και μολυσμένων εδαφών, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ρίζες των θάμνων μπορούν να εξασφαλίσουν την πρόσφυση του ανώτερου ασταθούς στρώματος στο σταθερό υποκείμενο πέτρωμα, το οποίο λειτουργεί ως υπόστρωμα καθαρισμού·

11. συνηγορεί υπέρ της θέσπισης μιας κοινοτικής δασικής πολιτικής, της οποίας κύριος στόχος θα είναι η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής·

12. θεωρεί, επίσης, απαραίτητη την παροχή κινήτρων για γεωργικές δράσεις με σκοπό τη διατήρηση της φυτοκάλυψης, προκειμένου να μη σημειωθεί αλάτωση των κοιτών των ποταμών εξαιτίας της διάβρωσης·

13. επισημαίνει ότι πολλά μεσογειακά είδη θάμνων παρουσιάζουν ικανοποιητική αντοχή στη φωτιά και εξαιρετική ικανότητα φυτικής ανάκαμψης και θα πρέπει, συνεπώς, να αξιοποιηθούν, ενώ διαθέτουν, επίσης, κατάλληλα χαρακτηριστικά ριζικού συστήματος για την αντιμετώπιση των διαδικασιών διάβρωσης του εδάφους·

14. εκφράζει την άποψη ότι προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να επιδιωχθεί η καλλιέργεια ποικιλιών μικρότερων απαιτήσεων σε νερό ή ακόμα και η κατά περίπτωση αντικατάσταση των ανοιξιάτικων καλλιεργειών με χειμερινές οι οποίες, εκτός από τις χαμηλές απαιτήσεις σε νερό άρδευσης, προστατεύουν αποτελεσματικά τα εδάφη, μέσω της φυτοκάλυψης την κρίσιμη για διαβρώσεις περίοδο του χειμώνα·

15. θεωρεί ότι οι τοπικές φυτωριακές παραγωγές μπορούν να παράγουν οικότυπους καλύτερα προσαρμοσμένους στο περιβάλλον και θα πρέπει, συνεπώς, να τους παρασχεθούν κίνητρα με ειδικές παρεμβάσεις·

16. ζητεί την προαγωγή της διαφύλαξης και της καλλιέργειας δενδροστοιχιών, ιδίως στις περιοχές που αυτές έχουν εξαφανιστεί τα τελευταία χρόνια·

17. αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο των φυτογενετικών πόρων για την προσαρμογή της διαχείρισης γης στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες· καλεί ως εκ τούτου την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη διατήρηση και την περαιτέρω ανάπτυξη φυτογενετικών πόρων από τους αγρότες και τους κηπουρούς, καθώς και από τα μικρά και μεσαία φυτώρια·

18. τονίζει τη σημασία της αγρανάπαυσης για την αποκατάσταση των γεωργικών γαιών και για την εξοικονόμηση νερού· ζητεί από την Επιτροπή και τα σχετικά κράτη μέλη να ενθαρρύνουν γεωργικά συστήματα που θα είναι προσαρμοσμένα στις εκτάσεις των μεσογειακών οικοσυστημάτων·

19. θεωρεί ότι οι αρχές σχετικά με την καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση της ΚΓΠ θα πρέπει, μεταξύ των κριτηρίων για τη διατήρηση της οργανικής ουσίας στο έδαφος, να παράσχουν κίνητρα στα συστήματα απορρόφησης και μεταφοράς του άνθρακα με τη βελτιστοποίηση των τεχνικών ξηρικής καλλιέργειας (ελάχιστη άροση της επιφάνειας, καλλιέργειες εκ περιτροπής, γονότυποι κατάλληλοι για το περιβάλλον, έλεγχος της εξατμισοδιαπνοής, στοχευμένη λίπανση, ολοκληρωμένη καταπολέμηση κλπ.)·

20. καλεί τους αρμόδιους σε τοπικό επίπεδο φορείς να παρέμβουν για να προγραμματίσουν σχέδια διαχείρισης και τεχνολογίες χρήσης του νερού για άρδευση βάσει των νέων αναγκών και των περιβαλλοντικών συνθηκών, να σχεδιάσουν τη στοχοθετημένη χρήση των υδάτινων πόρων αναλόγως με την ποιότητα και να παρέμβουν σε επίπεδο οργανισμών διαχείρισης των υδάτων άρδευσης για να βελτιστοποιηθεί η διαχείριση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη μείωσης της σπατάλης στα συστήματα διανομής·

21. συνηγορεί υπέρ της σύστασης ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την ξηρασία και της ενίσχυσης της ικανότητας συντονισμένης αντίδρασης για την καταπολέμηση των πυρκαγιών εκ μέρους της Ένωσης, δεδομένου ότι τα δύο αυτά φαινόμενα συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στην ερημοποίηση και στην υποβάθμιση των γεωργικών γαιών, ιδίως στην περιοχή της Μεσογείου·

22. υπογραμμίζει την ανάγκη να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των πληροφοριών που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη και ο συντονισμός μεταξύ αυτών·

23. συνιστά την ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και συνεχούς παρακολούθησης της κατάστασης του εδάφους για να είναι δυνατή η έγκαιρη δράση κατά της διάβρωσης, της καταστροφής των οργανικών συστατικών που ευθύνεται για τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου, καθώς και της απώλειας καλλιεργήσιμων γαιών και της βιοποικιλότητας·

24. ζητεί, συνεπώς, από την Επιτροπή, επ’ ευκαιρία της πρότασής της για έναν νέο ορισμό των ορεινών, των νησιωτικών και των άλλων περιοχών με φυσικά μειονεκτήματα, η οποία προβλέπεται για το 2009, να συμπεριλάβει, μεταξύ των βασικών παραμέτρων αξιολόγησης, τον βαθμό κινδύνου υποβάθμισης του εδάφους και ερημοποίησης για τις υπό παρακολούθηση περιοχές·

25. θεωρεί απαραίτητη τη ενίσχυση της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τη λειψυδρία και την ξηρασία και λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο της βιοτεχνολογίας·

26. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης του έβδομου προγράμματος πλαισίου που προβλέπεται για το 2009, περισσότερα κίνητρα για την υποστήριξη προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης που θα εκπονούν περισσότερα κράτη μέλη, με σκοπό τη βελτίωση των γνώσεων για μια πιο αειφόρο διαχείριση του εδάφους και των περιοχών στις οποίες εκδηλώνονται φαινόμενα υποβάθμισης·

27. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εάν είναι αναγκαία η δημιουργία ενός χρηματοδοτικού μέσου που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την καταπολέμηση των αιτίων και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και ιδίως της υποβάθμισης της ποιότητας του εδάφους·

28. θεωρεί ότι κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και ενημέρωσης θα πρέπει να απευθύνονται τόσο στους υπεύθυνους του τομέα όσο και στο κοινό, με διπλό στόχο την αναζήτηση ειδικών λύσεων και την ευαισθητοποίηση των χρηστών όσον αφορά τη συλλογική ευθύνη στη χρήση των πόρων της γης·

29. ζητεί να προσφέρει η Ευρωπαϊκή Ένωση δράσεις ενημέρωσης και πληροφόρησης, ειδικότερα για τους νέους αγρότες, με τις οποίες θα προωθείται η καθιέρωση γεωργικών μεθόδων που θα έχουν ευνοϊκά αποτελέσματα στη διατήρηση των εδαφών, κυρίως σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και το ρόλο που διαδραματίζει η γεωργική παραγωγή στο κλίμα·

30. υπενθυμίζει ότι, βάσει του ψηφίσματός του της 5ης Ιουνίου 2008 σχετικά με το μέλλον των νέων γεωργών στο πλαίσιο της σημερινής μεταρρύθμισης της ΚΓΠ(3), η χρηματοδότηση των σχεδίων θα πρέπει να παρέχεται κατά προτεραιότητα στις δραστηριότητες εκείνες που μπορούν να ευνοήσουν την είσοδο νέων στον γεωργικό τομέα·

31. θεωρεί αναγκαίο η Ένωση να ενισχύσει και να βελτιώσει την αυτονομία και αυτάρκεια ως προς τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα μέσω της καλύτερης προστασίας των γεωργικών εδαφών και των παραγωγικών τους χαρακτηριστικών, προάγοντας ιδίως την αειφόρο χρήση των χορτολιβαδικών εκτάσεων για την κτηνοτροφία (με προγράμματα παραγωγής κρέατος από ζώα βοσκής, πριμοδότηση της σύμφωνης με την προστασία της φύσης βόσκησης κλπ.) προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τις εισαγωγές ζωοτροφών· θεωρεί ότι για να συμβάλει η γεωργική πολιτική στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και αειφορία, πρέπει να επιδιώξει μια ισορροπημένη σχέση μεταξύ φυτικής και ζωικής παραγωγής και παραγωγής ενέργειας στην γεωργία της Ένωσης·

32. ζητεί, στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας αγοράς του CO2, να ενθαρρυνθούν η διατήρηση και η αποκατάσταση των δασών, καθώς και η αναδάσωση από μικτά είδη, δίνοντας προτεραιότητα στα κράτη μέλη τα οποία έχουν χάσει την κληρονομιά τους σε φυσικά δάση, και υπογραμμίζει την ανάγκη να τεθεί σε εφαρμογή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα ολοκληρωμένο και βιώσιμο σύστημα διαχείρισης των δασών·

33. υπογραμμίζει τον ρόλο των δασών στον υδάτινο κύκλο και τη σημασία ενός ισορροπημένου συνδυασμού δασών, λιβαδιών και βοσκοτόπων και καλλιεργήσιμων εδαφών για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων· επισημαίνει ιδιαίτερα το ρόλο των εδαφών με υψηλή περιεκτικότητα οργανικών συστατικών και μια προσαρμοσμένη εναλλαγή καλλιεργειών· προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη εκμετάλλευση της γης συνιστά απειλή για τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων·

34. ζητεί να αναγνωρισθεί, στο πλαίσιο των γεωργικών δραστηριοτήτων σχετικά με τη διατήρηση των λιβαδιών, των μόνιμων βοσκοτόπων και των δασικών εκτάσεων, η δυνατότητα σύνδεσης της χορήγησης πράσινων πιστοποιητικών με την παραγωγή δημόσιων αγαθών (αποθήκευση του CO2, βιολογική ποικιλία, διατήρηση του εδάφους)·

35. καλεί τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τον δεύτερο πυλώνα της ΚΓΠ για την πριμοδότηση γεωργικών δραστηριοτήτων σχετικά με τη διατήρηση των λιβαδιών, των μόνιμων βοσκοτόπων και των δασικών εκτάσεων, συνεισφέροντας έτσι στην παραγωγή δημόσιων αγαθών (αποθήκευση CO2, βιολογική ποικιλία, διατήρηση του εδάφους)· καλεί την Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα στη διατήρηση της αγρανάπαυσης·

36. προτρέπει το Συμβούλιο να εγκρίνει κοινή θέση για την πρόταση οδηγίας πλαισίου (COM(2006)0232) σχετικά με την προστασία των εδαφών προκειμένου να θεσπισθεί ένα κοινοτικό μέσον το οποίο θα επιτρέπει την καταπολέμηση αυτών των απειλών·

37. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διερευνήσουν στρατηγικές αποκατάστασης των υποβαθμισμένων εδαφών, ξεκινώντας από κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό της υποβάθμισης του εδάφους·

38. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

ΕΕ C 282 Ε της 6.11.2008, σελ. 281.

(2)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2008)0473.

(3)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2008)0258.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

Ως γεωργικό έδαφος νοείται το τμήμα της λιθόσφαιρας που επιτρέπει την καλλιέργεια και την εκτροφή ζώων που προορίζονται κυρίως για διατροφή. Τα γεωργικά εδάφη, εκτός από την υποστήριξη της παραγωγής τροφίμων, συμμετέχουν σε πολλές και σημαντικές λειτουργίες:

-  δημιουργούν έναν δεσμό μεταξύ ατμόσφαιρας, υδάτινων πόρων και γεωλιθολογικών συστημάτων·

-  διηθούν ουσίες ποικίλης προέλευσης που είναι διαλυμένες στο νερό και συσσωρεύουν σωματίδια που εναποθέτει η ατμόσφαιρα·

-  λειτουργούν ως δεξαμενές άνθρακα χάρη στην ικανότητα των καλλιεργειών να δεσμεύουν το ατμοσφαιρικό CO2 μέσω της διαδικασίας της χλωροφυλλικής φωτοσύνθεσης και να το αποθηκεύουν στο έδαφος σε επίπεδο ριζόσφαιρας·

-  ρυθμίζουν τη ροή των βροχοπτώσεων·

-  αλληλεπιδρούν με το κλίμα, καθορίζοντας τον τύπο της καλλιέργειας που μπορούν να δεχτούν·

-  επηρεάζουν και διαμορφώνουν το τοπίο·

-  υποστηρίζουν τους διάφορους βιότοπους και τη βιολογική ποικιλότητα παρέχοντας νερό και τροφή·

-  δημιουργούν τις συνθήκες για τη διατήρηση των σπόρων και για την επιβίωση μικροοργανισμών και μακροοργανισμών·

-  τέλος, επιτελούν σημαντικές κοινωνικές και πολιτισμικές λειτουργίες.

Είναι προφανές ότι η αλληλεπίδραση μεταξύ γεωργικών εδαφών, υδάτων και αέρα καθορίζει τη λειτουργία ενός ενιαίου συστήματος που πρέπει να έχει ως πρωταρχικό στόχο την ανάπτυξη μιας αειφόρου γεωργίας, η οποία θα μπορέσει να μειώσει τη μόλυνση και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, να προσφέρει περιβαλλοντικές υπηρεσίες και αγαθά και, παράλληλα, να διατηρήσει την εξίσου σημαντική παραγωγική ικανότητα. Πράγματι, αφενός, η γεωργία υφίσταται τις επιπτώσεις των άλλων παραγωγικών συστημάτων, αλλά, αφετέρου, είναι και η ίδια υπεύθυνη για την ορθή διαχείριση αυτού του σημαντικού και μη ανανεώσιμου φυσικού πόρου.

Σημερινή κατάσταση

Από τα στοιχεία και τις μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα επίπεδα, προκύπτει ότι τα γεωργικά εδάφη υφίστανται συνεχώς μεγαλύτερη περιβαλλοντική πίεση με αρνητικές συνέπειες που έχουν διαπιστωθεί ήδη, όπως: διαταραχές της υδρογεωλογικής ισορροπίας, άνοδος της στάθμης των θαλασσών και συνεπακόλουθη αλάτωση των εδαφών, απώλεια γεωργικών εκτάσεων, μείωση της βιοποικιλότητας, επιδείνωση των αρνητικών συνεπειών από ζημίες που προκαλούν πυρκαγιές, ασθένειες των φυτών και ζωονόσοι. Οι μεταβολές αυτές έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην επιλογή των καλλιεργειών και στην παραγωγικότητα των εδαφών, ιδίως σε σχέση με ζητήματα που αφορούν την επισιτιστική ασφάλεια. Μολονότι το κοινοτικό κεκτημένο προβλέπει διατάξεις σχετικά με την προστασία του εδάφους, επί του παρόντος δεν υφίσταται ειδική κοινοτική νομοθεσία που να ανταποκρίνεται στις νέες απαιτήσεις του τομέα. Δεδομένης της ευρύτητας των στόχων και του πλήθους των πεδίων εφαρμογής και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι συχνά οι στρατηγικές επέμβασης για τον γεωργικό τομέα αφορούν και άλλους περιβαλλοντικούς τομείς, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και οι διατάξεις του θα πρέπει να βελτιώσουν το φάσμα και τους τύπους των παρεμβάσεων, καθώς θα πρέπει αναγκαστικά να έχουν διασυνοριακό χαρακτήρα. Επί παραδείγματι, στην περίπτωση που η υποβάθμιση ενός συγκεκριμένου εδάφους έχει συνέπειες και σε τόπους που απέχουν πολύ από το σημείο προέλευσης, το ενδεχόμενο κόστος επέμβασης για την αποκατάσταση των ομαλών συνθηκών θα μπορούσε να αναληφθεί από χώρα διαφορετική από εκείνη που προκάλεσε τις ζημίες. Είναι, συνεπώς, αναγκαία η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και πολυεπιστημονικού πλαισίου δράσης βάσει ενός, όσο το δυνατόν ευρύτερου, προγράμματος παρακολούθησης και αξιολόγησης της πορείας των φαινομένων υποβάθμισης, προσαρμόζοντας για τον σκοπό αυτόν τα συστήματα δορυφορικού εντοπισμού και χαρτογράφησης.

Σκοπός της έκθεσης

Κατά τη σύνταξη της έκθεσης ξεκίνησε ένας προβληματισμός και μια αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης, ιδίως όσον αφορά τις παραγωγικές ζώνες της Νότιας Ευρώπης, όπου η εκδήλωση ορισμένων φαινομένων υποβάθμισης είναι ήδη εμφανής. Υπό το πρίσμα αυτής της κατάστασης εξετάσθηκαν οι δυνατότητες επέμβασης που παρέχει η γεωργική δραστηριότητα για την αντιμετώπιση της υποβάθμισης των γεωργικών εδαφών, φροντίζοντας παράλληλα για την αποκατάσταση, τη χρήση και την αειφόρο διαχείριση της λιθόσφαιρας. Στο πλαίσιο αυτό, το ΕΚ οργάνωσε μια δημόσια ακρόαση με σκοπό την εμβάθυνση του διαλόγου σχετικά με τα διάφορα υπό συζήτηση θέματα, επιτρέποντας στον εισηγητή να εστιάσει στις εξετασθείσες και υποβληθείσες προτάσεις. Σκοπός της έκθεσης είναι να παράσχει ιδέες, σκέψεις και συγκεκριμένες προτάσεις που θα μπορέσουν να εξετασθούν εν ευθέτω χρόνω για την εκπόνηση μιας κοινής στρατηγικής αποκατάστασης, διατήρησης και βελτίωσης των παρεμβάσεων στα γεωργικά εδάφη. Είναι προφανές, επίσης, πως μία από τις προτεραιότητες είναι η εκπόνηση ενός κοινού σχεδίου επέμβασης, κυρίως μέσω ενός προγραμματισμού που θα στοχεύει στην πρόληψη από την υποβάθμιση και στην προστασία του γεωργικού εδάφους. Στο πλαίσιο αυτό, τα εδάφη της Νότιας Ευρώπης, λόγω μορφολογικών και εδαφικών χαρακτηριστικών, εκδηλώνουν μία κατάσταση η οποία μπορεί να γίνει κοινή στα διάφορα παραγωγικά οικοσυστήματα της Βόρειας Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι περιοχές του Νότου μπορούν να εκδηλώσουν σταδιακή ερημοποίηση, ενώ στον Βορρά μπορεί να καταγραφεί σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων, με συνεπακόλουθη την ανάγκη προσαρμογής της υδρογεωλογικής διαμόρφωσης που δημιούργησε ο άνθρωπος με την πάροδο του χρόνου.

Δυνατότητες επέμβασης

Είναι προφανές ότι η χρήση των γεωργικών εδαφών και οι μέθοδοι διαχείρισής τους αντιπροσωπεύουν τα καίρια σημεία για να αντιμετωπισθούν, μεταξύ άλλων, οι «νέες προκλήσεις» (κλιματικές αλλαγές, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, έλλειψη νερού, βιολογική ποικιλία κλπ.). Τα διαθέσιμα νομικά μέσα και οι δυνατότητες επέμβασης στο πλαίσιο των γεωργικών δραστηριοτήτων θα πρέπει, συνεπώς, να εξετασθούν θέτοντας νέους στόχους για τον προσανατολισμό και τις μεθόδους διαχείρισης της ΚΓΠ.

Στο πλαίσιο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επέδειξε ήδη ευαισθησία για τα προβλήματα που αφορούν την επισιτιστική ασφάλεια, στα οποία ο εισηγητής προτίθεται να προσθέσει το ζήτημα της παραγωγικής αυτονομίας, σε σχέση με τη δυνατότητα δημιουργίας παραγωγικών παραγόντων που θα επιτρέπουν επιχειρηματικές επιλογές στο πλαίσιο ενός ευρύτερου βαθμού ελευθερίας.

Τα ζητήματα που αφορούν την καταπολέμηση της υποβάθμισης του εδάφους πρέπει να περιλαμβάνουν οπωσδήποτε μια στρατηγική διατήρησης του εδάφους, επιδεικνύοντας μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα γεωργικά υδραυλικά έργα και τη συντήρησή τους. Στο πλαίσιο αυτό, είναι πολύ σημαντικό να επισημανθεί ειδικότερα ότι τα συστήματα ταμιευτήρων και διοχέτευσης του νερού άρδευσης θα πρέπει να ανταποκρίνονται σε ένα διαρκώς μεγαλύτερο κόστος χρήσης. Θα είναι, συνεπώς, αναγκαίο να προσαρμοσθούν ή/και να εφαρμοσθούν τεχνικές άρδευσης με σκοπό τη μείωση του όγκου άρδευσης και να βελτιστοποιηθεί η αντλούμενη ποσότητα φρεάτιων υδάτων. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη μείωσης των απωλειών κατά μήκος των γραμμών άρδευσης αποκτά επείγοντα χαρακτήρα.

Η προστασία του οικοσυστήματος του εδάφους και η καταπολέμηση της υποβάθμισής του θα πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στα προγράμματα αναδάσωσης, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι η επιλογή δασικών θάμνων μεσογειακού τύπου, για επεμβάσεις που αφορούν τη ζώνη της Νότιας Ευρώπης, μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της διάβρωσης, αλλά και στην αντιμετώπιση του προβλήματος των πυρκαγιών. Για τον σκοπό αυτόν, θα ήταν αναγκαία η δημιουργία και η διαχείριση μέσω κοινοπραξιών μικροταμιευτήρων για άρδευση, των κοινώς αποκαλούμενων μικρών ορεινών λιμνών, οι οποίοι θα μπορούσαν να αναλάβουν τη διπλή αποστολή της αποταμίευσης των όμβριων υδάτων επιτρέποντας τη χρήση γλυκού νερού για την κατάσβεση των πυρκαγιών και να λειτουργούν ως δεξαμενές συσσώρευσης και ανακύκλωσης των αστικών λυμάτων με τεχνικές φυτοκάθαρσης και επιφανειακής διασποράς, σε εσωτερικές ζώνες όπου η χρήση σταθμών καθαρισμού δεν είναι πάντοτε οικονομικά συμφέρουσα.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι τεχνικές σηρικής καλλιέργειας, όπως η ελάχιστη επιφανειακή άροση, οι οποίες είναι ικανές να ανακόψουν την τριχοειδή άνοδο του νερού, οι εκ περιτροπής καλλιέργειες με σκοπό τη βελτίωση του εδάφους ή/και την καταπολέμηση ασθενειών των φυτών, η επιλογή καλύτερα προσαρμοσμένων γονότυπων στο περιβάλλον της καλλιέργειας και όχι με μόνο κριτήριο τις απαιτήσεις εμπορικού χαρακτήρα, οι μέθοδοι ελέγχου της εξατμισοδιαπνοής μέσω της οποίας σημειώνονται πολλές φορές σημαντικές απώλειες νερού από το έδαφος, με τη συστηματική χρήση βελτιωτικών του εδάφους (βελτιστοποίηση της δομής του εδάφους) ή με φυτική επικάλυψη.

Χρήσιμο μέσον αξιολόγησης της κατάστασης και της πορείας της θα μπορούσε να είναι το GIS (geogaphical integrated system). Για τον σκοπό αυτόν, θα ήταν σκόπιμη μια τυποποίηση των δεδομένων εντοπισμού για ερμηνεία με τη χρήση και τη σύγκριση γεωβιοχημικών μοντέλων.

Κρίνεται, συνεπώς, αναγκαίο επ’ ευκαιρία της πρότασης της Επιτροπής για έναν νέο ορισμό των ορεινών περιοχών και των άλλων περιοχών με φυσικά μειονεκτήματα να συμπεριληφθεί μεταξύ των βασικών παραμέτρων η κατάσταση διατήρησης των εδαφών και ο βαθμός κινδύνου ερημοποίησής τους. Αναλόγως, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης του έβδομου προγράμματος πλαισίου θα ήταν σκόπιμο να υποστηριχθεί με περισσότερα κίνητρα η έρευνα για την καταπολέμηση της υποβάθμισης των εδαφών. Στόχος είναι η βελτιστοποίηση των παραγωγικών τεχνολογιών υπό το πρίσμα των νέων απαιτήσεων, η αναζήτηση νέων λύσεων που θα δίνουν προτεραιότητα στην εξοικονόμηση του νερού και, κατά συνέπεια, θα μπορούν να μειώσουν τις ενεργειακές ανάγκες για την παραγωγή τροφίμων.

Όσον αφορά την κατάρτιση και την ενημέρωση, επισημαίνεται ότι τα προγράμματα δεν θα πρέπει να απευθύνονται μόνο στους παράγοντες του τομέα, αλλά και στο ευρύ κοινό, με τον διπλό στόχο της αναζήτησης λύσεων και της ευαισθητοποίησης των χρηστών για αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων και του εδάφους, με την ευρύτερη έννοια, για το οποίο έχουμε ευθύνες, στο παρόν και στο μέλλον.

Με βάση την αρχή της ανανέωσης της γεωργικής κοινωνίας και της ανάγκης δημιουργίας μεγαλύτερου δυναμισμού των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται στον γεωργικό τομέα, η χρηματοδότηση των προγραμμάτων για την αποκατάσταση και την αειφόρο διαχείριση των γεωργικών εδαφών θα πρέπει να παρέχεται κατά προτεραιότητα στις επιχειρήσεις των νέων αγροτών.

Σε ένα πλαίσιο στο οποίο η παγκόσμια επισιτιστική κρίση πλήττει εκατομμύρια ανθρώπους και έχει ως άμεση συνέπεια την απώλεια της δυνατότητας προγραμματισμού και διαχείρισης της παραγωγής τροφίμων, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι η προστασία του εδάφους επιτρέπει τη διατήρηση ενός παραγωγικού δυναμικού που έχει πολιτική και στρατηγική σημασία, επιτρέπει τη διασφάλιση μιας ισορροπίας μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών και διασφαλίζει έναν βαθμό αυτονομίας και διαπραγματευτικής ικανότητας σε πολυμερές επίπεδο.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι η γεωργική δραστηριότητα και ειδικότερα των δασών, των λιβαδιών και των βοσκοτόπων αποτελεί έναν τομέα στον οποίο είναι δυνατή η επέμβαση και δεδομένου ότι επηρεάζει τη λειτουργία ενός ολόκληρου οικοσυστήματος, κρίνεται ότι οι εν λόγω δραστηριότητες θα μπορούσαν να συνδεθούν με τη χορήγηση πράσινων πιστοποιητικών, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα των δραστηριοτήτων όλου του γεωργικού τομέα να παράγουν δημόσια αγαθά. Πρόκειται για μια ακόμη περίπτωση που επιτρέπει την επίτευξη ενός τριπλού στόχου: παροχή κινήτρων σε παραγωγικό επίπεδο για καλύτερη χρήση αειφόρων τεχνολογιών και δημιουργία μιας αγοράς συναλλαγών βάσει πράσινων πιστοποιητικών, με μηδενικό κόστος για τους φορολογουμένους της κοινότητας.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (28.1.2009)

προς την Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου

σχετικά με το πρόβλημα της υποβάθμισης των γεωργικών γαιών στην ΕΕ και ειδικότερα στη Νότια Ευρώπη : η απάντηση με τα μέσα γεωργικής πολιτικής της ΕΕ

(2008/2219(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης (*): Inés Ayala Sender

(*) Διαδικασία συνδεδεμένων επιτροπών – Άρθρο 47 του Κανονισμού

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων καλεί την Επιτροπή Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το έδαφος αποτελεί τη βάση της παραγωγής των προϊόντων διατροφής του ανθρώπου, των ζωοτροφών, των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και των καυσίμων, και ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση του CO2· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι σήμερα το έδαφος εκτίθεται περισσότερο από ποτέ σε ανεπανόρθωτες ζημίες οι οποίες προκαλούνται από τη γραμμική και την αιολική διάβρωση, τη ρύπανση, την αλατοποίηση, τη στεγανοποίηση, τη μείωση των οργανικών ουσιών και την απώλεια της βιοποικιλότητας των εδαφών·

2.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η γεωργία είναι το καλύτερο μέσο για την αποφυγή της υποβάθμισης του εδάφους, απαιτεί μια κατάλληλη στρατηγική που να ενισχύει τη διατήρηση της συγκεκριμένης δραστηριότητας·

3.  προτρέπει το Συμβούλιο να εγκρίνει την κοινή θέση του για την οδηγία πλαίσιο σχετικά με την προστασία των εδαφών προκειμένου να θεσπισθεί ένα κοινοτικό μέσον το οποίο θα επιτρέπει την καταπολέμηση αυτών των απειλών·

4.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η άρδευση χρησιμεύει επίσης για τη διατήρηση της υγρασίας του εδάφους και για την ανατροφοδότηση του υδροφόρου ορίζοντα, ζητεί τον συνυπολογισμό αυτών των παραγόντων κατά τη χάραξη της κοινής γεωργικής πολιτικής·

5.  κρίνει αναγκαίο να βελτιωθεί η κατάρτιση των γεωργών, και ειδικότερα των νέων, κυρίως σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και το ρόλο που διαδραματίζει η γεωργική παραγωγή στο κλίμα·

6.  υποστηρίζει τη μεγαλύτερη στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων στις γεωργικές εκτάσεις και στα εκτροφεία, παρέχοντας κίνητρα για την αποδοτικότητα της χρήσης των υδάτινων πόρων στις εγκαταστάσεις και στα συστήματα άρδευσης και για την ανάπτυξη καλλιεργειών που θα είναι ανθεκτικές στην ξηρασία·

7.  τα σημερινά προβλήματα, μεταξύ των οποίων η έλλειψη τροφίμων, η λειψυδρία, η άνοδος της θερμοκρασίας, η εξατμισοδιαπνοή και ο κίνδυνος της υποβάθμισης του εδάφους, απαιτούν νέες, ολοκληρωμένες και επιστημονικές γεωργικές πολιτικές, προσαρμοσμένες στις κλιματικές συνθήκες της Μεσογείου· με τη βοήθεια των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των εθνικών οργανισμών, αυτές οι πολιτικές πρέπει να εκφράζουν την έρευνα και την ανάπτυξη για καλλιέργειες που θα προσαρμόζονται τοπικά στις νέες περιβαλλοντικές προκλήσεις, σε τομείς όπως η εξοικονόμηση νερού, και ταυτόχρονα θα προσφέρουν επαρκή εισοδήματα στους γεωργούς, με σκοπό τη διατήρηση ενός ευρωπαϊκού βιοτικού επιπέδου·

8.  κρίνει ότι η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων στη γεωργία πρέπει να περιλαμβάνει στρατηγικές εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της χρησιμοποίησης και της διαχείρισης του ύδατος, εξορθολογισμού και περιορισμού της κατανάλωσης ύδατος·

9.  συνιστά την ανάπτυξη ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και συνεχούς παρακολούθησης της κατάστασης του εδάφους για να είναι δυνατή η έγκαιρη δράση κατά της διάβρωσης, της καταστροφής των οργανικών συστατικών που ευθύνεται για τις εκπομπές αερίου του θερμοκηπίου, καθώς και της απώλειας καλλιεργήσιμων γαιών και της βιοποικιλότητας·

10. θεωρεί απαραίτητη τη ενίσχυση της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας, αποδίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τη λειψυδρία και την ξηρασία και λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο της βιοτεχνολογίας·

11. ζητεί την προαγωγή της διαφύλαξης και της καλλιέργειας δενδροστοιχιών, ιδίως στις περιοχές που αυτές έχουν εξαφανιστεί τα τελευταία χρόνια·

12. τονίζει τη σημασία της αγρανάπαυσης για την αποκατάσταση των γεωργικών γαιών και για την εξοικονόμηση νερού· ζητεί από την Επιτροπή και τα σχετικά κράτη μέλη να ενθαρρύνουν γεωργικά συστήματα που θα είναι προσαρμοσμένα στις εκτάσεις των μεσογειακών οικοσυστημάτων, καθώς και μέτρα που θα αποβλέπουν στην αποτελεσματική χρήση των υδάτων·

13. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να διερευνήσουν στρατηγικές αποκατάστασης των υποβαθμισμένων εδαφών, ξεκινώντας από κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό της υποβάθμισης του εδάφους·

14. αναμένει με ανυπομονησία τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για την ξηρασία και για το σύστημα ετοιμότητας και υπογραμμίζει την ανάγκη να βελτιωθούν η αποτελεσματικότητα των πληροφοριών που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη και ο συντονισμός μεταξύ αυτών·

15. υπενθυμίζει την ύπαρξη της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση της απερήμωσης στις χώρες που αντιμετωπίζουν σοβαρή ξηρασία ή/και απερήμωση, ιδιαίτερα στην Αφρική, η οποία εγκρίθηκε το 1994 και αποσκοπεί στην καταπολέμηση της υποβάθμισης των καλλιεργήσιμων γαιών και της ξηρασίας, καθώς και την υποστήριξη του Κοινοβουλίου σε αυτήν τη σύμβαση·

16. αναγνωρίζει τον ρόλο κανονιστικού πλαισίου της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα (οδηγία 2000/60/ΕΚ) ως βασικό μέσο για την προστασία του εδάφους, προάγοντας τη διαπεριφερειακή συνεργασία, τη βιώσιμη χρήση των υδάτων και την προστασία των διαθέσιμων υδάτινων πόρων και συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην άμβλυνση των επιπτώσεων των πλημμυρών και της ξηρασίας·

17. ζητεί, στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας αγοράς του CO2, να ενθαρρυνθούν η διατήρηση και η αποκατάσταση των δασών, καθώς και η αναδάσωση από μικτά είδη, κατά προτεραιότητα στα κράτη μέλη τα οποία έχουν χάσει την κληρονομιά τους σε φυσικά δάση, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να τεθεί σε εφαρμογή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ένα ολοκληρωμένο και βιώσιμο σύστημα διαχείρισης των δασών·

18. θεωρεί απαραίτητη την ενίσχυση των σχετικών με την οικολογική συμμόρφωση παραμέτρων και την εφαρμογή τους σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε ό,τι αφορά κυρίως τη βιοποικιλότητα και τα οργανικά συστατικά των εδαφών, και τη διεύρυνσή τους στην προστασία των υδάτων·

19. επισημαίνει τη λειτουργία που επιτελεί ο ευρωπαϊκός αγροτικός πληθυσμός στην καταπολέμηση της διάβρωσης του εδάφους και της απερήμωσης και ζητεί την αναγνώριση του ζωτικού ρόλου των ευρωπαίων παραγωγών για τη διατήρηση της φυτικής κάλυψης των περιοχών που πλήττονται από συνεχείς ξηρασίες ή που απειλούνται από τη μετακίνηση της άμμου λόγω του ανέμου· υπογραμμίζει το όφελος που προσφέρουν κυρίως οι συνεχείς καλλιέργειες, τα οπωροφόρα και οι αμπελώνες, τα λιβάδια και οι βοσκότοποι, καθώς και οι δασικές καλλιέργειες για τη συγκράτηση των υδάτων·

20. υπογραμμίζει τον ρόλο των δασών στον υδάτινο κύκλο και τη σημασία ενός ισορροπημένου συνδυασμού δασών, λιβαδιών και βοσκοτόπων και καλλιεργήσιμων εδαφών για τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων· επισημαίνει ιδιαίτερα το ρόλο των εδαφών με υψηλή περιεκτικότητα οργανικών συστατικών και μια προσαρμοσμένη εναλλαγή καλλιεργειών· προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη εκμετάλλευση της γης συνιστά απειλή για τη γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

22.1.2009

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

42

4

1

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Αδάμος Αδάμου, Georgs Andrejevs, Liam Aylward, Maria Berger, John Bowis, Frieda Brepoels, Martin Callanan, Dorette Corbey, Magor Imre Csibi, Chris Davies, Avril Doyle, Mojca Drčar Murko, Edite Estrela, Jill Evans, Anne Ferreira, Karl-Heinz Florenz, Elisabetta Gardini, Cristina Gutiérrez-Cortines, Satu Hassi, Jens Holm, Marie Anne Isler Béguin, Caroline Jackson, Dan Jørgensen, Christa Klaß, Urszula Krupa, Marie-Noëlle Lienemann, Peter Liese, Jules Maaten, Linda McAvan, Riitta Myller, Miroslav Ouzký, Δημήτριος Παπαδημούλης, Vittorio Prodi, Frédérique Ries, Guido Sacconi, Daciana Octavia Sârbu, Amalia Sartori, Richard Seeber, Bogusław Sonik, María Sornosa Martínez, Thomas Ulmer, Anja Weisgerber, Glenis Willmott, Владко Тодоров Панайотов

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Inés Ayala Sender, Iles Braghetto, Philip Bushill-Matthews


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

17.2.2009

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

23

6

3

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Niels Busk, Luis Manuel Capoulas Santos, Giovanna Corda, Albert Deß, Constantin Dumitriu, Michl Ebner, Carmen Fraga Estévez, Lutz Goepel, Friedrich-Wilhelm Graefe zu Baringdorf, Esther Herranz García, Lily Jacobs, Elisabeth Jeggle, Heinz Kindermann, Vincenzo Lavarra, Stéphane Le Foll, Véronique Mathieu, Mairead McGuinness, Rosa Miguélez Ramos, María Isabel Salinas García, Sebastiano Sanzarello, Agnes Schierhuber, Willem Schuth, Czesław Adam Siekierski, Alyn Smith, Donato Tommaso Veraldi, Петя Ставрева

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Béla Glattfelder, Wiesław Stefan Kuc, Astrid Lulling, Maria Petre, Markus Pieper, Struan Stevenson, Vladimír Železný

Αναπληρωτές (άρθρο 178, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Hélène Goudin, Ewa Tomaszewska, Peter Šťastný

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου