ΕΚΘΕΣΗ σχετικά με την έκθεση για την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της οδηγίας 2001/84/EΚ για το δικαίωμα παρακολούθησης
15.10.2012 - (2012/2038 (INI))
Επιτροπή Νομικών Θεμάτων
Εισηγήτρια: Marielle Gallo
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
σχετικά με την έκθεση για την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της οδηγίας 2001/84/EΚ για το δικαίωμα παρακολούθησης
(2012/2038 (INI))
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη την οδηγία 2011/84/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2001 σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου (εφεξής "η οδηγία")[1]
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή: έκθεση για την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της οδηγίας για το δικαίωμα παρακολούθησης (COM(2011)0878),
– έχοντας υπόψη το άρθρο 48 του Κανονισμού,
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A6-0326/2012),
A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα παρακολούθησης αποτελεί δικαίωμα δημιουργού που κατοχυρώνεται στο άρθρο 14β της Σύμβασης της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων·
B. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία ευνόησε την εναρμόνιση των βασικών προϋποθέσεων για την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης προκειμένου να αρθούν τα δυνητικά εμπόδια στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έγκριση της οδηγίας ήταν σημαντική για τους καλλιτέχνες, όχι μόνο όσον αφορά τις πρωτοβουλίες τους με στόχο την αναγνώριση και ίση μεταχείριση ως δημιουργικών ατόμων, αλλά και όσον αφορά τον ρόλο που διαδραματίζουν ως συντελεστές πολιτισμικών αξιών· λαμβάνοντας υπόψη, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις της στις ευρωπαϊκές αγορές έργων τέχνης, και ιδιαίτερα σε πολλές μικρές και ειδικευμένες εταιρείες δημοπρασίας και εμπόρους της ΕΕ·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη μόλις την 1η Ιανουαρίου 2012·
E. λαμβάνοντας υπόψη ότι το μερίδιο της αγοράς που διαθέτει η ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο για τα έργα των εν ζωή καλλιτεχνών μειώθηκε σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η καλλιτεχνική δημιουργία συμβάλλει στη συνεχή ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής και κληρονομιάς της ΕΕ·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγορά έργων τέχνης και αντικών συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων που στηρίζει, ιδιαίτερα στις δημιουργικές βιομηχανίες·
H. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία επιβαρύνει διοικητικά τους εμπόρους και θέτει τους εμπόρους της ΕΕ σε εμπορικά μειονεκτική θέση σε σχέση με αυτούς των τρίτων χωρών·
Τάσεις της ευρωπαϊκής αγοράς και της παγκόσμιας αγοράς έργων τέχνης
1. επισημαίνει ότι το 2011 ήταν έτος ρεκόρ για την αγορά έργων τέχνης και ότι το ετήσιο προϊόν των πωλήσεων ανήλθε σε 11,57 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, ήτοι σημείωσε αύξηση πλέον των 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ σε σχέση με το 2010[2]· τονίζει ότι η αγορά έργων τέχνης και αντικών συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων που στηρίζει, ιδιαίτερα στις δημιουργικές βιομηχανίες·
2. παρατηρεί ότι το 2011 η ευρωπαϊκή αγορά έργων τέχνης σημείωσε έντονη πρόοδο· το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε μερίδιο της παγκόσμιας αγοράς ύψους 19,4% με αύξηση κατά 24% του όγκου των πωλήσεων· η Γαλλία κατείχε το 4,5% της αγοράς με αύξηση κατά 9% του όγκου συναλλαγών· και η Γερμανία, με ένα μερίδιο της αγοράς ύψους 1,8%, σημείωσε αύξηση πωλήσεων κατά 23%[3]·
3. επισημαίνει ότι η Κίνα απέσπασε ένα μερίδιο 41,4% της παγκόσμιας αγοράς το 2011, προσπερνώντας τις ΗΠΑ των οποίων ο κύκλος εργασιών μειώθηκε κατά 3% και το μερίδιο της αγοράς κατά 6%, υποχωρώντας από το 29,5% το 2010 στο 23,5% το 2011[4]·
4. υπογραμμίζει την εντυπωσιακή άνοδο που σημειώθηκε στην Κίνα· παρατηρεί, ωστόσο, ότι η κινεζική αγορά έργων τέχνης περιορίζεται επί του παρόντος μόνο στους καλλιτέχνες που προέρχονται από τη χώρα αυτή·
5. διαπιστώνει ότι η γενική τάση μετατόπισης του κέντρου βάρους της αγοράς έργων τέχνης προς τις αναδυόμενες χώρες συνδέεται με την παγκοσμιοποίηση, την άνοδο της Ασίας και την εμφάνιση νέων συλλεκτών στις χώρες αυτές·
6. επισημαίνει με ικανοποίηση ότι τρίτες χώρες εξετάζουν το ενδεχόμενο θέσπισης του δικαιώματος παρακολούθησης στο εθνικό δίκαιο· διαπιστώνει ειδικότερα ότι στις 12 Δεκεμβρίου 2011 κατατέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες πρόταση νόμου, με σκοπό την επιβολή δικαιώματος παρακολούθησης ύψους 7% επί της μεταπώλησης έργων σύγχρονης τέχνης· παρατηρεί ότι στην Κίνα το νομοσχέδιο για το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας προβλέπει και την καθιέρωση δικαιώματος παρακολούθησης (άρθρο 11 παρ. 13)·
Η εφαρμογή της οδηγίας
7. σημειώνει ότι τα ποσά των δικαιωμάτων αναπαραγωγής και παρουσίασης είναι σχετικώς ασήμαντα στην περίπτωση των γραφικών και πλαστικών τεχνών, των οποίων τα έσοδα προέρχονται από την πώληση και τη μεταπώληση των έργων·
8. τονίζει ότι το δικαίωμα παρακολούθησης εξασφαλίζει τη συνέχεια στην αμοιβή των καλλιτεχνών που, πολύ συχνά, παραχωρούν τα έργα τους σε χαμηλές τιμές στην αρχή της σταδιοδρομίας τους·
9. σημειώνει ότι η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή και τις συνέπειες της οδηγίας, καθώς και οι στατιστικές που αφορούν τον κλάδο, δεν καταδεικνύουν ότι το δικαίωμα παρακολούθησης έχει αρνητική επίπτωση στην αγορά έργων τέχνης στην Ευρώπη·
10. καλεί την Επιτροπή να διεξαγάγει εκτίμηση του αντικτύπου της λειτουργίας της αγοράς έργων τέχνης γενικά, πράγμα που συμπεριλαμβάνει τις διοικητικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικρότεροι και οι ειδικευμένοι οίκοι δημοπρασίας και έμποροι·
11. σημειώνει ότι διάφορες διατάξεις της οδηγίας διασφαλίζουν την ισορροπημένη εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων μερών και προβλέποντας ειδικότερα φθίνουσες τιμές των εφαρμοζόμενων συντελεστών, ανώτατο όριο του δικαιώματος ύψους 12.500 ευρώ, εξαίρεση των μικρών πωλήσεων και απαλλαγή των μεταπωλήσεων για τον πρώτο αγοραστή· τονίζει, εντούτοις, ότι η οδηγία επιβάλλει διοικητικό φόρτο στους εμπόρους·
12. επισημαίνει ότι το δικαίωμα παρακολούθησης προς όφελος του εν ζωή δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου τέχνης μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την πρόληψη των δυσμενών διακρίσεων σε βάρος των καλλιτεχνών·
Συμπεράσματα
13. επισημαίνει ότι η αγορά έργων τέχνης εκτιμήθηκε σε 10 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2010 και περίπου σε 12 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2012 και ότι το δικαίωμα παρακολούθησης αντιπροσωπεύει μόλις 0,03% των ποσών αυτών· θεωρεί ότι πρόκειται για μια σημαντική αγορά, από την οποία οι καλλιτέχνες και οι κληρονόμοι τους θα πρέπει να λαμβάνουν μια δίκαιη ανταμοιβή·
14. διαπιστώνει ότι οι μελέτες και οι στατιστικές της αγοράς έργων τέχνης δεν καταδεικνύουν ότι το δικαίωμα παρακολούθησης έχει αρνητική επίπτωση όσον αφορά τη γεωγραφική θέση της αγοράς και το επίπεδο του κύκλου εργασιών·
15. σημειώνει ότι η οδηγία τέθηκε πλήρως σε εφαρμογή στο σύνολο των κρατών μελών μόλις την 1η Ιανουαρίου 2012, μολονότι το δικαίωμα παρακολούθησης αναγνωρίζεται σε πολλά κράτη μέλη εδώ και αρκετές δεκαετίες·
16. τονίζει τη σημασία της παροχής προορατικής στήριξης προς τοπικούς καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων των νεότερων εξ αυτών·
17. θεωρεί πρόωρο να πραγματοποιηθεί νέα αξιολόγηση της οδηγίας το 2014, όπως σχεδιάζει η Επιτροπή, και προτείνει να πραγματοποιηθεί η επαναξιολόγηση αυτή το 2015 (δηλαδή τέσσερα χρόνια μετά την αξιολόγηση που έγινε τον Δεκέμβριο του 2011)·
18. προτρέπει την Επιτροπή να επανεξετάσει, στην προσεχή της έκθεση αξιολόγησης, την καταλληλότητα των εφαρμοζομένων συντελεστών, τα όρια και την καταλληλότητα των κατηγοριών των ωφελουμένων από την οδηγία·
19. καλεί την Επιτροπή να συνεργαστεί στενά με τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να ενισχυθεί η θέση της ευρωπαϊκής αγοράς έργων τέχνης και να αντιμετωπιστούν προβλήματα όπως το «φαινόμενο της αλυσιδωτής αντίδρασης» και οι διοικητικές δυσχέρειες τις οποίες αντιμετωπίζουν οι μικρότεροι και οι ειδικευμένοι οίκοι δημοπρασιών και έμποροι·
20. χαιρετίζει τις πρωτοβουλίες που ανέλαβαν τρίτες χώρες προκειμένου να θεσπίσουν το δικαίωμα παρακολούθησης και ζητεί από την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της στα πολυμερή φόρα, με στόχο να ενισχυθεί η θέση της ευρωπαϊκής αγοράς τέχνης στον κόσμο·
o
ο ο
21. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.
- [1] ΕΕ C L 275 της 13.10.2001, σ. 32.
- [2] Artprice, Art Market Trends 2011, http://imgpublic.artprice.com/pdf/trends2011_en.pdf
- [3] Ομοίως.
- [4] Ομοίως.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Η οδηγία σχετικά με το δικαίωμα παρακολούθησης υπέρ του δημιουργού εκπονήθηκε επιδιώκοντας δύο σημαντικούς στόχους: αφενός να εξασφαλίσει στους δημιουργούς έργων γραφικών και πλαστικών τεχνών μερίδιο στην οικονομική επιτυχία των πρωτοτύπων έργων τους, και αφετέρου να εναρμονίσει την εφαρμογή του δικαιώματος σε όλη την ΕΕ.
Στην έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή και τις επιπτώσεις της εν λόγω οδηγίας, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι δεν είναι δυνατόν να συσχετισθεί απολύτως η απώλεια μεριδίου της ΕΕ στην παγκόσμια αγορά μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης με την εναρμόνιση των διατάξεων αναφορικά με την εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης στην ΕΕ από την 1η Ιανουαρίου 2006. Εξίσου δεν κατέστη δυνατόν να αποδειχθεί μέχρι στιγμής κάποια σαφής ένδειξη για συστηματική μετατόπιση των πωλήσεων εντός της Ένωσης, εκτός των κρατών μελών που θέσπισαν το 2006 το δικαίωμα παρακολούθησης για τους ζώντες καλλιτέχνες. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ασκούνται πιέσεις στις ευρωπαϊκές αγορές έργων τέχνης, σε όλες τις κατηγορίες τιμών, τόσο όσον αφορά τις αίθουσες πωλήσεων όσο και τους εμπόρους τέχνης.
Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ποιότητα της διαχείρισης του δικαιώματος παρακολούθησης διαφέρει από κράτος σε κράτος της Ένωσης. Συνεπώς, οι περιορισμοί μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για τους λιγότερο αναγνωρισμένους καλλιτέχνες, δεδομένου ότι θίγονται περισσότερο από τα έξοδα διαχείρισης του δικαιώματος παρακολούθησης.
Ο εισηγητής σας υπενθυμίζει ότι η αγορά έργων τέχνης υπολογίζεται σε 10 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2010 και περίπου 12 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2012 και θεωρεί συνεπώς ότι οι καλλιτέχνες και οι κληρονόμοι τους πρέπει να απολαμβάνουν δίκαιης ανταμοιβής.
Εξάλλου, τα δεδομένα που περιέχονται στην έκθεση της Επιτροπής καθώς και τα αριθμητικά στοιχεία της αγοράς καταδεικνύουν ότι το δικαίωμα παρακολούθησης δεν έχει αρνητικό αντίκτυπο ούτε στη γεωγραφική θέση της αγοράς έργων τέχνης ούτε στο επίπεδο του κύκλου εργασιών. Η Επιτροπή καλείται να συνεργαστεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη για να ενισχυθεί η θέση της ευρωπαϊκής αγοράς έργων τέχνης και να αντιμετωπιστούν ορισμένες δυσκολίες όπως για παράδειγμα, το "φαινόμενο της αλυσιδωτής αντίδρασης".
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (11.7.2012)
προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων
σχετικά με την έκθεση για την εφαρμογή και τα αποτελέσματα της οδηγίας 2001/84/EΚ για το δικαίωμα παρακολούθησης
(2012/2038(INI))
Συντάκτρια γνωμοδότησης: Emma McClarkin
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας καλεί την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:
Α. εκτιμώντας ότι η έγκριση της οδηγίας είναι σημαντική για τους καλλιτέχνες, όχι μόνο όσον αφορά τις πρωτοβουλίες τους με στόχο την αναγνώριση και ίση μεταχείριση ως δημιουργικών ατόμων, αλλά και όσον αφορά τον ρόλο που διαδραματίζουν ως συντελεστές πολιτισμικών αξιών· εκτιμώντας, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές αγορές έργων τέχνης, και ιδιαίτερα σε πολλές μικρές και ειδικευμένες εταιρείες δημοπρασίας και εμπόρους της ΕΕ·
Β. εκτιμώντας ότι το μερίδιο της αγοράς που διαθέτει η ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο για τα έργα των εν ζωή καλλιτεχνών μειώθηκε σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια·
Γ. εκτιμώντας ότι η καλλιτεχνική δημιουργία συμβάλλει στη συνεχή ανάπτυξη της πολιτιστικής ζωής και κληρονομιάς της ΕΕ·
Δ. εκτιμώντας ότι η αγορά έργων τέχνης και αντικών συμβάλλει σημαντικά στην παγκόσμια οικονομία, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων που στηρίζει, ιδιαίτερα στις δημιουργικές βιομηχανίες·
Ε. εκτιμώντας ότι το δικαίωμα παρακολούθησης αποτελεί το μόνο μέσο που δίνει τη δυνατότητα στους καλλιτέχνες να ωφελούνται λαμβάνοντας συγκεκριμένο ποσοστό επί των μεταγενέστερων πωλήσεων, που εφαρμόζεται εφόσον συμμετέχουν επαγγελματίες της αγοράς έργων τέχνης στη μεταβίβαση, επισημαίνει όμως ότι αυτό μπορεί να συνεπάγεται σημαντικά διοικητικά έξοδα στην περίπτωση που εφαρμοστεί πέραν της παρακολούθησης έργων από τους εν ζωή καλλιτέχνες·
ΣΤ. εκτιμώντας ότι η οδηγία επιβαρύνει διοικητικά τους εμπόρους και θέτει τους εμπόρους της ΕΕ σε εμπορικά μειονεκτική θέση εν συγκρίσει με αυτούς των τρίτων χωρών·
1. επισημαίνει ότι το δικαίωμα παρακολούθησης προς όφελος του εν ζωή δημιουργού ενός πρωτότυπου έργου τέχνης μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για την πρόληψη των δυσμενών διακρίσεων σε βάρος των καλλιτεχνών·
2. καλεί την Επιτροπή να διεξαγάγει εκτίμηση του αντικτύπου της λειτουργίας της αγοράς έργων τέχνης γενικά, πράγμα που συμπεριλαμβάνει τις διοικητικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μικροί και ειδικευμένοι οίκοι δημοπρασίας και έμποροι·
3. τονίζει τη σημασία της παροχής προορατικής στήριξης προς τοπικούς καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων των νεότερων εξ αυτών·
4. επισημαίνει ότι, για να διασφαλιστεί ότι η οδηγία δεν έχει αρνητικές συνέπειες στην αγορά της ΕΕ, οι τρίτες χώρες πρέπει να ενθαρρύνονται για τη θέσπιση και εφαρμογή του δικαιώματος παρακολούθησης·
5. τονίζει ότι η Επιτροπή δεν έχει καταβάλει επαρκείς προσπάθειες για τη θέσπιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε παγκόσμιο επίπεδο και ότι πρέπει να ενεργοποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό προκειμένου να ενθαρρύνει τις τρίτες χώρες να θεσπίσουν μέτρα για το δικαίωμα παρακολούθησης·
6. καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή των δικαιωμάτων παρακολούθησης υπέρ των καλλιτεχνών (ARR) σε όλα τα κράτη μέλη, να διεξαγάγει κριτική αξιολόγηση των εξόδων και του γραφειοκρατικού φόρτου που επιβαρύνουν τους εμπόρους της ΕΕ ως αποτέλεσμα της οδηγίας καθώς και να αντιμετωπίσει κάθε αδυναμία όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα που μπορεί να επιφέρει η θέσπιση της οδηγίας.
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
Ημερομηνία έγκρισης |
10.7.2012 |
|
|
|
|
|
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας |
+: –: 0: |
27 0 0 |
|||
|
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Zoltán Bagó, Malika Benarab-Attou, Lothar Bisky, Piotr Borys, Jean-Marie Cavada, Silvia Costa, Santiago Fisas Ayxela, Lorenzo Fontana, Mary Honeyball, Petra Kammerevert, Morten Løkkegaard, Emma McClarkin, Emilio Menéndez del Valle, Doris Pack, Χρυσούλα Παλιαδέλη, Marie-Thérèse Sanchez-Schmid, Marietje Schaake, Marco Scurria, Hannu Takkula, László Tőkés, Helga Trüpel, Marie-Christine Vergiat, Емил Стоянов |
||||
|
Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Ivo Belet, Nessa Childers, Seán Kelly, Iosif Matula, Mitro Repo |
||||
|
Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Evžen Tošenovský |
||||
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
|
Ημερομηνία έγκρισης |
11.10.2012 |
|
|
|
|
|
Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας |
+: –: 0: |
21 0 0 |
|||
|
Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Luigi Berlinguer, Sebastian Valentin Bodu, Giuseppe Gargani, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Gerald Häfner, Sajjad Karim, Klaus-Heiner Lehne, Antonio Masip Hidalgo, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Francesco Enrico Speroni, Rebecca Taylor, Alexandra Thein, Cecilia Wikström, Tadeusz Zwiefka |
||||
|
Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Piotr Borys, Eva Lichtenberger, József Szájer, Axel Voss |
||||
|
Αναπληρωτές (άρθρο 187, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία |
Sylvie Guillaume, Salvatore Tatarella |
||||