Διαδικασία : 2011/2180(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A7-0035/2012

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A7-0035/2012

Συζήτηση :

PV 12/03/2012 - 23
CRE 12/03/2012 - 23

Ψηφοφορία :

PV 13/03/2012 - 8.7
CRE 13/03/2012 - 8.7
Αιτιολογήσεις ψήφου
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P7_TA(2012)0072

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 239kWORD 217k
9.2.2012
PE 472.247v02-00 A7-0035/2012

σχετικά με τη συμβολή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην ολοκλήρωση και την προώθηση της διαδικασίας της Μπολόνια

ποια η λύση σε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα (2011/2180 (INI))

Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

Εισηγητής: Luigi Berlinguer

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τη συμβολή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην ολοκλήρωση και την προώθηση της διαδικασίας της Μπολόνια

ποια η λύση σε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα (2011/2180 (INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

–    έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και συγκεκριμένα το άρθρο 26(1),

–    έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 14,

–    έχοντας υπόψη την κοινή διακήρυξη της Σορβόννης σχετικά με την εναρμόνιση της αρχιτεκτονικής του ευρωπαϊκού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που υπογράφηκε στις 25 Μαΐου 1998 στο Παρίσι από τους τέσσερις αρμόδιους υπουργούς της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (διακήρυξη της Σορβόννης)(2),

–    έχοντας υπόψη την κοινή διακήρυξη που υπογράφηκε στην Μπολόνια στις 19 Ιουνίου 1999 από τους υπουργούς Παιδείας 29 ευρωπαϊκών χωρών (διακήρυξη της Μπολόνια)(3),

–    έχοντας υπόψη το ανακοινωθέν που εξέδωσε η διάσκεψη των ευρωπαίων υπουργών που είναι αρμόδιοι για την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις 28-29 Απριλίου 2009 στη Leuven και τη Louvain-la-Neuve(4),

–    έχοντας υπόψη τη διακήρυξη της Βουδαπέστης-Βιέννης της 12ης Μαρτίου 2010, που εγκρίθηκε από τους υπουργούς Παιδείας 47 χωρών, η οποία σήμανε επισήμως την έναρξη του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ)(5),

–    έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 7ης Σεπτεμβρίου 2005 σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων(6),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Σεπτεμβρίου 2005 για τη διευκόλυνση της χορήγησης θεωρήσεων σύντομης διαμονής στους ερευνητές υπηκόους τρίτων χωρών που μετακινούνται για σκοπούς επιστημονικής έρευνας στην Κοινότητα(7),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Φεβρουαρίου 2006 για περαιτέρω ευρωπαϊκή συνεργασία με σκοπό τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση(8),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ-ΔΒΜ)(9),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Μαΐου 2009 σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης («ΕΚ 2020»)(10),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, στις 26 Νοεμβρίου 2009, σχετικά με την ανάπτυξη του ρόλου της εκπαίδευσης σε ένα πλήρως λειτουργικό τρίγωνο γνώσης(11),

–    έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2010 για τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(12),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2011 σχετικά με πολιτικές για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου(13),

–    έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2011 με τίτλο «Νεολαία σε κίνηση — Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων»(14),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2006 με τίτλο «Επίτευξη της ατζέντας εκσυγχρονισμού για πανεπιστήμια: εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία» (COM(2006)0208),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2010 με τίτλο «ΕΥΡΩΠΗ 2020 – Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (COM(2010)2020),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 26ης Αυγούστου 2010 με τίτλο «Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη» (COM(2010)0245/2),

–    έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ής Σεπτεμβρίου 2011 με τίτλο «Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης» (COM(2011)0567),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση με τίτλο «Τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη 2009: Εξελίξεις στη διαδικασία της Μπολόνια» (Eurydice, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2009)(15),

–    έχοντας υπόψη την έκθεση με τίτλο «Εστίαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη το 2010: Ο αντίκτυπος της διαδικασίας της Μπολόνια» (Eurydice, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2010)(16),

–    έχοντας υπόψη την έρευνα του Ευρωβαρομέτρου του 2007 σχετικά με τις αντιλήψεις των διδασκόντων για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(17),

–    έχοντας υπόψη την έρευνα του Ευρωβαρομέτρου του 2009 σχετικά με τις αντιλήψεις των φοιτητών για τη μεταρρύθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(18),

–    έχοντας υπόψη τη δημοσίευση της Eurostat της 16ης Απριλίου 2009 με τίτλο «Η διαδικασία της Μπολόνια στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη – Βασικοί δείκτες σχετικά με την κοινωνική διάσταση και την κινητικότητα»(19),

–    έχοντας υπόψη την τελική έκθεση της διεθνούς διάσκεψης σχετικά με τη χρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που πραγματοποιήθηκε στο Ερεβάν της Αρμενίας στις 8-9 Σεπτεμβρίου 2011(20),

–    έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Σεπτεμβρίου 2008 σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια και την κινητικότητα των φοιτητών(21),

–    έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού του,

–    έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών (A7-0035/2012),

A.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι στόχοι της διαδικασίας της Μπολόνια –να δημιουργηθούν συμβατά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη και να καταργηθούν οι εναπομείναντες φραγμοί στη μετακίνηση προς άλλες χώρες για λόγους σπουδών ή εργασίας, καθώς και να καταστούν τα ευρωπαϊκά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ελκυστικά για όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων των νέων από τρίτες χώρες– εξακολουθούν να ισχύουν και ότι η συνέχιση της διαδικασίας μέσω διαλόγου μεταξύ των διαφόρων επιπέδων του εκπαιδευτικού συστήματος προκειμένου να αναπτυχθούν προγράμματα σπουδών που θα βασίζονται σε κάθε προκαταρκτικό επίπεδο εξυπηρετεί τους στόχους της βασισμένης στη γνώση ανάπτυξης και της καινοτομίας στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020, ιδίως εν μέσω της σημερινής οικονομικής κρίσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι απαιτείται αξιολόγηση προκειμένου να σταθεροποιηθεί η πρόοδος της διαδικασίας και να ληφθούν υπόψη οι επιτυχίες, τα προβλήματα, η έλλειψη κατανόησης και οι αντιδράσεις που αντιμετωπίζονται·

B.   λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ρόλος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνίσταται στην προσφορά ενός περιβάλλοντος μάθησης που να είναι προσβάσιμο σε όλους χωρίς καμία διάκριση, να ευνοεί την αυτονομία, τη δημιουργικότητα, την πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και τη διεύρυνση των γνώσεων και ότι για το σκοπό αυτό είναι ουσιώδες να εξασφαλιστεί η συμμετοχή της πανεπιστημιακής κοινότητας συνολικά, και ειδικότερα των φοιτητών, των διδασκόντων και των ερευνητών, στην κατάρτιση των διαφόρων πανεπιστημιακών κύκλων σπουδών·

Γ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι, δεδομένης της τριπλής αποστολής τους (εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία), τα πανεπιστήμια διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εκπαίδευση των πολιτών της·

Δ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι το πανεπιστήμιο αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής κληρονομιάς, το οποίο υπάρχει εδώ και μία περίπου χιλιετία, η σημασία του οποίου ως παράγοντας προόδου στην κοινωνία δεν είναι δυνατόν να περιορίζεται στη συμβολή του στην οικονομία και η εξέλιξη του οποίου δεν θα μπορούσε να εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από οικονομικές ανάγκες·

E.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η δομή των τριών ακαδημαϊκών τίτλων εφαρμόζεται –σε ορισμένες περιπτώσεις, επιτυχώς– στις περισσότερες χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζονται·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η δέσμευση να προχωρήσει η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να επιδιωχθεί μέσω κατακερματισμένης δράσης και χωρίς επαρκή χρηματοδοτική στήριξη· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μειώσεις των κρατικών δαπανών στην εκπαίδευση που πραγματοποιούνται σε ορισμένα κράτη μέλη δεν εξυπηρετούν την προώθηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων·

Ζ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η κινητικότητα πρέπει να είναι μια δυνατότητα διαθέσιμη σε όλους και σε όλες και αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της μεταρρύθμισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κινητικότητα των φοιτητών μπορεί μακροπρόθεσμα να συμβάλει στην προώθηση της επαγγελματικής κινητικότητας· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι δεν πρέπει να λησμονείται η εξασφάλιση της πρόσβασης σε όλους καθ΄ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας·

H.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες για να διασφαλίσουν την αμοιβαία αναγνώριση των ακαδημαϊκών τίτλων, πράγμα που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία της διαδικασίας·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινωνική διάσταση πρέπει να ενισχυθεί ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη της διαδικασίας της Μπολόνια, με σκοπό να καταστεί το δικαίωμα στις σπουδές οικονομικά προσιτό για όλους τους φοιτητές - και ιδιαίτερα για εκείνους που προέρχονται από ευάλωτες ομάδες - ούτως ώστε να εξασφαλιστούν δίκαιη πρόσβαση για όλους και καλύτερες επαγγελματικές ευκαιρίες·

Ι.    λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πανεπιστήμια, οι δημόσιες διοικήσεις και οι επιχειρήσεις πρέπει να επιδείξουν έντονη προσήλωση στο ζήτημα της απασχολησιμότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι το πανεπιστήμιο θα πρέπει να παράσχει στους πολίτες τα εργαλεία και τα προσόντα που απαιτούνται για να εξασφαλιστεί η πλήρης ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο πλαίσιο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της αγοράς εργασίας, με στόχο να παρέχονται στους φοιτητές τα προσόντα που χρειάζονται για την εξεύρεση σταθερών και ικανοποιητικά αμειβόμενων θέσεων εργασίας·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση - θεμελιώδης αξία της Ένωσης - αποτελεί δημόσια ευθύνη των κρατών μελών, των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και άλλων βασικών φορέων και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαδραματίσει καίριο ρόλο στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, υποστηρίζοντας τις προσπάθειες και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε αυτόν τον τομέα· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενίσχυση του συντονισμού της εκπαίδευσης και των πτυχίων - με την επιφύλαξη της τήρησης της αρχής της επικουρικότητας - αποτελεί προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της απασχολησιμότητας και της ανάπτυξης στην Ευρώπη·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαδικασία της Μπολόνια δεν έχει αναδρομική ισχύ στους φοιτητές που έχουν ξεκινήσει ήδη τις σπουδές τους ακολουθώντας το πρόγραμμα που προϋπήρχε της διαδικασίας της Μπολόνια,

Καταλληλότητα της διαδικασίας

1.  επισημαίνει τη σημασία της εκπαίδευσης ως κομβικής σημασίας τομέα συνεργασίας με τα κράτη μέλη, προκειμένου να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι της στρατηγικής ΕΕ 2020 όσον αφορά την απασχόληση και την ανάπτυξη, καθώς και την πολυπόθητη οικονομική ανάκαμψη·

2.   ζητεί να ενισχυθεί σε επίπεδο ΕΕ η στήριξη της διαδικασίας της Μπολόνια, ειδικότερα όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των ακαδημαϊκών τίτλων, την εναρμόνιση των ακαδημαϊκών προτύπων, την προώθηση της κινητικότητας, της κοινωνικής διάστασης και της απασχολησιμότητας, την ενεργό δημοκρατική συμμετοχή, την ανάλυση της εφαρμογής των αρχών της Μπολόνια και την εξάλειψη των διοικητικών φραγμών· καλεί τα κράτη μέλη να επαναλάβουν τη δέσμευσή τους όσον αφορά τη διαδικασία, ενισχύοντας το σύστημα χρηματοδότησης, ούτως ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι ανάπτυξης που έχουν τεθεί στη στρατηγική Ευρώπη 2020·

3.   σημειώνει ότι ο ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) αποτελεί μείζον επίτευγμα για τη δημιουργία και την ανάπτυξη μιας πραγματικής ευρωπαϊκής ιθαγένειας· φρονεί ότι τούτο πρέπει να μετουσιωθεί σε ενίσχυση του ΕΧΤΕ μέσω της χρήσης κατάλληλων μέσων και διαδικασιών·

4.   επισημαίνει ότι η διαδικασία της Μπολόνια και ο ΕΧΤΕ διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020 και τονίζει τον καίριο ρόλο της συνεργασίας μεταξύ της εκπαίδευσης και της έρευνας ως διακριτού στοιχείου της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

5.   υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι προτεραιότητες που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια - κινητικότητα, αναγνώριση, απασχολησιμότητα - αποτελούν τις προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ότι κάθε εγγεγραμμένος φοιτητής σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο θα έχει δικαίωμα να συμμετάσχει σε ποιοτική εκπαίδευση, να αποφοιτήσει και να αποκτήσει έναν τίτλο σπουδών που να αναγνωρίζεται σε όλες τις χώρες της ΕΕ·

Διακυβέρνηση

6.   ζητεί να αναπτυχθεί μια αποτελεσματική προσέγγιση «από τη βάση προς την κορυφή», με την πλήρη συμμετοχή όλων των βασικών φορέων όπως είναι τα πανεπιστήμια, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι επαγγελματικές οργανώσεις, τα ερευνητικά ιδρύματα, ο επιχειρηματικός τομέας και, πρωτίστως, οι διδάσκοντες, οι φοιτητές, οι φοιτητικές οργανώσεις και το προσωπικό των πανεπιστημίων·

7.   σημειώνει ότι ορισμένα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια δεν είναι πρόθυμα να καταβάλουν επαρκείς προσπάθειες για την επίτευξη ενός ενοποιημένου ΕΧΤΕ, παρά το γεγονός ότι για ορισμένα από αυτά η συμμετοχή στον ΕΧΤΕ είναι ο μόνος τρόπος ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και ποιότητας των γνώσεων που παράγουν·

8.   ζητεί από τα πανεπιστήμια να δεσμευτούν να αναπτύξουν νέες στρατηγικές διδασκαλίας, επαγγελματικής κατάρτισης και δια βίου μάθησης - κάνοντας βέλτιστη χρήση των νέων τεχνολογιών και αναγνωρίζοντας τη σημασία συμπληρωματικών μορφών μάθησης, όπως η άτυπη εκπαίδευση - που να είναι εστιασμένες στους πυλώνες ενός πανεπιστημιακού συστήματος με επίκεντρο τη μάθηση, τους φοιτητές και την έρευνα, ικανού να εξασφαλίσει κριτικό πνεύμα, δημιουργικά προσόντα, συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη καθώς και τις θεωρητικές και πρακτικές γνώσεις που θα χρειαστούν οι φοιτητές στον επαγγελματικό βίο τους· καλεί τα κράτη μέλη και την ΕΕ να υποστηρίξουν οικονομικά τα πανεπιστήμια στις προσπάθειές τους να αναμορφώσουν και να αναπτύξουν τις εκπαιδευτικές πρακτικές τους·

9.   ενθαρρύνει την ενίσχυση και τη διεύρυνση των προγραμμάτων για την κατάρτιση των καθηγητών, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες που προσφέρουν η διά βίου μάθηση και οι νέες τεχνολογίες·

10. τονίζει ότι ο προσανατολισμός των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων στις ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας και η περαιτέρω ενοποίηση του ΕΧΤΕ πρέπει να αναγνωριστούν ως προσπάθειες των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων που θα βοηθήσουν την Ευρώπη να ξεπεράσει την περίοδο γενικής οικονομικής ανασφάλειας και θα την επαναφέρουν σε τροχιά βιώσιμης ανάπτυξης και μεγέθυνσης·

11. ζητεί να αναπτυχθεί η «τρίτη αποστολή» των πανεπιστημίων στην κοινωνία, η οποία πρέπει να εξετασθεί, μεταξύ άλλων, με γνώμονα τα πολυτομεακά κριτήρια που πρέπει να θεσπισθούν για το σκοπό της ταξινόμησης και της βράβευσης της αριστείας·

12. ζητεί να αυξηθούν οι δημόσιες επενδύσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με κύριο στόχο να αντιμετωπισθεί η οικονομική κρίση μέσω ανάπτυξης που θα βασίζεται στη βελτίωση των δεξιοτήτων και των γνώσεων και να καλυφθεί η υψηλότερη ζήτηση των φοιτητών με τη βελτίωση της ποιότητας και του προσιτού χαρακτήρα της εκπαίδευσης και των υπηρεσιών και ειδικότερα των υποτροφιών· εκτιμά ότι οι μειώσεις στον προϋπολογισμό έχουν δυσμενή αντίκτυπο στις προσπάθειες ενίσχυσης της κοινωνικής διάστασης της εκπαίδευσης, η οποία αποτελεί την αρχή στην οποία βασίζεται η διαδικασία της Μπολόνια· ζητεί, ως εκ τούτου, από τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αναπτύξουν νέους, στοχευμένους και ευέλικτους μηχανισμούς χρηματοδότησης - καθώς και να προαγάγουν τις πανευρωπαϊκές επιδοτήσεις - με σκοπό την υποστήριξη της ανάπτυξης, της αριστείας και των συγκεκριμένων και ποικίλων πεδίων των πανεπιστημίων· τονίζει την ανάγκη ανάπτυξης μιας πολυταμειακής προσέγγισης, η οποία θα καθορίζεται από σαφείς και αποτελεσματικούς κανόνες, με στόχο την προσαρμογή στο μελλοντικό πρότυπο χρηματοδοτήσεων της ΕΕ και την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας των πανεπιστημίων·

Ενοποίηση

13. επισημαίνει ότι η διαδικασία της Μπολόνια και το πρόγραμμα Erasmus έχουν τονώσει την κινητικότητα των σπουδαστών και έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην ενίσχυση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού· εκφράζει ωστόσο τη λύπη του για το γεγονός ότι τα ποσοστά κινητικότητας εξακολουθούν να παραμένουν σχετικά χαμηλά·

14. καλεί την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα πανεπιστήμια να θέσουν σε εφαρμογή μηχανισμούς για την πληροφόρηση, καθώς και τη χρηματοδοτική και διοικητική στήριξη όλων των φοιτητών, των ακαδημαϊκών και του προσωπικού προκειμένου να προωθηθούν διαρθρωμένες ροές κινητικότητας· καλωσορίζει τη θέσπιση του Erasmus για μεταπτυχιακούς φοιτητές και ζητεί να ενισχυθούν οι υπηρεσίες του προγράμματος Erasmus συνολικά και η νέα γενιά εκπαιδευτικών προγραμμάτων μέσω ενίσχυσης της χρηματοδότησης, βάσει κοινωνικών κριτηρίων, μέσω της δυνατότητας συμμετοχής μεγαλύτερου αριθμού φοιτητών στο εν λόγω πρόγραμμα, αποτελεσματικής και πραγματικής αναγνώρισης των διδακτικών μονάδων, ευρύτερης ενσωμάτωσης των δυνατοτήτων φοίτησης στο εξωτερικό στο πλαίσιο της προσφοράς της εκπαίδευσης και μεγαλύτερης ευελιξίας του επιτρεπόμενου χρονικού πλαισίου· επιμένει, ωστόσο, ότι η κινητικότητα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να εισάγει διακρίσεις σε βάρος των φοιτητών που διαθέτουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους·

15. εκτιμά ότι η κινητικότητα των διδασκόντων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν εμπλουτίζει μόνο τις γνώσεις και τις εμπειρίες των ίδιων των διδασκόντων, αλλά και, εμμέσως, των σπουδαστών τους, ενώ τους παρέχει ταυτόχρονα τη δυνατότητα να συμμετέχουν στην προετοιμασία του διδακτικού υλικού·

16. καλεί τα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τη δέσμευσή τους για τη δυνατότητα μεταφοράς του συνόλου των δανείων και υποτροφιών, και να βελτιώσουν σημαντικά την οικονομική στήριξη των μετακινούμενων φοιτητών ανάλογα με τις αυξήσεις των νέων προγραμμάτων της ΕΕ· ζητεί από την ΕΕ να εξετάσει με ποιο τρόπο μπορεί να ενισχυθεί η ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα της ελεύθερης κυκλοφορίας μέσω της διασφάλισης της δυνατότητας μεταφοράς δανείων και υποτροφιών·

17. καλεί την ΕΕ να δώσει μεγαλύτερη προσοχή στο φαινόμενο της μετανάστευσης από την Αφρική, την Ασία και τη Λατινική Αμερική, προκειμένου να θεσπίσει κανόνες οι οποίοι θα προβλέπουν την αναγνώριση των τίτλων σπουδών που έχουν αποκτηθεί στις χώρες προέλευσης·

18. ζητεί από την ΕΕ, προκειμένου να διασφαλιστεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη και να διευκολυνθεί η αναγνώριση των ακαδημαϊκών τίτλων μέσω της εφαρμογής του ΕΠΕΠ σε κάθε κράτος μέλος, να εδραιώσει ένα σύστημα διασφάλισης ποιότητας τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών·   ζητεί από τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τα εθνικά τους συστήματα διασφάλισης ποιότητας σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας, τηρώντας παράλληλα την πολυμορφία των πανεπιστημιακών κύκλων σπουδών και προσεγγίσεων όσον αφορά το περιεχόμενο και τις μεθόδους μάθησης· ενθαρρύνει τους οργανισμούς διασφάλισης ποιότητας να υποβάλουν αίτηση στο ευρωπαϊκό μητρώο διασφάλισης της ποιότητας (EQAR) και να υποστηρίξουν τη συνεργασία τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, μεταξύ άλλων, μέσω της ευρωπαϊκής ένωσης για τη διασφάλιση της ποιότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ENQA)·

19. εφιστά την προσοχή στις διάφορες κλίμακες βαθμολογίας στα κράτη μέλη και στην ανάγκη κατάλληλης μετατροπής των μονάδων του ECTS σε βαθμούς·

20. προτρέπει όλες τις χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια να εφαρμόσουν εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων που συνδέονται με το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων του ΕΧΤΕ και να αναπτύξουν και να υποστηρίξουν οικονομικά την αμοιβαία αναγνώριση·

21. ζητεί ισχυρή χρηματοδοτική στήριξη για τη σύναψη συμφωνιών σχετικά με κοινά βασικά προγράμματα σπουδών, που θα εγγυώνται σαφώς καθορισμένα μαθησιακά αποτελέσματα, μεταξύ άλλων, διερευνώντας τη μεθοδολογική προσέγγιση που αναπτύχθηκε από το σχέδιο Tuning και από την εμπειρία της Tuning Academy· ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ειδικά χαρακτηριστικά των προγραμμάτων ανθρωπιστικών σπουδών, ως οχυρού της δημοκρατίας και μέσου για την επίτευξη της ευρωπαϊκής συνοχής, προκειμένου να καθοριστούν οι ειδικές γνώσεις και τα ειδικά προσόντα που πρέπει να καλύπτονται από τους κύκλους σπουδών ώστε να ενθαρρύνεται μια μάθηση που θα συνδυάζει τα μετρήσιμα γενικά προσόντα (όπως αυτά αποτυπώνονται στην ικανότητα χρησιμοποίησης των γνώσεων) με την εκπαίδευση και την έρευνα ως κριτική και πρωτότυπη ανάλυση· επισημαίνει ότι όλα τα προγράμματα σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα, παράλληλα με τη γνώση της βασικής ύλης, θα πρέπει να παρέχουν εγκάρσιες βασικές δεξιότητες όπως κριτική σκέψη, επικοινωνία και επιχειρηματικές ικανότητες·

22. ζητεί περαιτέρω στήριξη για εθνικά και ευρωπαϊκά μέτρα με στόχο τη διασφάλιση ισότιμης συμμετοχής, δίκαιης πρόσβασης στις σπουδές, επιτυχούς εξέλιξης και ενός βιώσιμου συστήματος στήριξης (π.χ. στέγαση, έξοδα μεταφοράς κ.λπ.) για όλους τους φοιτητές καθώς και στοχευμένης στήριξης ειδικότερα εκείνων που ανήκουν σε υποεκπροσωπούμενες ομάδες και μειονεκτικά κοινωνικά περιβάλλοντα και εκείνων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, προκειμένου να μειωθεί το ποσοστό εγκατάλειψης και να διασφαλιστεί ότι η εκπαίδευση και η κατάρτιση δεν επηρεάζονται από κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες που προκαλούν μειονεκτήματα και ότι η διδασκαλία εκπληρώνει τις μαθησιακές ανάγκες του ατόμου· συνιστά να επιταχυνθεί η διαδικασία δημιουργίας κέντρων παροχής συμβουλών σταδιοδρομίας που θα προσφέρουν δωρεάν υπηρεσίες στους φοιτητές·

23. επισημαίνει τη σημασία της διακοίνωσης του Λονδίνου του 2007(22), στην οποία κατοχυρώνεται η κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης ως ένας από τους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια, επισημαίνει δε ότι με το στοιχείο αυτό επιδιώκεται η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση ανεξαρτήτως προέλευσης· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί επαρκής πρόοδος επί του συγκεκριμένου στόχου και παροτρύνει την Επιτροπή να συμβάλει εν προκειμένω στην επίτευξη προόδου·

24. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν την αμοιβαία αναγνώριση μέσω της εξάλειψης των σχετικών διοικητικών φραγμών·

25. εφιστά την προσοχή στις ιδιαίτερες ανάγκες του πρώτου πτυχίου (Bachelor), στα προγράμματα σπουδών που οδηγούν στην απόκτησή του, στις οδούς πρόσβασης των αποφοίτων του σε μεταπτυχιακά προγράμματα και στην απασχολησιμότητά του· τονίζει εν προκειμένω την ανάγκη ανάληψης ειδικών δράσεων, όπως η ανάπτυξη θεωρητικών-πρακτικών προγραμμάτων σπουδών, και αποτελεσματικότερης συνεργασίας μεταξύ των πανεπιστημίων, των κρατών μελών και των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων με σκοπό την ενίσχυση των προοπτικών επαγγελματικής ένταξης των μελλοντικών πτυχιούχων υπό τη μορφή σταθερών και ικανοποιητικά αμειβόμενων θέσεων εργασίας που θα είναι ανάλογες του επιπέδου προσόντων τους· καλεί προς τον σκοπό αυτόν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα να αναπτύξουν τις δυνατότητες περιόδων μαθητείας που προσφέρουν και να βελτιώσουν την ένταξη της πρακτικής άσκησης στους κύκλους σπουδών·

26. υπογραμμίζει ότι τα μέτρα για την προώθηση της απασχολησιμότητας, όπως η δια βίου μάθηση και η ανάπτυξη ενός ευρύτερου φάσματος κατάλληλων για την αγορά εργασίας δεξιοτήτων, πρέπει να αποτελέσει την πρωταρχική προτεραιότητα προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης και της ευημερίας· εν προκειμένω, στηρίζει σε μεγάλο βαθμό τις ανταλλαγές διδασκόντων και σπουδαστών πανεπιστημίων, τον διάλογο των πανεπιστημίων με τις επιχειρήσεις, τον θεσμό της μαθητείας και τα διαβατήρια δεξιοτήτων·

27. θεωρεί ότι ο εκσυγχρονισμός της οδηγίας για τα επαγγελματικά προσόντα (2005/36/ΕΚ) θα συμβάλει στην επαγγελματική κινητικότητα στην Ευρώπη και θα διευκολύνει την κινητικότητα των φοιτητών διασφαλίζοντας ότι τα επαγγελματικά προσόντα που αποκτώνται σε ένα κράτος μέλος θα αναγνωρίζονται σε ολόκληρη την ΕΕ·

28. ζητεί από τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να υποστηρίξουν τη μετάβαση από τη μεθοδολογική έννοια της «μονοεπιστημονικότητας», που εξακολουθεί να κυριαρχεί στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, στην έννοια της «διεπιστημονικότητας» και της «υπερεπιστημονικότητας»·

29. καλεί τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να προωθήσουν τον διάλογο και τη συνεργασία πανεπιστημίων-επιχειρήσεων ως κοινό στόχο του ενοποιημένου ΕΧΤΕ προκειμένου να αυξηθεί η απασχολησιμότητα των αποφοίτων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων·

30. τονίζει την ανάγκη ανάληψης ειδικών δράσεων για την αποτελεσματικότερη συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων και της αγοράς εργασίας, με σκοπό να αναπτυχθούν πιο συναφή προγράμματα σπουδών, να καταστεί πιο ομοιογενής η μαθησιακή διαδικασία και να βελτιωθεί η απασχολησιμότητα, διασφαλίζοντας παρόμοια κριτήρια για την πρόσβαση στα επαγγέλματα·

31. τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί η ύπαρξη ενός επαρκούς αριθμού προγραμμάτων πρακτικής άσκησης για φοιτητές, ώστε να διευκολυνθεί περαιτέρω η ένταξή τους στην αγορά εργασίας·

32. καλεί τις εθνικές κυβερνήσεις και την Επιτροπή να αναπτύξουν ένα σύστημα διαρθρωμένης συνεργασίας, προκειμένου να απονέμουν κοινούς ακαδημαϊκούς τίτλους, στο πλαίσιο ομάδων γνωστικών αντικειμένων, που θα αναγνωρίζονται σε ολόκληρη την ΕΕ, βελτιώνοντας τις επιδόσεις και την οικονομική στήριξη του Erasmus Mundus και του μελλοντικού προγράμματος εκπαίδευσης και κατάρτισης και προωθώντας τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού συστήματος διαπίστευσης κοινών προγραμμάτων·

33. επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής αναφορικά με ένα πρόγραμμα κινητικότητας σπουδών μάστερ ERASMUS·

34. θεωρεί ότι τα ακαδημαϊκά διδακτορικά διπλώματα, συμπεριλαμβανομένων αυτών που πραγματοποιούνται σε συνεργασία με επιχειρήσεις, αποτελούν βασικό συνδετικό κρίκο μεταξύ της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας, και υπενθυμίζει τις δυνατότητές τους ως βασικής συνιστώσας για τη δημιουργία καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης βασισμένων στη γνώση· αναγνωρίζει τη σημασία των ακαδημαϊκών διδακτορικών διπλωμάτων που αποκτώνται σε επιχειρήσεις από την άποψη της ένταξης των κατόχων τίτλων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην αγορά εργασίας· επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να αναπτύξει ένα ευρωπαϊκό σχέδιο βιομηχανικών διδακτορικών στο πλαίσιο των δράσεων Marie Curie·

35. πιστεύει ότι η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ του ΕΧΤΕ και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας αποτελεί εν δυνάμει πηγή ενίσχυσης των δυνατοτήτων καινοτομίας και ανάπτυξης της Ευρώπης·

36. επισημαίνει τη συμβολή του 7ου πλαισίου έρευνας της ΕΕ, του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας στη διευκόλυνση της κινητικότητας των ερευνητών της ΕΕ και την αποδέσμευση των δυνατοτήτων της ΕΕ στον τομέα της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας·

37. ζητεί να καταρτιστεί μια αποτελεσματική στρατηγική για την υποστήριξη προγραμμάτων διά βίου μάθησης στην Ευρώπη και να αναληφθούν βιώσιμες πρωτοβουλίες που να είναι πλήρως ενσωματωμένες στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και να προωθούν μια νοοτροπία διά βίου μάθησης· παράλληλα ζητεί την προώθηση της διά βίου μάθησης στο εσωτερικό των επιχειρήσεων ώστε οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες να έχουν την ευκαιρία να διευρύνουν την κατάρτιση και τις ικανότητές τους· καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα πανεπιστήμια να προσφέρουν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τα προγράμματα με βάση τα μαθησιακά αποτελέσματα, αναγνώριση της άτυπης και ανεπίσημης μάθησης και υπηρεσίες για την υποστήριξη των οδών μάθησης μέσω της προώθησης των συμπράξεων μεταξύ πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και φορέων ανώτερης επαγγελματικής κατάρτισης προκειμένου να αναβαθμιστούν οι επιστημονικές, ανθρωπιστικές και τεχνικές δεξιότητες και να καλυφθεί το κενό·

38. εφιστά την προσοχή στην ανάγκη καθορισμού του καθεστώτος των φοιτητών πριν την εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια στις χώρες στις οποίες οι φοιτητές βρίσκονται σε μειονεκτική θέση όσον αφορά την εγγραφή σε μεταπτυχιακά προγράμματα·

39. σημειώνει ότι το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων (ECTS) πρέπει να γίνει πιο διαφανές και να παρέχει ακριβέστερες συγκρίσεις μεταξύ επαγγελματικών προσόντων και τίτλων σπουδών· ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν ένα βελτιωμένο μέσο ECTS προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα φοιτητών και επαγγελματιών·

Ευρωπαϊκή δράση

40. επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για σημαντική αύξηση των πόρων που διατίθενται σε ευρωπαϊκά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης· καλεί την Επιτροπή να διαθέσει σημαντικό ποσοστό αυτών των πόρων για την υποστήριξη του εκσυγχρονισμού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των υποδομών των πανεπιστημίων, σύμφωνα με τους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια και της ατζέντας εκσυγχρονισμού της ΕΕ· ενθαρρύνει την Επιτροπή να βρει λύσεις που να παρέχουν τη δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά τα προγράμματα, και για τους φοιτητές που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες·

41. καλεί τα κράτη μέλη και την ΕΕ να εξετάσουν κατά πόσον ένας κύκλος σπουδών θα πρέπει να περιλαμβάνει μια υποχρεωτική περίοδο κατάρτισης στο πανεπιστήμιο ενός κράτους μέλους εκτός της χώρας καταγωγής των φοιτητών·

42. επισύρει την προσοχή στον στενό δεσμό που υπάρχει μεταξύ της διαδικασίας της Μπολόνια και της οδηγίας για τα επαγγελματικά προσόντα και επισημαίνει την ανάγκη συντονισμού από πλευράς Επιτροπής κατά τρόπο απόλυτα συνεπή προς τη διαδικασία της Μπολόνια· υποστηρίζει ότι ο δεσμός μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω παρέχοντας στους σπουδαστές όλες τις αναγκαίες πρακτικές πληροφορίες σχετικά με την αναγνώριση των τίτλων σπουδών που αποκτώνται στην αλλοδαπή και τις ευκαιρίες απασχόλησης που ανοίγει η μετεκπαίδευση στο εξωτερικό·

43. καλεί, στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας για τα επαγγελματικά προσόντα και για να επιτευχθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση ενός πραγματικού ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, να πραγματοποιηθεί σύγκριση των εθνικών ελάχιστων απαιτήσεων κατάρτισης και τακτικότερες ανταλλαγές μεταξύ κρατών μελών, αρμοδίων αρχών και επαγγελματικών οργάνων·

44. προτείνει η αναγνώριση των μονάδων που αποκτώνται στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus από συνεργαζόμενα πανεπιστήμια να αποτελεί υποχρεωτικό στοιχείο για όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συμμετέχουν σε ανταλλαγές φοιτητών που υποστηρίζονται μέσω χρηματοδότησης της ΕΕ, προκειμένου να ενισχυθεί το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων·

45. εφιστά την προσοχή στη σημασία της συνεπούς εφαρμογής του συστήματος ECTS· ζητεί από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να καταρτίσουν, ενδεικτικό συγκριτικό πίνακα του αριθμού των διδακτικών μονάδων του συστήματος ECTS που χορηγούνται για κύκλους σπουδών, ούτως ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες καλύτερης εναρμόνισης και να διευκολυνθεί η κινητικότητα των σπουδαστών και των επαγγελματιών· σημειώνει τα εμπόδια που συναντούν οι σπουδαστές κατά τη μεταφορά διδακτικών μονάδων μεταξύ πανεπιστημίων και εκτιμά ότι τα εμπόδια αυτά είναι πιθανόν να αποθαρρύνουν τους σπουδαστές όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε ανταλλαγές μεταξύ πανεπιστημίων·

46. ζητεί να αναπτυχθεί μια αποτελεσματική στρατηγική για την πλήρη εναρμόνιση των ακαδημαϊκών τίτλων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση με πιθανή αναδρομική αναγνώριση (συμπεριλαμβανομένων των παλαιότερων ακαδημαϊκών τίτλων) μετά την καθιέρωση της διαδικασίας της Μπολόνια·

47. καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ να λάβουν οριστική και σαφή απόφαση σχετικά με την πλήρη αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και των τίτλων σπουδών ή να καταρτίσουν χάρτη πορείας όταν αυτή η απόφαση θα είναι τελικά εφικτή·

48. ζητεί συστηματικότερη οργάνωση και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των πανεπιστημίων, ούτως ώστε να διευρυνθεί ο αντίκτυπος στα ιδρύματα και στα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς όφελος των φοιτητών και του προσωπικού·

49. προτείνει τα πανεπιστήμια στα συμβαλλόμενα κράτη να αναγνωρίζουν περιόδους πρακτικής άσκησης που ολοκληρώνονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων κινητικότητας που υποστηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή·

50. ζητεί μεγαλύτερη διαφάνεια στην ενημέρωση που παρέχεται στους σπουδαστές πριν από την έναρξη συγκεκριμένης ανταλλαγής, όσον αφορά τον αριθμό των χορηγουμένων διδακτικών μονάδων και απευθύνει έκκληση στα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για συνεργασία κατά την αξιολόγηση του αριθμού των διδακτικών μονάδων που χορηγούνται για τους κύκλους σπουδών· ενθαρρύνει την ανάπτυξη κοινών πλατφορμών προκειμένου να παρασχεθεί ένας κεντρικός πυρήνας γνώσης και δεξιοτήτων που θα καθοριστεί από επαγγελματίες και ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με πιθανό στόχο την επίτευξη προσέγγισης ορισμένων τίτλων σπουδών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατήρηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων, υιοθετώντας ως παράδειγμα το σύστημα της αυτόματης αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων στην ΕΕ(23)·

51. ζητεί να βελτιωθεί η δικτύωση, η επικοινωνία και ο συντονισμός μεταξύ των πανεπιστημίων της ΕΕ, προκειμένου να επιταχυνθεί η αναγνώριση των νέων διπλωμάτων, ώστε να διευκολυνθεί η μεταφορά διδακτικών μονάδων, να βελτιωθεί η γνώση και η κατανόηση των διαφόρων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και να δοθεί η δυνατότητα στους σπουδαστές να κατανοήσουν καλύτερα την ποικιλία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων·

52. καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο του νέου προγράμματος εκπαίδευσης και κατάρτισης, να ενισχύσει τη συνεργασία, μεταξύ άλλων, και μέσω οικονομικών κινήτρων, όσον αφορά τα διεθνικά προγράμματα σπουδών, τους κοινούς ακαδημαϊκούς τίτλους και την αμοιβαία αναγνώριση· συνιστά να αυξηθεί στην πράξη ο αριθμός των περιόδων άσκησης στο πλαίσιο του ERASMUS·

53. εφιστά την προσοχή στον μεγάλο αριθμό ιδρυμάτων που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση και έρευνα· καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να προωθήσει τρόπους για τον συντονισμό τους στο πλαίσιο του ίδιου μηχανισμού·

54. πιστεύει ότι πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες για να μπορούν οι φοιτητές να μεταφέρουν τις επιδόσεις τους από το ένα πανεπιστήμιο στο άλλο κατά τη διάρκεια των σπουδών τους·

55. καλεί τα κράτη μέλη και την ΕΕ να παρέχουν επικαιροποιημένα και συγκρίσιμα δεδομένα –μεταξύ άλλων, σχετικά με την αναλογική εκπροσώπηση ευάλωτων ομάδων– βάσει των οποίων θα παρακολουθείται η εφαρμογή του ΕΧΤΕ, και για τον σκοπό αυτόν να εξαλείψουν τους φραγμούς και τα προβλήματα που συνδέονται με την εφαρμογή της διαδικασίας και να μην τιμωρούν τα ιδρύματα που δεν έχουν προβεί ακόμα στις προβλεπόμενες μεταρρυθμίσεις· πιστεύει ότι αυτά τα δεδομένα πρέπει να δημοσιεύονται κάθε έτος σε επίπεδο χώρας και πανεπιστημίου ώστε να είναι πιο εύκολα κατανοητό πού πρέπει να επιτευχθεί πρόοδος·

56. ενθαρρύνει τα πανεπιστήμια να εναρμονίσουν τα ακαδημαϊκά τους πρότυπα συνάπτοντας εταιρικές σχέσεις για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών·

57. ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν και να δημιουργήσουν νέα προγράμματα συνεργασίας και έρευνας βάσει των αμοιβαίων συμφερόντων με τα πανεπιστήμια τρίτων χωρών, και ιδίως με εκείνα που βρίσκονται σε ζώνες συγκρούσεων, προκειμένου να επιτρέπεται η πρόσβαση των φοιτητών που προέρχονται από τις χώρες αυτές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την κατάρτιση χωρίς καμία διάκριση·

58. θεωρεί ότι ο ευρωπαϊκός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) που δημιουργήθηκε από τη διαδικασία της Μπολόνια είναι προοδευτικός· ως εκ τούτου, ζητεί να ενσωματωθεί σε αυτήν την υπάρχουσα δομή ένας ευρωμεσογειακός χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και να επιτευχθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός πραγματικού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τις χώρες που συμμετέχουν στη συνεργασία της ανατολικής εταιρικής σχέσης καθώς και σε άλλες διακρατικές περιοχές εντός της ΕΕ · καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να άρει τους φραγμούς στην κυκλοφορία των φοιτητών και των διδασκόντων, να στηρίξει τη δικτύωση των ευρωμεσογειακών πανεπιστημίων, μεταξύ των οποίων και το EMUNI, και να συνεχίσει την εφαρμογή των ορθών πρακτικών των προγραμμάτων Tempus και Erasmus Mundus·

59. επισημαίνει την ανάγκη βελτίωσης της ενημέρωσης σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια και τον ευρωπαϊκό χώρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) μέσω μιας αποτελεσματικής και ευρείας πανευρωπαϊκής πολιτικής επικοινωνίας, προκειμένου να καταστούν πιο ελκυστικά τα πανεπιστήμια εντός και εκτός Ευρώπης·

60. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τη δυνατότητα μεταφοράς δανείων και υποτροφιών, ιδίως των υποτροφιών που χορηγούνται με αξιοκρατικά κριτήρια και με βάση τις υπάρχουσες ανάγκες μεταξύ όλων των ευρωπαϊκών χωρών, προκειμένου να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε ευκαιρίες κινητικότητας·

61. προωθεί τη δημιουργία ενιαίων πανεπιστημιακών επωνυμιών σε περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να ενισχυθεί το κύρος των πανεπιστημίων σε διεθνές επίπεδο σύμφωνα με τους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια·

62. καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να θεσπίσουν μηχανισμούς για να υποστηρίξουν τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εφαρμόσουν τους στόχους της Μπολόνια, πράγμα που θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω τακτικής υποβολής εκθέσεων και της στοχευμένης χρήσης των προγραμμάτων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προβλέπουν συνεργασία με τις χώρες του ΕΧΤΕ που δεν ανήκουν στην ΕΕ·

63. ζητεί από την ΕΕ να υποστηρίξει την υλοποίηση των δεσμεύσεών της όσον αφορά τη διαδικασία της Μπολόνια στο πλαίσιο της συνεργασίας της με τις συναφείς τρίτες χώρες για τη χάραξη πολιτικών· καλεί την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο κατά την καθοδήγηση αυτών των προσπαθειών·

64. ευελπιστεί ότι η αποτίμηση της κατάστασης, που θα λάβει χώρα κατά την υπουργική διάσκεψη του επόμενου έτους στο Βουκουρέστι, θα οδηγήσει στην κατάρτιση σαφούς χάρτη πορείας για τη δημιουργία ενός πλήρως λειτουργικού ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εντός του χρονικού ορίζοντα του 2020· εμμένει στην ανάγκη υλοποίησης διατομεακών προτάσεων σχετικά με την κατάρτιση στον τομέα των ΤΠΕ, την επαγγελματική και διά βίου μάθηση και την πρακτική άσκηση, καθώς και στην άποψη ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να προάγουν την ένταξη, σε συνδυασμό με την έξυπνη και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, επιτρέποντας στην ΕΕ να διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο διεθνές προσκήνιο μετά την κρίση όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας, το ανθρώπινο δυναμικό, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και την ευρύτερη οικονομία της γνώσης·

65. καλεί την Επιτροπή και τους υπουργούς παιδείας της ΕΕ να αξιοποιήσουν στο έπακρο τις ευκαιρίες που παρέχει η κοινή συμμετοχή στον ΕΧΤΕ, ούτως ώστε να αναλάβουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων της Μπολόνια και καλεί, επίσης, τους υπουργούς να στηρίξουν τις δεσμεύσεις τους όσον αφορά τη διαδικασία της Μπολόνια με κοινές δεσμεύσεις σε επίπεδο ΕΕ στο Συμβούλιο, με την υποστήριξη της Επιτροπής, ούτως ώστε να συνεχιστεί η αρμονική εφαρμογή αυτής της διαδικασίας που βασίζεται στην αμοιβαία υποστήριξη·

66. επισημαίνει ότι η επόμενη από τις ανά διετία υπουργικές διασκέψεις για τη διαδικασία της Μπολόνια το 2012 στο Βουκουρέστι πρέπει να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η δημιουργία του ΕΧΤΕ παρέχει στην ΕΕ και στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προσφέρουν σημαντική και ενιαία συμβολή στη διαδικασία της Μπολόνια με βάση τις κοινές αρμοδιότητες στο ζήτημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, την κοινή συμμετοχή τους στη διαδικασία και την κοινή δέσμευσή τους για ανάληψη δράσης, με τη στήριξη των δηλώσεων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ όσον αφορά τις πολιτικές·

o

o        o

67. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Documents/UDHR_Translations/frn.pdf

(2)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/SORBONNE_DECLARATION1.pdf

(3)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/SORBONNE_DECLARATION1.pdf

(4)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Leuven_Louvain-la-Neuve_Communiqu%C3%A9_April_2009.pdf

(5)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/Budapest-Vienna_Declaration.pdf

(6)

ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 22, διορθωτικό ΕΕ L 271 της 16.10.2007, σ. 18, διορθωτικό ΕΕ L 93 της 4.4.2008, σ. 28.

(7)

ΕΕ L 289 της 03.11.05, σ. 23.

(8)

ΕΕ L 64 της 4.3.2006, σ. 60.

(9)

ΕΕ C 111 της 06.05.08, σ. 1.

(10)

ΕΕ C 119 της 28.05.09, σ. 2.

(11)

ΕΕ C 302 της 12.12.09, σ. 3.

(12)

ΕΕ C 135 της 26.05.10, σ. 12.

(13)

ΕΕ C 191 της 01.07.11, σ. 1.

(14)

ΕΕ C 199 της 7.7.2011, σ. 1.

(15)

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/099EN.pdf

(16)

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/122EN.pdf

(17)

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl198_en.pdf

(18)

http://ec.europa.eu/public_opinion/flash/fl_260_en.pdf.

(19)

http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-78-09-653/EN/KS-78-09-653-EN.PDF

(20)

http://www.ehea.info/news-details.aspx?ArticleId=253

(21)

ΕΕ C 8 E της 14.1.2010, σ. 18.

(22)

http://www.ehea.info/Uploads/Declarations/London_Communique18May2007.pdf

(23)

Παράρτημα V, για τη βάση συντονισμού των ελάχιστων απαιτήσεων, στην οδηγία 2005/36/EΚ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προςώντων.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η δημιουργία ενός ανοικτού Ευρωπαϊκού Χώρου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης αποτελεί μείζον επίτευγμα και εκφράζει το ευρύ θεσμικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση της φιλόδοξης πορείας που δρομολογήθηκε από τη διαδικασία της Μπολόνια.

Η διακυβερνητική συνεργασία και οι στρατηγικές που κατάρτισαν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα λειτουργούν ως ώθηση για μια ευρεία, διαρθρωτική μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια όχι μόνο έχουν αναθεωρήσει και αναδιοργανώσει σε βάθος τις διδακτικές δραστηριότητές τους στο πλαίσιο των τριών επιπέδων που όρισε η διαδικασία της Μπολόνια, αλλά έχουν επίσης ενισχύσει τον κοινωνικό τους ρόλο με δραστηριότητες που είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στην εκπλήρωση της αποκαλούμενης «τρίτης αποστολής» του πανεπιστημιακού συστήματος.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η σύνδεση μεταξύ αυτού του συστήματος και της αγοράς εργασίας δεν ήταν πάντα επιτυχής. Κατά συνέπεια, η δήλωση στο έγγραφο της Λισαβόνας («Τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, παρά την αρκετά καλή ποιότητα διδασκαλίας, δεν μπορούν να εκφράσουν πλήρως το δυναμικό τους προκειμένου να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη, την κοινωνική συνοχή και τη βελτίωση της ποιότητας και της ποσότητας των θέσεων εργασίας») εξακολουθεί να ισχύει. Η συγκεκριμένη δήλωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική εν μέσω της παρούσας περιόδου παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και απαιτεί περαιτέρω προσοχή λαμβάνοντας υπόψη τον στόχο της ΕΕ να καταστεί «η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή».

Στο πλαίσιο αυτό, η ενίσχυση ολόκληρης της διαδικασίας της Μπολόνια εξυπηρετεί τους στόχους ανάπτυξης που ορίζονται στη στρατηγική Ευρώπη 2020: αποτελεί προϋπόθεση για την πλήρη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και ένα απαραίτητο μέσο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιούργησε η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση.

Ο πρώτος στόχος της διαδικασίας της Μπολόνια εξακολουθεί να αποτελεί θεμελιώδη επιταγή: ένας φοιτητής εγγεγραμμένος σε ευρωπαϊκό πανεπιστήμιο έχει δικαίωμα να αποφοιτήσει και να αποκτήσει τίτλο σπουδών που αναγνωρίζεται σε ολόκληρη την ΕΕ.

Διακυβέρνηση

Ένας από τους παράγοντες που έχουν επιβραδύνει την πρόοδο όσον αφορά τα αποτελέσματα είναι το γεγονός ότι η διαδικασία ακολουθεί μια προσέγγιση «από την κορυφή προς τη βάση».

Η διαδικασία δημιουργήθηκε αρχικά από την πολιτική βούληση των εθνικών κυβερνήσεων· μόνο κατά το δεύτερο στάδιο, άρχισαν σταδιακά να συμμετέχουν επικεφαλής ακαδημαϊκών ιδρυμάτων εντός της Ένωσης Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων, της EUA, και η διαδικασία δεν έχει ακόμη ενσωματωθεί πλήρως στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, τους φοιτητές και τις οικογένειες.

Κατά συνέπεια, απαιτείται ριζική αλλαγή και πιο ολοκληρωμένη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών στη διαχείριση των στόχων της διαδικασίας και στον προσδιορισμό νέων μέτρων για τη στήριξή της.

Άλλη μια πτυχή της «ατελούς διακυβέρνησης» της διαδικασίας είναι η κατακερματισμένη δράση που αναλαμβάνουν μεμονωμένα κράτη μέλη.

Ο μικρός προϋπολογισμός που προβλέπεται για την επίτευξη των στόχων αποτελεί έναν λόγο για ένα μέρος των ίδιων επικρίσεων: την ψευδαίσθηση ότι η διαδικασία της Μπολόνια μπορεί να επιτευχθεί χωρίς έξοδα.

Η τρέχουσα χρηματοπιστωτική κρίση ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται σε ολόκληρο τον τομέα της εκπαίδευσης.

Ωστόσο, το οικονομικό πλαίσιο πρέπει να μας ωθήσει να ενθαρρύνουμε την επιτάχυνση της διαδικασίας και να μελετήσουμε νέες μορφές και οικονομικά πλαίσια που θα επιτρέψουν την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των στόχων ανάπτυξης και αριστείας των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων.

Μαζί με τα κράτη μέλη, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα διαδραματίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία, ιδίως όσον αφορά την αναγνώριση των ακαδημαϊκών τίτλων και τις πολιτικές κινητικότητας.

Στο παρόν στάδιο, ο ΕΧΤΕ δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένος και είναι σημαντικό να μεγιστοποιηθούν οι δυνατότητές του και να αντιμετωπιστούν αρκετά ανοικτά ζητήματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι κυβερνητικές ρυθμίσεις, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί, ο έλεγχος της ποιότητας και η εθνική διαπίστευση.

Οι άλλοι φορείς στη διαδικασία της Μπολόνια (πανεπιστήμια, φοιτητές, διδάσκοντες, συνδικαλιστικές οργανώσεις, επιχειρηματικός τομέας) φέρουν καθοριστική ευθύνη για να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία βασίζεται πραγματικά στην κοινωνική διάσταση των πανεπιστημίων.

Η πλημμελής συμμόρφωση ορισμένων ευρωπαϊκών πανεπιστημίων με τις κατευθυντήριες γραμμές της διαδικασίας καταδεικνύει επίσης την ανάγκη να εφαρμοστούν νέες στρατηγικές διδασκαλίας.

Αυξανόμενη προσοχή πρέπει να δοθεί στη δημιουργία ενός συστήματος μάθησης με επίκεντρο τον φοιτητή, στο πλαίσιο του οποίου τα πανεπιστήμια και το ακαδημαϊκό προσωπικό ενθαρρύνουν τους φοιτητές να διαχειρίζονται ενεργά την εμπειρία τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Εμπόδια

Κινητικότητα: Ιδιαίτερη σημασία προσδίδεται στην κινητικότητα ως ουσιώδες χαρακτηριστικό του ΕΧΤΕ, όπως χαρακτηρίζεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τον εκσυγχρονισμό του ΕΧΤΕ και στο τελευταίο ψήφισμα του ΕΚ του 2008 σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια και την κινητικότητα των φοιτητών(1), εισηγήτρια του οποίου ήταν η κ. Pack.

Η κινητικότητα δεν είναι μόνο εδαφική συνιστώσα (εντός και μεταξύ χωρών), αλλά και οριζόντια (μεταξύ κύκλων ακαδημαϊκών τίτλων) και κάθετη συνιστώσα (εντός κύκλων ακαδημαϊκών τίτλων).

Προκειμένου να ενισχυθούν οι ροές κινητικότητας των φοιτητών, χρειάζεται να αυξηθούν τα κίνητρα στο επίπεδο της χρηματοδοτικής πολιτικής, να διατεθούν περισσότεροι χρηματοδοτικοί πόροι, να ληφθούν μέτρα ποιότητας για την αναγνώριση των διδακτικών μονάδων και να βελτιωθεί η διαφάνεια και η πληροφόρηση σχετικά με προγράμματα κινητικότητας.

Αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων: Οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόζονται από τη διαδικασία της Μπολόνια περιλαμβάνουν μια ομάδα μέσων που αποσκοπούν να ενθαρρύνουν την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων (ECTS).

Στο παρόν στάδιο, οι περισσότερες χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια δεν έχουν εφαρμόσει εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων τα οποία να συνδέονται με το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων του ΕΧΤΕ.

Προκειμένου να είναι μετρήσιμα και να διευκολύνουν τη συγκρισιμότητα και την αναγνώριση των επίσημων, ανεπίσημων και άτυπων επαγγελματικών προσόντων, τα εν λόγω εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων πρέπει να βασίζονται σε μαθησιακά αποτελέσματα.

Εν προκειμένω, θα έχει ενδιαφέρον να εξεταστεί πώς μπορεί να αναπτυχθεί περαιτέρω το σχέδιο Tuning του 2000, το οποίο είχε ως στόχο να παράσχει μια συγκεκριμένη προσέγγιση για την εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια και να προσδιορίσει κοινά σημεία αναφοράς για γενικές και ειδικές ανά γνωστικό αντικείμενο ικανότητες των αποφοίτων του πρώτου και του δεύτερου κύκλου σε μια σειρά γνωστικών πεδίων.

Διασφάλιση ποιότητας: Επί του παρόντος, η αναθεώρηση των εθνικών πλαισίων διασφάλισης ποιότητας εξακολουθεί να βρίσκεται σε εξέλιξη σε πολλές χώρες, με τα πανεπιστήμια να εργάζονται για να αναπτύξουν ομοιόμορφα συστήματα διασφάλισης ποιότητας τα οποία θα υποστηρίζονται από εξωτερικές διαδικασίες αξιολόγησης.

Το ευρωπαϊκό μητρώο διασφάλισης της ποιότητας αποτελεί ένα σημαντικό επίτευγμα, όπως και, μεταξύ άλλων μέσων, τα ευρωπαϊκά πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές για τη διασφάλιση της ποιότητας· τα εθνικά μέτρα διασφάλισης ποιότητας πρέπει να προσαρμοσθούν περαιτέρω εν προκειμένω.

Θα είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν κίνητρα προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι χώρες να συμμετάσχουν στο μητρώο και να βελτιώσουν τα συστήματα αυτοαξιολόγησής τους.

Συγκεκριμένα, έχει αναπτυχθεί μια θετική προσέγγιση στην Αυστρία και στη Δανία, όπου επιτρέπεται η λειτουργία οποιουδήποτε οργανισμού διασφάλισης ποιότητας υπό την προϋπόθεση ότι έχει εγγραφεί στο μητρώο. Κατά τον τρόπο αυτόν, κάθε δίπλωμα με σήμανση διασφάλισης ποιότητας πρέπει να αναγνωρίζεται σε όλες τις υπόλοιπες χώρες του ΕΧΤΕ.

Κοινωνική διάσταση: Ο στόχος της κοινωνικής διάστασης έχει αποκτήσει κεντρικό ρόλο στον ΕΧΤΕ, και αποτελεί μια προϋπόθεση που πρέπει να εκπληρωθεί για την εδραίωση του ΕΧΤΕ. Μεγαλύτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην ισότιμη πρόσβαση και στην ολοκλήρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα.

Αυτό απαιτεί περαιτέρω κυβερνητική στήριξη για τη θέσπιση μέτρων με στόχο τη διεύρυνση της πρόσβασης φοιτητών από υποεκπροσωπούμενες ομάδες και κατώτερα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα, καθώς και μεταναστών, πολιτιστικών μειονοτήτων και φοιτητών με αναπηρίες.

Απασχολησιμότητα και πτυχία Bachelor: Η έλλειψη στατιστικών στοιχείων καθιστά δύσκολη την παρακολούθηση της απασχόλησης των αποφοίτων. Συγκεκριμένα, η απασχολησιμότητα θα μπορούσε να αυξηθεί επίσης μέσω της προσέλκυσης εργοδοτών ώστε να ενσωματωθούν στα ακαδημαϊκά προγράμματα σπουδών περίοδοι πρακτικής άσκησης σε εταιρείες.

Ένα αποτελεσματικό σύστημα αναγνώρισης σε επίπεδο ΕΕ θα είναι επίσης καθοριστικό για τον προσδιορισμό προτύπων ικανοτήτων και δεξιοτήτων για την αγορά εργασίας (τόσο για τον δημόσιο όσο και για τον ιδιωτικό τομέα).

Βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ του ΕΧΤΕ και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ): Η συμπερίληψη του διδακτορικού διπλώματος ως τίτλου σπουδών τρίτου κύκλου στη δομή ακαδημαϊκών τίτλων της Μπολόνια αποτελεί τον βασικό συνδετικό κρίκο μεταξύ της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας.

Είναι πλέον απαραίτητο να αλλάξει η κοινή αντίληψη ότι το διδακτορικό δίπλωμα στοχεύει αποκλειστικά στην ακαδημαϊκή έρευνα. Πράγματι, τα διδακτορικά διπλώματα έχουν τη δυνατότητα να αποτελέσουν καίρια συνιστώσα στη δημιουργία καινοτομίας και οικονομικής ανάπτυξης βασισμένης στη γνώση, και μπορούν να συνεισφέρουν στην πρόοδο και τη διάδοση γνώσεων και τεχνολογιών.

Ευρωπαϊκή δράση

Η δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων και την αντιμετώπιση των ανεπίλυτων ζητημάτων αποτελεί πιο δυναμική προσέγγιση. Το καθήκον του εκσυγχρονισμού και της ενίσχυσης των πανεπιστημίων το φέρουν τα κράτη μέλη, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και όλοι οι άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς (επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, φοιτητές). Η Ευρώπη διαθέτει τα μέσα για να διασφαλίσει ένα αποτελεσματικότερο σύστημα τόσο μέσω μιας πολιτικής κινήτρων όσο και μέσω συνδέσμων με τον ευρωπαϊκό χώρο έρευνας.

Διασφάλιση ποιότητας: Δεν μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και αμοιβαία εμπιστοσύνη. Η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει αυτό το ζήτημα μέσω μιας πολιτικής κινήτρων.

Πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων: Έχει θεσπιστεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσώπων για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να θεσπίσουν τα δικά τους εθνικά πλαίσια για τη διά βίου μάθηση.

Βασικά προγράμματα σπουδών: Πρέπει να δοθεί έμφαση σε συμφωνίες σχετικά με κοινά βασικά προγράμματα σπουδών σε προγράμματα που καλύπτουν τα ίδια γνωστικά πεδία, τα οποία θα πρέπει να διαρθρωθούν έτσι ώστε να εγγυώνται σαφώς καθορισμένα ελάχιστα μαθησιακά αποτελέσματα.

Κοινοί ακαδημαϊκοί τίτλοι: Ένας από τους σημαντικότερους στόχους του ΕΧΤΕ πρέπει να είναι η θέσπιση και η ανάπτυξη ενός συστήματος ευρωπαϊκών ακαδημαϊκών τίτλων οι οποίοι θα αναγνωρίζονται παντού στην Ευρώπη, ούτως ώστε κάθε φοιτητής που ολοκληρώνει πανεπιστημιακές σπουδές στην Ευρώπη να μπορεί να λάβει έναν τίτλο αναγνωρισμένο και έγκυρο σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Προς τη σύνοδο κορυφής του Βουκουρεστίου

Η υπουργική διάσκεψη σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια πρόκειται να πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο του 2012. Είναι ύψιστης σημασίας η διατύπωση των νέων δεσμεύσεων για τα τρία έτη μέχρι την επόμενη υπουργική διάσκεψη να μην περιοριστεί στον καθορισμό ενός καταλόγου σημείων αναφοράς, αλλά αντιθέτως να περιλαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της πλήρους επίτευξης των στόχων της διαδικασίας της Μπολόνια σε κάθε πανεπιστήμιο και σε κάθε κράτος μέλος.

(1)

ΕΕ C 8 E της 14.1.2010, σ. 18.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών (28.11.2011)

προς την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

σχετικά με τη συμβολή των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων στην ολοκλήρωση και την προώθηση της διαδικασίας της Μπολόνια

ποια η λύση σε ένα μακροχρόνιο πρόβλημα (2011/2180 (INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Emma McClarkin

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών καλεί την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  επισημαίνει τη σημασία της εκπαίδευσης ως κομβικής σημασίας τομέα συνεργασίας με τα κράτη μέλη, προκειμένου να επιτευχθούν οι βασικοί στόχοι του προγράμματος ΕΕ2020 όσον αφορά την απασχόληση και την ανάπτυξη, καθώς και την πολυπόθητη οικονομική ανάκαμψη·

2.  επισημαίνει ότι η διαδικασία της Μπολόνια και το πρόγραμμα Erasmus έχουν προωθήσει την κινητικότητα των σπουδαστών και έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην ενίσχυση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού· εκφράζει ωστόσο τη λύπη του για το γεγονός ότι οι δείκτες κινητικότητας εξακολουθούν να παραμένουν σχετικά περιορισμένοι· καλεί, κατά συνέπεια, την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να κοινοποιούν αποτελεσματικότερα μεταξύ τους και μεταξύ των σπουδαστών τις επιλογές κινητικότητας που διαθέτουν οι σπουδαστές, συμπεριλαμβανομένων και των ευκαιριών για υποτροφίες· υποστηρίζει, επιπλέον, ότι πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή στην επιτάχυνση της χρηματοδότησης του προγράμματος Erasmus·

3.  θεωρεί ότι η δημιουργία κατάλληλων ενιαίων κέντρων εξυπηρέτησης στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού τομέα των διαφόρων κρατών μελών μπορεί να περιορίσει σημαντικά την άνιση και ασύμμετρη εφαρμογή των ποικίλων πτυχών της διαδικασίας της Μπολόνια, να συμβάλει στον εκσυγχρονισμό των εθνικών πολιτικών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και να επιτρέψει την ενίσχυση της συνεργασίας, του συντονισμού, της διασύνδεσης και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των χωρών της ΕΕ των 27·

4.  υπογραμμίζει ότι τα μέτρα για την προώθηση της απασχολησιμότητας, όπως η δια βίου μάθηση, και η ανάπτυξη ενός ευρύτερου φάσματος κατάλληλων για την αγορά εργασίας δεξιοτήτων, πρέπει να αποτελέσει την πρωταρχική προτεραιότητα προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της βιώσιμης ανάπτυξης και της ευημερίας· σε σχέση με αυτό, στηρίζει αποφασιστικά τις ανταλλαγές διδασκόντων και σπουδαστών πανεπιστημίων, τον διάλογο των πανεπιστημίων με τις επιχειρήσεις, τον θεσμό της μαθητείας και τα διαβατήρια δεξιοτήτων·

5.  εκτιμά ότι η κινητικότητα των διδασκόντων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν εμπλουτίζει μόνο τις γνώσεις και τις εμπειρίες των ίδιων των διδασκόντων, αλλά και, εμμέσως, των σπουδαστών τους, ενώ τους παρέχει ταυτόχρονα τη δυνατότητα να συμμετέχουν στην προετοιμασία κοινού διδακτικού υλικού·

6.  επισημαίνει τη συμβολή του 7ου προγράμματος πλαισίου έρευνας της ΕΕ, το πρόγραμμα πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία και τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας για τη διευκόλυνση της κινητικότητας των ερευνητών της ΕΕ και την αποδέσμευση των δυνατοτήτων της ΕΕ στον τομέα της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας· ζητεί, επιπλέον, την ενίσχυση της διασύνδεσης του ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας·

7.  καλεί την Επιτροπή να στηρίξει και να βοηθήσει τα κράτη μέλη σε όλη τη διακυβερνητική διαδικασία, ενόψει της επικείμενης διάσκεψης των αρμόδιων για την τριτοβάθμια εκπαίδευση υπουργών που θα συνέλθει στο Βουκουρέστι τον Απρίλιο του 2012· τάσσεται υπέρ της πρόσφατης πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης»(1)·

8.  ευελπιστεί ότι η αποτίμηση της κατάστασης, που θα λάβει χώρα κατά την υπουργική διάσκεψη του επόμενου έτους στο Βουκουρέστι, θα οδηγήσει στην κατάρτιση σαφούς χάρτη πορείας για τη δημιουργία ενός πλήρως λειτουργικού ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εντός του χρονικού ορίζοντα του 2020· εμμένει στην ανάγκη υλοποίησης διατομεακών προτάσεων σχετικά με την κατάρτιση στον τομέα των ΤΠΕ, την επαγγελματική και διά βίου μάθηση και την πρακτική άσκηση, καθώς και στην άποψη ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να προάγουν την ένταξη, σε συνδυασμό με την έξυπνη και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, επιτρέποντας στην ΕΕ να διαθέτει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο διεθνές προσκήνιο μετά την κρίση όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας, το ανθρώπινο δυναμικό, την έρευνα, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα και την ευρύτερη οικονομία της γνώσης·

9.  επισημαίνει τη σημασία της διακοίνωσης του Λονδίνου του 2007, στην οποία κατοχυρώνεται η κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης ως ένας από τους στόχους της διαδικασίας της Μπολόνια· επισημαίνει ότι με το στοιχείο αυτό επιδιώκεται η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση ανεξαρτήτως προέλευσης· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί επαρκής πρόοδος επί του συγκεκριμένου στόχου και παροτρύνει την Επιτροπή να συμβάλει εν προκειμένω στην επίτευξη προόδου·

10. επισύρει την προσοχή στον στενό δεσμό που υπάρχει μεταξύ της διαδικασίας της Μπολόνια και της οδηγίας για τα επαγγελματικά προσόντα και επισημαίνει την ανάγκη συντονισμού από πλευράς Επιτροπής κατά τρόπο απόλυτα συνεπή προς τη διαδικασία της Μπολόνια· υποστηρίζει ότι ο δεσμός μπορεί να ενισχυθεί περαιτέρω παρέχοντας στους σπουδαστές όλες τις αναγκαίες πρακτικές πληροφορίες σχετικά με την αναγνώριση των τίτλων σπουδών που αποκτώνται στην αλλοδαπή και τις ευκαιρίες απασχόλησης που ανοίγει η μετεκπαίδευση στο εξωτερικό·

11. καλεί την Επιτροπή, με σεβασμό στο πλαίσιο αρμοδιοτήτων της, να αξιολογήσει την άνιση εφαρμογή της διαδικασίας και να καταρτίσει πίνακα επιδόσεων, ούτως ώστε η διαδικασία της Μπολόνια να καταστεί ένα πραγματικό εργαλείο για τη διευκόλυνση της κινητικότητας των επαγγελματιών όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών αλλά και μεταξύ της ΕΕ και τρίτων συμβαλλόμενων χωρών· τονίζει ότι κάθε πίνακας επιδόσεων όσον αφορά την εφαρμογή της διαδικασίας της Μπολόνια πρέπει να εξετάζει σε βάθος το θέμα, τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά, προκειμένου να αποτελέσει οδηγό για μελλοντικές εξελίξεις και να επιτρέψει τη λήψη αποφάσεων με τη χρήση προσέγγισης που θα βασίζεται σε στοιχεία·

12. καλεί, στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας για τα επαγγελματικά προσόντα και για να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση ενός πραγματικού ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, να υπάρξει σύγκλιση των εθνικών ελάχιστων απαιτήσεων κατάρτισης και τακτικότερες ανταλλαγές μεταξύ κρατών μελών, αρμοδίων αρχών και επαγγελματικών οργάνων·

13. καλεί την Επιτροπή να στηρίξει τα κράτη μέλη ενισχύοντας τη διαφάνεια του Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς Διδακτικών Μονάδων (ECTS) ούτως ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βελτιωμένο ανταγωνιστικό εργαλείο για τη διευκόλυνση της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων και υποστηρίζει ότι η υιοθέτηση προσέγγισης που θα βασίζεται περισσότερο στα προσόντα θα μπορούσε να διευκολύνει τη διενέργεια καλύτερων συγκρίσεων μεταξύ των διαφόρων τομέων· ζητά από τους ενδιαφερόμενους φορείς να εξετάσουν τη δυνατότητα ενσωμάτωσης στο ECTS των περιόδων μετεκπαίδευσης που έχουν ολοκληρωθεί στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

14. εφιστά την προσοχή στη σημασία της εναρμονισμένης εφαρμογής του συστήματος ECTS· ζητεί από την Επιτροπή να καταρτίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενδεικτικό συγκριτικό πίνακα του αριθμού των διδακτικών μονάδων του συστήματος ECTS που χορηγούνται για συγκρίσιμα προγράμματα σπουδών, ούτως ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες καλύτερης εναρμόνισης και, κατ’ επέκταση, να διευκολυνθεί η κινητικότητα των σπουδαστών και των επαγγελματιών· σημειώνει τα εμπόδια που συναντούν οι σπουδαστές κατά τη μεταφορά διδακτικών μονάδων μεταξύ πανεπιστημίων και εκτιμά ότι τα εμπόδια αυτά είναι πιθανόν να αποθαρρύνουν τους σπουδαστές όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε ανταλλαγές μεταξύ πανεπιστημίων·

15. ζητεί μεγαλύτερη διαφάνεια στην ενημέρωση που παρέχεται στους σπουδαστές πριν από την έναρξη συγκεκριμένης ανταλλαγής, όσον αφορά τον αριθμό των χορηγουμένων διδακτικών μονάδων και απευθύνει έκκληση στα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για συντονισμό στην αξιολόγηση του αριθμού των διδακτικών μονάδων που χορηγούνται στις ενότητες σπουδών· ενθαρρύνει την ανάπτυξη κοινών πλατφορμών προκειμένου να παρασχεθεί ένας κεντρικός πυρήνας γνώσης και δεξιοτήτων που θα καθοριστεί από επαγγελματίες και ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, με πιθανό στόχο την επίτευξη προσέγγισης ορισμένων τίτλων σπουδών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διατήρηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων, υιοθετώντας ως παράδειγμα το σύστημα της αυτόματης αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων στην ΕΕ(2)·

16. ζητεί να βελτιωθεί η δικτύωση, η επικοινωνία και ο συντονισμός μεταξύ των πανεπιστημίων της ΕΕ, προκειμένου να επιταχυνθεί η αναγνώριση των νέων διπλωμάτων, ώστε να διευκολυνθεί η μεταφορά διδακτικών μονάδων, να βελτιωθεί η γνώση και η κατανόηση των διαφόρων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και να δοθεί η δυνατότητα στους σπουδαστές να κατανοήσουν καλύτερα την ποικιλία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία της έγκρισης

22.11.2011

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

32

2

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Pablo Arias Echeverría, Adam Bielan, Lara Comi, Anna Maria Corazza Bildt, António Fernando Correia De Campos, Jürgen Creutzmann, Cornelis de Jong, Evelyne Gebhardt, Małgorzata Handzlik, Iliana Ivanova, Eija-Riitta Korhola, Edvard Kožušník, Hans-Peter Mayer, Phil Prendergast, Mitro Repo, Robert Rochefort, Heide Rühle, Matteo Salvini, Christel Schaldemose, Andreas Schwab, Róża Gräfin von Thun und Hohenstein, Emilie Turunen, Bernadette Vergnaud, Barbara Weiler

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Regina Bastos, María Irigoyen Pérez, George Lyon, Emma McClarkin, Κωνσταντίνος Πουπάκης, Συλβάνα Ράπτη, Marc Tarabella, Κυριάκος Τριανταφυλλίδης, Wim van de Camp

Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Ramona Nicole Mănescu

(1)

Ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ης Σεπτεμβρίου 2011 προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη «Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης» (COM(2011)0567).

(2)

Παράρτημα V, για τη βάση συντονισμού των ελάχιστων απαιτήσεων, στην οδηγία 2005/36/EΚ για την αναγνώριση των επαγγελματικών προςώντων.


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

24.1.2012

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

23

2

1

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Maria Badia i Cutchet, Zoltán Bagó, Malika Benarab-Attou, Piotr Borys, Santiago Fisas Ayxela, Lorenzo Fontana, Mary Honeyball, Petra Kammerevert, Morten Løkkegaard, Emma McClarkin, Marek Henryk Migalski, Katarína Neveďalová, Doris Pack, Χρυσούλα Παλιαδέλη, Marie-Thérèse Sanchez-Schmid, Marco Scurria, Hannu Takkula, László Tőkés, Helga Trüpel, Gianni Vattimo, Sabine Verheyen, Milan Zver, Емил Стоянов

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Heinz K. Becker, Ivo Belet, Seán Kelly, Iosif Matula, Γεώργιος Παπανικολάου, Inês Cristina Zuber

Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Luigi Berlinguer

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου