Διαδικασία : 2011/2294(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A7-0057/2012

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A7-0057/2012

Συζήτηση :

PV 19/04/2012 - 18
CRE 19/04/2012 - 18

Ψηφοφορία :

PV 20/04/2012 - 10.2
CRE 20/04/2012 - 10.2
Αιτιολογήσεις ψήφου
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P7_TA(2012)0139

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 243kWORD 216k
12.3.2012
PE 476.092v02-00 A7-0057/2012

σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

(2011/2294(INI))

Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

Εισηγητής: László Tőkés

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

(2011/2294(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–       έχοντας υπόψη το άρθρο 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

–       έχοντας υπόψη τα άρθρα 2 και 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 20ής Σεπτεμβρίου 2011, με τίτλο «Στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης» (COM(2011)0567) και το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών, που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση, σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στα ευρωπαϊκά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (SEC(2011)1063),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2011, με τίτλο «Ένας προϋπολογισμός για την «Ευρώπη 2020»» (COM(2011)0500),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 6ης Οκτωβρίου 2010, με τίτλο «Εμβληματική πρωτοβουλία στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» -Ένωση καινοτομίας» (COM(2010)0546),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 15ης Σεπτεμβρίου 2010, με τίτλο «Νεολαία σε κίνηση – μια πρωτοβουλία για την ενεργοποίηση των δυνατοτήτων των νέων με στόχο την επίτευξη έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» (COM(2010)0477),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Μαρτίου 2010, με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» (COM(2010)2020),

–       έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Μαΐου 2006, με τίτλο «Επίτευξη της ατζέντας εκσυγχρονισμού για πανεπιστήμια: Εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία» (COM(2006)0208),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2011 για τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(1),

–       έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 2011 για την προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων(2),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 14ης Φεβρουαρίου 2011 σχετικά με το ρόλο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»(3),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2010 σχετικά με την κοινωνική διάσταση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης(4),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 2010 για τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης(5),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 12ης Μαΐου 2009 σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης («ΕΚ 2020»)(6),

–       έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 2010, ιδίως το τμήμα με τίτλο «Μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και την ανάπτυξη»(7),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με την ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας(8),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Μαΐου 2011 με τίτλο: «Νεολαία σε κίνηση - ένα πλαίσιο για τη βελτίωση των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης»(9),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 18ης Μαΐου 2010 σχετικά με τη «Στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία – Επένδυση και ενδυνάμωση»(10),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με την κινητικότητα και την ένταξη ατόμων με αναπηρία και την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020(11),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμα της 9ης Μαρτίου 2011 σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την ενσωμάτωση των Ρομά(12),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμα του της 20ής Μαΐου 2010 σχετικά με τα φόρουμ πανεπιστημίων-επιχειρήσεων(13),

–       έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Σεπτεμβρίου 2008 σχετικά με τη διαδικασία της Μπολόνια και την κινητικότητα των φοιτητών(14),

–       έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού του,

–       έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (A7-0057/2012),

A.     λαμβάνοντας υπόψη ότι η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της σε σχέση με την επιβολή μέτρων λιτότητας και μειώσεων προϋπολογισμού, οι δημογραφικές μεταβολές, οι γρήγορες τεχνολογικές εξελίξεις και η σχετική ζήτηση για νέες δεξιότητες αποτελούν σοβαρές προκλήσεις και απαιτούν ριζικές μεταρρυθμίσεις στα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης, οι οποίες δεν πρέπει να υπονομεύουν την ποιότητα της εκπαίδευσης·

Β.     λαμβάνοντας υπόψη ότι, σε μια κοινωνία βασιζόμενη στη γνώση, το μέλλον στηρίζεται στην εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία·

Γ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άτομα καλούνται να επαναξιολογήσουν τη σταδιοδρομία τους και να διευρύνουν καθώς και να επικαιροποιήσουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους σε ολοένα και πιο γρήγορους ρυθμούς, λαμβάνοντας υπόψη ότι υφίσταται διαφορά ανάμεσα στις σπουδές εξειδίκευσης, όπου είναι εφικτή και επιθυμητή η ευρωπαϊκή εναρμόνιση, και στις ανθρωπιστικές σπουδές, όπου θα πρέπει να υπάρξει και να διατηρηθεί ουσιαστική ελευθερία και αυτονομία στα προγράμματα σπουδών και έρευνας τόσο ως προς τις ιστορικοπολιτιστικές διαφορές των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και ως προς τους διαφορετικούς τρόπους διδασκαλίας που εφαρμόζονται στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και την ιδιαίτερη αποστολή τους·

Δ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020», μέχρι το 2020 το 40% των ατόμων ηλικίας 30 έως 34 ετών στην Ευρώπη θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει τριτοβάθμια εκπαίδευση ή ισοδύναμες σπουδές, δεδομένης της προβλέψεως ότι το 35% επί του συνόλου των θέσεων εργασίας στην ΕΕ θα απαιτεί αντίστοιχους τίτλους· επισημαίνει ωστόσο ότι το 2010 μόνο το 26% του εργατικού δυναμικού της ΕΕ διέθετε τίτλους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

Ε.     λαμβάνοντας υπόψη ότι πάνω από το 21% των νέων στην ΕΕ είναι άνεργοι·

ΣΤ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2010 στην ΕΕ το 16,5% των νέων δεν βρισκόταν ούτε στην εκπαίδευση ούτε στην αγορά εργασίας·

Ζ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι στην ΕΕ, το 2010, η ανεργία των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανερχόταν στο 5,4%, σε σύγκριση με πάνω από 15% για τα άτομα με κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση· λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι στα περισσότερα κράτη μέλη και στην πλειοψηφία των πτυχιούχων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης απαιτείται όλο και περισσότερος χρόνος για την εύρεση σταθερής απασχόλησης·

Η.     λαμβάνοντας υπόψη ότι, ενώ άνω του 60% των αποφοίτων πανεπιστημίων είναι γυναίκες, το μεγαλύτερο ποσοστό των ανώτερων θέσεων στα πανεπιστήμια (π.χ. θέσεις ερευνητών σε μεταδιδακτορικό επίπεδο και καθηγητών) εξακολουθεί να καλύπτεται από άνδρες·

Θ.     λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 13% των ιδρυμάτων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχουν επικεφαλής γυναίκες και ότι μόνο το 9% των πανεπιστημίων έχουν γυναίκα προϊστάμενο προσωπικού και ότι κατά συνέπεια οι γυναίκες έχουν σημαντικά μικρότερη επιρροή σε σχέση με τη λήψη αποφάσεων για την έρευνα·

Ι.      λαμβάνοντας υπόψη ότι 75 από τα 200 καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου βρίσκονται στα κράτη μέλη της ΕΕ·

ΙΑ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο 200 από τα 4.000 ευρωπαϊκά ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συγκαταλέγονται στα 500 καλύτερα του κόσμου·

ΙΒ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πανεπιστήμια αποτελούν ευρωπαϊκό κεκτημένο με χιλιετή σχεδόν ιστορία, ότι δεν είναι δυνατόν η σπουδαιότητά τους σε σχέση με την πρόοδο της κοινωνίας να περιορίζεται στην προσφορά τους στην οικονομία καθώς και ότι η εξέλιξή τους δεν πρέπει να εξαρτάται μόνον από την προσαρμογή τους στις οικονομικές ανάγκες του σύγχρονου τρόπου οικονομικής οργάνωσης·

ΙΓ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να υποστηριχθεί η ισότιμη πρόσβαση όλων των νέων σε υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και κατάρτιση·

ΙΔ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι τα πανεπιστήμια ευνοούν την αυτονομία και τη δημιουργικότητα των ατόμων και συμβάλουν σε μεγάλο βαθμό στην αξιοποίηση των γνώσεων και ότι επομένως τα κράτη μέλη οφείλουν να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να καταστήσουν δυνατή την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους χωρίς καμία διάκριση, ιδίως κοινωνική, οικονομική, πολιτισμική, εθνοτική ή πολιτική·

ΙΕ.    λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η εκπαίδευση, ιδίως η ανώτατη και η τριτοβάθμια εκπαίδευση, είναι υπεύθυνη για τη διαμόρφωση των αντιλήψεων και των αξιών στις οποίες θεμελιώνεται η κοινωνία των πολιτών·

ΙΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η εθνική νομοθεσία κάθε κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρεί την τριτοβάθμια εκπαίδευση θεμελιώδες μέσο για τον καθορισμό του μέλλοντος των Ευρωπαίων πολιτών·

ΙΖ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση αποτελεί δημόσια ευθύνη των κρατών μελών και ότι είναι σημαντικό να διασφαλίζεται η χρηματοδοτική στήριξη των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, πρωτίστως μέσω επαρκών δημόσιων πόρων·

ΙΗ.    λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) αποτελεί σημαντική εξέλιξη που θα μπορούσε να συμβάλει στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση με σεβασμό στην ποικιλομορφία εκπαιδευτικών υπηρεσιών στα διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ και στους στόχους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε σχέση με την κοινωνία·

ΙΘ.   λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση του εν λόγω χώρου μέσω της στήριξης των προσπαθειών και της συνεργασίας των κρατών μελών στον συγκεκριμένο τομέα·

Ο μεταβαλλόμενος ρόλος των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

1.      καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να ενσωματώσουν τη διά βίου μάθηση στο πρόγραμμα των σπουδών τους, με τη βοήθεια οικονομικής ενίσχυσης και διαφόρων προγραμμάτων σπουδών, και να προσαρμοστούν σε μια βάση σπουδαστών που περιλαμβάνει ενήλικες, ηλικιωμένους, μη παραδοσιακούς μαθητές και σπουδαστές πλήρους ωραρίου οι οποίοι εργάζονται ταυτόχρονα με τις σπουδές τους, καθώς επίσης και άτομα με αναπηρίες, προτρέποντας συνεπώς τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εφαρμόσουν προγράμματα με σκοπό την κατάργηση των υφιστάμενων εμποδίων και φραγμών·

2.      καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να λάβουν υπόψη τις ανάγκες των επαγγελματιών που χρειάζονται, στο πλαίσιο της διά βίου μάθησης, να αναβαθμίζουν και να διευρύνουν τις δεξιότητές τους σε τακτά διαστήματα, μεταξύ άλλων με τη διοργάνωση και τη διαρκή βελτίωση μαθημάτων αναπροσαρμογής προσιτών σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, τη στενή συνεργασία με τους εργοδότες και την ανάπτυξη μαθημάτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς και θα μπορούσαν να διευκολύνουν την επιστροφή στην εκπαίδευση για ανέργους·

3.      καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να διατηρήσουν το πνεύμα αυτονομίας στη διδασκαλία και την έρευνα προσφέροντας παράλληλα ειδικά προγράμματα σπουδών, προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες των επαγγελματιών που επιθυμούν να εκσυγχρονίσουν τις δεξιότητές τους·

4.      επαναλαμβάνει ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει τη δυνατότητα να προωθήσει την κοινωνική ένταξη, την κοινωνική εξέλιξη και να εντείνει την κοινωνική κινητικότητα· σεβόμενο την αρχή της επικουρικότητας, καλεί τα κράτη μέλη, τις περιφερειακές και τοπικές κυβερνήσεις καθώς και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να ενισχύσουν (μεταξύ άλλων μέσω της αναπτύξεως επαρκών χρηματοδοτικών συστημάτων) τις προσπάθειές τους να διευρύνουν την επί ίσοις όροις πρόσβαση στις σπουδές για όλους από την πρώιμη παιδική ηλικία έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ανεξαρτήτως φύλου, εθνοτικής καταγωγής, γλώσσας, θρησκείας, αναπηρίας ή κοινωνικoύ υπόβαθρου, και να καταπολεμηθούν όλες οι μορφές διακρίσεων, ενώ θα αναγνωρίζονται η πολυπολιτισμικότητα και η πολυγλωσσία, συμπεριλαμβανομένης της νοηματικής γλώσσας, ως θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ που πρέπει να προαχθούν·

5.      καλεί τα κράτη μέλη να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή και να υποστηρίξουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τα ιδρύματα που απευθύνονται σε παραδοσιακές εθνικές, εθνοτικές ή γλωσσικές μειονότητες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους πολιτισμούς και τις γλώσσες που απειλούνται με εξαφάνιση·

6.      καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να ενθαρρύνουν τους σπουδαστές να συμμετέχουν στον αθλητισμό·

7.      υπογραμμίζει τον συμπληρωματικό ρόλο των κρατικών, ιδιωτικών και θρησκευτικών μορφών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη·

8.      δίνει έμφαση στη σημασία της προώθησης των δημοκρατικών αξιών, ενώ τονίζει την ανάγκη να αποκτηθεί στερεή γνώση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και να διασφαλιστεί ότι τα πρώην ολοκληρωτικά καθεστώτα της Ευρώπης νοούνται ως μέρος της κοινής Ιστορίας της·

9.      υπογραμμίζει επίσης την ανάγκη να συνεχιστεί η παραδοσιακή εκπαίδευση με ακαδημαϊκό πνεύμα, χωρίς να επιτραπεί η πλήρης υποταγή του εκπαιδευτικού συστήματος στην αγορά εργασίας, λόγω της ανάγκης μετάδοσης δεοντολογικών και ηθικών αξιών στους σπουδαστές παράλληλα με τη μέριμνα για την ακαδημαϊκή τους πρόοδο·

10.    καλεί τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να καθορίσουν ένα γενικό πλαίσιο το οποίο θα καλύπτει κανόνες, ευθύνες, πολιτικούς και εκπαιδευτικούς στόχους, την ποιότητα και τις προτεραιότητες της κατάρτισης και της έρευνας και με το οποίο θα προωθούνται οι βέλτιστες πρακτικές και θα ανταποκριθούμε στις προκλήσεις της κοινωνίας της επικοινωνίας·

11.    τονίζει ότι το ακαδημαϊκό προσωπικό και οι σπουδαστές, καθώς και οι οργανώσεις και οι ενώσεις τους, πρέπει να συμμετέχουν στον εκσυγχρονισμό των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· υπογραμμίζει ότι τόσο η αριστεία στην έρευνα, με την ευρεία έννοια της λέξης, όσο και η αριστεία στη διδασκαλία και στα επιστημονικά επιτεύγματα πρέπει να επιβραβεύονται, χωρίς αρνητικές επιπτώσεις για εκείνα τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης –όπως για παράδειγμα οι σχολές ανθρωπιστικών επιστημών– που δεν εμπίπτουν στα κριτήρια αξιολόγησης και απόδοσης που συνδέονται αποκλειστικά με τις δεξιότητες οι οποίες απαιτούνται από την οικονομία της αγοράς·

Πληροφορίες σχετικά με τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

12.    τονίζει ότι η ποιότητα και η συνάφεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελούν βασική προϋπόθεση για την πλήρη αξιοποίηση του πνευματικού κεφαλαίου της Ευρώπης·

13.    προτείνει να εισαχθούν διαυγή και ομοιόμορφα κριτήρια για τη δημιουργία πανευρωπαϊκών κατατάξεων των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, που θα δίνουν έτσι τη δυνατότητα στους υποψήφιους σπουδαστές να προβαίνουν σε τεκμηριωμένη επιλογή πανεπιστημιακού ιδρύματος και θα παρέχουν σφαιρική πληροφόρηση σχετικά με το πανεπιστημιακό ίδρυμα·

14.    υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής να δημιουργήσει, σε συνεργασία με όλα τα ιδρύματα, τους σπουδαστές και άλλους παράγοντες, ένα πολυδύναμο εργαλείο για την κατηγοριοποίηση και την κατάταξη των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, βασιζόμενο σε χαρακτηριστικά όπως η μακρά παράδοση παροχής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη, η ποιότητα της διδασκαλίας, η υποστήριξη των σπουδαστών (υποτροφίες, συμβουλευτική, στέγαση κ.λπ.), η φυσική και η μέσω της τεχνολογίας της πληροφορίας πρόσβαση, η τοπική συμμετοχή και η μεταφορά γνώσεων· αντιτίθεται από την άλλη στην καθιέρωση μίας κατάταξης των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με βάση μη ομοιογενείς δείκτες απόδοσης, οι οποίοι δεν λαμβάνουν υπόψη την ποικιλομορφία των εκπαιδευτικών δρόμων, προγραμμάτων και τη γλωσσική ποικιλομορφία στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια·

15.    τονίζει επίσης ότι το παραπάνω εργαλείο δεν πρέπει να περιορίζεται στη διαμόρφωση συμβατικών καταλόγων κατάταξης και ότι στο αποτέλεσμα της κατάταξης θα πρέπει να λαμβάνονται δεόντως υπόψη συγκεκριμένα στοιχεία που αφορούν τα εκάστοτε ιδρύματα·

16.    προτείνει την εξέταση της θέσπισης ενός ενιαίου μηχανισμού για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της συμμόρφωσης των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών, με τα ακαδημαϊκά πρότυπα·

Η χρηματοδότηση συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

17.    υπογραμμίζει ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ένα κοινό αγαθό που ευνοεί τον πολιτισμό, τη διαφορετικότητα, τις δημοκρατικές αξίες και την προσωπική ανάπτυξη και προετοιμάζει τους φοιτητές να γίνουν ενεργοί πολίτες οι οποίοι θα στηρίξουν την ευρωπαϊκή συνοχή·

18.    επιμένει και πάλι ότι τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν τον στόχο της επένδυσης του 2% επί του ΑΕγχΠ στην εκπαίδευση·

19.    επισημαίνει ότι κυρίως η δημόσια αλλά και η ιδιωτική χρηματοδότηση είναι υψίστης σημασίας για τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· τονίζει ότι οι επενδύσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ευρώπη είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της τωρινής οικονομικής κρίσης· καλεί τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να επεκτείνουν τα προγράμματα υποτροφιών και χρηματοδότησης για αυτά τα ιδρύματα και να αναπτύξουν καινοτόμους μηχανισμούς χρηματοδότησης οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν σε αποτελεσματικότερη λειτουργία των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, να συμπληρώσουν τη δημόσια χρηματοδότηση χωρίς να αυξήσουν την πίεση επί των νοικοκυριών και να καταστήσουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση προσιτή σε όλους· εκφράζει τη λύπη του για τις σημαντικές μειώσεις προϋπολογισμού στον τομέα της εκπαίδευσης από αρκετά κράτη μέλη καθώς και στη συνεχόμενη αύξηση των διδάκτρων, που οδηγεί στη μεγάλη αύξηση του αριθμού των επισφαλών φοιτητών·

20.    ζητεί τη συμπερίληψη δαπανών για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, που αφορούν επενδύσεις σε πανεπιστημιακές υποδομές και προσωπικό, στον προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020 στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου·

Η μετάβαση από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην αγορά εργασίας

21.    καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις δημιουργώντας νέα ερευνητικά πεδία τα οποία αντανακλούν τις ανάγκες τις αγοράς εργασίας, με γνώμονα την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, διατηρώντας παράλληλα την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ θεωρητικών γνώσεων και πρακτικών δεξιοτήτων·

22.    απαιτεί την προώθηση βέλτιστων πρακτικών που βοηθούν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να ενισχύσουν τη διδασκαλία και την έρευνα σε όλους τους τομείς εκπαίδευσης μέσω της συμμετοχής των σπουδαστών, και να μεταδίδουν επιπροσθέτως κεντρικής σημασίας επαγγελματικά προσόντα, προκειμένου να διευκολύνουν τη μετάβαση των νέων από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στην αγορά εργασίας·

23.    προτρέπει αφενός να ανοίξουν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και αφετέρου να προσφέρουν κατάλληλους κύκλους σπουδών για εργαζόμενους χωρίς απολυτήριο, προκειμένου να αξιοποιηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο περαιτέρω δυναμικό για την επίτευξη του ποσοστού αποφοίτων·

24.    προτρέπει την Επιτροπή να παρουσιάσει πρόταση για το πλαίσιο ποιότητας για τις πρακτικές ασκήσεις και τονίζει την επιτυχία των περιόδων άσκησης Erasmus που προσφέρουν στους φοιτητές τη δυνατότητα να αποκτήσουν εργασιακή εμπειρία στο εξωτερικό και επιμένει ότι πρέπει να συνεχιστεί η εν λόγω δράση κάτω από το νέο πρόγραμμα και να ενισχυθεί με την κατάλληλη χρηματοδότηση·

25.    καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα ιδρύματα που είναι αρμόδια για την εκπαίδευση σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο να παρακολουθούν τις τάσεις διαμόρφωσης των απαιτήσεων στην αγορά εργασίας προκειμένου να αντανακλούν ακριβέστερα τις μελλοντικές ανάγκες σχετικά με τις ευκαιρίες μάθησης·

26.    υπογραμμίζει την ανάγκη παρακολούθησης των αποτελεσμάτων όσον αφορά την απασχόληση των πτυχιούχων με σκοπό την αξιολόγηση της ανταπόκρισης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις απαιτήσεις της αγοράς εργασίας· επομένως υποδέχεται θετικά τη δέσμευση της Επιτροπής να βελτιώσει τη διαθεσιμότητα των εν λόγω δεδομένων, με βασικό στόχο να παρασχεθούν στους φοιτητές οι απαραίτητες πληροφορίες για την επιλογή των σπουδών τους και, ταυτόχρονα, για να μπορέσουν τα τριτοβάθμια και τα ερευνητικά ιδρύματα να προσδιορίσουν και στη συνέχεια να αναπτύξουν προγράμματα σπουδών με βάση τις γενικές γνώσεις και τις ειδικές επαγγελματικές δεξιότητες μέσω της διά βίου μάθησης, σε έναν συνεχή διάλογο με όσους εμπλέκονται στην παραγωγή της γνώσης αλλά και με την κοινωνία ως σύνολο καθώς και με το κράτος·

27.    προτρέπει τα κράτη μέλη να συλλέγουν και να δημοσιεύουν στατιστικά δεδομένα αναφορικά με τη συσχέτιση μεταξύ διαφόρων διπλωμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και ευκαιριών απασχόλησης·

28.    ζητεί την ανάπτυξη μιας διεθνούς τράπεζας δεδομένων, παρόμοια με την AlmaLaurea, που βοηθά τους πτυχιούχους να εντοπίζουν κατάλληλες ευκαιρίες εργασίας, κατάρτισης, σπουδών και έρευνας, απαλείφοντας εμπόδια οικονομικού χαρακτήρα μέσω υποτροφιών και σπουδαστικών δανείων, προκειμένου να εξασφαλιστεί ουσιαστική ισότητα μεταξύ των φοιτητών και ενθαρρύνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την κινητικότητα και την αντιστοίχιση δεξιοτήτων και θέσεων εργασίας· επαναλαμβάνει τη σπουδαιότητα της σωστής επικοινωνίας για τη διασφάλιση της εύκολης πρόσβασης φοιτητών, νέων πτυχιούχων, ανέργων, ατόμων που ζητούν εργασία και εργοδοτών σε τέτοιου είδους πληροφορίες·

29.    θεωρεί ότι τα προγράμματα παροχής εγγυήσεων για τη νεολαία αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο που διευκολύνει τη μετάβαση από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις θέσεις εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να τα εισαγάγουν στις εθνικές τους στρατηγικές μετάβασης·

30.    υπενθυμίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν σε αυτό το ζήτημα τα διαρθρωτικά ταμεία· επικροτεί τη δέσμευση της ανακοίνωσης της πρωτοβουλίας «Ευκαιρίες για Νέους» (COM(2011)0933) σχετικά με την πλήρη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων και καλεί τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τις τοπικές αρχές να εκμεταλλευτούν την εν λόγω ευκαιρία για να ενισχύσουν την υποστήριξη και καθοδήγηση των φοιτητών που εισέρχονται στην αγορά εργασίας·

Ισορροπία των φύλων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

31.    υπογραμμίζει ότι η ανισότητα των δύο φύλων εξακολουθεί να υφίσταται στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα παρά τις αντίθετες πολιτικές που εφαρμόστηκαν από όλες σχεδόν τις χώρες και ότι οι συνθήκες αυτές επηρεάζουν τόσο τις σχολικές επιδόσεις όσο και την επιλογή της κατεύθυνσης σπουδών και του επαγγέλματος, έχοντας αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και στο κράτος πρόνοιας·

32.    υπογραμμίζει ότι πολλές σπουδάστριες των επαγγελματικών σχολών και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης εξακολουθούν να επιλέγουν σταδιοδρομίες που αντικατοπτρίζουν τους παραδοσιακούς ρόλους του φύλου τους· επισημαίνει επομένως την ανάγκη για καλύτερο επαγγελματικό προσανατολισμό, προκειμένου να καταπολεμηθούν τα στερεότυπα που εξακολουθούν να υφίστανται·

33.    υπενθυμίζει ότι ως συνέπεια του ότι οι τίτλοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που κατέχουν δεν συνιστούν επαρκώς αξιοποιήσιμα για την αγορά προσόντα, οι γυναίκες συχνά διαθέτουν περισσότερα τυπικά προσόντα από τα απαραίτητα και πληρώνονται λιγότερο για τις θέσεις εργασίας τους και συχνά βρίσκονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας ή μένουν άνεργες, γεγονός που στην αρχή της σταδιοδρομίας τους τις τοποθετεί σε πιο μειονεκτική θέση στις αγορές εργασίας, συντηρώντας τη διαιώνιση της ανισότητας στις αμοιβές·

34.    κρίνει απαραίτητη την επανεξέταση των κριτηρίων προαγωγής σε ανώτερες ερευνητικές θέσεις (π.χ. καθηγητικές θέσεις), προκειμένου να ενισχυθεί η διάσταση του φύλου και να αντιμετωπισθεί η έλλειψη γυναικών σε τέτοιες θέσεις· υπενθυμίζει ότι σε όλα τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι λίγες οι πρωτοβουλίες ενημέρωσης σχετικά με την ισότητα των φύλων και την προώθησή της στον εκπαιδευτικό χώρο·

35.    επισημαίνει ότι ο επιμερισμός των οικιακών και οικογενειακών ευθυνών μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την προαγωγή και την επίτευξη της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών· καλεί τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αναγνωρίζουν ότι οι σπουδάστριες ενδέχεται να έχουν επιπλέον ευθύνες πέρα από τις σπουδές, όπως τη φροντίδα μικρών παιδιών ή ηλικιωμένων συγγενών· τονίζει ότι είναι ανάγκη να προσφέρουν στους γονείς -και ιδίως τις γυναίκες- μια ικανοποιητική ποσότητα υπηρεσιών παιδικής μέριμνας υψηλής ποιότητας, χαμηλής τιμής και προσιτού χαρακτήρα, ακόμη και κοινοτικά κέντρα, ώστε να διευκολύνουν την ισότιμη συμμετοχή τους στις σπουδές και στην έρευνα· ενθαρρύνει επίσης την εισαγωγή μεγαλύτερης ποικιλίας μεθόδων σπουδών, π.χ. σπουδές μερικού χρόνου και εξ αποστάσεως, και υπενθυμίζει επ’ αυτού στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ότι πρέπει να αυξήσουν τη χρηματοδοτική στήριξη της διά βίου μάθησης, ώστε να μπορούν οι γυναίκες να συνεχίζουν τις σπουδές τους, να επανεντάσσονται στο εργατικό δυναμικό και να εξισορροπούν τις επαγγελματικές και τις προσωπικές ευθύνες τους·

Δραστηριοποίηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

36.    ενθαρρύνει τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να δραστηριοποιούνται με εντατικότερους ρυθμούς στην περιοχή τους και να αναπτύσσουν δυναμικές δράσεις συνεργασίας με την τοπική αυτοδιοίκηση, τα τοπικά συμβούλια, τους δημόσιους φορείς, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με σκοπό την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης· επισημαίνει ότι με τον τρόπο αυτόν θα ενισχυθεί και η διάδραση μεταξύ πανεπιστημίων και εργοδοτών·

37.    καλεί τα κράτη μέλη καθώς και τις κεντρικές και περιφερειακές αρχές τους να συμπεριλάβουν και να υποστηρίξουν τη διασυνοριακή συνεργασία των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

38.    ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εντείνουν τη διάδραση μεταξύ των πλευρών του τριγώνου της γνώσης (εκπαίδευση, έρευνα, καινοτομία), που αποτελεί κομβικό κριτήριο για τη μεγέθυνση και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας·

39.    επισημαίνει ότι η διαμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των ερευνητικών προγραμμάτων θα πρέπει να παραμείνει στην αρμοδιότητα των πανεπιστημίων, λαμβανομένων υπόψη και των αναγκών της αγοράς εργασίας, αναφορικά με την απασχολησιμότητα·

40.    υποδέχεται θετικά τη στήριξη της Επιτροπής των «συμμαχιών γνώσης» και των «τομεακών συμμαχιών δεξιοτήτων» μέσω των οποίων τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ανταλλάσσουν πληροφορίες με επιχειρήσεις ενώ αναπτύσσουν προγράμματα σπουδών για να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις σε δεξιότητες· καλεί τις επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, να αναπτύξουν ενεργές συμπράξεις με τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, παρέχοντας σε φοιτητές και λέκτορες πρακτική άσκηση υψηλής ποιότητας και κεφαλαιοποιώντας τις γενικές, μεταβιβάσιμες δεξιότητες των λεκτόρων· επαναλαμβάνει ωστόσο ότι τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης παράγουν πολιτιστικό περιεχόμενο που εκφράζει όχι μόνο επαγγελματικές δεξιότητες αλλά και γενικές γνώσεις όσον αφορά την πνευματική εμπειρία της πραγματικότητας και τις κοινές αξίες με τις οποίες ζει ο πολίτης·

41.    ζητεί να υπάρξει δέσμευση για πιο ευέλικτες και καινοτόμες προσεγγίσεις μάθησης και για μεθόδους παράδοσης που εστιάζουν στις ανάγκες των φοιτητών·

42.    επισημαίνει την ανάγκη για συνεργασία, τόσο των διασυνοριακών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσο και των επιχειρήσεων, σε προγράμματα πρακτικής άσκησης και στη διαμόρφωση της μελλοντικής σταδιοδρομίας των σπουδαστών προσδιορίζοντας συγκεκριμένες κατευθύνσεις ανάπτυξης, προσδοκίες και προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν στην αγορά εργασίας·

43.    τονίζει την ανάγκη ανάπτυξης μηχανισμών και στρατηγικών διαχείρισης που διευκολύνουν τη μεταφορά καινοτόμων ιδεών και αποτελεσμάτων έρευνας προς την κοινωνία και τις επιχειρήσεις και δίνουν στην κοινωνία και τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να προσφέρουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση στοιχεία σχετικά με τις ανάγκες για δεξιότητες και καινοτομίες, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές από όλο τον κόσμο· υπογραμμίζει τον κίνδυνο η σύνδεση αυτή να στηρίξει μόνο τα ερευνητικά και τριτοβάθμια εκπαιδευτικά ιδρύματα που ειδικεύονται στην καινοτομία και τεχνολογία, εις βάρος της εκπαίδευσης που συνδέεται καθαρά με τις ανθρωπιστικές σπουδές·

44.    επαναβεβαιώνει την αξία της δημοκρατικής διακυβέρνησης ως θεμελιώδους τρόπου διασφάλισης της ακαδημαϊκής ελευθερίας και προώθησης της ενεργού συμμετοχής όλων των φορέων στη ζωή ενός ιδρύματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

45.    υπογραμμίζει ότι κατά τη συνεργασία πρέπει να υπάρχει διαφάνεια, δίκαιη κατανομή δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ των εκάστοτε συνεργαζόμενων μερών και των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και μια ισορροπημένη αρχή αντιπροσώπευσης, ώστε να εξασφαλίζεται η επιστημονικά αυτόνομη και επιστημονικά κατευθυνόμενη αυτοοργάνωση και ανάπτυξη των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ως δημοσίου αγαθού σύμφωνα με τις ακαδημαϊκές αρχές·

46.    τονίζει επίσης ότι η αρχή της δημοκρατίας και της αυτόνομης διαχείρισης των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης του προσωπικού και των σπουδαστών τους πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και να τηρείται σε όλες τις συνεργασίες·

47.    απαιτεί ως εκ τούτου τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα όργανά τους να κοινοποιούν τις συμβάσεις συνεργασίας με τρίτους·

48.    επισημαίνει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ΜΚΟ και του ευρωπαϊκού εθελοντικού τομέα, για την προώθηση του ενεργού ρόλου των πολιτών και της ενεργού συμμετοχής των σπουδαστών μέσω εργασίας στον τομέα των ΜΚΟ·

49.    υπογραμμίζει τη σημασία του αθλητισμού στην εκπαιδευτική διαδικασία· καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν και να ενθαρρύνουν τις αθλητικές δραστηριότητες των σπουδαστών και να αυξήσουν την στήριξη τους προς τα προγράμματα αθλητισμού βάσης·

50.    επισημαίνει ότι ο βαθμός και η έκταση της συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και των εταίρων τους στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία διαφέρουν αισθητά ανάλογα με το κράτος μέλος, το ίδρυμα και τον ακαδημαϊκό κλάδο·

51.    υπογραμμίζει ότι οι συνεχείς επενδύσεις στη σύνδεση της εκπαίδευσης, του πολιτισμού, της έρευνας και της καινοτομίας είναι απαραίτητη· υπογραμμίζει τη σημασία της περαιτέρω στήριξης και ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ) με τις κοινότητες γνώσης και καινοτομίας που υπάγονται σε αυτό·

52.    υπογραμμίζει τη σημασία του πολιτισμού στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ζητεί να συμπεριληφθούν ειδικά κριτήρια στις ανθρωπιστικές επιστήμες τόσο στον τομέα της καινοτομίας όσο και της έρευνας·

53.    υπογραμμίζει την ανάγκη να συμμετέχουν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και να στηρίζονται οι πρωτοβουλίες των σπουδαστών παράλληλα με τη διευκόλυνση του συντονισμού τέτοιων δραστηριοτήτων μεταξύ διαφορετικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, επιχειρήσεων και τοπικών αρχών από διάφορα κράτη μέλη·

Αμοιβαία αναγνώριση των προσόντων

54.    αναγνωρίζει τον πλούτο που συνιστά η μεγάλη ποικιλία ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη· καλεί τα κράτη μέλη και τα εν λόγω ιδρύματα να δημιουργήσουν σαφείς και ολοκληρωμένους τρόπους που θα επιτρέψουν στους μαθητές να εξελιχθούν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση από άλλα είδη εκπαίδευσης και να αλλάξουν κατεύθυνση και τύπο ιδρύματος·

55.    υπογραμμίζει ωστόσο την ανάγκη διατήρησης της ποικιλίας εκπαιδευτικών οδών και προγραμμάτων, μεθόδων διδασκαλίας και πανεπιστημιακών συστημάτων εντός της ΕΕ· θεωρεί επομένως αναγκαίο να αναπτυχθεί εθνικό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων , ενώ ταυτόχρονα θα προωθείται η αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων και των προσόντων σε όλα τα κράτη μέλη·

56.    προτρέπει όλες τις χώρες της ΕΕ να εφαρμόσουν τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων που συνδέονται με το πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων του ΕΧΤΕ, καθώς και να αναπτύξουν και να στηρίξουν οικονομικά την αμοιβαία αναγνώριση·

57.    επισημαίνει ότι η κινητικότητα των σπουδαστών και πρωτίστως οι σπουδές σε άλλα πανεπιστήμια στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus συμβάλλουν στην ανταλλαγή χρηστών πρακτικών και επομένως στον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· επισημαίνει επομένως στην ανάγκη να αναγνωρίζει το πανεπιστήμιο καταγωγής τα προσόντα που αποκτήθηκαν κατά τις σπουδές σε άλλα πανεπιστήμια·

58.    υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής για βελτίωση της αναγνώρισης των σπουδών που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό με την εδραίωση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Μεταφοράς Διδακτικών Μονάδων (ECTS)· ζητεί από την ΕΕ και τα κράτη μέλη να καταβάλουν περαιτέρω προσπάθειες προς την κατεύθυνση της πιο αποτελεσματικής αναγνώρισης και της καλύτερης εναρμόνισης όσον αφορά τους τίτλους σπουδών·

Ενίσχυση της κινητικότητας στον ΕΧΤΕ και πέρα από αυτόν

59.    επαναλαμβάνει ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ένα κοινό ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό και ότι αποτελεί κοινή ευθύνη των κρατών μελών, της περιφερειακής διοίκησης, των τοπικών αρχών και της ΕΕ να αναπτύξουν και να ενισχύσουν τον ΕΧΤΕ, τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) και τη διαδικασία της Μπολόνια·

60.    τονίζει ότι ο καλύτερος συντονισμός μεταξύ κρατών μελών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση –μέσω και μιας ισχυρής χρηματοδοτικής και πολιτικής υποστήριξης για τη σύναψη συμφωνιών σχετικά με κοινά βασικά προγράμματα σπουδών και μέσω σαφώς καθορισμένων μαθησιακών αποτελεσμάτων– συνιστά προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων απασχολησιμότητας και μεγέθυνσης στην Ευρώπη· καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τη συνεργασία μεταξύ των σχετικών υπουργείων τους, με στόχο την επικαιροποίηση των υφιστάμενων προγραμμάτων σπουδών ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες της αγοράς εργασίας·

61.    τονίζει την ανάγκη συνεργασίας μεταξύ του ΕΧΤΕ και του ΕΧΕ ως μέσο για την υποστήριξη πανεπιστημιακών ερευνητικών προγραμμάτων τόσο στις θετικές όσο και στις ανθρωπιστικές επιστήμες·

62.    απαιτεί την προώθηση της ελκυστικότητας του ΕΧΤΕ και του ΕΧΕ στους σπουδαστές και τους ερευνητές σε όλο τον κόσμο και να ενισχυθεί η συνεργασία με χώρες μη μέλη της ΕΕ σε θέματα εκπαίδευσης και ζητήματα που αφορούν την κινητικότητα σε επίπεδο προσωπικού και σπουδαστών, κυρίως με τις χώρες που συμμετέχουν στην Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας (ΕΠΓ) ή βρίσκονται σε άμεση γειτονία με την ΕΕ, με στόχο να μετατραπεί ο ΕΧΤΕ σε μαγνήτη κατάρτισης και γνώσης, τόσο σε μακροπεριφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, ιδίως σε σχέση με τα προγράμματα ανταλλαγών και επαγγελματικής κατάρτισης·

63.    ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει τη δημιουργία ευρωμεσογειακών προγραμμάτων Erasmus και Leonardo da Vinci, με στόχο την προώθηση της διακρατικής κινητικότητας των φοιτητών από τις δύο πλευρές της Μεσογείου·

64.    ζητεί το άνοιγμα των προγραμμάτων κινητικότητας, ανταλλαγών, έρευνας και πρακτικής άσκησης σε σπουδαστές από χώρες που υπάγονται στην Ανατολική Εταιρική Σχέση·

65.    υπενθυμίζει τη σπουδαιότητα της κινητικότητας μεταξύ τόσο σπουδαστών όσο και εκπαιδευτικών, και, υπό αυτήν την έννοια, καλεί την Επιτροπή να σημειώσει μεγαλύτερη πρόοδο στον κώδικα θεωρήσεων της ΕΕ·

66.    υπενθυμίζει τον στόχο σύμφωνα με τον οποίο έως το 2020 το 20% των Ευρωπαίων πτυχιούχων θα πρέπει να μετέχει σε προγράμματα κινητικότητας και τονίζει τη σημασία των γλωσσικών δεξιοτήτων ως προϋπόθεση για την αύξηση της κινητικότητας εντός του ΕΧΤΕ και για την απασχολησιμότητα·

67.    υποστηρίζει την ενίσχυση της διδασκαλίας γλωσσών συμπεριλαμβανομένης της νοηματικής γλώσσας –αλλά και την ενίσχυση της διδασκαλίας και της ανάπτυξης τοπικών και περιφερειακών γλωσσών– εντός του ΕΧΤΕ ως προαπαιτούμενου για την ανάπτυξη μιας γνήσιας ευρωπαϊκής ιθαγένειας, που θα βασίζεται στην πολυπολιτισμικότητα και στη γλωσσική πολυμορφία·

68.    τονίζει την ανάγκη να παρέχει το σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε κάθε κράτος μέλος υψηλότερη ποιότητα διδασκαλίας, ώστε οι αυξημένες ευκαιρίες κινητικότητας των φοιτητών να μη συμβαδίζουν με την επιδείνωση της απώλειας επιστημονικού δυναμικού, η οποία αποτελεί σήμερα αληθινό κοινωνικό πρόβλημα σε ορισμένα κράτη μέλη·

69.    επισημαίνει ότι οι εξακολουθούσες διαφορές μεταξύ των δυτικών και κεντροανατολικών ευρωπαϊκών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να αντιμετωπίζονται μέσω πραγματικών μέτρων ενσωμάτωσης, με σκοπό την ενθάρρυνση και την υποστήριξη της διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· καλεί την Επιτροπή επομένως να αναπτύξει στρατηγική και να συντάξει επαγγελματικό χρηματοδοτικό σχέδιο δράσης για τη μείωση αυτών των σοβαρών περιφερειακών ανισοτήτων·

70.    καλεί τα κράτη μέλη, την ΕΕ και τα ευρωπαϊκά συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αξιολογήσουν τη δυνατότητα προώθησης, στο πλαίσιο του κύκλου σπουδών, μιας υποχρεωτικής περιόδου κατάρτισης, η οποία θα πραγματοποιείται σε πανεπιστήμιο άλλου κράτους μέλους από εκείνο στο οποίο είναι εγγεγραμμένος ο φοιτητής·

71.    επαναλαμβάνει την αρχή σύμφωνα με την οποία τα δανειακά προγράμματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τα συστήματα επιχορήγησης, τα οποία εφαρμόστηκαν για να υποστηρίξουν την πρόσβαση όλων των σπουδαστών στην εκπαίδευση, ανεξάρτητα από το κοινωνικό τους υπόβαθρο·

72.    ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει περισσότερο την πρόταση να δημιουργηθεί ένα χρηματοδοτικό μέσο που θα βοηθήσει τους σπουδαστές να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση για την απόκτηση πτυχίου μάστερ εκτός του κράτους μέλους τους, ανεξάρτητα από το κοινωνικό τους υπόβαθρο και τις οικονομικές τους δυνατότητες· απαιτεί δίκαια και διαφανή πρόσβαση στο πρόγραμμα για όλα τα κράτη μέλη·

73.    υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να αυξήσει τον προϋπολογισμό της ΕΕ που διατίθεται για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την έρευνα και τη νεολαία στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, συμπληρώνοντας έτσι τη δράση των κρατών μελών, δεδομένου ότι οι επενδύσεις στην εκπαίδευση, την κατάρτιση και την έρευνα αποτελούν τον βασικό παράγοντα υλοποίησης των στόχων της ΕΕ για το 2020 και της επίτευξης έξυπνης, βιώσιμης ανάπτυξης της Ευρώπης χωρίς αποκλεισμούς·

o

o         o

74.    αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή και τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_Data/docs/pressdata/en/educ/126375.pdf.

(2)

ΕΕ C 199, 7.7.2011, σ. 1.

(3)

ΕΕ C 70, 4.3.2011, σ. 1.

(4)

ΕΕ C 135, 26.5.2010, σ. 2.

(5)

ΕΕ C 135, 26.5.2010, σ. 12.

(6)

ΕΕ C 119, 28.5.2009, σ. 2.

(7)

http://ec.europa.eu/eu2020/pdf/council_conclusion_17_june_en.pdf.

(8)

Εγκριθέντα κείμενα, P7_TA(2011)0466.

(9)

Εγκριθέντα κείμενα, P7_TA(2011)0230.

(10)

ΕΕ C 161 E, 31.5.2011, σ. 21.

(11)

Εγκριθέντα κείμενα, P7_TA(2011)0453.

(12)

Εγκριθέντα κείμενα, P7_TA(2011)0092.

(13)

ΕΕ C 161 E, 31.5.2011, σ. 95.

(14)

ΕΕ C 8 E, 14.1.2010, σ. 18.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η Ευρώπη έχει περίπου 19 εκατομμύρια σπουδαστές και περισσότερα από 4.000 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ωστόσο, ενώ το 35% του συνόλου των θέσεων εργασίας θα απαιτήσει ειδικευμένο εργατικό δυναμικό μέχρι το 2020, επί του παρόντος μόνο το 26% του εργατικού δυναμικού διαθέτει προσόντα υψηλού επιπέδου. Υπεύθυνα για την τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι κυρίως τα κράτη μέλη καθώς και τα ίδια τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι δράσεις της ΕΕ (όπως οι υποτροφίες Erasmus για σπουδές στο εξωτερικό) συμπληρώνουν και συντονίζουν τις προσπάθειες των κρατών μελών. Ο Ευρωπαϊκός Χώρος Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΕΧΤΕ) και ο Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας αποτελούν το πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η ανακοίνωση της Επιτροπής

Η ανακοίνωση της Επιτροπής «Υποστήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης – ένα θεματολόγιο για τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» εντοπίζει τις προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όπως, για παράδειγμα, την αύξηση του αριθμού των σπουδαστών, τη διεύρυνση της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, την προσαρμογή των προγραμμάτων σπουδών στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και την ενίσχυση της μεταφοράς της γνώσης από τα πανεπιστήμια στις επιχειρήσεις. Η Επιτροπή προτείνει επίσης ένα πρόγραμμα κινητικότητας σπουδών μάστερ Erasmus. Η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) θα παρέχουν ένα μηχανισμό ευρωπαϊκού επιπέδου για την εγγύηση σπουδαστικών δανείων, με την ανάληψη έκδοσης δανείων από τις τράπεζες για την απόκτηση ενός πτυχίου μάστερ στο εξωτερικό: με ένα κόστος της τάξεως των €100 εκατομμυρίων ανά έτος, 55.000 σπουδαστές επιπλέον θα έχουν τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν ένα μάστερ στο εξωτερικό.

Διευρύνοντας την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Δεδομένων των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, το να συνεχίσουν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να λαμβάνουν κατάλληλη χρηματοδότηση είναι ζωτικής σημασίας, παρ’ όλο που οι κοινωνίες καλούνται να αντεπεξέλθουν στην τωρινή οικονομική κρίση. Προκειμένου να ανταποκριθούν στις μελλοντικές απαιτήσεις δεξιοτήτων, περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να ολοκληρώσουν σπουδές τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ οι εργαζόμενοι πρέπει συνεχώς να επικαιροποιούν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους στο πλαίσιο της εργασίας τους. Η διαδικασία διεύρυνσης της πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για άτομα από όλα τα κοινωνικά υπόβαθρα έχει ήδη ξεκινήσει. Συνεπώς, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καλούνται να αντιμετωπίσουν τον αυξανόμενο αριθμό σπουδαστών καθώς και τη μεταβαλλόμενη βάση σπουδαστών, η οποία πλέον περιλαμβάνει και τη διά βίου μάθηση. Επιπλέον, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να λάβουν υπόψη τις ανάγκες των σπουδαστών διαφορετικών εθνοτικών και γλωσσικών προελεύσεων.

Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει κατ’ επέκταση να προσαρμόσουν τα προγράμματα σπουδών και τις μεθόδους διδασκαλίας τους στον αυξανόμενο αριθμό σπουδαστών και στους σπουδαστές με διαφορετικές ανάγκες. Η εν λόγω διαδικασία δημιουργεί αρκετή πίεση στους σπουδαστές και το προσωπικό των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Αμφότερες οι ομάδες πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη, ενώ το προσωπικό των ιδρυμάτων θα έπρεπε να επιβραβεύεται για την αριστεία στη διδασκαλία και την έρευνα. Η ποιότητα της εκπαίδευσης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί βασικό παράγοντα επιλογής εκπαιδευτικού ιδρύματος για τους υποψήφιους σπουδαστές. Κατ’ επέκταση, η συμπερίληψή της –ανάμεσα σε άλλους παράγοντες, όπως οι επιδόσεις της έρευνας, η συμμετοχή των ιδρυμάτων στην τοπική κοινωνία και η μεταφορά γνώσεων– στις κατατάξεις, όπως αυτή που προτείνει η Επιτροπή με το νέο εργαλείο κατάταξης «U-Multirank» θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στους υποψήφιους σπουδαστές.

Η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η αγορά εργασίας

Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να παρέχουν στους ανθρώπους τις δεξιότητες και τις γνώσεις που θα χρειαστούν μελλοντικά στην αγορά εργασίας. Επομένως, είναι σημαντικό να βεβαιωθούμε ότι οι δεξιότητες που διδάσκονται είναι πραγματικά σχετικές με την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας και δίνουν τη δυνατότητα στους σπουδαστές να εξασφαλίσουν μια θέση εργασίας σε έναν τομέα για τον οποίο τους έχει προετοιμάσει το πτυχίο τους. Η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων όσον αφορά την απασχόληση των πτυχιούχων και η βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας διεθνώς συγκρίσιμων στοιχείων για τους σπουδαστές, όπως προτείνει η Επιτροπή, θα βοηθήσει τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να επιτελέσουν καλύτερα τον σκοπό τους και να προσαρμόσουν τα προγράμματα σπουδών τους στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, θα πρέπει να ενημερώνουν τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για το είδος δεξιοτήτων που ζητούν από τους εργαζομένους. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής να στηρίξει τις συμμαχίες της γνώσης και τις τομεακές συμμαχίες δεξιοτήτων θα διευκολύνει τον διάλογο ανάμεσα στις επιχειρήσεις και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με σκοπό τη βελτίωση των προγραμμάτων σπουδών. Για τους σπουδαστές, οι ποιοτικές πρακτικές ασκήσεις μπορεί να αποτελέσουν ευκαιρία να εισέλθουν στην αγορά εργασίας και να διαπιστώσουν με ποιο τρόπο μπορούν να εφαρμόσουν τις δεξιότητες και τις γνώσεις τους. Η πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει ένα πλαίσιο ποιότητας για τις πρακτικές ασκήσεις είναι σημαντική, καθώς δίνει στους ασκουμένους τη δυνατότητα να αποκτήσουν εμπειρία και να έχουν καλές εργασιακές συνθήκες κατά την περίοδο της άσκησης.

Δραστηριοποίηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να «δραστηριοποιούνται», αναπτύσσοντας σχέσεις με εξωτερικούς εταίρους, όπως τα περιφερειακά και τοπικά συμβούλια, οι κοινότητες και οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, προκειμένου να προωθήσουν την κοινωνική, πολιτισμική και οικονομική ανάπτυξης της περιοχής τους. Παρόμοιες γερές δομές και καθιερωμένες συνεργασίες μπορούν να διευκολύνουν την αποτελεσματική μεταφορά γνώσεων και καινοτομίας από τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στις επιχειρήσεις. Επί του παρόντος ωστόσο τέτοιες συνεργασίες δεν λαμβάνουν χώρα σε όλα τα κράτη μέλη και, ενώ ορισμένα ιδρύματα και κλάδοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης υπερέχουν στην ανάπτυξη περιφερειακών σχέσεων και στη μεταφορά γνώσεων, άλλα δεν αναπτύσσουν τέτοιου είδους συνεργασία. Επομένως, η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σε αυτό τον τομέα θα πρέπει να ενθαρρύνεται.

Κινητικότητα στον Ευρωπαϊκό Χώρο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης

Η κινητικότητα στον ΕΧΤΕ υποστηρίζεται με επιτυχία από το πρόγραμμα Erasmus: η αύξηση του προϋπολογισμού που προβλέπεται για αυτό το επιτυχημένο πρόγραμμα καθώς και η προτεινόμενη δημιουργία του προγράμματος κινητικότητας σπουδών μάστερ Erasmus είναι καλοδεχούμενες ενέργειες. Ωστόσο ορισμένες φορές η κινητικότητα στον ΕΧΤΕ έχει και ορισμένες απροσδόκητες επιπτώσεις: αφενός η εισροή σπουδαστών από άλλα κράτη μέλη, κυρίως σε ορισμένους κλάδους όπως η ιατρική· αφετέρου η απώλεια επιστημονικού δυναμικού, καθώς ταλαντούχοι σπουδαστές φεύγουν για σπουδές στο εξωτερικό χωρίς να επιστρέφουν σε ορισμένες περιπτώσεις στη χώρα τους μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Καθώς συνεχίζουν να υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της δυτικής και κεντροανατολικής Ευρώπης, είναι εξίσου σημαντικό να υπάρξει μια πραγματική ενσωμάτωση αυτών των ιδρυμάτων, ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξή τους και βοηθηθεί ο εκσυγχρονισμός τους. Κατ’ επέκταση, ένα επαγγελματικό και χρηματοοικονομικό σχέδιο δράσης εκ μέρους της Επιτροπής για την ενίσχυση και την προώθηση της εν λόγω ανάπτυξης θα ήταν ευπρόσδεκτο.

Οφείλουμε επίσης να αναγνωρίσουμε το γεγονός ότι για την ανάπτυξη και την ισχυροποίηση του ΕΧΤΕ ευθύνονται και τα κράτη μέλη και η ΕΕ. Απαιτείται μια κοινή προσπάθεια για τη δημιουργία ενός συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς, με ίσες ευκαιρίες, επικαιροποιημένες και καινοτόμες γνώσεις και δεξιότητες, κινητικότητα χωρίς εμπόδια και μια ισορροπημένη και αποδοτική συνεργασία ανάμεσα σε όλους τους εμπλεκομένους.

Στις παρούσες δύσκολες συνθήκες ο βασικός μας στόχος στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού των ευρωπαϊκών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να είναι να αποτρέψουμε τη στασιμότητά τους σε σχέση με άλλα συστήματα στον υπόλοιπο κόσμο. Πρέπει να μας προβληματίσει το γεγονός ότι μόνο 200 από τα 4.000 ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συγκαταλέγονται στα 500 καλύτερα του κόσμου, ενώ ανάμεσα σε αυτά λίγα βρίσκονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη: η ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση οφείλει να βελτιωθεί. Σε γενικές γραμμές, απαιτούνται βελτιώσεις σε όλο το φάσμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, προκειμένου να διατηρήσουμε ή ενδεχομένως και να αυξήσουμε την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης σε διεθνές επίπεδο.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (28.2.2012)

προς την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας

σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

(2011/2294(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Andrea Češková

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων καλεί την Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι ενώ άνω του 60% των αποφοίτων πανεπιστημίων είναι γυναίκες, το μεγαλύτερο ποσοστό των ανώτερων θέσεων στα πανεπιστήμια (π.χ. θέσεις ερευνητών σε μεταδιδακτορικό επίπεδο και καθηγητών) εξακολουθεί να καλύπτεται από άνδρες· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 13% των ιδρυμάτων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχουν επικεφαλής γυναίκες και ότι μόνο το 9% των πανεπιστημίων έχουν γυναίκα προϊστάμενο προσωπικού και ότι κατά συνέπεια οι γυναίκες έχουν σημαντικά μικρότερη επιρροή σε σχέση με τη λήψη αποφάσεων για την έρευνα·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το 35% του συνόλου των θέσεων εργασίας στην ΕΕ θα απαιτεί υψηλού επιπέδου τίτλους σπουδών έως το 2020, ενώ μόνο το 26% του εργατικού δυναμικού έχει επί του παρόντος τίτλο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 30,15% επί του συνόλου των σπουδαστών στους τομείς των μαθηματικών, της έρευνας και της τεχνολογίας (MST) είναι γυναίκες και ότι κατά κύριο λόγο γυναικοκρατούμενοι τομείς είναι η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η υγεία και η πρόνοια, οι ανθρωπιστικές σπουδές και οι τέχνες·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής η ανάπτυξη κρίσιμης μάζας γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει ανησυχητικά μικρός αριθμός γυναικών σε συμβούλια λήψης αποφάσεων για την έρευνα· λαμβάνοντας υπόψη ότι μόνο το 25% των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ) είναι γυναίκες, ότι από την ίδρυσή του το 2007 1700 έργα έχουν επιλεγεί για να λάβουν χρηματοδότηση από το ΕΣΕ, τα οποία αντιστοιχούν σε επιχορηγήσεις ύψους 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ περίπου, και ότι σχεδόν το 90% των εν λόγω επιχορηγήσεων δόθηκαν σε άνδρες υποψηφίους·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η στρατηγική «ΕΕ 2020» υπογραμμίζει την ανάγκη για έξυπνη ανάπτυξη στην ΕΕ και επισημαίνει τη σημασία της Ε&Α και της πολιτικής των καινοτομιών, ωστόσο το ποσοστό των γυναικών που αποκτούν πτυχίο στον τομέα των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανολογίας και των μαθηματικών εξακολουθεί να είναι χαμηλό, με μόνο το 20% των πτυχιούχων μηχανικής να είναι γυναίκες·

1.  καλεί τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τις νεαρές γυναίκες να σπουδάζουν σε τομείς όπου οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται, και ιδίως στις θετικές επιστήμες, την τεχνολογία, την τεχνολογία των πληροφοριών, τη μηχανολογία και τα μαθηματικά, που αποτελούν τη βάση για επαγγελματικές ικανότητες ανωτέρου επιπέδου στον τομέα της μείωσης των εκπομπών άνθρακα· τονίζει ότι πρέπει να υπερνικηθούν τα στερεότυπα που επηρεάζουν τα εν λόγω επαγγέλματα μέσω π.χ. της ενημέρωσης των νεαρών γυναικών σχετικά με τις δυνατότητες να καταλάβουν ερευνητικές θέσεις και τις διαθέσιμες ευκαιρίες στον ερευνητικό κλάδο, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμοσμένης έρευνας, καθώς με τον τρόπο αυτό ενδέχεται να απελευθερωθούν αναξιοποίητα ταλέντα·

2.  καλεί τις σχολές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα πανεπιστήμια να προσφέρουν ειδικά μαθήματα προσανατολισμού στον τομέα της επιστήμης, της τεχνολογίας, της μηχανολογίας και των μαθηματικών, για να ενημερώσουν και να ενθαρρύνουν τις γυναίκες να παρακολουθήσουν προγράμματα σπουδών και να ακολουθήσουν καριέρες στους τομείς εκείνους όπου οι άνδρες υπερεκπροσωπούνται·

3.  υπογραμμίζει ότι η ανισότητα των δύο φύλων εξακολουθεί να υφίσταται στα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα παρά τις αντίθετες πολιτικές που εφαρμόστηκαν από όλες σχεδόν τις χώρες και ότι οι συνθήκες αυτές επηρεάζουν τόσο τις σχολικές επιδόσεις όσο και την επιλογή της κατεύθυνσης σπουδών και του επαγγέλματος, έχοντας αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και στο κράτος πρόνοιας·

4.  καλεί τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να υποστηρίξουν και να ενθαρρύνουν μελέτες σχετικά με τη διάσταση του φύλου σε προπτυχιακό και σε μεταπτυχιακό επίπεδο·

5.  καλεί τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να εισαγάγουν ειδικά προγράμματα και χρηματοδοτήσεις, συστήματα καθοδήγησης και κοινοτικά έργα για την αύξηση της κατάρτισης και της συμμετοχής των νεαρών γυναικών στην Έρευνα και την Ανάπτυξη, στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών και στην πράσινη οικονομία, και τονίζει ότι πρέπει να αξιοποιηθούν τα πρότυπα συμπεριφοράς και τα πρωτοπόρα άτομα, για να ενημερώνουν και να παρέχουν συμβουλές στις φοιτήτριες σχετικά με την επιλογή επαγγέλματος·

6.  επισημαίνει ότι ο επιμερισμός των οικιακών και οικογενειακών ευθυνών μεταξύ γυναικών και ανδρών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την προαγωγή και την επίτευξη της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών· καλεί τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αναγνωρίζουν ότι οι σπουδάστριες ενδέχεται να έχουν επιπλέον ευθύνες πέρα από τις σπουδές, όπως τη φροντίδα μικρών παιδιών ή ηλικιωμένων συγγενών· τονίζει ότι είναι ανάγκη να προσφέρουν στους γονείς –και ιδίως τις γυναίκες– μια ικανοποιητική ποσότητα υπηρεσιών παιδικής μέριμνας υψηλής ποιότητας, χαμηλής τιμής και προσιτού χαρακτήρα, ακόμη και κοινοτικά κέντρα, ώστε να διευκολύνουν την ισότιμη συμμετοχή τους στις σπουδές και στην έρευνα· ενθαρρύνει κατά συνέπεια την εισαγωγή μεγαλύτερης ποικιλίας μεθόδων σπουδών, π.χ. σπουδές μερικού χρόνου και εξ αποστάσεως, και υπενθυμίζει επ’ αυτού στα κράτη μέλη και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ να αυξήσουν τη χρηματοδοτική στήριξη της διά βίου μάθησης, ώστε να μπορούν οι γυναίκες να συνεχίζουν τις σπουδές τους, να επανεντάσσονται στο εργατικό δυναμικό και να εξισορροπούν τις επαγγελματικές και τις προσωπικές ευθύνες τους·

7.  θεωρεί ότι για την επίτευξη ουσιαστικής ισότητας μεταξύ των φύλων στον τομέα της εκπαίδευσης είναι ζωτικής σημασίας να αρθούν τα στερεότυπα που ισχύουν ακόμα, με την προώθηση ισχυρών πολιτικών υπέρ της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών·

8.  καλεί τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν το ορθό παράδειγμα των λεγόμενων πανεπιστημίων τρίτης ηλικίας ή τρίτης γενιάς και να ενθαρρύνουν την εγγραφή των γυναικών σε αυτά·

9.  κρίνει απαραίτητη την αντιμετώπιση της έλλειψης γυναικών σε ανώτερες ερευνητικές θέσεις και θέσεις διδασκαλίας, δεδομένου ότι η συμμετοχή των γυναικών στην επιστήμη και την τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της καινοτομίας, της ποιότητας και της ανταγωνιστικότητας της επιστημονικής και βιομηχανικής έρευνας και πρέπει να προωθηθεί· επισημαίνει ότι οι γυναίκες έχουν περισσότερες πιθανότητες, σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους, να διακόψουν προσωρινά την επαγγελματική τους σταδιοδρομία για να δημιουργήσουν οικογένεια· καλεί, κατά συνέπεια, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα να τους παρέχουν τα κατάλληλα μέτρα για την εξισορρόπηση των ακαδημαϊκών σπουδών με την οικογενειακή ζωή (φροντίδα των παιδιών, ευέλικτες άδειες κ.λπ.)·

10. κρίνει απαραίτητη την επανεξέταση των κριτηρίων προαγωγής σε ανώτερες ερευνητικές θέσεις (π.χ. καθηγητικές θέσεις), προκειμένου να ενισχυθεί η διάσταση του φύλου και να αντιμετωπισθεί η έλλειψη γυναικών σε τέτοιες θέσεις·

11. υπενθυμίζει ότι σε όλα τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι λίγες οι πρωτοβουλίες ενημέρωσης σχετικά με την ισότητα των φύλων και την προώθησή της στον εκπαιδευτικό χώρο· προτείνει τη δυνατότητα παροχής ειδικής κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς στο ζήτημα της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών·

12. κρίνει απαραίτητη την επανεξέταση από τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των εσωτερικών μηχανισμών τους έτσι ώστε να μπορούν να προσλαμβάνουν και να προωθούν τα άτομα με τα περισσότερα προσόντα, συμπεριλαμβανομένου ενός σημαντικού ποσοστού γυναικών·

13. ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να αυξήσουν τον αριθμό καθηγητριών και ερευνητριών στις θετικές επιστήμες, και να οργανώσουν ενημερωτικές εκστρατείες στα μέσα ενημέρωσης για την αντιμετώπιση του ζητήματος του χαμηλού ποσοστού εκπροσώπησης των γυναικών στους τομείς των μαθηματικών, των θετικών επιστημών και της τεχνολογίας (MST)·

14. υπογραμμίζει ότι πολλές σπουδάστριες των επαγγελματικών σχολών και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης εξακολουθούν να επιλέγουν σταδιοδρομίες που αντικατοπτρίζουν τους παραδοσιακούς ρόλους των δύο φύλων· επισημαίνει ωστόσο την ανάγκη για καλύτερο επαγγελματικό προσανατολισμό, προκειμένου να καταπολεμηθούν τα στερεότυπα που εξακολουθούν να υφίστανται·

15. ενθαρρύνει τα πανεπιστήμια, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα ερευνητικά ιδρύματα να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν στρατηγικές για την ισότητα στους οργανισμούς τους και να πραγματοποιήσουν αξιολόγηση του αντικτύπου ανάλογα με το φύλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων· υπενθυμίζει ότι τα εν λόγω ιδρύματα πρέπει επίσης να εξασφαλίζουν ίση μεταχείριση και ίσες ευκαιρίες μεταξύ γυναικών και ανδρών στον χώρο εργασίας και στην εκπαίδευση, τονίζει ότι με αυτόν τον στόχο πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε να αποφευχθεί κάθε είδους διάκριση και να δύνανται οι γυναίκες να καταλαμβάνουν καλύτερες θέσεις στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα· ενθαρρύνει τις γυναίκες να συμμετέχουν σε συμπράξεις και συνεργασίες των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με τον ιδιωτικό τομέα π.χ. στις νεοσύστατες ή στις καινοτόμους εταιρείες·

16. επισημαίνει ότι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ανισότητας των δύο φύλων που εξακολουθεί να υφίσταται στην εκπαίδευση είναι ανάγκη να προαχθεί η πολιτική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, η οποία θα ενθαρρύνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και θα εξασφαλίζει ειδικά προγράμματα χρηματοδότησης·

17. καλεί τα πανεπιστήμια και τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να ενισχύσουν την αντιπροσώπευση των γυναικών σε συμβούλια λήψης αποφάσεων που σχετίζονται με την έρευνα, με σκοπό την ενθάρρυνση περισσότερων γυναικών να σταδιοδρομήσουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση·

18. προτρέπει όλες τις χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια να εφαρμόσουν τα εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων και να αναπτύξουν και να στηρίξουν οικονομικά την αμοιβαία αναγνώριση·

19. υπενθυμίζει τη δήλωση της Επιτροπής της 1ης Μαρτίου 2011 ότι προτίθεται να υποβάλει πρόταση ευρωπαϊκής νομοθεσίας το 2012, η οποία θα περιλαμβάνει δεσμευτικούς στόχους για την αύξηση της εκπροσώπησης κάθε φύλου τουλάχιστον σε ποσοστό 40%, εάν οι εταιρείες δεν αυξήσουν οικειοθελώς το ποσοστό των γυναικών στα όργανα λήψης αποφάσεών τους κατά 5% ετησίως, φθάνοντας σε εκπροσώπηση των γυναικών σε ποσοστό 30% έως το 2015 και σε ποσοστό 40% έως το 2020·

20. αναγνωρίζει ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια όσον αφορά την επίτευξη του ανώτατου επιπέδου μεταπτυχιακής εκπαίδευσης και έρευνας· καλεί, κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη και τα πανεπιστήμια να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν εθνικές στρατηγικές για τη διασφάλιση της συμμετοχής των γυναικών σε αυτές·

21. ζητεί επιπλέον κυβερνητική στήριξη ώστε να θεσπιστούν μέτρα τα οποία θα διευρύνουν την πρόσβαση σε φοιτητές από ομάδες με χαμηλή εκπροσώπηση και χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, καθώς και σε μετανάστες και μειονότητες·

22. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταρτίσουν προγράμματα καθοδήγησης και υποστήριξης νεαρών γυναικών επιστημόνων όσον αφορά τη συμμετοχή τους σε ερευνητικά προγράμματα και αιτήσεις επιδότησης, προκειμένου να τις βοηθήσουν να παραμείνουν στον ακαδημαϊκό χώρο και την έρευνα·

23. επαναλαμβάνει ότι το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων εξακολουθεί να αποτελεί μείζον θέμα, ότι είναι γεγονός πως οι γυναίκες έχουν λιγότερους πόρους κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας και ότι κατά τη συνταξιοδότηση αντιμετωπίζουν περισσότερες δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ότι στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης οι γυναίκες που κατέχουν θέση ερευνητή ή καθηγητή αμείβονται λιγότερο σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους στην ίδια βαθμίδα· ότι συνεπώς οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από τους άνδρες από κάθε μορφή φτώχειας, συμπεριλαμβανομένης της φτώχειας στην εργασία· το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των δύο φύλων συνιστά ένα κόστος στο οποίο δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν ούτε τα κράτη μέλη ούτε η Ευρώπη·

24. ασκεί κριτική για το γεγονός ότι το πρόγραμμα της Επιτροπής για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης παραμελεί τη συνεκτίμηση της διάστασης του φύλου και δεν περιλαμβάνει ουσιαστικά την ολοκληρωμένη προσέγγιση της ισότητας ανδρών και γυναικών·

25. καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ως κριτήριο για την επιλεξιμότητα ερευνητικών σχεδίων που χρηματοδοτούνται από το κράτος την προϋπόθεση μιας ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων στις ερευνητικές ομάδες·

26. υπενθυμίζει ότι ως συνέπεια του ότι οι τίτλοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που κατέχουν δεν συνιστούν επαρκώς αξιοποιήσιμα για την αγορά προσόντα, οι γυναίκες συχνά διαθέτουν περισσότερα τυπικά προσόντα από τα απαραίτητα και πληρώνονται λιγότερο για τις θέσεις εργασίας τους και συχνά βρίσκονται σε επισφαλείς θέσεις εργασίας ή μένουν άνεργες, γεγονός που στην αρχή της σταδιοδρομίας τους τις τοποθετεί σε πιο μειονεκτική θέση στις αγορές εργασίας, συντηρώντας τη διαιώνιση της ανισότητας στις αμοιβές·

27. τονίζει ότι η βελτίωση της συμμετοχής των νεαρών γυναικών στην αγορά εργασίας έχει ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη καθώς και στη διασφάλιση της οικονομικής ανεξαρτησίας των γυναικών σε νεαρή αλλά και σε προχωρημένη ηλικία·

28. ενθαρρύνει τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να συμπεριλάβουν τη διάσταση του φύλου στα προγράμματα σπουδών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς μια τέτοια διάσταση εξακολουθεί να είναι σε μεγάλο βαθμό ελλιπής.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

27.2.2012

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

29

1

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Regina Bastos, Edit Bauer, Andrea Češková, Edite Estrela, Iratxe García Pérez, Sophia in ‘t Veld, Teresa Jiménez-Becerril Barrio, Nicole Kiil-Nielsen, Silvana Koch-Mehrin, Constance Le Grip, Astrid Lulling, Elisabeth Morin-Chartier, Siiri Oviir, Raül Romeva i Rueda, Joanna Senyszyn, Joanna Katarzyna Skrzydlewska, Britta Thomsen, Angelika Werthmann, Marina Yannakoudakis, Anna Záborská, Inês Cristina Zuber

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Vilija Blinkevičiūtė, Kent Johansson, Christa Klaß, Kartika Tamara Liotard, Ana Miranda, Katarína Neveďalová, Sirpa Pietikäinen, Αντιγόνη Παπαδοπούλου, Мария Неделчева


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

29.2.2012

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

25

2

2

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Malika Benarab-Attou, Lothar Bisky, Piotr Borys, Jean-Marie Cavada, Silvia Costa, Lorenzo Fontana, Mary Honeyball, Petra Kammerevert, Emma McClarkin, Emilio Menéndez del Valle, Marek Henryk Migalski, Katarína Neveďalová, Gianni Pittella, Marie-Thérèse Sanchez-Schmid, Marietje Schaake, Marco Scurria, Hannu Takkula, László Tőkés, Helga Trüpel, Gianni Vattimo, Marie-Christine Vergiat, Milan Zver, Емил Стоянов

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Heinz K. Becker, Nadja Hirsch, Seán Kelly, Iosif Matula, Olga Sehnalová, Rui Tavares, Γεώργιος Παπανικολάου

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου