SPRAWOZDANIE w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot i zwalczania nadużyć finansowych – sprawozdanie roczne za 2008 r.

26.3.2010 - (2009/2167(INI))

Komisja Kontroli Budżetowej
Sprawozdawca: Andrea Cozzolino


Procedura : 2009/2167(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A7-0100/2010

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot i zwalczania nadużyć finansowych – sprawozdanie roczne za 2008 r.

(2009/2167(INI))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając swoje rezolucje w sprawie wcześniejszych sprawozdań rocznych Komisji Europejskiej i Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF),

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2009 r. zatytułowane „Ochrona interesów finansowych Wspólnot – Zwalczanie nadużyć finansowych – Sprawozdanie roczne za 2008 r.” (COM(2009)0372) oraz załączniki (SEC(2009)1002 i SEC(2009)1003),

–   uwzględniając sprawozdanie z działalności OLAF za 2008 r.[1], a także drugie sprawozdanie z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie stosowania rozporządzenia Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzonych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami oraz wytyczne zastępujące vademecum OLAF,

–   uwzględniając sprawozdanie z działalności Komitetu Nadzorczego OLAF za okres od czerwca 2008 r. do maja 2009 r.[2],

–   uwzględniając sprawozdanie z działalności Komitetu Nadzorczego OLAF za okres od czerwca 2007 r. do maja 2008 r.[3],

–   uwzględniając sprawozdanie roczne Trybunału Obrachunkowego dotyczące wykonania budżetu za rok budżetowy 2008 wraz z odpowiedziami instytucji[4],

   uwzględniając własną rezolucję z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady: „Przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w służbie obywateli” – program sztokholmski[5], zwłaszcza rozdział o przestępstwach gospodarczych i korupcji,

–   uwzględniając art. 319 ust. 3 i art. 325 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–   uwzględniając rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r. zmieniające rozporządzenie (WE, Euratom) nr 1605/2002 w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich[6],

–   uwzględniając art. 48 oraz art. 119 ust. 2 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Kontroli Budżetowej oraz opinię Komisji Rozwoju Regionalnego (A7-0100/2010),

Uwagi ogólne: kwota zgłoszonych nieprawidłowości

1.  zauważa, że szacowany wpływ finansowy nieprawidłowości, na ile zostały one rozpoznane, zmalał z 1 024 mln EUR w 2007 r. do 783,2 mln EUR w 2008 r. (spadek zarejestrowano we wszystkich sektorach z wyjątkiem sektora wydatków bezpośrednich i funduszy przedakcesyjnych); W szczególności:

  

Zasoby własne: 351 mln EUR (o 12,5% mniej niż w 2007 r.),

  

wydatki na rolnictwo: 102,3 mln EUR (o 34 % mniej niż w 2007 r.),

  

działania strukturalne: 585,2 mln EUR (o 27% mniej niż w 2007 r.),

  

fundusze przedakcesyjne: 61 mln EUR (o 90,6% więcej niż w 2007 r.),

  

wydatki bezpośrednie: 34,7 mln EUR (o 5,15% więcej niż w 2007 r.),

2.  podkreśla konieczność uwzględnienia danych dotyczących nieprawidłowości, które pokażą, jak duża część całości uruchomionych środków w poszczególnych dziedzinach wydatków i w poszczególnych państwach członkowskich była dotknięta występowaniem błędów i domniemanych nadużyć;

3.  podkreśla, że zwalczanie nadużyć finansowych i korupcji jest ważnym obowiązkiem instytucji europejskich i wszystkich państw członkowskich, które muszą zapewnić wszystkie środki niezbędne do skutecznego zwalczania tej plagi w celu ochrony interesów finansowych Unii i jej podatników i zwalczania zorganizowanej przestępczości, która, zgodnie ze wskaźnikami krajowymi, zwiększa swoją zdolność do działania w zmowie w ramach instytucji na drodze nadużyć względem budżetu wspólnotowego;

4.  ubolewa nad faktem, że duża część środków UE wciąż wypłacana jest niesłusznie oraz wzywa Komisję do podjęcia odpowiednich działań celem odzyskania tych środków;

Zasoby własne

5.  z zadowoleniem odnotowuje, że szacowana kwota nieprawidłowości jest o 12,5% niższa niż w 2007 r.; zauważa jednak, że podobnie jak w latach ubiegłych wyższą liczbę nieprawidłowości zarejestrowano w przypadku odbiorników telewizyjnych i monitorów, w związku z czym wzywa Komisję do szczególnego monitorowania odnośnych sektorów oraz do podjęcia niezbędnych kroków w celu odzyskania ewentualnych należnych kwot zasobów własnych lub odsetek; wzywa ponadto Komisję, aby zadbała o właściwą równowagę między bezpośrednimi kontrolami przywożonych towarów a przeprowadzanymi po odprawie kontrolami podmiotów gospodarczych; wzywa państwa członkowskie, aby przekazywały lepsze dane statystyczne w tym zakresie;

6.  za niezbędne uważa ustanowienie skutecznego instrumentu prawnego mającego na celu poprawę współpracy administracyjnej w zakresie zwalczania szkodliwych praktyk podatkowych oraz umożliwienie sprawnego funkcjonowania rynku wewnętrznego; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje przedstawiony przez Komisję wniosek dotyczący dyrektywy Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (COM(2009)0029); podkreśla, że należy skutecznie monitorować przypadki, w których państwa członkowskie nie zgadzają się na przekazanie konkretnych wymaganych informacji lub przeprowadzenie dochodzenia administracyjnego, oraz że Parlament powinien być wyczerpująco i przejrzyście informowany o takich przypadkach;

7.  pozytywnie odnosi się do wniosku Komisji dotyczącego przekształcenia rozporządzenia Rady w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (COM(2009)0427); w związku z tym podkreśla, że istotne jest zwiększenie odpowiedzialności państw członkowskich w zależności od jakości informacji wprowadzanych do baz danych; wzywa Komisję do sprawdzenia dostępności takich informacji oraz do zapewnienia właściwego pobierania całości należnych kwot podatku VAT;

8.  wzywa też Komisję do zapewnienia kompleksowych ram umożliwiających badanie zależności między kosztami ponoszonymi przez państwa członkowskie w związku z pobieraniem tradycyjnych zasobów własnych a kwotami pobieranymi z tytułu kompensacji tych kosztów;

Wydatki na rolnictwo

9.  z zadowoleniem odnotowuje, że szacowana kwota nieprawidłowości jest o 34% niższa niż w 2007 r.; podkreśla, że stosunkowo niewielka liczba nieprawidłowości wydaje się wynikać głównie z wyższego progu przewidzianego dla zgłaszania przypadków (próg 10 000 EUR, wprowadzony rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1848/2006 z dnia 14 grudnia 2006 r. dotyczącym nieprawidłowości i odzyskiwania kwot niesłusznie wypłaconych w związku z finansowaniem wspólnej polityki rolnej oraz organizacji systemu informacyjnego w tej dziedzinie)[7];

10. podkreśla znaczenie wypełniania obowiązków w zakresie informowania o nieprawidłowościach i z żalem zauważa uchybienia odnotowane w przypadku Austrii, Szwecji, Słowacji i Węgier;

11. wzywa Komisję do podjęcia dalszych kroków prowadzących do skutecznego i sprawnego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 1975/2006[8], które ma na celu zagwarantowanie – poprzez nowe zasady kontroli w odniesieniu do środków na rozwój obszarów wiejskich – przestrzegania przez beneficjentów obowiązków;

12. popiera stanowisko Trybunału Obrachunkowego zawarte w pkt 5.64 wspomnianego sprawozdania rocznego, zgodnie z którym Zintegrowany System Zarządzania i Kontroli (IACS) skutecznie ogranicza ryzyko nieprawidłowych wydatków jedynie wtedy, gdy jest właściwie stosowany i o ile wprowadzane są do niego dokładne i wiarygodne dane; z żalem zauważa znaczną wadliwość systemów stosowanych w Wielkiej Brytanii (Szkocji), Bułgarii i Rumunii; wzywa Komisję do stanowczej interwencji w przypadku utrzymywania się takich problemów;

Działania strukturalne

13. z zadowoleniem odnotowuje, że szacowany prze Komisję wpływ finansowy nieprawidłowości jest o 27% niższy niż w 2007 r.; stwierdza, że w zakresie legalności i prawidłowości odnośnych transakcji poziom błędu w dziedzinie polityki spójności podany przez Trybunał Obrachunkowy w poświadczeniu wiarygodności za rok 2008 wciąż pozostaje wyższy niż 5%; jest zaniepokojony faktem, że Włochy, Polska, Wielka Brytania i Hiszpania zgłosiły najwyższe kwoty nieprawidłowości; z zadowoleniem przyjmuje jednocześnie dobrą współpracę z Komisją zainicjowaną przez niektóre z wymienionych państw członkowskich w celu rozwiązania tych problemów i ufa, że pozostałe państwa członkowskie postąpią podobnie; przypomina, że, jak wykazał Trybunał Obrachunkowy, środki strukturalne są działem wydatków podlegającym najbardziej ścisłym regulacjom i najbardziej kompleksowym procedurom w budżecie Unii oraz że, jak zauważyła Komisja, stwierdzenie dużej liczby nieprawidłowości finansowych w jednym państwie członkowskim nie musi koniecznie oznaczać większej liczby błędów i przypadków nadużyć niż w innych państwach członkowskich, lecz może być wynikiem bardziej szczegółowych i rygorystycznych kontroli; wskazuje również, że sprawozdanie Trybunału Obrachunkowego w sprawie wykonania budżetu na rok 2008 nie uwzględnia okresu programowania na lata 2007-2013, kiedy to wprowadzono nowe systemy zarządzania i kontroli dotyczące wydatków; odnotowuje występowanie dużej liczby błędów związanych z niekwalifikującymi się wydatkami i naruszeniami przepisów o zamówieniach publicznych i w związku z tym uznaje za pożądane wprowadzenie przez Komisję wytycznych ostrożnościowych dla państw członkowskich i władz lokalnych w celu doprecyzowania, jak te przepisy mają być stosowane, i niedopuszczenia do tego, aby organ zarządzający zastąpił wydatki odrzucone przez Komisję jako niekwalifikujące się nowymi wydatkami, które się również nie kwalifikują;

14. podkreśla, że opóźnienia w zatwierdzaniu systemów zarządzania i kontroli dla programów na lata 2007-2013 mogły utrudnić wykrywanie błędów i potencjalnych nadużyć w dziedzinie wydatków związanych z zaliczkami; ponadto jest zdania, że wynikające z tego opóźnienia w zakresie wydatków na płatności tymczasowe mogą powodować pęd do dokonywania wydatków bezpośrednio przed terminem uwolnienia; wzywa jednak Komisję, aby rozważyła ewentualny przegląd przepisów dotyczących umarzania, mający zagwarantować lepszą jakość wydatków, a także przestrzeganie celów ilościowych;

15. przyjmuje z zadowoleniem postępy poczynione przez niektóre państwa członkowskie w zakresie usprawnienia systemów harmonizacji zgłaszania nieprawidłowości poprzez szersze zastosowanie systemu AFIS; w świetle dobrych wyników, które osiągnięto dotychczas za pomocą elektronicznych systemów sprawozdawczych w zakresie jakości danych i przestrzegania terminów sprawozdań, wzywa państwa członkowskie niedysponujące takimi systemami do jak najszybszego wyposażenia się w nie;

16. nalega, aby państwa członkowskie przekazywały Komisji bardziej kompletne i wiarygodne informacje na temat korekt finansowych dotyczących lat 2000-2006; ponadto wzywa Komisję do stanowczego wymagania, aby państwa członkowskie przekazywały wyczerpujące informacje i starannie stosowały zasady korekty finansowej do programów operacyjnych;

17. przyłącza się do wniosku Komisji o stworzenie specjalnej wspólnej strategii zapobiegania nadużyciom w obszarze funduszy strukturalnych, określonej we współpracy z OLAF-em oraz podkreśla znaczenie skuteczniejszej współpracy z organami regionalnymi oraz z krajowymi organami sądowymi właściwymi dla tych kwestii;

Fundusze przedakcesyjne

18. z żalem zauważa, że szacowana kwota nieprawidłowości zgłoszona przez 10 państw członkowskich UE wzrosła o 8%, zaś 2 państwa członkowskie zgłosiły wzrost o 152%, natomiast kwota odzyskanych środków zmniejszyła się o 15,6% w porównaniu z 2007 r.; w szczególności wzywa Bułgarię i Rumunię, aby: wzmocniły swoją zdolność administracyjną do zarządzania środkami pochodzącymi z funduszy Unii Europejskiej, zlikwidowały istniejące lub potencjalne sieci konfliktu interesów w zarządzaniu środkami, poprawiły nadzór i przejrzystość procedur w dziedzinie przetargów publicznych na szczeblu centralnym, regionalnym i lokalnym, a także przyjęły szybko konieczne środki zabezpieczające, korygujące i/lub dyscyplinujące i poinformowały o nich Komisję; uznaje i popiera działania podjęte przez Bułgarię i Rumunię na rzecz poprawy wspólnego zarządzania i standardów kontroli finansowej w odpowiedzi na zalecenia Komisji;

19. wzywa Komisję do podjęcia odpowiednich środków w celu zmniejszenia ryzyka związanego z niezwykle zmiennym kontekstem, w jakim działa DG ELARG i zagwarantowania skutecznego wieloletniego planowania działalności audytu wewnętrznego; ponadto wzywa Komisję do szybkiego przyjęcia specjalnej polityki w zakresie kontroli ex-post w zarządzaniu zcentralizowanym, na podstawie doświadczeń zdobytych w 2008 r. i z uwzględnieniem stosunku kosztów do korzyści;

20. podkreśla, że należy dokładniej określić strategiczne cele funduszy przedakcesyjnych, jak stwierdza się w specjalnym sprawozdaniu ETO na temat funduszy przedakcesyjnych dla Turcji, aby ułatwić ocenę realizowanych projektów w stosunku do ogólnych celów; uważa, że należy przekazywać cele i wyniki w przejrzysty sposób;

21. podkreśla, że Komisja powinna kontynuować inicjatywy mające na celu ulepszenie opracowywania i realizacji projektów; podkreśla, że niezbędne jest ulepszenie mechanizmu sporządzania sprawozdań z realizacji projektów, realizacji działań projektowych i uzyskanych wyników; uważa, że należy zapewnić zgłaszanie wyników projektów (rezultatów i wpływu) na zakończenie każdego projektu, a następnie w odpowiednich odstępach w celu dostarczania informacji o wynikach przydatnych do opracowywania przyszłego planowania;

Wydatki bezpośrednie

22. zwraca uwagę, że sektor pomocy zewnętrznej cechuje się stałym wzrostem nieprawidłowości i nadużyć finansowych;

23. wzywa Komisję do zwrócenia uwagi na problem podwójnego finansowania projektów;

24. podkreśla fakt, że przez ostatnie pięć latach UE przekazywała Narodom Zjednoczonym 1 mld euro rocznie; ponownie podkreśla zatem konieczność wzmocnienia mandatu OLAF-u w kontekście międzynarodowym oraz potrzebę zapewnienia OLAF-owi wszystkich środków prawnych niezbędnych do wypełniania jego obowiązków z zakresu kontrolowania tych wzrastających bezpośrednich wydatków; wzywa Komisję do dostarczenia Parlamentowi Europejskiemu najnowszych informacji w tej kwestii;

Na drodze do utworzenia zintegrowanych ram kontroli wewnętrznej

25. z zadowoleniem zauważa, że w komunikacie dotyczącym dopuszczalnego ryzyka (COM (2008)0866) Komisja stworzyła podstawy do dyskusji na ten temat i zwraca się o kontynuowanie dostarczania kolejnych informacji w związku z tą kwestią; podziela pogląd w sprawie możliwości określania różnych dopuszczalnych poziomów błędów w zależności od sektora, biorąc pod uwagę każdorazowo indywidualne cechy i zasady; jednocześnie wzywa Komisję do uwzględnienia wszelkich nowych elementów niezbędnych do lepszego zarządzania funduszami Unii Europejskiej (np. poprawa skuteczności systemów kontroli i ukierunkowanie ich na jakość wydatków lub uproszczenie odnośnych przepisów);

26. za niezbędne uważa, aby roczne podsumowania przekazywane Komisji przez wszystkie państwa członkowskie opierały się na podstawie prawnej mocniejszej niż obecna (art. 53c ust. 3 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 Rady (rozporządzenie finansowe)); w kontekście reformy tego rozporządzenia finansowego wzywa zatem, żeby w podsumowaniach tych zawarta była pełna analiza jakościowa wyników działalności związanej z kontrolą, prowadzonej przez każde państwo członkowskie; ponadto za konieczne uznaje, aby w dziedzinie funduszy strukturalnych Komisja nadal stosowała wobec państw członkowskich „umowy oparte na zaufaniu” w zamian za uzyskanie dodatkowych gwarancji krajowych systemów kontroli poprzez ściślejsze stosunki z niezależnymi najwyższymi organami kontroli;

Większa przejrzystość a zwalczanie nadużyć finansowych, korupcji i przestępstw finansowych

27. odnotowuje, że sektor zamówień publicznych jest najbardziej narażony na niegospodarność, nadużycia finansowe i korupcję i że takie niezgodne z prawem działania zniekształcają rynek, zwiększają ceny i opłaty uiszczane przez klientów za dobra i usługi oraz zmniejszają poziom zaufania do Unii Europejskiej; wzywa zatem Komisję i państwa członkowskie do starannego rozważenia obowiązujących przepisów dotyczących zamówień publicznych i przedstawienia wniosków w sprawie ich poprawy; przyznaje też, że osiągnięto postępy w zakresie większej przejrzystości w odniesieniu do beneficjentów funduszy UE, i wzywa Komisję do opracowania systemu, w którym wykazy beneficjentów byłyby publikowane na tej samej stronie internetowej niezależnie od odnośnego organu zarządzającego, z podaniem jasnych i porównywalnych informacji ze wszystkich państw członkowskich w co najmniej jednym z języków roboczych UE; ponadto zwraca się do Komisji o interwencję, aby zapewnić dostarczanie przez wszystkie państwa członkowskie wiarygodnych i jednolitych informacji na temat beneficjentów funduszy UE, które muszą być zawarte w systemie wczesnego ostrzegania i centralnej bazie danych o wykluczeniach;

28. wzywa Komisję do rozpoczęcia na wczesnym etapie dyskusji i konsultacji z zainteresowanymi stronami, w tym ze społeczeństwem obywatelskim, na temat wszelkich aspektów dotyczących ustanowienia prokuratury europejskiej w celu zwalczania przestępstw mających wpływ na interesy finansowe Unii, zgodnie z art. 86 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz do przyspieszenia przyjęcia wszystkich środków niezbędnych do utworzenia tej prokuratury;

29. wzywa prezydencję Rady do udzielenia Komisji mandatu na przeprowadzenie negocjacji i jak najszybsze zawarcie umów w sprawie walki z nadużyciami z Andorą, Monako i San Marino, a także na przeprowadzenie negocjacji w sprawie nowej, dalej idącej umowy ze Szwajcarią;

30. podkreśla, że aktywna ochrona interesów finansowych UE wymaga wzmocnionej walki z przestępstwami finansowymi i gospodarczymi; wzywa państwa członkowskie do pełnego wdrożenia odpowiednich instrumentów Unii, w tym Konwencji o wzajemnej pomocy prawnej z 2000 r. oraz protokołu do niej w sprawie transakcji bankowych, decyzji ramowej w sprawie nakazów konfiskaty (2006/783/WSiSW)[9] oraz decyzji ramowej w sprawie kar o charakterze pieniężnym (2005/214/WSiSW)[10];

31. wzywa Komisję do opracowania wniosku w sprawie wzajemnego uznawania zakazów, zwłaszcza w odniesieniu do zawodów z sektora finansowego, tak aby na przykład uniemożliwić przestępcom działania w charakterze dyrektorów naczelnych;

32. zwraca się do Komisji o opracowanie oceny skutków i wniosku w sprawie poszerzenia dorobku UE o wspólne definicje wykroczeń w zakresie przestępstw finansowych i gospodarczych;

33. uważa, że w celu ochrony interesów finansowych Unii konieczne jest powstrzymanie oszustw podatkowych i nielegalnej działalności podejmowanej dzięki rajom podatkowym; zwraca się do Komisji o rozważenie zakazania przedsiębiorstwom działającym z wykorzystaniem rajów podatkowych zawierania umów handlowych z przedsiębiorstwami w Unii Europejskiej, jeśli ich zagraniczne położenie jednostronnie opóźni przyjęcie umów o współpracy z Unią;

34. zauważa, że zgodnie z badaniami Eurobarometru w 2009 r. 78% obywateli UE zgadza się, że korupcja jest głównym problemem w ich kraju; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zobowiązały się do zagwarantowania środków niezbędnych do zapobiegania nieuczciwym wydatkom z funduszy UE, do przyspieszenia konfiskaty mienia pochodzącego z przestępstw związanych z popełnieniem nadużyć, oszustw podatkowych, prania brudnych pieniędzy i pokrewnych przestępstw, a także do stosowania jasnych i przejrzystych zasad w odniesieniu do osób zajmujących eksponowane stanowiska polityczne, zgodnie z trzecią dyrektywą w sprawie prania pieniędzy (dyrektywa 2005/60/WE)[11]; wzywa Komisję do jak najszybszego opracowania wskaźników ilościowo określających wysiłki na rzecz walki z korupcją, ze szczególnym uwzględnieniem zamówień publicznych zgodnie z postanowieniami programu sztokholmskiego; wzywa do zacieśnienia współpracy pomiędzy biurami ds. odzyskiwania mienia, tak aby odzyskiwanie mienia stało się skuteczne; wzywa Komisję do podjęcia działań zmierzających do niezwłocznego promowania dobrego zarządzania w sprawach podatkowych, zgodnie z odnośną rezolucją Parlamentu z dnia 10 lutego 2010 r.[12], a w szczególności w odniesieniu do problemu rajów podatkowych;

Działalność OLAF-u

35. uznaje i popiera działalność OLAF-u oraz potrzebę zapewnienia jego całkowitej niezależności operacyjnej i uważa jego działalność za niezbędną dla ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej i jej obywateli, a także odpowiednią do ochrony reputacji instytucji europejskich; w związku z tym uważa za konieczne opracowanie strategii w dziedzinie zasobów ludzkich, utrzymującej wysoki poziom jakości personelu;

36. jest zdania, że przy prowadzeniu dochodzeń OLAF powinien w większości korzystać z kontroli wewnętrznych, przeprowadzanych przez Komisję, a nie opierać się przede wszystkim na zgłoszeniach urzędników lub państw członkowskich; uważa poza tym za konieczne sprawdzanie, czy i w jaki sposób służby kontroli wewnętrznej Komisji uwzględniają zalecenia OLAF-u; w związku z tym wzywa OLAF do dostarczenia w swoich przyszłych sprawozdaniach rocznych odnośnych danych statystycznych;

37. uważa, że w celu uczynienia działalności OLAF-u jeszcze bardziej skuteczną zasadnicze znaczenia ma właściwe i szczegółowe planowanie dochodzeń poprzez uznanie uregulowań proceduralnych ad hoc za wiążący przewodnik, promowanie celów SMART i wskaźników RACER w stosunku do samych dochodzeń, poprawa współpracy i przekazywania danych między OLAF-em i krajowymi organami sądowniczymi już w początkowej fazie postępowania, szybkie zastosowanie polityki „de minimis”, jak również procedur następczych podczas pierwszego etapu dochodzeń OLAF-u, zgodnie z którą to polityką drobnymi wykroczeniami zajmują się inne służby; w związku z tym wzywa OLAF do przedstawienia w swoim przyszłym sprawozdaniu postępów w tej sprawie i do wskazania, w jakim stopniu są one uwzględnione w podręczniku OLAF-u, który wkrótce powinien zostać opublikowany;

38. wzywa Komisję do aktywnego włączenia OLAF-u w negocjacje wszystkich umów o współpracy, które dotyczą zwalczania nadużyć finansowych i wymiany informacji o kwestiach podatkowych;

Stosunki OLAF-u z Europolem i Eurojustem

39. z zadowoleniem zauważa, że OLAF i Eurojust uzgodniły konkretne sposoby dalszego wzmocnienia koordynacji i współpracy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych;

40. z zadowoleniem zauważa, że OLAF i Eurojust uzgodniły konkretne sposoby dalszego wzmocnienia koordynacji i współpracy w zakresie zwalczania nadużyć finansowych; z zadowoleniem przyjmuje współpracę OLAF-u i EUROPOL-u; jest świadomy, że połączenie środków analitycznych EUROPOL-u z doświadczeniem operacyjnym OLAF-u pozwoli zaoferować skuteczne usługi państwom członkowskim i uniknąć dublowania się; wzywa OLAF do przedstawienia w kolejnym sprawozdaniu rocznym praktycznych skutków zmiany statusu EUROPOL-u z dniem 1 stycznia 2010 r.;

Współpraca OLAF-u z państwami członkowskimi

41. z żalem zauważa, że załącznik 1 do sprawozdania rocznego za rok 2009 (SEC (2009)1002), dotyczący stosowania art. 280 traktatu WE przez państwa członkowskie, zawiera luki dotyczące zarówno sposobu, w jaki państwa członkowskie odpowiadają na kwestionariusz Komisji, jak i rodzaju pytań stawianych przez Komisję, nie prowadzących do udzielenia możliwej do oceny odpowiedzi lub dających się łatwo ominąć przez państwo członkowskie; w związku z tym wzywa Komisję do rozważenia konieczności zmiany przedmiotowego kwestionariusza we współpracy z administracjami państw członkowskich celem uczynienia tego zadania zarazem wydajnym i skutecznym;

42. zwraca się do OLAF-u o przedstawienie w następnym sprawozdaniu szczegółowej analizy wprowadzonych przez każde państwo członkowskie strategii i środków mających na celu zwalczanie nadużyć finansowych oraz zapobieganie nieprawidłowościom w wydatkowaniu funduszy UE oraz wykrywanie ich, w tym nieprawidłowości spowodowanych korupcją; uważa, że ze szczególną uwagą trzeba podejść do wdrażania funduszy na rolnictwo i funduszy strukturalnych; uważa, że w sprawozdaniu tym, obejmującym 27 profili krajowych, należy zbadać podejście krajowych organów sądowych i dochodzeniowych oraz jakość i liczbę przeprowadzonych kontroli, jak również dane statystyczne i powody w przypadku spraw, w których organy krajowe nie wniosły oskarżenia w następstwie sprawozdań OLAF-u; uważa ponadto, że sprawozdanie powinno dostarczyć podstawowej wiedzy służącej lepszemu zdefiniowaniu strategii OLAF-u oraz priorytetów zalecanych w przypadku specjalnych dochodzeń, uruchamianiu indywidualnych inicjatyw, a także poprawie współpracy z państwami członkowskimi i skuteczności zarówno OLAF-u, jak i lokalnych organów nadzoru finansowego;

43. podkreśla, że na mocy ustawodawstwa UE państwa członkowskie są zobowiązane do zgłaszania wszystkich nieprawidłowości nie później niż dwa miesiące po zakończeniu kwartału, w którym dana nieprawidłowość była przedmiotem wstępnego dochodzenia administracyjnego lub sądowego lub w którym doniesiono o nowych informacjach dotyczących wcześniej zgłoszonych nieprawidłowości; wzywa państwa członkowskie do podjęcia wszystkich niezbędnych wysiłków, w tym usprawnienia krajowych procedur administracyjnych, na rzecz zmniejszenia luki czasowej pomiędzy momentem stwierdzenia nieprawidłowości a momentem jej zgłoszenia;

44. wzywa Komisję o wznowienie procedury mającej na celu przyjęcie dyrektywy w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot za pomocą prawa karnego (2001/0115/(COD)), blokowanej przez Radę od 2002 r. i rozporządzenia w sprawie wzajemnej pomocy administracyjnej na rzecz ochrony interesów finansowych Wspólnot (2004/0172 (COD)), blokowanego przez Radę od 2005 r.;

oo   o

45. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Europejskiemu Trybunałowi Obrachunkowemu, Komitetowi Nadzoru OLAF-u oraz samemu OLAF-owi.

  • [1]  http://ec.europa.eu/anti_fraud/reports/sup-com_en.html
  • [2]  http://ec.europa.eu/anti_fraud/reports/sup_comm/2008-2009/Activity-report_en.pdf
  • [3]  Dz.U. C 295 z 18.11.2008, s. 1.
  • [4]  Dz.U. C 269 z 10.11.2009, s. 1.
  • [5]  Teksty przyjęte, P7_TA (2009)0090.
  • [6]  Dz.U. L 390 z 30.12.2006, s. 1.
  • [7]  Dz.U. L 355 z 15.12.2006, s. 56.
  • [8]  Rozporządzenie (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 368 z 23.12.2006, s. 74).
  • [9]  Dz.U. L 328 z 24.11.2006, s. 59.
  • [10]  Dz.U. L 76 z 22.03.2005, s. 16.
  • [11]  Dz.U. L 309 z 25.11.2005, s. 15.
  • [12]  Teksty przyjęte, P7_TA (2010)0020.

OPINIA Komisji Rozwoju Regionalnego (27.1.2010)

dla Komisji Kontroli Budżetowej

w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot i zwalczania nadużyć finansowych – sprawozdanie roczne 2008
(2009/2167 (INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Erminia Mazzoni

WSKAZÓWKI

Komisja Rozwoju Regionalnego zwraca się do Komisji Kontroli Budżetowej, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  zauważa z niepokojem, że liczba zgłoszonych Komisji przypadków nieprawidłowości dotyczących funduszy strukturalnych zwiększyła się w 2008 r. o 6,7 % w porównaniu do roku 2007; podobnie do lat ubiegłych największy odsetek nieprawidłowości dotyczył EFRR i EFS; odnotowuje jednak z zadowoleniem, że skutki finansowe tych nieprawidłowości zmniejszyły się o 27%;

2.  uważa ogólny wzrost liczby zgłoszonych przypadków nieprawidłowości za oznakę wysiłków państw członkowskich na rzecz usprawnienia swoich systemów kontroli i jest przekonany, że nowe przepisy ustanowione rozporządzeniami dotyczącymi funduszy strukturalnych na lata 2007-2013 pozwolą zmniejszyć poziom nieprawidłowości w nadchodzących latach; zauważa jednak, że w celu poprawy skuteczności systemów zarządzania i kontroli potrzebne są znaczne wysiłki państw członkowskich, ponieważ z ocen skutecznego działania systemów zarządzania i kontroli w ramach 545 programów operacyjnych, przeprowadzonych przez dyrekcje generalne Komisji ds. polityki regionalnej oraz ds. zatrudnienia, spraw społecznych i równości szans, wynika, że w 2008 r. zaledwie 31% tych systemów funkcjonowało prawidłowo; domaga się w związku z tym zwiększonej kontroli ze strony właściwych izb obrachunkowych i innych organów kontroli w celu zagwarantowania większej przejrzystości w zakresie wykorzystania funduszy europejskich i możliwie największego ograniczenia nadużyć w tym obszarze; zwraca ponadto uwagę, że w celu poprawnego porównania danych o nadużyciach poszczególnych państw członkowskich Komisja podkreśliła, że „znaczne kwoty nieprawidłowości nie oznaczają nieuchronnie, że w jednym państwie ma miejsce więcej nieprawidłowości i nadużyć niż w innym kraju; przyczyną tego mogą być również częstsze kontrole”[1];

3.  zapoznał się ze sprawozdaniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat wykonania budżetu za 2008 r. i wyraża ubolewanie w związku z jedenastoprocentowym poziomem błędu wykrytym przez Trybunał w dziale „Spójność”; podkreśla, że wykryte przez Trybunał nieprawidłowości mogą prowadzić w niektórych sytuacjach do nadużyć finansowych i uważa w związku z tym, że należy konsekwentnie dążyć do redukcji poziomu błędów; przyznaje jednak, że w sprawozdaniu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat wykonania budżetu za 2008 r. nie poddano analizie okresu 2007-2013, w którym dokonano poprawy systemów kontroli;

4. uznaje, że efektywna absorpcja środków z funduszy strukturalnych stanowi duże wyzwanie, zwłaszcza dla nowych państw członkowskich, które zobowiązane są do spełnienia surowych i często złożonych wymogów dotyczących korzystania z dostępnych funduszy; w związku z tym przychylnie odnosi się do starań wspomnianych państw członkowskich dotyczących zwiększenia zdolności wdrożeniowych i zachęca je do nasilenia tych działań, aby możliwe było wykazanie rzeczywistych wyników w możliwych do przyjęcia ramach czasowych;

5. zauważa także, że zgodnie ze sprawozdaniem Europejskiego Trybunału Obrachunkowego na temat realizacji budżetu na rok 2008 szacowany poziom błędu można przypisać w głównej mierze błędom związanym z kwalifikowalnością; podkreśla, że w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia niektórych błędów w zakresie kwestii związanych z kwalifikowalnością i naruszenia zasad przyznawania zamówień publicznych, Komisja powinna nie tylko skoncentrować swoje działania w zakresie audytu w większym stopniu na tych obszarach ale również udzielać państwom członkowskim oraz ich organom regionalnym i lokalnym wskazówek o charakterze prewencyjnym dotyczących właściwego stosowania tych zasad;

6. apeluje do Komisji o ukrócenie praktyki, na którą zwrócił uwagę Trybunał Obrachunkowy, polegającej na zastępowaniu przez państwa członkowskie odrzuconych przez Komisję wydatków niekwalifikujących się nowymi, również niekwalifikującymi się wydatkami bez przeprowadzenia skutecznej weryfikacji ex-ante;

7. ubolewa, że w blisko 18% przypadków zgłaszane są opóźnienia przekraczające okres 2 lat; zwraca uwagę na znaczenie zlikwidowania luki między wykrywaniem a zgłaszaniem nieprawidłowości, tak aby pozwolić Komisji na wykonanie poprawnej i sporządzonej we właściwym czasie analizy zmiennych tendencji i form nieprawidłowości i nadużyć;

8. z zadowoleniem przyjmuje komunikat Komisji z dnia 16 grudnia 2008 r. pt. Dążenie do ustalenia jednolitej interpretacji pojęcia dopuszczalnego ryzyka błędów (COM(2008)0866) oraz podziela pogląd, że w przypadku poszczególnych sektorów należy ustalić różne dopuszczalne marginesy błędów przy odpowiednim uwzględnieniu odnośnych cech i przepisów; w przypadku funduszy strukturalnych zgadza się co do dopuszczalnego poziomu błędów wynoszącego 5%, w przypadku innowacyjnych projektów, które z racji eksperymentalnego charakteru wiążą się w większym stopniu z ryzykiem błędu, zaleca jednak uznanie wyższego dopuszczalnego poziomu błędów, aby nie ograniczać potencjału tych projektów;

9. przyjmuje z zadowoleniem postępy poczynione przez niektóre państwa członkowskie w zakresie usprawnienia systemów harmonizacji zgłaszania nieprawidłowości poprzez szersze zastosowanie systemu AFIS; w świetle dobrych wyników, które osiągnięto dotychczas za pomocą elektronicznych systemów sprawozdawczych w zakresie jakości danych i przestrzegania terminów sprawozdań, wzywa państwa członkowskie niedysponujące takimi systemami do jak najszybszego wyposażenia się w nie;

10. wzywa Komisję i państwa członkowskie do odpowiedzialnego działania i bardziej aktywnych starań na rzecz unikania nieprawidłowości, błędów i uchybień administracyjnych; apeluje o wprowadzenie wyraźniejszego rozróżnienia między pojęciem nieprawidłowości i podejrzenia nadużycia finansowego; wzywa państwa członkowskie do przyspieszenia reformy systemu sądowniczego oraz walki z nadużyciami finansowymi, a także apeluje do Komisji o podejmowanie działań naprawczych w przypadkach wykrycia uchybień oraz o zagwarantowanie, że proces ten nie będzie rodził owych błędów;

11. krytykuje fakt, że tych nielicznych państw, których problem ten dotyczy w największym stopniu, nie ujawnia się wcześniej oraz że nie nakłada się na nie poważniejszych sankcji; w przypadku państw członkowskich, w których ten niepokojący stan powtarzał się, dostrzega pilną konieczność, aby Komisja, Trybunał Obrachunkowy, organy OLAF-u i Parlament dysponowały szczególnymi mechanizmami monitorowania i kontroli dostosowanymi do poszczególnych państw;

12. wzywa Komisję i Trybunał Obrachunkowy do ściślejszej kontroli krajowych wymogów ujawniania informacji o wsparciu z funduszy strukturalnych UE; wzywa przy tym Komisję do dokładniejszego monitorowania tego, czy wsparcie to jest udzielane zgodnie z prawem również w oparciu o rozporządzenia dotyczące funduszy strukturalnych;

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

25.1.2010

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

40

0

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

François Alfonsi, Luís Paulo Alves, Charalampos Angourakis, Jean-Paul Besset, Victor Boştinaru, Sophie Briard Auconie, Zuzana Brzobohatá, John Bufton, Alain Cadec, Salvatore Caronna, Ricardo Cortés Lastra, Tamás Deutsch, Rosa Estaràs Ferragut, Elie Hoarau, Seán Kelly, Evgeni Kirilov, Constanze Angela Krehl, Ramona Nicole Mănescu, Riikka Manner, Iosif Matula, Miroslav Mikolášik, Franz Obermayr, Jan Olbrycht, Wojciech Michał Olejniczak, Markus Pieper, Nuno Teixeira, Michael Theurer, Viktor Uspaskich, Lambert van Nistelrooij, Oldřich Vlasák, Kerstin Westphal, Hermann Winkler, Joachim Zeller

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Vasilica Viorica Dăncilă, Karima Delli, Ivars Godmanis, Karin Kadenbach, Veronica Lope Fontagné, Elisabeth Schroedter, Richard Seeber, Patrice Tirolien, Sabine Verheyen, Iuliu Winkler

  • [1]  SEC (2009) 1003, s. 87.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

23.3.2010

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

25

0

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Marta Andreasen, Jean-Pierre Audy, Inés Ayala Sender, Andrea Češková, Andrea Cozzolino, Ryszard Czarnecki, Luigi de Magistris, Tamás Deutsch, Jens Geier, Ingeborg Gräßle, Martin Häusling, Ville Itälä, Cătălin Sorin Ivan, Elisabeth Köstinger, Bogusław Liberadzki, Monica Luisa Macovei, Christel Schaldemose, Bart Staes, Georgios Stavrakakis, Søren Bo Søndergaard

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Monika Hohlmeier, Marian-Jean Marinescu, Véronique Mathieu, Olle Schmidt, Derek Vaughan

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Petru Constantin Luhan, Iosif Matula