ΣΥΣΤΑΣΗ σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR) προς την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων της Αυστραλίας (Australian Customs and Border Protection Service)
18.10.2011 - (09825/2011 – C7‑0304/2011 – 2011/0126(NLE)) - ***
Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων
Εισηγήτρια: Sophia in 't Veld
ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR) προς την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων της Αυστραλίας (Australian Customs and Border Protection Service)
(09825/2011 – C7‑0304/2011 – 2011/0126(NLE))
(Έγκριση)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου (09825/2011),
– έχοντας υπόψη τη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR) προς την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων της Αυστραλίας (Australian Customs and Border Protection Service) που επισυνάπτεται στο προαναφερθέν σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου (10093/2011),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη γενική προσέγγιση για τις διαβιβάσεις δεδομένων από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) σε τρίτες χώρες (COM(2010)0492),
– έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 14ης Φεβρουαρίου 2007 σχετικά με την Παγκόσμια Εταιρεία Διατραπεζικών Χρηματοπιστωτικών Τηλεπικοινωνιών (SWIFT), τη συμφωνία για την κατάσταση ονομάτων επιβατών (PNR) και τον διατλαντικό διάλογο επί των θεμάτων αυτών[1], της 22ας Οκτωβρίου 2008 σχετικά με την αξιολόγηση της συμφωνίας PNR μεταξύ Αυστραλίας-ΕΕ[2], της 5ης Μαΐου 2010 σχετικά με την έναρξη των διαπραγματεύσεων για συμφωνίες σχετικά με τις καταστάσεις ονομάτων επιβατών (PNR) με τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τον Καναδά[3], και της 11ης Νοεμβρίου 2010 σχετικά με τη γενική προσέγγιση για τις διαβιβάσεις δεδομένων PNR από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) σε τρίτες χώρες[4],
– έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων, της 19ης Οκτωβρίου 2010 όσον αφορά την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη γενική προσέγγιση για τις διαβιβάσεις δεδομένων από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) σε τρίτες χώρες[5] και της 15ης Ιουλίου 2011 όσον αφορά την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR) προς την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων της Αυστραλίας (Australian Customs and Border Protection Service) [6],
– έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση 7/2010 της 12ης Νοεμβρίου 2010 όσον αφορά την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη γενική προσέγγιση για τις διαβιβάσεις δεδομένων από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) σε τρίτες χώρες, η οποία εγκρίθηκε από την ομάδα εργασίας για την προστασία των δεδομένων του άρθρου 29,
– έχοντας υπόψη την αίτηση του Συμβουλίου για παροχή έγκρισης, σύμφωνα με το άρθρο 218, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο α), σε συνδυασμό με το άρθρο 82 παράγραφος 1 δεύτερο εδάφιο στοιχείο δ), και το άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο α), της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C7-0304/2011),
– έχοντας υπόψη το άρθρο 16 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και τα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 81 και το άρθρο 90, παράγραφος 7, του Κανονισμού του,
– έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (A7-0364/2011),
1. εγκρίνει τη σύναψη της συμφωνίας·
2. θεωρεί ότι η διαδικασία 2009/0186(NLE) έχει παύσει να ισχύει ως αποτέλεσμα του γεγονότος ότι η συμφωνία PNR του 2008 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας έχει αντικατασταθεί από τη νέα συμφωνία PNR·
3. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών και στην κυβέρνηση της Αυστραλίας.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
I. Ιστορικό
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαπραγματεύεται τρείς διεθνείς συμφωνίες, με την Αυστραλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ, σχετικά με την επεξεργασία και τη διαβίβαση δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR). Τα δεδομένα PNR παρέχονται από τους επιβάτες, συλλέγονται από τους αερομεταφορείς και χρησιμοποιούνται για τα δικά τους συστήματα έκδοσης εισιτηρίων, κράτησης θέσεων και ελέγχων αποσκευών. Δεδομένης της εμπορικής τους φύσης, οι PNR περιέχουν διαφόρων ειδών πληροφορίες, που εκτείνονται από ονόματα, διευθύνσεις, αριθμούς διαβατηρίων και στοιχεία πιστωτικής κάρτας έως πληροφορίες για άλλους επιβάτες, δρομολόγια ταξιδίων και ταξιδιωτικά γραφεία.
Η παρούσα συμφωνία με την Αυστραλία απορρέει από τη νομοθεσία της Αυστραλίας για την προστασία των συνόρων, η οποία εξουσιοδοτεί την Υπηρεσία Τελωνείων της Αυστραλίας να προβαίνει στην εκτίμηση κινδύνου από τα δεδομένα των καταστάσεων με τα ονόματα επιβατών (PNR) των διεθνών αεροπορικών εταιριών πριν από την άφιξη των επιβατών στην Αυστραλία. Βάσει αυτής της νομοθεσίας, οι αεροπορικές εταιρίες υποχρεούνται να παράσχουν στην Υπηρεσία Τελωνείων πρόσβαση στα δεδομένα PNR τα οποία κατέχουν. Ωστόσο, η συμμόρφωση των αεροπορικών εταιριών με αυτές τις απαιτήσεις της Αυστραλίας δημιούργησε προβλήματα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων. Για την επίλυση αυτών των προβλημάτων, η Επιτροπή ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την Αυστραλία προκειμένου να καθοριστούν οι όροι που θα παρέχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στα δεδομένα PNR.
Ένα ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο που επιτρέπει στις αεροπορικές εταιρίες να διαβιβάζουν δεδομένα PNR τέθηκε σε εφαρμογή με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου 2008/651/ΚΕΠΠΑ/ΔΕΥ της 30ής Ιουνίου 2008 η οποία αφορούσε την υπογραφή συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από καταστάσεις επιβατών (PNR) της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Υπηρεσία Τελωνείων της Αυστραλίας. Επειδή στο Συμβούλιο δεν μπορούσε να επιτευχθεί η απαιτούμενη ομοφωνία για τη σύναψη της συμφωνίας, η συμφωνία εφαρμόστηκε προσωρινά από τις 30 Ιουνίου 2008 σε 17 κράτη μέλη της ΕΕ.[1]
Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας την 1η Δεκεμβρίου 2009, η συνήθης νομοθετική διαδικασία άρχισε να εφαρμόζεται όσον αφορά τη διαπραγμάτευση διεθνών συμφωνιών συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος έγκρισης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αφού έλαβε αίτηση έγκρισης εκ μέρους του Συμβουλίου στις 15 Φεβρουαρίου 2010, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα στις 5 Μαΐου 2010 για την αναβολή της ψηφοφορίας όσον αφορά αυτή την αίτηση έγκρισης. Στο ψήφισμά του προέτρεπε την Επιτροπή να υιοθετήσει μια συνεκτική προσέγγιση για τη χρήση των δεδομένων PNR, που θα βασίζεται σε ένα ενιαίο σύνολο αρχών – έχοντας κατά νου τις δύο άλλες συμφωνίες PNR με τις ΗΠΑ και τον Καναδά και την αύξηση αιτήσεων για τη χρήση δεδομένων PNR από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Νότια Κορέα, η Νέα Ζηλανδία.[2] Αυτή η προσέγγιση, την οποία συμμερίζονται αφενός το Συμβούλιο και αφετέρου η Επιτροπή, φάνηκε να είναι η ρεαλιστική επιλογή όταν διαρκώς και περισσότερες χώρες ζητούν τη διαβίβαση δεδομένων PNR.
Με μια ανακοίνωση σχετικά με τη γενική προσέγγιση για τις διαβιβάσεις δεδομένων PNR σε τρίτες χώρες και με νέες εντολές διαπραγμάτευσης που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο, η Επιτροπή και η Αυστραλία ξεκίνησαν νέες διαπραγματεύσεις τον Ιανουάριο του 2011. Η Επιτροπή μονογράφησε τη συμφωνία και απέστειλε σύσταση στο Συμβούλιο στις 19 Μαΐου 2011 να υπογράψει και να συνάψει τη συμφωνία. Το Συμβούλιο ενέκρινε τη συμφωνία στις 22 Σεπτεμβρίου 2011 και η συμφωνία υπεγράφη στις 29 Σεπτεμβρίου 2011. Την ίδια ημέρα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε την αίτηση του Συμβουλίου για έγκριση.
II. Αξιολόγηση της συμφωνίας PNR μεταξύ ΕΕ και Αυστραλίας
Πρέπει να έχουμε κατά νου ότι οι τρίτες χώρες είναι κυρίαρχα κράτη τα οποία καθορίζουν τις απαιτήσεις προκειμένου άτομα να εισέλθουν στη χώρα τους. Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να απαγορεύσει τη συλλογή, την αποθήκευση και τη χρήση δεδομένων PNR από τρίτες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει μόνο να αποφασίσει κατά πόσον οι όροι για τη διαβίβαση αυτών των δεδομένων είναι σύμφωνοι με τα πρότυπα προστασίας δεδομένων της ΕΕ. Ελλείψει συμφωνίας, οι τρίτες χώρες θα εξακολουθήσουν να συλλέγουν και να αποθηκεύουν δεδομένα PNR ευρωπαίων πολιτών.
Στις 5 Μαΐου 2010 και στις 11 Νοεμβρίου 2010 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τα κριτήριά του προκειμένου να παράσχει την έγκρισή του στις συμφωνίες με τρίτες χώρες για τη διαβίβαση δεδομένων PNR.
Τα κριτήρια αυτά ήσαν :
1. Η ανάγκη για μαζική συλλογή και αποθήκευση δεδομένων PNR πρέπει να αποδεικνύεται, υποστηριζόμενη από τεκμηριωμένα στοιχεία για την επίτευξη κάθε δεδηλωμένου σκοπού.
2. Η αναλογικότητα (δηλαδή ότι ο ίδιος σκοπός δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο παρεμβατικά μέσα) πρέπει να αποδεικνύεται.
3. Ο σκοπός πρέπει να περιορίζεται σαφώς και αυστηρώς με βάση σαφείς νομικούς ορισμούς οι οποίοι βασίζονται στους ορισμούς της απόφασης πλαισίου του Συμβουλίου 2002/475/ΔΕΥ της 13ης Ιουνίου 2002 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της απόφασης πλαισίου του Συμβουλίου 2002/584/ΔΕΥ της 13ης Ιουνίου 2002 σχετικά με το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως.
4. Η μέθοδος διαβίβασης πρέπει να είναι μόνον η μέθοδος «ώθησης» (push) (δηλαδή, φιλτραρισμένα δεδομένα που διαβιβάζονται από αεροπορικές εταιρίες σε αιτούσες αρχές τρίτων χωρών) αντί της μεθόδου «έλξης» (pull) (με την οποία τρίτες χώρες έχουν άμεση πρόσβαση σε ευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων).
5. Σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται δεδομένα PNR να χρησιμοποιούνται για εξόρυξη δεδομένων ή δημιουργία προφίλ.
6. Η περαιτέρω διαβίβαση δεδομένων από την αποδέκτρια χώρα σε τρίτες χώρες πρέπει να είναι σύμφωνη με τα ενωσιακά πρότυπα προστασίας δεδομένων, τα οποία θα ορίζονται με ειδική διαπίστωση επάρκειας.
7. Τα αποτελέσματα θα κοινοποιούνται αμέσως στις αρμόδιες αρχές της ΕΕ και των κρατών μελών (αμοιβαιότητα).
8. Η νομική βάση της απόφασης του Συμβουλίου με την οποία θα συναφθεί η συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ.
Τα περισσότερα από αυτά τα κριτήρια έχουν περιληφθεί στην διαπραγματευτική εντολή που ενέκρινε το Συμβούλιο.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αξιολόγησε το νέο σχέδιο συμφωνίας PNR μεταξύ της ΕΕ και της Αυστραλίας με βάση αυτά τα κριτήρια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξε στο ότι πολλά από τα κριτήρια πληρούνται σε ικανοποιητικό βαθμό, και ότι συνεπώς θα δώσει την έγκρισή του στη σύναψη της συμφωνίας.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αξιολογεί θετικά τα ακόλουθα σημεία:
- Ο ορισμός του σκοπού έχει καταστεί αυστηρότερος, περιλαμβάνοντας μόνο το σκοπό πρόληψης, ανίχνευσης, διερεύνησης και ποινικής δίωξης τρομοκρατικών αδικημάτων ή σοβαρών διακρατικών εγκλημάτων. Σαφείς ορισμοί και των δύο όρων παρέχονται στη συμφωνία με βάση τα σχετικά μέσα της ΕΕ. Η εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της εφαρμογής της συμφωνίας θα πρέπει να αποδείξει ότι ο ορισμός του σκοπού είναι επαρκώς επακριβής, και δεν αφήνει περιθώριο για χρησιμοποίηση δεδομένων PNR για άλλους σκοπούς.
- Η μέθοδος διαβίβασης των δεδομένων είναι μόνο η μέθοδος ώθησης (push), με ένα ανώτατο όριο πέντε προγραμματισμένων διαβιβάσεων ανά πτήση.
- Η συμφωνία προβλέπει κοινοποίηση σχετικών και κατάλληλων αναλυτικών πληροφοριών, όσο το δυνατόν συντομότερα από πρακτικής άποψης, στα σχετικά κράτη μέλη ή στην Europol και στην Eurojust.
- Οι πολίτες της ΕΕ έχουν δικαίωμα σε αποτελεσματική διοικητική και δικαστική αποκατάσταση στην Αυστραλία και εξασφαλίζονται διασφαλίσεις προστασίας των δεδομένων όσον αφορά την πρόσβαση, τη διόρθωση, τη διαγραφή και την ασφάλεια των δεδομένων.
Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι μια σειρά κριτηρίων δεν πληρούνται εντελώς και ότι παραμένει μια σειρά ανησυχιών. Αυτές οι ανησυχίες ισχύουν επίσης για συμφωνίες PNR με άλλες τρίτες χώρες.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σημειώνει ότι τα ακόλουθα κριτήρια δεν πληρούνται εντελώς:
- Δεν υπάρχει καμιά συγκεκριμένη αναφορά διαμόρφωσης προφίλ στη συμφωνία, αλλά ούτε αποκλείεται συγκεκριμένα. Παρά τα επανειλημμένα αιτήματα, η Επιτροπή αρνήθηκε να παράσχει έναν νομικό ορισμό της διαμόρφωσης προφίλ και παρόμοιων αυτοματοποιημένων μεθόδων έρευνας.
- Οι κανόνες περαιτέρω διαβίβασης φαίνονται ευρέως ότι ευθυγραμμίζονται με πρότυπα της ΕΕ για την προστασία δεδομένων, ιδίως με την επισυναπτόμενη δήλωση που ζητείται από το Συμβούλιο. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες κατά πόσον οι διατάξεις που αφορούν την περαιτέρω διαβίβαση είναι οι κατάλληλες. Η εκ του σύνεγγυς παρακολούθηση της εφαρμογής της συμφωνίας θα πρέπει να δείξει κατά πόσον χρειάζεται αυτές οι διατάξεις να καταστούν ακόμη πιο αυστηρές.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τις ακόλουθες εναπομένουσες ανησυχίες:
- Η Επιτροπή απέδειξε μόνο εν μέρει και ανεπαρκώς την ανάγκη και αναλογικότητα της μαζικής συλλογής και αποθήκευσης δεδομένων. Ανεκδοτικού τύπου στοιχεία και επιτόπου επισκέψεις αντιπροσωπειών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διασαφήνισαν τη χρήση δεδομένων PNR για ορισμένους σκοπούς. Ωστόσο, δεν έχει δοθεί ακόμη η λεπτομερής αιτιολόγηση για καθένα από τους δεδηλωμένους σκοπούς (καταπολέμηση της τρομοκρατίας και των σοβαρών διακρατικών εγκλημάτων) και για κάθε μια από τις μεθόδους επεξεργασίας (αναδρομικά, σε πραγματικό χρόνο και προληπτικά), όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
- Σε αυτό το πλαίσιο, δεν έχει δοθεί καμιά αιτιολόγηση για τη μακρόχρονη αποθήκευση εξακριβώσιμων δεδομένων όλων τα ταξιδιωτών. Η περίοδος διατήρησης των 5,5 ετών φαίνεται να είναι εντελώς τυχαία και δεν βασίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία. Αυτό βρίσκεται σε σύγκρουση με νομικές απαιτήσεις αναγκαιότητας και αναλογικότητας, και με σχετική νομολογία, κυρίως αποφάσεις από εθνικά συνταγματικά δικαστήρια σχετικά με την αναλογικότητα μακρόχρονης μαζικής αποθήκευσης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όταν δεν υπάρχει καμιά υποψία ή κατηγορία. Για το λόγο αυτό αναμένεται ότι το Συμβούλιο θα μπορέσει να εγκρίνει τη συμφωνία με ομοφωνία, αφού ένα ή περισσότερα κράτη μέλη μπορεί να απέχουν ή να ψηφίσουν κατά. Αυτό δείχνει ότι το ζήτημα είναι προβληματικό.
- Η Επιτροπή έχει ανεπαρκώς διερευνήσει εναλλακτικά, λιγότερο παρεμβατικά μέτρα, για παράδειγμα τη χρήση δεδομένων των εκ των προτέρων πληροφοριών για επιβάτες (API) ή δεδομένων του ηλεκτρονικού συστήματος άδειας ταξιδίου (ESTA) για τον εντοπισμό υπόπτων.
- Η Επιτροπή δεν ζήτησε τη γνώμη του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ για τη συγκεκριμένη συμφωνία με την Αυστραλία. Η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε όλες τις συστάσεις του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων, ούτε εξήγησε για ποιο λόγο ορισμένες συστάσεις δεν περιελήφθησαν.
- Η κατάλληλη νομική βάση για τη συμφωνία θα πρέπει να είναι πρωτίστως το άρθρο 16 της ΣΛΕΕ (για την προστασία των δεδομένων). Ωστόσο, δεν περιλαμβάνεται στη νομική βάση, αλλά μόνο μια γενική μη δεσμευτική αναφορά περιλαμβάνεται στο προοίμιο. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω - και όπως αναφέρεται από τον Ευρωπαίο Επόπτη Προστασίας Δεδομένων στη γνωμοδότησή του της 15ης Ιουλίου 2011, ο σκοπός της συμφωνίας είναι να εξασφαλισθεί ότι η διαβίβαση δεδομένων είναι σύμφωνη με τα πρότυπα προστασίας δεδομένων της ΕΕ. Συνεπώς η συμφωνία δεν θα πρέπει να βασίζεται στο άρθρο 82, παράγραφος 1, στοιχείο δ) και στο άρθρο 87, παράγραφος 2, στοιχείο α), αλλά στο άρθρο 16 της ΣΛΕΕ. Εάν ο σκοπός ήταν η αστυνομική-δικαστική συνεργασία, τότε η ΕΕ θα μπορούσε θεωρητικά να αποφασίσει κατά της συλλογής δεδομένων PNR από την Αυστραλία. Αλλά αυτό αποτελεί κυρίαρχη απόφαση μιας τρίτης χώρας. Συνεπώς, δεν αποτελεί πολιτική της ΕΕ όπως και δεν εναπόκειται στην ΕΕ να αποφασίσει. Η επιλεγείσα νομική βάση σαφώς δεν είναι η σωστή.
Σε δημόσιες συζητήσεις μετά την έγκριση των ψηφισμάτων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε περαιτέρω διαδικαστικές διασφαλίσεις όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 218 της ΣΛΕΕ σχετικά με τη σύναψη διεθνών συμφωνιών, και την εφαρμογή του άρθρου 23 (επίλυση διαφορών και αναστολή της συμφωνίας) και του άρθρου 25 (λήξη) της συμφωνίας PNR μεταξύ ΕΕ και Αυστραλίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε επίσημα δημόσια δέσμευση εκ μέρους της Επιτροπής να υποβάλει προτάσεις για την αναστολή ή λήξη της συμφωνίας μετά από αίτηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή παρέσχε αυτή τη διαβεβαίωση με δημόσια δήλωση κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης ολομελείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 4 Ιουλίου 2011.
Η Επιτροπή καλείται να επιβεβαιώσει αυτή τη δέσμευση με ανταλλαγή επιστολών μεταξύ των Προέδρων των δύο θεσμικών οργάνων.
- [1] Δέκα κράτη μέλη της ΕΕ, συγκεκριμένα το Βέλγιο, η Τσεχική Δημοκρατία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Λετονία, η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Φινλανδία εξέδωσαν ανακοινώσεις με την έννοια ότι έπρεπε να συμμορφωθούν με τις δικές τους συνταγματικές διαδικασίες.
- [2] Μέχρι σήμερα, 11 χώρες έχουν υποβάλει αίτηση στην Επιτροπή για τη χρήση δεδομένων PNR.
ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΙΟΨΗΦΙΑΣ
σύμφωνα με το άρθρο 52 παράγραφος 3 του Κανονισμού
Jan Albrecht, Rui Tavares, Judith Sargentini, Gabriele Zimmer και Mikael Gustafsson
Η συμφωνία ΕΕ-Αυστραλίας για τη διαβίβαση δεδομένων PNR δεν πληροί τις εγγυήσεις που ζητούσε το ΕΚ στα προηγούμενα ψηφίσματά του. Οι εγγυήσεις αυτές ήταν πραγματικές «κόκκινες γραμμές».
Η Επιτροπή δεν υπέβαλε τεκμηριωμένα στοιχεία για να υποστηρίξει τον ισχυρισμό της ότι η αποθήκευση και επεξεργασία δεδομένων PNR για την επιβολή του νόμου είναι απαραίτητες και αναλογικές ούτε διερεύνησε σοβαρά λιγότερο οχληρές εναλλακτικές δυνατότητες.
Η συμφωνία προβλέπει αδικαιολόγητη περίοδο αποθήκευσης 5,5 ετών. Πέραν αυτών, δεν περιέχει τις κατάλληλες διασφαλίσεις για να προληφθεί η διαμόρφωση προφίλ που συνιστά διάκριση. Τούτο εμπνέει σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τη συμβατότητα της συμφωνίας με το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων καθώς και με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Η Επιτροπή αγνόησε το αίτημα του Κοινοβουλίου να ζητήσει τη γνώμη του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σχετικά με τη διάσταση «θεμελιώδη δικαιώματα» της συμφωνίας. Ωστόσο, οι ανησυχίες που εκφράζουν ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και οι νομικές υπηρεσίες τόσο του Συμβουλίου όσο και της Επιτροπής για τη συμφωνία PNR με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την PNR της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισχύουν για τη συμφωνία με την Αυστραλία.
Τονίζουμε την επιθυμία μας να συνεργασθούμε με την Αυστραλία και άλλες τρίτες χώρες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, αλλά πιστεύουμε ότι η γενικευμένη διατήρηση και επεξεργασία δεδομένων από τις καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών είναι ασυμβίβαστη με το όραμά μας για μια ανοιχτή κοινωνία.
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (12.10.2011)
προς την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων
σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστραλίας για την επεξεργασία και τη διαβίβαση, από τους αερομεταφορείς, δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (Passenger Name Record - PNR) προς την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων της Αυστραλίας (Australian Customs and Border Protection Service)
(09825/2011 – C7-0304/2011 – 2011/0126(NLE))
Συντάκτρια γνωμοδότησης: Monica Luisa Macovei
PA_Leg_Consent
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ
Αναγνωρίζοντας ότι η ανταλλαγή πληροφοριών αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η ΕΕ υπέγραψε συμφωνία με την Αυστραλία το 2008 σχετικά με τη διαβίβαση και την επεξεργασία δεδομένων από τις καταστάσεις επιβατών (PNR). Έκτοτε η συμφωνία εφαρμόζεται προσωρινά.
Στις 5 Μαΐου 2010, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε σε ψήφισμά του να μην παράσχει τη σύμφωνη γνώμη του στην τελική σύναψη της συμφωνίας PNR και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση της συμφωνίας με βάση ορισμένα κριτήρια. Ενώ το Κοινοβούλιο υπενθύμισε την αποφασιστικότητά του για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας ως κύρια συνιστώσα της ευρωπαϊκής εξωτερικής δράσης και την επιδίωξη μιας προενεργούς πολιτικής για την πρόληψη, εξέφρασε επίσης την ανάγκη για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και για την εξασφάλιση του σεβασμού της ιδιωτικής ζωής των πολιτών της ΕΕ σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες της ΕΕ. Ζήτησε μια νέα συμφωνία που θα θεσπίζει, μεταξύ άλλων, κατάλληλους μηχανισμούς για ανεξάρτητη δικαστική εποπτεία, που θα καθορίζει ρυθμίσεις - σύμφωνα με τη μέθοδο PUSH - σχετικά με τη χρήση δεδομένων PNR μόνο για την επιβολή του νόμου και για σκοπούς ασφάλειας σε περιπτώσεις αδικημάτων που αφορούν την τρομοκρατία καθώς επίσης θα απαγορεύει σε κάθε περίπτωση τη χρήση δεδομένων για εξόρυξη δεδομένων και δημιουργία προφίλ.
Το υπό νέα διαπραγμάτευση σχέδιο συμφωνίας περιέχει διάφορες νέες διασφαλίσεις σχετικά με τη διαβίβαση και την επεξεργασία δεδομένων PNR: μεταξύ άλλων παρέχονται δικαιώματα για την πρόσβαση ενός ατόμου στα δικά του δεδομένα PNR, για τη δυνατότητα διόρθωσης των δεδομένων PNR ενός ατόμου, για την προστασία μέσω δικαστικής αποκατάστασης, για τη μη επεξεργασία ευαίσθητου χαρακτήρα δεδομένων και για να υπόκειται οιαδήποτε παράβαση ασφάλειας δεδομένων σε αποτελεσματικές κυρώσεις. Άλλες διασφαλίσεις έχουν ενισχυθεί από το νέο σχέδιο κειμένου όπως, για παράδειγμα, ότι δεδομένα μπορούν να διαβιβάζονται σε αρχές τρίτης χώρας μόνο σύμφωνα με συγκεκριμένα κριτήρια. Ο σκοπός της πρόληψης, της ανίχνευσης, της διερεύνησης και της ποινικής δίωξης αδικημάτων που έχουν σχέση με την τρομοκρατία έγινε αυστηρότερος και ορίζεται λεπτομερέστερα.
Η συντάκτρια γνωμοδότησης δεσμεύεται για μια συμφωνία η οποία θα ενισχύσει τον κοινό αγώνα της ΕΕ και της Αυστραλίας κατά της τρομοκρατίας προς το συμφέρον της ασφάλειας των πολιτών τους, προασπίζοντας ταυτόχρονα τα δικαιώματά τους και το κράτος δικαίου. Η συμφωνία θα εντάσσεται σε μια ευρύτερη παγκόσμια και περιφερειακή ατζέντα σχετικά με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και θα αποτελεί μέρος της στρατηγικής της ΕΕ κατά της τρομοκρατίας αφού τα δεδομένα PNR αποτελούν σημαντικό εργαλείο στην καταπολέμηση των αδικημάτων που έχουν σχέση με την τρομοκρατία.
Εξετάζοντας τα ανωτέρω στοιχεία, η συντάκτρια γνωμοδότησης είναι της άποψης ότι η νέα συμφωνία παρέχει ένα πλαίσιο για την από κοινού καταπολέμηση της τρομοκρατίας και για την παράλληλη εξασφάλιση του σεβασμού των δικαιωμάτων των ατόμων που υπόκεινται στη συμφωνία.
******
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων καλεί την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, ως αρμόδια επί της ουσίας, να προτείνει στο Κοινοβούλιο να παράσχει τη σύμφωνη γνώμη του.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
Ημερομηνία έγκρισης |
11.10.2011 |
|
|
|
|
|
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας |
+: –: 0: |
51 8 0 |
|||
|
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Gabriele Albertini, Bastiaan Belder, Elmar Brok, Arnaud Danjean, Michael Gahler, Μαριέττα Γιαννάκου, Ana Gomes, Richard Howitt, Anna Ibrisagic, Jelko Kacin, Ιωάννης Κασουλίδης, Μαρία-Ελένη Κοππά, Paweł Robert Kowal, Wolfgang Kreissl-Dörfler, Eduard Kukan, Vytautas Landsbergis, Ryszard Antoni Legutko, Krzysztof Lisek, Sabine Lösing, Ulrike Lunacek, Barry Madlener, Mario Mauro, Κυριάκος Μαυρονικόλας, Willy Meyer, Francisco José Millán Mon, Alexander Mirsky, Norica Nicolai, Kristiina Ojuland, Ioan Mircea Paşcu, Bernd Posselt, Hans-Gert Pöttering, Cristian Dan Preda, Libor Rouček, Tokia Saïfi, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Jacek Saryusz-Wolski, Werner Schulz, Marek Siwiec, Inese Vaidere, Geoffrey Van Orden, Sir Graham Watson, Евгени Кирилов, Андрей Ковачев |
||||
|
Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Laima Liucija Andrikienė, John Attard-Montalto, Tanja Fajon, Roberto Gualtieri, Liisa Jaakonsaari, Jaromír Kohlíček, Monica Luisa Macovei, Jacek Protasiewicz, Marietje Schaake, Helmut Scholz, György Schöpflin, Alf Svensson, Indrek Tarand, Traian Ungureanu, Renate Weber |
||||
|
Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Jolanta Emilia Hibner |
||||
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
Ημερομηνία έγκρισης |
17.10.2011 |
|
|
|
|
|
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας |
+: –: 0: |
25 7 1 |
|||
|
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Jan Philipp Albrecht, Rita Borsellino, Simon Busuttil, Philip Claeys, Carlos Coelho, Tanja Fajon, Hélène Flautre, Kinga Göncz, Ágnes Hankiss, Anna Hedh, Salvatore Iacolino, Sophia in ‘t Veld, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Juan Fernando López Aguilar, Monica Luisa Macovei, Véronique Mathieu, Claude Moraes, Jan Mulder, Carmen Romero López, Judith Sargentini, Birgit Sippel, Csaba Sógor, Rui Tavares, Axel Voss, Auke Zijlstra, Γεώργιος Παπανικολάου |
||||
|
Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Edit Bauer, Anna Maria Corazza Bildt, Ana Gomes, Δημήτριος Δρούτσας |
||||
|
Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Albert Deß, Mikael Gustafsson, Gabriele Zimmer |
||||