SPRAWOZDANIE w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE odnośnie do nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii

12.7.2012 - (COM(2012)0052 – C7‑0033/2012 – 2012/0025(COD)) - ***I

Komisja Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności
Sprawozdawczyni: Linda McAvan


Procedura : 2012/0025(COD)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A7-0165/2012

PROJEKT REZOLUCJI USTAWODAWCZEJ PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE odnośnie do nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii

(COM(2012)0052 – C7‑0033/2012 – 2012/0025(COD))

(Zwykła procedura ustawodawcza: pierwsze czytanie)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając wniosek Komisji przedstawiony Parlamentowi Europejskiemu i Radzie (COM(2012)0052),

–   uwzględniając art. 294 ust. 2, art. 114 oraz art. 168 ust. 4 lit. c) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zgodnie z którymi wniosek został przedstawiony Parlamentowi przez Komisję (C7–0034/2012),

–   uwzględniając art. 294 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–   uwzględniając art. 55 Regulaminu,

–   uwzględniając sprawozdanie Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności (A7–0165/2012),

1.  przyjmuje poniższe stanowisko w pierwszym czytaniu;

2.  zwraca się do Komisji o ponowne przekazanie mu sprawy, jeśli uzna ona za stosowne wprowadzić znaczące zmiany do swojego wniosku lub zastąpić go innym tekstem;

3.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania stanowiska Parlamentu Radzie i Komisji, a także parlamentom narodowym.

Poprawka  1

Wniosek dotyczący dyrektywy

Punkt 2 preambuły

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

(2) Ponadto dobrowolne działania posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu nie powinny prowadzić do sytuacji, w której nie wszystkie państwa członkowskie właściwie odniosą się do obaw związanych z ryzykiem lub korzyścią dotyczącymi produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu w Unii. Należy zatem zobowiązać posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu do informowania właściwych organów o przyczynach wycofania produktu leczniczego, przerwania wprowadzania do obrotu produktu leczniczego, wniosków o unieważnienie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu oraz o przyczynach nieodnowienia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

(2) Ponadto dobrowolne działania posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu nie powinny prowadzić do sytuacji, w której nie wszystkie państwa członkowskie właściwie odniosą się do obaw związanych z ryzykiem lub korzyścią dotyczącymi produktu leczniczego dopuszczonego do obrotu w Unii. Należy zatem zobowiązać posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu do informowania właściwych organów oraz Agencji o przyczynach wycofania produktu leczniczego, przerwania wprowadzania do obrotu produktu leczniczego, wniosków o unieważnienie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu oraz o przyczynach nieodnowienia pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

Poprawka  2

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 1 – punkt 2

Dyrektywa 2001/83/WE

Artykuł 31 – ustęp 1 – akapit trzeci a (nowy) i trzeci b (nowy)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

Zainteresowane państwo członkowskie lub Komisja wyraźnie identyfikują kwestię, która jest przekazywana do komitetu w celu rozpatrzenia i informują o tym odpowiednio składającego wniosek lub posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu.

 

Państwo członkowskie oraz składający wniosek lub posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przedkładają komitetowi wszelkie dostępne informacje związane z odnośną kwestią.

Uzasadnienie

Użyteczne jest przywrócenie tych dwóch wymogów, które czynią działanie procedury przekazywania, o której mowa w art. 31, bardziej sprawną. Ten tekst został skreślony we wniosku Komisji.

Poprawka  3

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 1 – punkt 3 a (nowy)

Dyrektywa 2001/83/WE

Artykuł 59 – ustęp 1 – litera a a) (nowa)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(3a) w art. 59 ust. 1 dodaje się literę w brzmieniu:

 

Tabelka z podstawowymi informacjami na temat leku (Drug-Fact-Box) – zwięzły opis najważniejszych/niezbędnych informacji dotyczących produktu leczniczego, potrzebny pacjentowi do zrozumienia przydatności tego produktu, jak również związanego z nim ryzyka, oraz wyjaśniający, jak bezpiecznie i właściwie stosować ten produkt. Informacje zawarte w tabelce z podstawowymi informacjami na temat leku przedstawione są w jasny i czytelny sposób i odróżniają się od reszty tekstu.

 

Komisja przedstawia wytyczne, a zawartość tabelki z podstawowymi informacjami na temat leku jest sprawdzana i zatwierdzana przez organy regulacyjne.”.

Poprawka  4

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 1 – punkt 5

Dyrektywa 2001/83/WE

Artykuł 123 – ustęp 2

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

2. Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jest zobowiązany do niezwłocznego powiadamiania państw członkowskich o każdym działaniu podjętym przez niego w celu zawieszenia obrotu produktem leczniczym lub wycofania produktu z rynku, złożenia wniosku o wycofanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu lub niezłożenia wniosku o odnowienie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, łącznie z powodami takiego działania. Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu oświadcza w szczególności, czy takie działanie związane jest z którymkolwiek ze względów określonych w art. 116 i 117. W takim przypadku państwa członkowskie zapewniają udostępnienie tej informacji Agencji.

2. Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu jest zobowiązany do niezwłocznego powiadamiania państw członkowskich oraz Agencji o każdym działaniu podjętym przez niego w celu zawieszenia obrotu produktem leczniczym lub wycofania produktu z rynku, złożenia wniosku o wycofanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu lub niezłożenia wniosku o odnowienie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, łącznie z powodami takiego działania. Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu oświadcza w szczególności, czy takie działanie związane jest z którymkolwiek ze względów określonych w art. 116 i 117.

Uzasadnienie

Agencję należy informować o wszystkich przypadkach wycofania/nieubiegania się o przedłużenie wniosków itd., a nie tylko o działaniach związanych z kwestiami bezpieczeństwa czy skuteczności, tj. o względach wymienionych w art. 116 i 117.

Poprawka  5

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 1 – punkt 5

Dyrektywa 2001/83/WE

Artykuł 123 – ustęp 2 a (nowy)

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

2a. Posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu również powiadamia zgodnie z ust. 2, jeżeli działanie jest podejmowane w kraju trzecim i jest ono spowodowane którymkolwiek ze względów określonych w art. 116 i art. 117 ust. 1.

Uzasadnienie

Dla organów regulacyjnych użyteczna może się okazać wiadomość, czy przedsiębiorstwo wycofuje/nie wznawia itp. pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w kraju trzecim.

Poprawka  6

Wniosek dotyczący dyrektywy

Artykuł 1 – punkt 5 a (nowy)

Dyrektywa 2001/83/WE

Artykuł 123 – ustęp 4

 

Tekst proponowany przez Komisję

Poprawka

 

(5a) artykuł 123 ust. 4 otrzymuje brzmienie:

 

„4. Agencja co roku upublicznia wykaz produktów leczniczych, którym odmówiono wydania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, których pozwolenie na dopuszczenie do obrotu zostało zawieszone lub unieważnione, których dostawy zostały zakazane lub które zostały wycofane z rynku, i podaje każdorazowo powody takiego postępowania.”.

Uzasadnienie

W interesie przejrzystości Agencja powinna publikować nie tylko wykaz produktów, które zostały wycofane itp., ale także powody takiego postępowania. Podają one już takie informacje.

UZASADNIENIE

Kontekst przeglądu

W grudniu 2010 r. Parlament Europejski i Rada osiągnęli porozumienie w sprawie zmiany zasad nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii na szczeblu UE, przyjmując dyrektywę 2010/84/UE oraz rozporządzenie 1235/2010. Nowe przepisy są przewidziane do stosowania od lipca 2012 r. Sprawozdawczyni jest przekonana, że szereg środków przyjętych w tych nowych przepisach doprowadzi do zwiększonego bezpieczeństwa leków na szczeblu UE poprzez umocnienie roli Europejskiej Agencji Leków (EMA) w gromadzeniu przypadków wykrycia sygnałów i działaniu w związku z nimi, a także w zacieśnianiu współpracy między państwami członkowskimi.

Jednakże ujawnienie dużego dochodzenia w sprawie bezpieczeństwa leków we Francji, sprawa leku Mediator w 2011 r. (patrz poniżej) sprowokowała głosy za pilnym przeglądem systemów nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii w UE. W odpowiedzi na nie Komisja Europejska przeprowadziła „test warunków skrajnych” w odniesieniu do przepisów z grudnia 2010 r., aby zidentyfikować wszelkie dodatkowe wnioski, jakie należało wyciągnąć w świetle sprawy leku Mediator. Wyniki testu pokazały, że o ile nowe przepisy rzeczywiście zaostrzyły nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii na szczeblu UE, o tyle istnieją pewne niedociągnięcia w systemie UE, które należy usunąć. W związku z tym Komisja proponuje pewne dalsze zmiany w dyrektywie 2010/84/UE i rozporządzeniu 1235/2010, aby zająć się tymi problemami.

Sprawozdawczyni ma nadzieję, że w interesie zdrowia publicznego Rada i Parlament osiągną porozumienie w sprawie tych zmian w pierwszym czytaniu, żeby można było uwzględnić wszelkie zmiany w przepisach przed ich planowanym wdrożeniem w lipcu 2012 r. Aby szybko osiągnąć porozumienie, sprawozdawczyni postanowiła skupić się na poprawkach wynikających z doświadczenia zdobytego w związku ze sprawą leku Mediator, a nie poruszać innych kwestii. Wyraża też wdzięczność kontrsprawozdawcy za współpracę w tej materii.

Sprawa leku Mediator we Francji

Mediator to lek wyprodukowany przez francuskie laboratorium Servier i sprzedawany na licencji w wielu krajach UE zgodnie z procedurami krajowymi (we Francji, w Portugalii, Luksemburgu, Grecji, we Włoszech i w Hiszpanii) do leczenia cukrzycy typu 2. Jego główną substancją czynną był benfluoreks i już w 1999 r. odnotowano w ramach sprawozdań oceny niepożądanych działań pierwsze sygnały obaw co do ewentualnych zakłóceń pracy zastawek serca. Zarówno w USA, jak i w UE pod koniec lat 90. wycofano z rynku podobne substancje wywołujące anoreksję, deksfenfluraminę i fenfluraminę.

Pomimo to Mediator był powszechnie przepisywany przez lekarzy w Europie, a zwłaszcza we Francji. Do roku 2009, kiedy to lek został ostatecznie wycofany z rynku, przepisano go około 5 mln osób, i znajdował się on wśród 50 najczęściej przepisywanych we Francji leków. Dowody wskazują, że był także częściej przepisywany jako lek hamujący łaknienie niż leczący cukrzycę. Szacunkowa liczba zgonów z powodu zażywania Mediatora waha się od pięciuset do dwóch tysięcy.

Przygotowany w styczniu 2011 r. przez Europejską Agencję Leków komunikat mówi, że nad obawami związanymi z Mediatorem i jego substancją czynną benfluoreksem organy regulacyjne dyskutowały na różnych posiedzeniach na szczeblu europejskim od wielu lat, począwszy od roku 1998. W roku 2000 w ocenie sporządzonej przez organy włoskie zalecono, aby posiadacz pozwolenia na dopuszczenie do obrotu przeprowadził analizę w celu zbadania tych problemów, ale według sprawozdania senatu francuskiego, chociaż protokół analizy uzgodniono w lutym 2001 r., sama analiza rozpoczęła się dopiero w roku 2006 i została zakończona dopiero w roku 2009. Pomimo wszystkich tych należycie udokumentowanych obaw nie podjęto decyzji o przekazaniu sprawy Mediatora do Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi w celu przeprowadzenia formalnej oceny naukowej na szczeblu UE, co oznacza, że organy regulacyjne nie podjęły żadnych dalszych działań. W roku 2003 laboratorium Servier nie ubiegało się o przedłużenie pozwolenia na benfluoreks w Hiszpanii i we Włoszech, ale zgodnie z obowiązującymi przepisami taka decyzja nie pociąga za sobą działań dochodzeniowych. Laboratorium utrzymywało, że wycofanie nastąpiło z przyczyn handlowych, a państwa członkowskie zostały o tym po prostu poinformowane za pośrednictwem regularnie publikowanego przez Europejską Agencję Leków wydawnictwa „Drug Monitor”. Dopiero w listopadzie 2009 r., kiedy we Francji na światło dzienne wyszły kolejne dowody, a sama Francja zawiesiła pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, Mediator został przekazany do Komitetu ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi, a pozwolenie na dopuszczenie go do obrotu w UE wycofano.

We Francji toczy się wiele dochodzeń karnych w sprawie Mediatora, w tym jedno pod nadzorem prokuratora, który wszczął wobec laboratorium Servier postępowanie pod zarzutem oszustwa i nieumyślnego spowodowania śmierci.

Proponowane przez Komisję zmiany w obowiązujących przepisach dotyczących nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii w następstwie sprawy Mediatora

Przeprowadzony przez Komisję test warunków skrajnych pokazuje, że pomimo wprowadzonych przez nowy system wielu ulepszeń konieczne są dalsze zmiany w celu wypełnienia ewentualnych luk prawnych.

· Automatyczna pilna procedura (art. 107i, dyrektywa) – w przepisach z 2010 r. zawarto już wykaz przypadków, które powinny powodować wszczęcie pilnej procedury (np. jeżeli dane państwo członkowskie wycofuje lek), lecz jest to w pewnym stopniu pozostawione do uznania państw członkowskich. Komisja proponuje obecnie uczynienie pilnej procedury automatyczną.

· Nowy przypadek powodujący wszczęcie pilnej procedury (art. 107i, dyrektywa) – jeżeli przedsiębiorstwa podejmują decyzję o nieubieganiu się o odnowienie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu (jak miało to miejsce w przypadku Mediatora) i jeżeli jest to związane z kwestiami bezpieczeństwa, powinno to powodować wszczęcie pilnej procedury.

· Uściślenie wymogów przejrzystości w przedsiębiorstwach (art. 123 ust. 2, dyrektywa) – jeżeli przedsiębiorstwo świadomie wycofuje lek lub nie ubiega się ponownie o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, musi wyraźnie oświadczyć, że jest to spowodowane względami bezpieczeństwa. (Laboratorium Servier, nie występując o pozwolenie dla Mediatora we Włoszech i w Hiszpanii utrzymywało, że było to z przyczyn handlowych).

· Rozszerzony wykaz leków podlegających dodatkowemu monitorowaniu (art. 23, rozporządzenie) – wykaz leków opatrzonych czarnym symbolem, podlegających dodatkowemu monitorowaniu, powinien systematycznie obejmować wszystkie leki podlegające jakiemuś rodzajowi badań po dopuszczeniu do obrotu czy też pewnym innym warunkom bądź wymogom. W przepisach z 2010 r. Komisja pierwotnie zaproponowała, aby każdy lek podlegający wyjątkowym warunkom był klasyfikowany w ten sposób. Pojęcie „dodatkowego monitorowania” jest ważnym narzędziem zachęcania pacjentów do szukania informacji i podniesienia wśród pracowników służby zdrowia świadomości na temat konieczności poszukiwania i zgłaszania niepożądanych działań. Może również być czynnikiem skłaniającym przedsiębiorstwa do przeprowadzania badań po dopuszczeniu do obrotu. Jednak w trakcie negocjacji ten automatyczny wymóg został usunięty, a wprowadzono aspekt uznaniowy, aby właściwe organy mogły uwzględniać te leki na podstawie indywidualnej oceny. Jak wspomniano powyżej, Mediator podlegał wymogowi przeprowadzenia badań bezpieczeństwa po wydaniu pozwolenia, który został spełniony dopiero w 2009 r., 8 lat po uzgodnieniu protokołu badań.

Dodatkowe poprawki sprawozdwaczyni

Sprawozdawczyni zgadza się z ogólnym zamysłem wniosków Komisji, które zaostrzają nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii na szczeblu UE. Proponowanych pięć dodatkowych poprawek, wyjaśnionych w szczegółach pod każdym artykułem, służy doprecyzowaniu sformułowań, zapewnieniu utrzymania ilości pracy Komitetu ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii na rozsądnym poziomie oraz zagwarantowaniu, że pacjenci i pracownicy służby zdrowia będą w pełni zaangażowani w nadzór nad bezpieczeństwem farmakoterapii.

Ślad legislacyjny: wnioski w sprawie rozporządzenia i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczących nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii produktów leczniczych stosowanych u ludzi.

Jako sprawozdawczyni odpowiedzialna za sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii Linda McAvan spotkała się z przedstawicielami następujących organizacji i organów, przyjęła ich lub wysłuchała:

Przemysł

 

European Generic Medicines Association (EGA)

European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA)

EuropaBio

Reckitt Benckiser

Brytyjska Izba Handlowa

Novartis

Sanofi-Aventis

Sandoz International

Servier

Astro Zeneka

Sidley Austin

Teva

 

Grupy pacjentów, grupy zawodowe lub konsumenckie

 

Europejskie Forum Pacjentów

Europejska Organizacja Konsumentów (BEUC)

Grupa Farmaceutyczna Unii Europejskiej (PGEU)

Prescrire i International Society of Drug Bulletins (ISDB)

Forum Medicines in Europe

Europejski Sojusz na rzecz Zdrowia Publicznego (EPHA)

 

Organy regulacyjne UE i krajowe

 

Europejska Agencja Leków

Stały przedstawiciel Wielkiej Brytanii przy UE oraz brytyjska Medicines and Healthcare Regulatory Agency (MHRA)

Stały przedstawiciel Belgii przy UE oraz Federalna Agencja Leków i Produktów Leczniczych

Ślad legislacyjny: wnioski z 2012 r. w sprawie rozporządzenia i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczących nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii produktów leczniczych stosowanych u ludzi.

Jako sprawozdawczyni odpowiedzialna za sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii Linda McAvan spotkała się z przedstawicielami następujących organizacji i organów, przyjęła ich lub wysłuchała:

Organy regulacyjne UE i krajowe

 

Europejska Agencja Leków

Komisja Europejska

Stały przedstawiciel Danii przy UE oraz Duńska Agencja Leków i Produktów Leczniczych

PROCEDURA

Tytuł

Zmiana dyrektywy 2001/83/WE odnośnie do nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii

Odsyłacze

COM(2012)0052 – C7-0033/2012 – 2012/0025(COD)

Data przedstawienia w PE

10.2.2012

 

 

 

Komisja przedmiotowo właściwa

Data ogłoszenia na posiedzeniu

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

16.2.2012

 

 

 

Komisja(e) wyznaczona(e) do wydania opinii

Data ogłoszenia na posiedzeniu

IMCO

16.2.2012

Sprawozdawca(y)

16.2.2012

 

 

Opinia niewydana

Data decyzji

IMCO

27.2.2012

Sprawozdawca(y)

29.2.2012

 

 

Sprawozdawca(czyni) komisji opiniodawczej

Data powołania

Linda McAvan

20.12.2011

 

 

 

Rozpatrzenie w komisji

22.3.2012

26.4.2012

 

 

Data przyjęcia

8.5.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

50

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Kriton Arsenis, Sophie Auconie, Pilar Ayuso, Paolo Bartolozzi, Lajos Bokros, Martin Callanan, Nessa Childers, Chris Davies, Esther de Lange, Anne Delvaux, Bas Eickhout, Edite Estrela, Karl-Heinz Florenz, Elisabetta Gardini, Matthias Groote, Françoise Grossetête, Satu Hassi, Jolanta Emilia Hibner, Karin Kadenbach, Christa Klaß, Holger Krahmer, Jo Leinen, Peter Liese, Kartika Tamara Liotard, Linda McAvan, Radvilė Morkūnaitė-Mikulėnienė, Vladko Todorov Panayotov, Antonyia Parvanova, Andres Perello Rodriguez, Mario Pirillo, Pavel Poc, Anna Rosbach, Oreste Rossi, Dagmar Roth-Behrendt, Richard Seeber, Anja Weisgerber, Åsa Westlund, Glenis Willmott, Marina Yannakoudakis

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Margrete Auken, Nikos Chrysogelos, João Ferreira, Romana Jordan, Filip Kaczmarek, Toine Manders, Alojz Peterle, Christel Schaldemose, Marita Ulvskog, Vladimir Urutchev, Andrea Zanoni

Data złożenia

12.7.2012