Procedura : 2008/2061(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A6-0095/2009

Teksty złożone :

A6-0095/2009

Debaty :

PV 24/03/2009 - 3
CRE 24/03/2009 - 3

Głosowanie :

PV 24/03/2009 - 4.11
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P6_TA(2009)0156

SPRAWOZDANIE     
PDF 187kWORD 169k
24.2.2009
PE 418.035v02-00 A6-0095/2009

dotyczącego dobrych praktyk w dziedzinie polityki regionalnej i przeszkód w wykorzystaniu funduszy strukturalnych

(2008/2061(INI))

Komisja Rozwoju Regionalnego

Sprawozdawca: Constanze Angela Krehl

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Budżetowej
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

dotyczącego dobrych praktyk w dziedzinie polityki regionalnej i przeszkód w wykorzystaniu funduszy strukturalnych

(2008/2061(INI))

Parlament Europejski,

–    uwzględniając program URBACT, stanowiący część inicjatywy URBAN, mający na celu ułatwianie tworzenia i rozwój dobrych praktyk oraz wymianę doświadczeń, w którym bierze udział ponad 200 miast Unii Europejskiej,

–   uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zarządzania i partnerstwa na szczeblu krajowym i regionalnym oraz podstawy dla projektów w dziedzinie polityki regionalnej(1),

–   uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1083/2006 Rady z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności(2),

–   uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego(3),

–   uwzględniając art. 158 i 159 traktatu WE,

–   uwzględniając konkluzje prezydencji przyjęte na posiedzeniu Rady Europejskiej, które odbyło się w dniach 23 i 24 marca 2000 r.,

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 19 czerwca 2008 r. zatytułowany „Piąte sprawozdanie w sprawie postępów w dziedzinie spójności gospodarczej i społecznej: rozwijające się regiony, wzrost gospodarczy w Europie (COM(2008)0371)

–   uwzględniając komunikat Komisji z dnia 6 października 2008 r. zatytułowany „Zielona księga w sprawie spójności terytorialnej: Przekształcenie różnorodności terytorialnej w siłę (COM(2008)616),

–   uwzględniając komunikat Komisji „Regiony na rzecz zmian gospodarczych” (COM(2006)675),

–   uwzględniając analizę Dyrekcji ds. Polityki Strukturalnej i Polityki Spójności w sprawie dobrych praktyk w dziedzinie polityki regionalnej i przeszkód w wykorzystaniu funduszy strukturalnych,

–   uwzględniając wysłuchanie publiczne, zorganizowane przez Komisję Rozwoju Regionalnego w dniu 17 lipca 2008 r.,

–   uwzględniając art. 45 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Rozwoju Regionalnego oraz opinię Komisji Budżetowej (A6-0095/2008),

A.  mając na uwadze, że polityka spójności należy do najważniejszych dziedzin polityki Unii Europejskiej, nie tylko ze względu na wielkość środków finansowych, lecz także przede wszystkim, dlatego że stanowi zasadniczy filar procesu integracji europejskiej, a ze względu na jej znaczenie dla spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej Unii Europejskiej oraz harmonijnego rozwoju wszystkich 268 regionów zmniejsza braki i różnice w rozwoju oraz poprawia życie wszystkich obywateli UE,

B.   mając na uwadze, że regiony Unii Europejskiej zasadniczo spotykają się z podobnymi wyzwaniami, których skutki różnią się znacząco między regionami, ze względu na różną specyfikę pod względem ich charakteru (przykładowo regiony wyspiarskie lub górskie) i mieszkańców: globalizacją i związaną z nią przyśpieszoną restrukturyzacją gospodarczą, otwarciem stosunków handlowych, następstwami rewolucji technologicznej, zmianami klimatu, rozwojem gospodarki opartej na wiedzy, zmianami demograficznymi, wyludnieniem oraz wzrostem imigracji,

C. mając na uwadze, że najlepsze wyniki, zwiększające wiedzę i poprawiające konkurencję, osiąga się niejednokrotnie dzięki współpracy sektora publicznego, przedsiębiorstw, sektora edukacji i lokalnych zainteresowanych stron,

D. mając na uwadze, że polityka spójności nie może wykorzystać całego swojego potencjału wobec tych wyzwań, ponieważ potencjalni wnioskodawcy napotykają na ogromne przeszkody w wykorzystaniu funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, na przykład:

- nadmierna biurokracja,

- zbyt wiele skomplikowanych przepisów, w niektórych przypadkach dostępnych wyłącznie w Internecie, co uniemożliwia wielu potencjalnym beneficjentom funduszy dostęp do tych zasobów,

- częste zmiany kryteriów kwalifikowalności i wymaganej dokumentacji dokonywane przez niektóre państwa członkowskie,

- nieprzejrzyste procedury podejmowania decyzji i zasady współfinansowania oraz opóźnienia w dokonywaniu płatności,

- powolna i uciążliwa administracja centralna w państwach członkowskich oraz stosowanie przepisów w sposób, który potęguje biurokrację, a także powoduje niezadowalające dostarczanie informacji,

- niewystarczające zdolności administracji zdecentralizowanej, różne modele administracji regionalnej w państwach członkowskich, co uniemożliwia porównanie danych i wymianę najlepszych praktyk,

- niewystarczające możliwości prowadzenia koordynacji międzyregionalnej,

- brak funkcjonującego systemu współpracy władz krajowych, regionalnych i lokalnych,

E.  mając na uwadze, że wiele błędów pojawiających się w dziedzinie polityki spójności wynika z istniejących przeszkód,

F.   mając na uwadze, że opóźnienia w realizacji polityki strukturalnej są po części skutkiem nadmiernie sztywnych procedur, dlatego należy mieć na względzie ich uproszczenie oraz wprowadzenie jasnego podziału obowiązków i kompetencji pomiędzy UE, państwami członkowskimi oraz władzami regionalnymi i lokalnymi,

1.   podkreśla, że choć należy wziąć pod uwagę wartość dodaną upowszechniania najlepszych praktyk wśród szerszej rzeszy odbiorców pod względem lepszej komunikacji i stosunku kosztów do korzyści, próby wprowadzenia tych praktyk do polityki regionalnej UE powinny koncentrować się na władzach zarządzających zalecając im sporządzenie zasad regulujących dostęp do środków strukturalnych, tak aby wymiana informacji i doświadczeń przyczyniała się do istotnej poprawy jakości projektów, przynosząc rozwiązania wspólnych problemów i wybór skuteczniejszych i celowych interwencji;

2.   zwraca uwagę na potrzebę uproszczenia procedur regulujących realizację projektów i programów w ramach funduszy strukturalnych, zwłaszcza w odniesieniu do systemów zarządzania i kontroli; wobec tego z zadowoleniem przyjmuje zmianę przepisów pakietu dotyczącego funduszy strukturalnych w odpowiedzi na obecny kryzys finansowy; z niecierpliwością oczekuje kolejnych propozycji Komisji w tym zakresie, które mają zostać przedstawione w najbliższych miesiącach.

Likwidacja przeszkód

3.  w celu likwidacji powyższych przeszkód wzywa Komisję między innymi do:

- stosowania długoterminowych kryteriów oceny projektów, które były współfinansowane z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej,

- niedokonywania oceny projektów innowacyjnych na podstawie kryteriów oceny, które były stosowane do innych projektów, lecz opracowania specyficznych kryteriów oceny, dostosowanych do projektów innowacyjnych, a więc zasadniczo dopuszczających wyższy limit błędów,

- skrócenia maksymalnego okresu przechowywania dokumentacji projektu, do wglądu Komisji Europejskiej, z obecnych 10 lat do 3 lat,

-  opracowania szczegółowych środków politycznych i nowych wskaźników jakościowych dla regionów o szczególnych cechach geograficznych (tj. regiony górskie, słabo zaludnione, najbardziej oddalone, przygraniczne i regiony wyspiarskie) oraz odpowiedniego dostosowania zakresu terytorialnego działań politycznych w celu wspierania spójności terytorialnej Unii Europejskiej;

- uproszczenia systemu kontroli oraz dążenia do wprowadzenia jednolitego systemu kontroli;

- zmodyfikowania standardów w zakresie zamówień publicznych w celu ich uproszczenia i zharmonizowania;

-  koordynacji z państwami członkowskimi zasad kwalifikowalności kosztów;

- zapewnienia wypłaty beneficjentom zaliczek w większym stopniu;

- lepszej koordynacji działań realizowanych oraz współfinansowanych w ramach polityki spójności oraz w ramach II filaru wspólnej polityki rolnej (rozwój obszarów wiejskich);

- uelastycznienia programów pomocy technicznej;

- wprowadzenia mechanizmów promujących współpracę sieciową i ułatwiających zarządzanie grupą projektów;

- zmniejszenia obciążeń administracyjnych związanych z tymi projektami, tak aby były one proporcjonalne do wielkości projektów;

- uproszczenia, wyjaśnienia i przyspieszenia praktyk związanych z projektami, tak aby były one bardziej zorientowane na wyniki;

- aktywnego zachęcania państw członkowskich do ustanowienia skutecznego systemu współpracy i podziału odpowiedzialności pomiędzy władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi;

- ułatwienia dostępu do funduszy poprzez ściślejszą współpracę z rządami krajowymi, aby skrócić czas rozpatrywania;

- opracowania harmonogramu w celu podjęcia aktywnych kroków mających na celu usunięcie przeszkód i poprawę dostępności funduszy;

4.   ponadto zaleca Komisji opracowanie wspólnej, ogólnodostępnej koncepcji międzyregionalnej wymiany najlepszych praktyk, aby podmioty w dziedzinie polityki spójności mogły korzystać z doświadczeń innych podmiotów;

5.   wyraźnie zaznacza, że wyznaczanie najlepszych praktyk nie może prowadzić do obciążania wnioskodawców i podmiotów realizujących projekty dodatkową biurokracją;

6.  domaga się, aby ograniczyć do minimum formalności administracyjne związane z wykorzystaniem funduszy strukturalnych i nie zwiększać ich niepotrzebnie poprzez indywidualne warunki wymagane przez państwa członkowskie;

7.  ponownie wyraża swoje poparcie dla praktyki polegającej na dopilnowaniu, aby każde państwo członkowskie wydało doroczne krajowe poświadczenie wiarygodności dotyczące wspólnie zarządzanych funduszy wspólnotowych oraz wzywa do upowszechnienia tej praktyki;

Ogólne i tematyczne kryteria wyznaczania najlepszych praktyk

8.  docenia koncepcję utrwaloną w ramach inicjatywy „Regiony na rzecz zmian gospodarczych”, aby z jednej strony nagradzać „najlepsze praktyki” corocznym wyróżnieniem „REGIO STARS” oraz informować o nich opinię publiczną, a z drugiej strony założyć stronę internetową dotyczącą „najlepszych praktyk”; zwraca uwagę na fakt, że sama strona internetowa jest rozwiązaniem o ograniczonej skuteczności;

9.  krytykuje niedostateczną przejrzystość obiektywnych zasad, stosowanych przez Komisję przy wyznaczaniu „najlepszych praktyk”;

10. wzywa Komisję, aby – uwzględniając zróżnicowane stosowanie pojęcia „najlepsze praktyki”, jak również stosowanych często równolegle pojęć „dobrych praktyk” („good practices”) czy „sukcesów” („success stories”) – opracowała jasny katalog kryteriów dostosowanych do polityki spójności, umożliwiający rozgraniczenie „najlepszych praktyk” od innych projektów;

11. zaleca Komisji uwzględnienie następujących kryteriów w celu wyznaczenia najlepszych praktyk:

- jakość projektu,

- zapewnienie przestrzegania zasady partnerstwa,

- trwałość odnośnych środków,

- konkretny wkład na rzecz równouprawnienia i włączania problematyki płci do głównego nurtu polityki,

- innowacyjność projektu,

- zintegrowane podejście do różnych strategii sektorowych i terytorialnych UE,

- efektywność wykorzystania środków

- czas potrzebny do rozpoczęcia realizacji projektu,

- realizacja projektu zgodnie z ramami czasowymi i organizacyjnymi,

- znacząca moc impulsu dla regionu lub całej UE,

- wpływ na zatrudnienie,

- ułatwienia dla MŚP,

- ułatwienie nawiązywania kontaktów i współpracy terytorialnej pomiędzy regionami,

- możliwość przeniesienia projektu w celu jego realizacji również w innych regionach Unii Europejskiej,

- wartość dodana działań w ramach polityk Unii Europejskiej,

- pozytywny wpływ projektu na obywateli, regiony i państwa członkowskie oraz całe społeczeństwo;

12. podkreśla, że wszystkie kryteria uwydatniania najlepszych praktyk muszą być mierzalne i wiarygodne, aby uniknąć napięć, niepożądanych skutków, subiektywnych osądów, które mogą zagrozić całej procedurze oceny projektu w oparciu o te kryteria; wzywa zatem Komisję, aby jasno opisała same kryteria, jak i sposób ich stosowania;

13. zaleca, na podstawie analizy licznych projektów z wielu regionów Unii Europejskiej, aby dla tych dziedzin polityki spójności, które mają szczególne znaczenie dla dalszego rozwoju poszczególnych regionów oraz całej UE i które charakteryzują się ogromnym zróżnicowaniem w procesie realizacji, określić dodatkowe kryteria wyznaczania „najlepszych praktyk”;

14. dla dziedziny „Badania i rozwój/innowacje” zaleca następujące kryteria:

- wysokiej jakości inwestycje w naukę i badania,

- powiązanie gospodarki, nauki i instytutów badawczych ze szczególnym podkreśleniem wzmocnienia MŚP, między innymi jako dźwigni rozwoju terytorialnego,

- powiązanie instytucji naukowych i badawczych,

- dalszy rozwój istniejących lub innowacyjność w zakresie przyszłościowych technologii lub ich praktycznych zastosowań,

- zastosowanie nowych technologii w tradycyjnych sektorach,

- zastosowania w biznesie,

- rozwiązania dla kluczowych sektorów UE – środowisko, energia itp.;

15. dla dziedziny „Ochrona środowiska, ochrona klimatu i zrównoważona polityka energetyczna” zaleca następujące kryteria:

- działania mające na celu ochronę szczególnie zagrożonych obszarów i dostosowane do obszaru (wrażliwość), szczególnie jeżeli chodzi o wody,

- ochrona i efektywne wykorzystanie ograniczonych surowców,

- odpowiedzialne zarządzanie surowcami,

- środki mające na celu rozwiązanie problemu z ubóstwa energetycznego,

- znaczne zwiększenie efektywności energetycznej,

- znaczne ograniczenie zużycia energii,

- zwiększenie udziału energii odnawialnej,

- działania ograniczające emisję CO2,

- metody i/lub procedury służące oszczędnemu zarządzaniu ograniczonymi i zagrożonymi surowcami;

16. dla dziedziny „Tworzenie wartościowych miejsc pracy” zaleca następujące kryteria:

- poprawa warunków pracy,

- zwiększenie liczby miejsc pracy o wysokiej jakości,

- tworzenie przyszłościowych i trwałych miejsc pracy,

- zagwarantowanie równego dostępu do rynku pracy przedstawicielom obu płci,

- zwiększenie produktywności,

- zwiększenie konkurencyjności,

- tworzenie miejsc pracy o „niezależnej lokalizacji”, przykładowo w e-biznesie,

- środki mające na celu zwiększenie wyspecjalizowania siły roboczej,

- stosowanie nowoczesnych środków informowania i przekazu;

- godzenie życia rodzinnego i zawodowego,

- środki ukierunkowane na najmniej uprzywilejowane grupy społeczne (na przykład młodzi ludzie, kobiety, osoby niepełnosprawne, imigranci, osoby długoterminowo bezrobotne, osoby bezrobotne powyżej 45. roku życia, osoby bez wykształcenia),

- zwiększenie dostępności transportu, telekomunikacji, edukacji i usług zdrowotnych;

17. dla dziedziny „Uczenie się przez całe życie” zaleca następujące kryteria:

- poprawa jakości warunków edukacji i poszerzenie oferty, ze szczególnym uwzględnieniem szans grup społecznych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji lub szczególnie zagrożonych (na przykład młodzi ludzie, kobiety, osoby niepełnosprawne, imigranci, osoby długoterminowo bezrobotne, osoby bezrobotne powyżej 45. roku życia, osoby niewykształcone),

- ścisłe powiązanie edukacji, szkoleń i pracy zawodowej,

- projekty w dziedzinie kształcenia dostosowane do wymogów jakościowych i ilościowych,

- wprowadzenie i stosowanie nowoczesnych technologii i procedur,

- tworzenie i zachowanie gotowości do kształcenia,

- zwiększanie udziału w szkoleniach,

- ustawiczna nauka języków;

18. dla dziedziny „Zintegrowany rozwój miast” zaleca następujące kryteria:

- długoterminowa zintegrowana polityka lokalnej komunikacji publicznej, pieszych, rowerzystów i transportu samochodowego w celu zapewnienia skutecznej integracji różnych form transportu zarówno publicznego, jak i prywatnego,

- skuteczne zarządzanie ruchem,

- wspieranie rozwoju gospodarczego miast,

- zwiększenie inwestycji przedsiębiorstw, zwiększenie i utrzymanie zatrudnienia – ze szczególnym naciskiem na zatrudnienie i przedsiębiorczość młodych ludzi - oraz poprawa jakości życia społecznego,

- odtwarzanie i integracja podupadających dzielnic i obszarów zdezindustrializowanych, lepsza jakość życia na terenach miejskich, na przykład pod względem dostępności usług publicznych,

- tworzenie terenów zielonych i rekreacyjnych oraz wydajniejsze korzystanie z wody i energii, szczególnie w sektorze mieszkalnictwa,

- ułatwienia dla osób niepełnosprawnych;

- wspieranie działań mających na celu przywiązanie mieszkańców, zwłaszcza młodych ludzi, do ich miast;

- uwzględnienie środowiska ożywionego: miejskiego, podmiejskiego i pobliskiego środowiska wiejskiego,

- zmniejszenie nadmiernej eksploatacji ziem uprawnych poprzez znacznie zwiększoną rekultywację nieużytków oraz zapobieganie bezładnej zabudowie miejskiej,

- lepsza dostępność udogodnień miejskich i transportowych dla osób o ograniczonej możliwości poruszania się,

- zacieśnianie kontaktów pomiędzy miastami a obszarami wiejskimi,

- zastosowanie zintegrowanego podejścia;

19. dla dziedziny „Rozwój demograficzny” zaleca następujące kryteria:

- powszechny dostęp do usług,

- środki na rzecz lepszego pozyskiwania wykwalifikowanych pracowników,

- środki na rzecz aktywizacji najmniej uprzywilejowanych grup społecznych poprzez lepszą ofertę edukacyjną i szkoleniową,

- elastyczne godziny pracy,

- ułatwiania dla pracujących rodziców umożliwiające pogodzenie życia rodzinnego z pracą,

- środki mające na celu wspieranie płynnej integracji imigrantów,

- szczególne potrzeby osób niepełnosprawnych i starszych,

- przyczynienie się do utrzymania dotychczasowego poziomu zaludnienia (na obszarach wyludniających się),

20. dla dziedziny „Współpraca transgraniczna” zaleca następujące kryteria:

- poprawa kontaktów transgranicznych (jakościowa i ilościowa),

- tworzenie trwałych sieci i współpracy długoterminowej,

- harmonizacja zróżnicowanych systemów/procedur,

- angażowanie nowych partnerów,

- tworzenie niezależności finansowej,

- trwały transgraniczny transfer i wymiana wiedzy,

- wspólny rozwój potencjału regionów partnerskich,

- powiązania infrastrukturalne między regionami partnerskimi;

21. dla dziedziny „Partnerstwa publiczno-prywatne” zaleca następujące kryteria:

- poprawa jakości wykonania projektów pod względem skuteczności i opłacalności,

- przyspieszenie realizacji projektów.

- przejrzysty mechanizm rozkładu ryzyka,

- poprawa zarządzania projektami,

- zwiększenie udziału władz i podmiotów lokalnych i regionalnych w partnerstwach publiczno-prywatnych,

- jasne i przejrzyste zasady postępowania w odniesieniu do działalności organów sektora publicznego i przedsiębiorstw;

22. wzywa Komisję do uwzględnienia konieczności sprzyjania najlepszym praktykom w odniesieniu do planów finansowych, szczególnie jeżeli chodzi o plany finansowe partnerstw publiczno-prywatnych oraz podmiotów otrzymujących wsparcie Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego;

23. jest świadomy faktu, że spełnienie przez projekt wszystkich powyższych kryteriów łącznie jest niezwykle trudne; w związku z tym wzywa Komisję, aby przed zastosowaniem tych kryteriów sporządziła ich wykaz według ważności i celem wskazania kryteriów priorytetowych, co ułatwi określenie godnych uwagi projektów mianem „najlepszych praktyk”; podkreśla potrzebę powszechnego stosowania kryteriów określających najlepsze praktyki w otwarty i przejrzysty sposób, co umożliwi lepsze zarządzanie, zatwierdzanie i porównywanie najlepszych praktyk i zapobieganie pomylenia ich z innymi terminami;

24. z uwagi na stosowanie w przyszłości pojęć „najlepszych praktyk”, „dobrych praktyk” i „sukcesów” wzywa Komisję do wypracowania na podstawie kryteriów jasnej i przejrzystej klasyfikacji lub podziału w celu kwalifikowania projektów zgodnie z powyższymi określeniami;

Wymiana najlepszych praktyk

25. wzywa Komisję do zorganizowania i koordynowania wymiany najlepszych praktyk za pośrednictwem sieci regionów oraz do stworzenia publicznej witryny internetowej prezentującej w tym celu najważniejsze informacje dotyczące projektów we wszystkich językach wspólnotowych;

26.  zaleca Komisji stworzenie w tym celu w ramach istniejącej administracji odpowiedniego stanowiska w Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, które – w celu długoterminowej, stałej, pewnej i skutecznej wymiany „najlepszych praktyk” w dziedzinie polityki spójności – zorganizuje we współpracy z siecią regionów ocenę, zgromadzenie oraz wymianę najlepszych praktyk, a jako stały punkt kontaktowy będzie do dyspozycji zarówno strony oferującej, jak i zgłaszającej zapotrzebowanie; wzywa Komisję, aby rozpowszechniała tę kulturę dobrej praktyki we wszystkich swoich departamentach;

27. w tych ramach proponuje, aby mechanizmy zakładały zbadanie i uwzględnienie niezawodnych metodologii, które zostały już wdrożone; uważa, że szczególny nacisk należy położyć na współpracę z siecią władz regionalnych i wyspecjalizowanych agencji, które stanowią kluczowe źródło podstawowego materiału dotyczącego najlepszych praktyk do oceny;

28. zaznacza, że podczas gdy Unia Europejska zapewnia środki finansowe i dobre praktyki, wykorzystanie ich należy do przedstawicieli władz krajowych, regionalnych i lokalnych; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje utworzenie programu Erasmus dla przedstawicieli wybranych na szczeblu lokalnym i regionalnym.

29. zaleca, aby Komisja skorzystała z dostępnych narzędzi Komitetu Regionów, w szczególności platformy monitorowania procesu lizbońskiego i sieci monitorowania zasady pomocniczości w celu wymiany najlepszych praktyk pomiędzy regionami i państwami członkowskimi zmierzającej do wyznaczenia i wspólnego określenia celów, zaplanowania działań, a wreszcie przeprowadzenia analizy porównawczej wyników polityki spójności;

°

°    °

30. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1)

Teksty przyjęte, P6_TA(2008)0492.

(2)

Dz.U. L 239 z 1.9.2006, s. 248.

(3)

Dz.U. L 210 z 31.07.2006, s. 1.


UZASADNIENIE

Wynika to nie tylko z wielkości przeznaczanych na nie środków finansowych, lecz także przede wszystkim z ich znaczenia dla spójności społecznej, gospodarczej i terytorialnej Unii Europejskiej, jak również dla rozwoju wszystkich 268 regionów. W wielu przypadkach regiony Unii Europejskiej muszą stawić czoła podobnym wyzwaniom. Muszą przykładowo sprostać globalizacji i związanej z nią przyspieszonej restrukturyzacji gospodarki, podejmowaniu stosunków handlowych, skutkom rewolucji technologicznej, rozwojowi gospodarki opartej na wiedzy, zmianom demograficznym oraz zwiększonej imigracji.

Przeszkody w wykorzystaniu funduszy strukturalnych

Chociaż celem polityki strukturalnej UE jest wspieranie regionów w przezwyciężaniu wyzwań, potencjalni wnioskodawcy napotykają znaczne przeszkody na drodze do wykorzystania funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Dotyczy to w szczególności znacznych przeszkód biurokratycznych, zbyt obszernych i trudnych do zrozumienia przepisów, częściowo obowiązujących jedynie krótko- bądź średnioterminowo, czy też nieprzejrzystych zasad współfinansowania.

Na przykład z uwagi na wymogi biurokratyczne podmioty odpowiedzialne za projekt są obecnie zobowiązane do przechowywania dokumentacji projektu przez okres 10 lat po jego zakończeniu, aby była dostępna na wypadek ewentualnych kontroli podejmowanych przez Komisję. Przepis ten stanowi nadmierne obciążenie biurokratyczne w szczególności w przypadku małych projektów. Dla jego zmniejszenia i ograniczenia biurokracji Parlament Europejski wzywa do skrócenia tego okresu do trzech lat.

Oprócz tych przeszkód biurokratycznych często po stronie wnioskodawców projektów istnieją znaczne braki w zakresie wyposażenia technicznego, które ma duże znaczenie dla realizacji projektów. Chociaż w projektach współfinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego istnieją kwoty ryczałtowe przeznaczane na pomoc techniczną, to nie ma takiej możliwości w przypadku projektów otrzymujących środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Z tego względu Parlament Europejski wzywa Komisję Europejską do zapewnienia takich kwot ryczałtowych na pomoc techniczną również dla projektów współfinansowanych przez EFRR.

Ponadto w odniesieniu do projektów istnieje problem z kryteriami oceny Komisji Europejskiej, ponieważ kryteria te nie mają charakteru długoterminowego. Uwzględniając związaną z tym niepewność dla podmiotów odpowiedzialnych za projekty, Parlament Europejski wzywa Komisję do stosowania długoterminowych kryteriów oceny oraz dokonywania oceny projektów na podstawie kryteriów, które obowiązywały w okresie realizacji projektu. Jednakże również w przypadku projektów innowacyjnych kryteria oceny stosowane przez Komisję Europejską stanowią znaczny problem. Polega on na tym, że w przypadku projektów innowacyjnych stosuje się te same kryteria oceny, co w odniesieniu do pozostałych projektów. To niesprawiedliwe dla projektów innowacyjnych, w których oczywiście istnieje znacznie większe ryzyko popełnienia błędów czy nawet poniesienia porażki niż w przypadku innych projektów. Uwzględniając przede wszystkim cel lizboński, polegający na uczynieniu UE najbardziej innowacyjnym obszarem gospodarczym świata, Parlament Europejski zaleca dopuszczenie przy tych projektach wyższego limitu błędów. W przeciwnym razie istnieje ryzyko stłumienia innowacyjnych koncepcji, co byłoby niekorzystne dla UE z punktu widzenia celu lizbońskiego oraz znaczenia polityki spójności w UE.

Za kolejną przeszkodę na drodze do efektywnego wykorzystania środków z funduszy strukturalnych można uznać obecnie niewielkie szanse wymiany doświadczeń między podmiotami realizującymi projekty oraz praktycznie brak możliwości prowadzenia koordynacji międzyregionalnej. Pokonanie tej przeszkody, wciąż dość istotnej z punktu widzenia podmiotów odpowiedzialnych za projekt, jak również z punktu widzenia regionów, już w krótkim terminie miałoby pozytywny pośredni wpływ także na pokonanie przeszkód biurokratycznych oraz zrozumienie istniejących przepisów czy nieprzejrzystych zasad współfinansowania.

Najlepsze praktyki – koncepcja pokonania istniejących przeszkód

Sposobem pokonania tych przeszkód i zwalczania związanych z nimi często nadużyć przy wykorzystaniu funduszy spójności Unii Europejskiej jest rozwój spójnej koncepcji międzyregionalnej wymiany najlepszych praktyk (best practices), aby podmioty w regionach mogły korzystać z doświadczeń innych podmiotów. Jest to celem niniejszego sprawozdania. Jednakże w odniesieniu do tej koncepcji pojawiają się problemy merytoryczne i organizacyjne. Jednym z najważniejszych jest wyjaśnienie, czym są najlepsze praktyki. Wprawdzie pojęcie to jest często wykorzystywane w różnych dziedzinach – również równolegle z pojęciami „dobrych praktyk” i „sukcesów” – to jednak brak jasnej i jednoznacznej definicji. Na przykład Dyrekcja Generalna ds. Polityki Regionalnej Komisji Europejskiej w ramach inicjatywy „Regiony na rzecz zmian gospodarczych” wyznacza najlepsze praktyki, które są nagradzane corocznym wyróżnieniem „REGIO STARS” i przedstawiane opinii publicznej, również za pośrednictwem Internetu. Jednakże obecnie wybór dokonywany jest w nieprzejrzystych warunkach, w oparciu o niedokładnie określone obiektywne podstawy.

Ogólne i tematyczne kryteria wyznaczania najlepszych praktyk

Wobec istniejących wyzwań w dziedzinie polityki spójności Unii Europejskiej możliwe jest określenie pewnych kryteriów, które mogą być przydatne przy wyznaczaniu najlepszych praktyk. Parlament Europejski zaleca w tym celu następujące kryteria: −

- jakość projektu,

- zapewnienie przestrzegania zasady partnerstwa,

- trwałość działania, −

- przestrzeganie równości szans,

- innowacyjność projektu, −

- efektywność wykorzystania środków

- czas potrzebny do rozpoczęcia realizacji projektu,

- realizacja projektu zgodnie z ramami czasowymi i organizacyjnymi,

- znacząca moc impulsu dla regionu lub całej UE,

- możliwość przeniesienia projektu w celu jego realizacji również w innych regionach Unii Europejskiej.

Dla tych dziedzin polityki spójności, które mają szczególne znaczenie dla poszczególnych regionów, jak również dla dalszego rozwoju całej UE, i które charakteryzują się ogromnym zróżnicowaniem w procesie realizacji, konieczne jest określenie specyficznych kryteriów, które będą stanowić uzupełnienie ogólnych kryteriów w procesie wyznaczania najlepszych praktyk. Dotyczy to ośmiu dziedzin.

§ Badania i rozwój / innowacje:

- wysokiej jakości inwestycje w naukę i badania,

- powiązanie gospodarki i nauki, −

- powiązanie instytucji naukowych i badawczych,

- dalszy rozwój istniejących i/lub tworzenie nowych przyszłościowych technologii,

§ Ochrona środowiska – ochrona klimatu – zrównoważona polityka energetyczna: −

- działania mające na celu ochronę szczególnie zagrożonych obszarów i dostosowane do obszaru (wrażliwość), −

- ochrona i efektywne wykorzystanie ograniczonych surowców, −

- odpowiedzialne zarządzanie surowcami, −

- znaczne zwiększenie efektywności energetycznej, −

- znaczne ograniczenie zużycia energii, −

- zwiększenie udziału energii odnawialnej, −

- działania ograniczające emisję CO2, −

- metody i/lub procedury służące oszczędnemu zarządzaniu ograniczonymi i zagrożonymi surowcami,

§ Tworzenie wartościowych miejsc pracy:

- poprawa warunków pracy,

- tworzenie przyszłościowych miejsc pracy,

- zwiększenie produktywności,

- zwiększenie konkurencyjności,

- tworzenie miejsc pracy o „niezależnej lokalizacji”,

- stosowanie nowoczesnych środków informowania i przekazu,

§ Uczenie się przez całe życie:

- poprawa jakości warunków edukacji i zwiększenie wielkości oferty, ze szczególnym uwzględnieniem szans grup społecznych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji lub szczególnie zagrożonych, −

- ścisłe powiązanie edukacji i kształcenia, −

- projekty w dziedzinie kształcenia dostosowane do wymogów jakościowych i ilościowych,

- wprowadzenie i stosowanie nowoczesnych technologii i procedur,

- tworzenie i zachowanie gotowości do kształcenia,

- zwiększanie udziału w szkoleniach,

§ Zintegrowany rozwój miast:

- lepsze skoordynowanie komunikacji publicznej, pieszych i transportu samochodowego,

- zwiększenie inwestycji przedsiębiorstw, zwiększenie i utrzymanie zatrudnienia oraz poprawa jakości życia społecznego, −

- rewitalizacja poprzemysłowych obszarów miejskich,

- poprawa jakości życia w mieście;

§ Rozwój demograficzny:

- stosowanie procedur dostępu do usług niezależnego od lokalizacji (np. poprzez tworzenie platform informatycznych w dziedzinie opieki zdrowotnej, e-kształcenia itp.), −

- środki na rzecz stworzenia/lepszego pozyskiwania wykwalifikowanych pracowników, −

- środki na rzecz integracji starszych pracowników,

§ Współpraca transgraniczna:

- poprawa kontaktów transgranicznych (jakościowa i ilościowa), −

- tworzenie trwałych sieci/współpracy długoterminowej, −

- harmonizacja zróżnicowanych systemów/procedur, −

- angażowanie nowych partnerów, −

- tworzenie niezależności finansowej, −

- trwały transgraniczny transfer i wymiana wiedzy, −

- wspólny rozwój potencjału regionów partnerskich, −

- powiązania infrastrukturalne między regionami partnerskimi,

§ Partnerstwa publiczno-prywatne:

- poprawa jakości realizacji projektów, −

- przyspieszenie realizacji projektów.

Ze względu na często równoległe stosowanie pojęć „dobrych praktyk” i „sukcesów” oraz pojęcia „najlepszych praktyk” Parlament Europejski proponuje Komisji wypracowanie na podstawie kryteriów jasnej i przejrzystej klasyfikacji – w sensie podziału na kategorie – która przyczyni się do rozróżnienia pojęć.

Wymiana najlepszych praktyk

Istnieje wiele organizacyjnych możliwości wymiany najlepszych praktyk. Na przykład z jednej strony możliwe byłoby założenie i prowadzenie sieci przez same podmioty realizujące projekty, a z drugiej strony – zorganizowanie wymiany w ramach Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej, realizującej to zadanie bez pośrednictwa sieci.

Biorąc pod uwagę zadania związane z wymianą, jak na przykład ocenę najlepszych praktyk, Parlament Europejski preferuje stworzenie w ramach istniejącej administracji odpowiedniego stanowiska w Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej Komisji Europejskiej, w ramach którego, we współpracy z siecią regionów, zapewniono by ocenę, zgromadzenie i wymianę najlepszych praktyk oraz które byłoby stałym punktem kontaktowym dostępnym zarówno dla strony oferującej, jak i dla strony zgłaszającej zapotrzebowanie. Zdaniem Parlamentu Europejskiego jedynie w takim modelu możliwa jest długoterminowa, stała, pewna i skuteczna wymiana najlepszych praktyk w dziedzinie polityki spójności Unii Europejskiej.

Projekty służące wyznaczeniu kryteriów najlepszych praktyk (wybór)

Badania i rozwój / innowacje:

- Lasers for Micromachining and Diagnostics [Lasery w mikroobróbce maszynowej i diagnostyce] (Litwa),

- NaMLab – Nanoelectronic Materials Laboratory [Laboratorium Materiałów Nanoelektronicznych] (Niemcy).

- Research of Carbon Materials [Badania nad materiałami zawierającymi węgiel] (Słowacja);

Ochrona środowiska – ochrona klimatu – zrównoważona polityka energetyczna:

- Centre of Excellence for Environmental Technologies [Centrum Doskonałości Technologii Ochrony Środowiska] (Słowenia),

- MOBIZENT – Mobilitätszentrale Burgenland [Centrala Mobilności w Burgenlandzie] (Austria),

- Reconstruction of a Minor Water Plant [Rekonstrukcja małej elektrowni wodnej] (Słowacja);

Tworzenie wartościowych miejsc pracy:

- „Brainhunt” – Competition of business plans [„Brainhunt” – konkurs biznesplanów] (Estonia),

- Neubau des Fraunhofer Instituts für Zelltherapie und Immunologie [Przebudowa Instytutu Terapii Komórkowej i Immunologii im. Fraunhofera] (Niemcy),

- Development of tools for Knowledge Management in SMEs [Opracowanie narzędzi zarządzania wiedzą w MŚP] (Austria);

Uczenie się przez całe życie:

- Fachkraft für Biotechnologie [Specjaliści ds. biotechnologii] (Niemcy),

- Development of training and training environment of Narva Vocational Training Centre [Rozwój szkoleń i środowiska szkoleniowego w Centrum Szkoleń Zawodowych w Narva] (Estonia),

- People for modern office [Ludzie w nowoczesnym biurze] (Słowacja);

Zintegrowany rozwój miast:

- Entwicklung des problematischen Stadtgebietes „Leipziger Osten“ [Rozwój problematycznej dzielnicy miasta „Lipsk Wschodni“] (Niemcy),

- Project of Enlargement Parque de las Ciencias in Granada [Projekt rozbudowy Parque de las Ciencias w Granadzie] (Hiszpania),

- Städtebauliche Attraktivierung des Ortsbildes Hörnum [Urbanistyczne zwiększenie atrakcyjności wizerunku miejscowości Hörnum] (Niemcy);

Rozwój demograficzny:

- Personalmanagement im Handwerk [Zarządzanie zasobami ludzkimi w rzemiośle] (Niemcy), TELEWORK [Telepraca] (Estonia),

- BSR eHealth – Integrated regional health care structures:

- e-health in the Baltic Sea Region [Zintegrowane regionalne struktury opieki zdrowotnej: e-zdrowie w regionie Morza Bałtyckiego] (Niemcy – Dania – Szwecja – Norwegia – Finlandia – Litwa – Polska);

Współpraca transgraniczna:

- ECRN – European Chemical Regions Network [Europejska Sieć Regionów Chemicznych] (Hiszpania – Niemcy – Estonia – Polska – Holandia – Włochy – Wielka Brytania),

- Baltic Sea Virtual Campus [Wirtualny Kampus Bałtycki] (Niemcy – Dania – Szwecja – Finlandia – Łotwa – Litwa – Rosja – Polska),

- New Hansa [Nowa Hanza] (Niemcy – Dania – Szwecja – Finlandia – Łotwa – Litwa – Polska);

Partnerstwa publiczno-prywatne:

- „Brainhunt” – Competition of business plans [„Brainhunt” – konkurs biznesplanów] (Estonia),

- NaMLab – Nanoelectronic Materials Laboratory [Laboratorium Materiałów Nanoelektronicznych] (Niemcy).


OPINIA Komisji Budżetowej (23.1.2009)

dla Komisji Rozwoju Regionalnego

w sprawie najlepszych praktyk w dziedzinie polityki regionalnej oraz przeszkód w wykorzystywaniu funduszy strukturalnych

(2008/2061(INI))

Sprawozdawca: Nathalie Griesbeck

WSKAZÓWKI

Komisja Budżetowa zwraca się do Komisji Rozwoju Regionalnego, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  przypomina, że istnieje pilna potrzeba ścisłego zdefiniowania pojęcia „najlepsze praktyki” z uwzględnieniem zasady dobrego zarządzania; uważa w związku z tym, że należałoby wprowadzić wspólne dla wszystkich państw członkowskich wskaźniki ilościowe i jakościowe oraz określić stosunek korzyści osiąganych z projektów do ponoszonych kosztów; przypomina, że w charakterze wskaźników jakościowych można przyjąć zwłaszcza wynagrodzenie pracowników, wskaźnik ubóstwa, jakość życia, spodziewaną długość życia, konkurencyjność, zmiany poziomu długoterminowego bezrobocia, jak również poziom usług użyteczności publicznej w regionach;

2.  zwraca się do Komisji o przeprowadzenie naukowej oceny w jakim stopniu możliwe jest upowszechnienie „najlepszych praktyk” w dziedzinie zarządzania projektami pod względem administracyjnym, finansowym i informatycznym, jak również o sprzyjanie widoczności i upowszechnianiu „najlepszych praktyk” między organami zarządzającymi w obrębie jednego państwa członkowskiego oraz między organami zarządzającymi w różnych państwach członkowskich; jest zdania, że Komisja powinna również sprzyjać upowszechnianiu najlepszych praktyk, aby umożliwić państwom członkowskim zracjonalizowanie ich wdrażania z uwzględnieniem specyfiki socjalnej, ekonomicznej, geograficznej i administracyjnej każdego odnośnego regionu;

3.  wzywa Komisję do uwzględnienia konieczności sprzyjania najlepszym praktykom w odniesieniu do planów finansowych, szczególnie jeżeli chodzi o plany finansowe partnerstw publiczno-prywatnych oraz podmiotów otrzymujących wsparcie Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego;

4.  wzywa Komisję do koordynowania działań właściwych jednostek w celu przeprowadzenia oceny skuteczności praktyk stosowanych w dziedzinie zarządzania projektami pod względem administracyjnym, finansowym i informatycznym oraz możliwości upowszechniania takich praktyk;

5.  apeluje, aby przygotowanie sprawozdania eksperckiego z działalności wszystkich organów zarządzających, szczególnie w perspektywie końca okresu programowania na lata 2007-2013, zostało zakończone w rozsądnym terminie przed zatwierdzeniem nowych ram finansowych w celu przybliżenia prawodawcy zakresu działania tych organów przy negocjowaniu kolejnych ram finansowych;

6.  domaga się, aby ograniczyć do minimum formalności administracyjne związane z wykorzystaniem funduszy strukturalnych i nie zwiększać ich niepotrzebnie poprzez indywidualne warunki wymagane przez państwa członkowskie;

7.  ponownie wyraża swoje poparcie dla najlepszej praktyki polegającej na wydawaniu przez każde państwo członkowskie dorocznego krajowego poświadczenia wiarygodności dotyczącego wspólnie zarządzanych funduszy wspólnotowych oraz wzywa do upowszechnienia tej praktyki;

8.  pragnie, aby w ramach budżetu przeznaczyć odpowiednie środki administracyjne na rzecz organów zarządzających odpowiedzialnych za Europejski Fundusz Społeczny, tak aby zapewnić zgodność mikroprojektów z warunkami kwalifikującymi.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

22.1.2009

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

27

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Richard James Ashworth, Reimer Böge, Herbert Bösch, Paulo Casaca, Valdis Dombrovskis, Brigitte Douay, James Elles, Hynek Fajmon, Ingeborg Gräßle, Nathalie Griesbeck, Catherine Guy-Quint, Anne E. Jensen, Wiesław Stefan Kuc, Janusz Lewandowski, Vladimír Maňka, Mario Mauro, Jan Mulder, Alexandru Nazare, Esko Seppänen, Nina Škottová, Theodor Dumitru Stolojan, László Surján, Kyösti Virrankoski

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Michael Gahler, Marusya Ivanova Lyubcheva, Paul Rübig, Peter Šťastný


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

12.2.2009

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

49

0

3

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Emmanouil Angelakas, Stavros Arnaoutakis, Elspeth Attwooll, Rolf Berend, Jana Bobošíková, Victor Boştinaru, Wolfgang Bulfon, Giorgio Carollo, Bairbre de Brún, Gerardo Galeote, Iratxe García Pérez, Monica Giuntini, Ambroise Guellec, Pedro Guerreiro, Gábor Harangozó, Filiz Hakaeva Hyusmenova, Mieczysław Edmund Janowski, Gisela Kallenbach, Evgeni Kirilov, Miloš Koterec, Constanze Angela Krehl, Florencio Luque Aguilar, Jamila Madeira, Miguel Angel Martínez Martínez, Iosif Matula, Miroslav Mikolášik, Lambert van Nistelrooij, Jan Olbrycht, Maria Petre, Markus Pieper, Giovanni Robusti, Bernard Soulage, Catherine Stihler, Margie Sudre, Oldřich Vlasák

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Jan Březina, Den Dover, Emanuel Jardim Fernandes, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Stanisław Jałowiecki, Zita Pleštinská, Samuli Pohjamo, Christa Prets, Miloslav Ransdorf, Flaviu Călin Rus, Richard Seeber, László Surján, Nikolaos Vakalis, Iuliu Winkler

Zastępca(y) (art. 178 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Wolf Klinz, Sepp Kusstatscher, Toine Manders

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności