Procedura : 2011/2275(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A7-0330/2012

Teksty złożone :

A7-0330/2012

Debaty :

PV 20/11/2012 - 17
CRE 20/11/2012 - 17

Głosowanie :

PV 21/11/2012 - 5.11
Wyjaśnienia do głosowania
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P7_TA(2012)0442

SPRAWOZDANIE     
PDF 180kWORD 166k
17.10.2012
PE 488.054v02-00 A7-0330/2012

w sprawie 28. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE (2010 r.)

(2011/2275 (INI))

Komisja Prawna

Sprawozdawczyni: Eva Lichtenberger

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Spraw Konstytucyjnych
 OPINIA Komisji Petycji
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie 28. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE (2010 r.)

(2011/2275 (INI))

Parlament Europejski,

–    uwzględniając 28. sprawozdanie roczne z kontroli sprawowania prawa (2010) (COM(2011)0588),

–    uwzględniając sprawozdanie Komisji zatytułowane „Sprawozdanie z oceny projektu »EU Pilot«” (COM(2010)0070),

–    uwzględniając sprawozdanie Komisji zatytułowane „Drugie sprawozdanie z oceny projektu »EU Pilot«” (COM(2011)0930),

–    uwzględniając komunikat Komisji z dnia 5 września 2007 r. zatytułowany „Skuteczna Europa – stosowanie prawa wspólnotowego” (COM(2007)0502),

–    uwzględniając komunikat Komisji z dnia 20 marca 2002 r. w sprawie stosunków ze skarżącym w przedmiocie naruszeń prawa wspólnotowego (COM(2002)0141),

–    uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 kwietnia 2012 r. zatytułowany „Aktualizacja zasad postępowania w stosunkach ze skarżącymi w przedmiocie stosowania prawa unijnego” (COM(2012)0154),

–    uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 września 2011 r. w sprawie 27. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa Unii Europejskiej (za rok 2009)(1),

–    uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 listopada 2010 r. w sprawie 26. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa Unii Europejskiej (za rok 2008)(2),

–    uwzględniając dokumenty robocze służb Komisji (SEC(2011)0193, SEC(2011)0194 i SEC(2011)1626,

–    uwzględniając swoją rezolucję z dnia 14 września 2011 r. w sprawie działalności Komisji Petycji w 2010 r.(3),

–    uwzględniając art. 48 i art. 119 ust. 2 Regulaminu,

–    uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej, a także opinie Komisji Spraw Konstytucyjnych oraz Komisji Petycji (A7-0330/2012),

A.  mając na uwadze, że Traktat z Lizbony wprowadził szereg nowych podstaw prawnych, by ułatwić wdrożenie, zastosowanie i egzekwowanie prawa UE;

B.   mając na uwadze, że art. 298 TFUE stanowi, że instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii, wykonując swoje zadania, korzystają ze wsparcia otwartej, efektywnej i niezależnej administracji europejskiej,

C. mając na uwadze, że środowisko naturalne, rynek wewnętrzny oraz podatki to obszary polityki najbardziej podatne na występowanie uchybień zobowiązaniom, a ich współczynnik wynosi 52% wszystkich przypadków postępowań o uchybienie;

1.  przypomina, że art. 17 TUE określa fundamentalną rolę Komisji, która stoi na straży traktatów; odnotowuje w związku z tym, że przysługujące Komisji uprawnienia i obowiązek wszczynania postępowania przeciwko państwu członkowskiemu, które uchybiło jednemu z zobowiązań, jakie na nim ciążą na mocy traktatów(4), są fundamentem porządku prawnego UE i jako takie są zgodne z koncepcją Unii opartej na rządach prawa;

2.  podkreśla zasadnicze znaczenie rządów prawa jako warunku legitymizacji wszystkich form rządów demokratycznych, a także pełnego zagwarantowania obywatelom możliwości korzystania ze swoich praw nadanych im z mocy prawa;

3.  popiera stosowane przez Komisję podejście inteligentnych regulacji, koncentrujące się na włączeniu monitorowania stosowania prawa UE do szerszego cyklu polityki, co – zdaniem komisji – jest głównym środkiem zapobiegawczym;

4.  zauważa, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest dwuetapowe: pierwszym etapem jest etap administracyjny (dochodzenie), a drugim – postępowanie sądowe przed Trybunałem Sprawiedliwości; uważa, że obywatele jako skarżący odgrywają żywotną rolę na etapie administracyjnym jeśli chodzi o zapewnienie zgodności z prawem unijnym w terenie;

5.  z zadowoleniem przyjmuje stosowanie przez Komisję dużej liczby narzędzi w celu usprawnienia procesu transpozycji (list kontrolnych dotyczących transpozycji, podręczników oraz not interpretacyjnych) i zachęca Komisję do jeszcze uważniejszej kontroli transpozycji dyrektyw przed upływem terminu transpozycji, co dotyczy zwłaszcza państw członkowskich, które dopuszczały się uchybień, aby umożliwić szybką interwencję;

6.  zwraca uwagę na bezpośrednie stosowanie przepisów dyrektyw, jeżeli są one wystarczająco precyzyjne i bezwarunkowe („skutek bezpośredni”) zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości;

7.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspólnego i spójnego rozwiązania problemu „pozłacania”, tj. wprowadzania przepisów wykraczających poza minimalne wymogi prawa unijnego.

8.  odnotowuje, że Komisja niedawno opublikowała nowy komunikat w sprawie zasad postępowania w stosunkach ze skarżącymi w przedmiocie stosowania prawa unijnego (COM(2012)0154), dokonując w nim przeglądu warunków wymaganych do zarejestrowania skargi, tym samym wpływając na całe postępowanie w sprawie uchybienia jako takie; apeluje, aby w przypadku postępowania w sprawie o uchybienie zobowiązaniom Komisja nie stosowała instrumentów prawa „miękkiego” i samoregulacji, ale raczej zaproponowała rozporządzenie(5), dzięki któremu Parlament w roli współustawodawcy będzie mógł w pełni uczestniczyć w tym niezwykle ważnym wymiarze porządku prawnego UE;

9.  uznaje jednak za godną ubolewania bardzo dużą liczbę postępowań dotyczących braku zawiadomienia (470 postępowań w toku w 2010 r.);

10. ubolewa, że ww. komunikat w żaden sposób nie odniósł się do systemu „EU Pilot”, który z punktu widzenia Komisji jest już „dobrze zakorzenioną metodą pracy”(6), wykorzystywaną przez nią przy rozpatrywaniu skarg na pierwszym etapie postępowania w sprawie uchybienia, kiedykolwiek tylko należy się do niego odwołać(7); zauważa, że komunikat nie wspomina nawet z nazwy o „EU Pilot” ani nie zawiera żadnego odniesienia do praw lub ochrony przyznawanej w ramach tego systemu skarżącemu; stwierdza zatem, że wszelkie podejmowane przez Komisję decyzje, które poprzedzają lub wykluczają wszczęcie postępowania w sprawie uchybienia, w tym wypadki nie spełniają zasad przejrzystości i rozliczalności, a Komisja podejmuje je wyłącznie wedle swego uznania;

11. Wzywa Komisję do sprecyzowania statusu systemu „EU Pilot” oraz do jasnego określenia jego ram i reguł stosowania tak, aby były one zrozumiale dla obywateli;

12. zwraca uwagę na liczbę państw członkowskich uczestniczących w projekcie „EU Pilot” (18 do końca 2010 r.) oraz dużą liczbę spraw zamkniętych po otrzymaniu od państwa członkowskiego odpowiedzi uznanej za akceptowalną (81% przypadków); podkreśla znaczenie jakości oceny tych odpowiedzi, zarówno pod kątem odpowiednich i zweryfikowanych informacji, jak i pod kątem poszanowania ogólnych zasad prawa administracyjnego uznawanych przez Trybunał Sprawiedliwości;

13. ponownie wyraża zdanie, że powierzona Komisji na mocy traktatów swoboda decyzyjna odnośnie do postępowania w sprawie uchybienia musi przestrzegać praworządności, zasady jasności prawa, wymogów przejrzystości i otwartości oraz zasady proporcjonalności, i uważa, że pod żadnym pozorem nic nie może zagrozić podstawowemu celowi tego uprawnienia, którym jest gwarantowanie punktualnego i poprawnego stosowania prawa unijnego(8);

14. zwraca uwagę na zachęcającą informację, że w przypadku 88% postępowań o uchybienie zobowiązaniom zamkniętych w 2010 r. „sprawa nie została przekazana do Trybunału Sprawiedliwości, ponieważ państwa członkowskie skorygowały kwestię prawną podniesioną przez Komisję zanim pojawiła się konieczność wszczęcia następnego etapu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom”; uważa jednak, że konieczne jest dalsze dokładne monitorowanie działań państw członkowskich, ponieważ część petycji odnosi się do problemów utrzymujących się nawet po zamknięciu sprawy (zob. na przykład petycje 0808/2006, 1322/2007, 0492/2010, 1060/2010 i 0947/2011);

15. podkreśla, że ogólnie konieczne jest podjęcie dodatkowych wysiłków służących zwiększeniu przejrzystości i wzajemności w komunikacji między Parlamentem a Komisją; zauważa na przykład, że możliwe byłoby zapewnienie lepszego dostępu do informacji o skargach, dokumentów w sprawach o uchybienie zobowiązaniom i innych mechanizmów egzekwowania bez narażania celu dochodzeń, zaś nadrzędny interes społeczny może stanowić dobre uzasadnienie dostępu do tej informacji, zwłaszcza w przypadkach, w których stawką może być zdrowie ludzi i nieodwracalne szkody w środowisku naturalnym;

16. zauważa, że aby uczynić system „EU Pilot” operacyjnym, Komisja utworzyła „poufną bazę danych on-line” do komunikacji między swymi służbami a władzami państw członkowskich; po raz kolejny zwraca uwagę na brak przejrzystości w projekcie „EU Pilot” w odniesieniu do skarżących i przypomina postulat Parlamentu o zapewnienie dostępu do bazy danych zawierającej informacje na temat wszystkich skarżących, aby Parlament mógł pełnić funkcję nadzorowania Komisji w jej roli strażnika traktatów;

17. ubolewa nad brakiem jakichkolwiek działań następczych dla ww. rezolucji Parlamentu w sprawie 27. sprawozdania rocznego, a w szczególności dla apelu Parlamentu o zaproponowanie prawa procesowego w formie rozporządzenia na mocy art. 298 TFUE określającego różne aspekty postępowania w sprawie uchybienia i postępowania na etapie poprzedzającym wszczęcie tej procedury, w tym powiadomienia, obowiązujące terminy, prawo bycia wysłuchanym, obowiązek podania przyczyn, a także prawo dostępu każdej osoby do dokumentacji dotyczącej jej osoby, celem wzmocnienia praw obywateli i zagwarantowania przejrzystości;

18. ponownie wzywa zatem Komisję do przedstawienia propozycji „prawa procesowego” w formie rozporządzenia w oparciu o nową podstawę prawną, czyli art. 298 TFUE;

19. w związku z tym przyjmuje do wiadomości odpowiedź Komisji na postulat Parlamentu w sprawie prawa procesowego, w której Komisja wyraża wątpliwości dotyczące możliwości przyjęcia w przyszłości rozporządzenia w oparciu o art. 298 TFUE, z powodu powierzonej Komisji na mocy traktatów swobody decyzyjnej w zakresie „określenia sposobu, w jaki zarządza postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego i związanymi z nim działaniami w celu zapewnienia właściwego stosowania prawa UE”; jest przekonany, że takie prawo procesowe w żaden sposób nie ograniczyłoby swobody decyzyjnej Komisji, ale zagwarantowałoby jedynie, że podczas wykonywania przysługującego jej uprawnienia Komisja przestrzegałaby zasad „otwartej, efektywnej i niezależnej administracji europejskiej”, o której mowa w art. 298 TFUE i w art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;

20. podkreśla znaczenie przejrzystości postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, nade wszystko z myślą o możliwości kontroli stosowania prawa Unii przez Parlament; przypomina w tym kontekście, że w zmienionym porozumieniu ramowym w sprawie stosunków z Parlamentem Komisja zobowiązuje się do tego, co następuje: „Komisja udostępnia Parlamentowi zwięzłe informacje o wszystkich postępowaniach w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego od momentu wezwania do ich usunięcia, w tym, na wniosek (…) w sprawach objętych postępowaniem w sprawie uchybienia”, i oczekuje praktycznego stosowania tej klauzuli w dobrej wierze;

21. wskazuje, że petycja jest właściwym narzędziem do wykorzystania przez obywateli, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i przedsiębiorstwa w celu zgłaszania przypadków nieprzestrzegania prawa UE przez władze państw członkowskich na różnych szczeblach; w związku z tym wzywa Komisję do zapewnienia przejrzystości toczących się postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego poprzez informowanie obywateli w terminowy i właściwy sposób o działaniach podejmowanych w odpowiedzi na ich wniosek;

22. zwraca uwagę, że obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w dalszym ciągu wykorzystują mechanizm petycji przede wszystkim do informowania o nieprzestrzeganiu prawa UE przez różne szczeble władz państw członkowskich i do skarżenia się na to; w tym kontekście podkreśla kluczową rolę Komisji Petycji jako efektywnego łącznika między obywatelami, Parlamentem i Komisją;

23. z zadowoleniem przyjmuje wyodrębnioną sekcję w 28. sprawozdaniu rocznym dotyczącą petycji, czego domagał się Parlament, w której Komisja dokonuje przeglądu otrzymanych nowych petycji; z zadowoleniem przyjmuje stwierdzenie Komisji, iż „petycje złożone do Parlamentu Europejskiego spowodowały wszczęcie postępowań o uchybienie zobowiązaniom” w wielu dziedzinach; podkreśla, że nawet jeśli petycje nie dotyczą uchybień zobowiązaniom, zapewniają one Parlamentowi i Komisji istotną informację o wątpliwościach obywateli;

24. zwraca uwagę na znaczną liczbę petycji otrzymanych w kwestiach związanych z prawodawstwem w dziedzinie ochrony środowiska, a w szczególności postanowieniami dotyczącymi gospodarowania odpadami; przypomina o zagadnieniach, na które zwracał uwagę przewodniczący zorganizowanej przez Komisję w dniu 15 czerwca 2011 r. konferencji o wdrażaniu prawodawstwa unijnego w dziedzinie ochrony środowiska, a mianowicie częstego braku rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko, lekceważenia konsultacji społecznych i różnych innych niedociągnięć w funkcjonowaniu systemów gospodarowania odpadami;

25. przypomina, że pierwotnym celem Karty było skodyfikowanie praw podstawowych, z których korzystają obywatele UE, a szefowie państw i rządów przy wielu okazjach oświadczali, że Karta określa prawa obywateli UE; wzywa wszystkie państwa członkowskie do ponownego rozważenia konieczności obowiązywania art. 51 Karty i zachęca je do jednogłośnego oświadczenia, że nie będą na swoim terytorium ograniczać praw jednostki w oparciu o przepisy tego artykułu;

26. podkreśla, że przesyłając petycje do Parlamentu Europejskiego obywatele oczekują ochrony ze strony postanowień Karty, bez względu na to, w którym państwie członkowskim mieszkają i czy prawo UE zostało wdrożone, czy też nie; w tym kontekście nadal wyraża zaniepokojenie, że obywatele czują się wprowadzani w błąd faktycznym zakresem stosowania Karty; z tego względu za niezbędne uznaje właściwe wytłumaczenie zasady pomocniczości oraz wyjaśnienie zakresu stosowania Karty z punktu widzenia Parlamentu na podstawie art. 51 Karty;

27. podkreśla, że znaczna część petycji związanych z prawami podstawowymi dotyczy swobodnego przepływu osób oraz że – według sprawozdania na temat obywatelstwa UE z 2010 r. – ogólne prawa wynikające z obywatelstwa unijnego stanowią ważny warunek wstępny pełnego wykorzystania rynku wewnętrznego przez obywateli; zwraca uwagę, że wzmożone korzystanie z rynku wewnętrznego przez obywateli może uwolnić jego znaczny potencjał w zakresie wzrostu, i ze względu na obecne wyzwania gospodarcze w Europie ponownie wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia większych starań na rzecz pełnego i terminowego wdrożenia prawa UE w tej dziedzinie;

28. podkreśla ponadto, że obywatele mogą analogicznie czuć się zwodzeni w odniesieniu do możliwości stosowania prawa wspólnotowego w przypadkach spóźnionej transpozycji; zwraca uwagę na niepokojącą okoliczność, że obywatele pozbawieni możliwości korzystania z obowiązującego prawa wspólnotowego, ponieważ nie zostało ono jeszcze transponowane przez dane państwo członkowskie, są pozbawieni jakiegokolwiek mechanizmu odszkodowań;

29. potwierdza pogląd służb prawnych Parlamentu Europejskiego, że w odniesieniu do dopuszczalności petycji obszary działania Unii Europejskiej są szersze, niż jej kompetencje; podkreśla, że ta koncepcja powinna stać się podstawą sposobu rozpatrywania petycji przez Parlament i Komisję;

30. ponownie podkreśla, że osobiste skargi obywateli i przedsiębiorców w dalszym ciągu pozostają głównym źródłem informacji, pozwalającym wykrywać przypadki naruszenia prawa UE, a na kolejnym etapie – wszczynać postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; wzywa zatem do wprowadzenia skuteczniejszych prawnie wiążących przepisów administracyjnych, w których określone będą formalne relacje pomiędzy Komisją a obywatelem lub ew. przedsiębiorstwem składającym skargę przed postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, podczas jego trwania i po jego zakończeniu, przede wszystkim w celu wzmocnienia pozycji osoby samodzielnie składającej skargę;

31. z zadowoleniem przyjmuje nowy element zawarty w art. 260 TFUE, który umożliwia Komisji wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie sankcji finansowych na państwo członkowskie za spóźnioną transpozycję dyrektywy podczas wnoszenia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości na mocy art. 258 TFUE;

32. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do wprowadzenia zasady stosowania narzędzia ustanowionego w art. 260 ust. 3 w sprawach dotyczących niewywiązania się ze zobowiązania określonego w tym przepisie, który dotyczy transpozycji dyrektyw przyjętych zgodnie z procedurą ustawodawczą;

33. uważa za sprawę najwyższej wagi, by Komisja korzystała z tej możliwości, wraz z wszystkimi innymi środkami gwarantowania przez państwa członkowskie transpozycji legislacji unijnej w punktualny i poprawny sposób; uważa, że należy wyodrębnić państwa, które pozostają w tyle i nie wdrożyły przepisów w terminie;

34. zwraca uwagę na to, że po wydaniu przedmiotowego sprawozdania Parlament, Rada, Komisja oraz państwa członkowskie osiągnęły porozumienie w kwestii wydawania dokumentów wyjaśniających, które określają zależności między częściami składowymi dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transponujących („tabele korelacji”); zwraca uwagę, że te trzy instytucje oraz państwa członkowskie zgodziły się na uwzględnienie w dyrektywach punktu preambuły stanowiącego, że dane państwo członkowskie powinno dostarczyć tabelę korelacji, jeżeli w danym przypadku jest to konieczne i proporcjonalne;

35. podkreśla, że tabele korelacji są bezcennym narzędziem umożliwiającym Komisji i Parlamentowi nadzorowanie prawidłowej transpozycji i stosowania unijnego prawa przez państwa członkowskie, ponieważ zależności między dyrektywą a odpowiadającymi jej przepisami krajowymi są często bardzo złożone, a czasami prawie niemożliwe do zidentyfikowania;

36. wzywa Komisję do przekazania Parlamentowi Europejskiemu jasnych wytycznych w sprawie tworzenia, uwzględniania i stosowania tablic korelacyjnych w prawie wspólnotowym, a także do stosowania przejrzystej ewaluacji, która w znaczący sposób przyczynia się do oceny wdrażania tego prawa na poziomie Państw Członkowskich;

37. zauważa, że sądy krajowe odgrywają zasadniczą rolę w stosowaniu prawa UE, i w pełni popiera wysiłki UE zmierzające do rozszerzenia i koordynowania szkoleń sądowych dla organów prawnych, sądowych i administracyjnych oraz dla przedstawicieli zawodów prawniczych, urzędników i urzędników służby cywilnej administracji krajowych oraz organów regionalnych i lokalnych na szczeblu europejskim;

38. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Trybunałowi Sprawiedliwości, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich i parlamentom państw członkowskich.

(1)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0377.

(2)

Teksty przyjęte, P7_TA(2010)0437.

(3)

Teksty przyjęte, P7_TA(2011)0382.

(4)

Artykuły 258 i 260 TFUE określają uprawnienia Komisji do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Artykuł 258 stanowi, że Komisja wydaje uzasadnioną opinię, jeśli uzna, że państwo członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą na mocy traktatów.

(5)

Zob. ust. 7, wzywający do przyjęcia „prawa procesowego”.

(6)

Drugie sprawozdanie Komisji z oceny projektu „EU Pilot” (SEC(2011)1626), s. 7.

(7)

Zob. ww. sprawozdanie s. 3. Zob. ww. rezolucję z dnia 25 listopada 2010 r.

(8)

W ww. rezolucji z 25 listopada 2010 r. Parlament stwierdził, że „absolutna swoboda działania w połączeniu z zupełnym brakiem przejrzystości jest fundamentalnie sprzeczna z zasadą praworządności”.


UZASADNIENIE

Niniejsze sprawozdanie określa stanowisko sprawozdawczyni na temat kilku niedawno opublikowanych komunikatów Komisji w sprawie stosowania prawa UE, w szczególności 28. sprawozdania rocznego z kontroli sprawowania prawa UE za rok 2010, drugiego sprawozdania z oceny projektu „EU Pilot” oraz komunikatu w sprawie aktualizacji zasad postępowania w stosunkach ze skarżącymi w przedmiocie stosowania prawa unijnego.

Postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego składa się z dwóch etapów: etapu administracyjnego (dochodzenia) i postępowania sądowego. Sprawozdawczyni uważa, że obywatele jako skarżący odgrywają żywotną rolę na etapie administracyjnym, jeśli chodzi o zapewnienie zgodności z prawem unijnym. W przypadkach postępowania w sprawie o uchybienie Komisja nie powinna zatem sięgać po miękkie prawo, ale w zamian zaproponować rozporządzenie w oparciu o art. 298 TFUE (wsparty art. 41 Karty praw podstawowych), określający różne aspekty postępowania w sprawie o uchybienie i postępowania na etapie poprzedzającym wszczęcie tej procedury, w tym powiadomienia, obowiązujące terminy, prawo bycia wysłuchanym, obowiązek podania przyczyn, a także prawo dostępu każdej osoby do dokumentacji dotyczącej jej osoby, celem wzmocnienia praw obywateli i zagwarantowania przejrzystości.

Podczas gdy Komisja uznaje „EU Pilot” za „dobrze zakorzenioną metodę pracy”, nie wspomina o nim nawet z nazwy w komunikacie w sprawie aktualizacji zasad postępowania w stosunkach ze skarżącymi, podobnie jak komunikat ten nie zawiera również odniesienia do praw lub ochrony udzielanej skarżącemu za pośrednictwem „EU Pilot”. Wszelkie podejmowane przez Komisję decyzje, które poprzedzają lub wykluczają postępowanie w sprawie o uchybienie, nie zostały zatem uregulowane w przejrzysty sposób, nie podlegają rozliczalności, ale podejmowane są wyłącznie według uznania Komisji. Parlament musi zatem podkreślić, że praworządność, zasada jasności prawa, wymóg przejrzystości i otwartości oraz zasada proporcjonalności mają zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania punktualnego i poprawnego stosowania prawa unijnego.

Artykuł 260 TFUE umożliwia Komisji występowanie do Trybunału Sprawiedliwości o nałożenie sankcji finansowych na państwo członkowskie za spóźnioną transpozycję dyrektywy podczas wnoszenia sprawy do Trybunału Sprawiedliwości na mocy art. 258 TFUE. Uznając to za pożądaną ewolucję, trzeba podkreślić, że zasadnicze znaczenie ma to, by Komisja wykorzystywała wszystkie możliwe środki, by gwarantować punktualną i poprawną transpozycję unijnej legislacji przez państwa członkowskie, zwłaszcza odnośnie do spraw środowiskowych, które stanowią jeden z najbardziej podatnych na występowanie uchybień obszarów polityki.

Sądy krajowe w państwach członkowskich odgrywają żywotną rolę w stosowaniu prawa UE. Wysiłki Unii zmierzające do rozszerzenia i koordynowania szkoleń sądowych dla sędziów krajowych, przedstawicieli zawodów prawniczych, urzędników i urzędników służby cywilnej administracji krajowych powinny zatem być w pełni wspierane, jak i należy nasilić działania w tym obszarze, by w pełni zrealizować koncepcję Unii opartej na rządach prawa.


OPINIA Komisji Spraw Konstytucyjnych (24.7.2012)

dla Komisji Prawnej

w sprawie 28. sprawozdania rocznego z kontroli stosowania prawa UE (2010 r.)

(2011/2275 (INI))

Sprawozdawca komisji opiniodawczej: Morten Messerschmidt

WSKAZÓWKI

Komisja Spraw Konstytucyjnych zwraca się do Komisji Prawnej, jako do komisji przedmiotowo właściwej, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  zwraca uwagę na to, że po wydaniu przedmiotowego sprawozdania Parlament, Rada, Komisja oraz państwa członkowskie osiągnęły porozumienie w kwestii wydawania dokumentów wyjaśniających, które określają zależności między częściami składowymi dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transponujących („tabele korelacji”); zwraca uwagę, że te trzy instytucje oraz państwa członkowskie zgodziły się na uwzględnienie w dyrektywach punktu preambuły stanowiącego, że dane państwo członkowskie powinno dostarczyć tabelę korelacji, jeżeli w danym przypadku jest to konieczne i proporcjonalne;

2.  przypomina, że – pomimo sprzeciwu Rady – od ponad 10 lat Parlament i Komisja starają się włączyć do dyrektyw wiążące przepisy dotyczące tabel korelacji, często odrzucane przez Radę, i dostrzega osiągnięte porozumienie;

3.  podkreśla, że tabele korelacji są bezcennym narzędziem umożliwiającym Komisji i Parlamentowi nadzorowanie prawidłowej transpozycji i stosowania unijnego prawa przez państwa członkowskie, ponieważ zależności między dyrektywą a odpowiadającymi jej przepisami krajowymi są często bardzo złożone, a czasami prawie niemożliwe do zidentyfikowania;

4.  z zadowoleniem przyjmuje wdrożenie narzędzi zarządzania sprawami związanymi ze stosowaniem prawa UE (CHAP i EU Pilot) i osiągane przez nie korzystne wyniki oraz wzywa Komisję do ich dalszego rozwijania oraz poprawy ich funkcjonowania;

5.  uznaje jednak za godną ubolewania bardzo dużą liczbę postępowań dotyczących braku zawiadomienia (470 postępowań w toku w 2010 r.);

6.  podkreśla znaczenie przejrzystości postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, przede wszystkim w kontekście możliwości kontroli stosowania prawa Unii przez Parlament; przypomina w tym kontekście, że w zmienionym porozumieniu ramowym w sprawie stosunków z Parlamentem Komisja zobowiązuje się do tego, co następuje: Komisja udostępnia Parlamentowi zwięzłe informacje o wszystkich postępowaniach w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego od momentu wezwania do ich usunięcia, w tym, na wniosek (…), o zagadnieniach, z którymi wiąże się dane postępowanie w sprawie uchybienia, i oczekuje praktycznego stosowania tej klauzuli w dobrej wierze;

7.  wskazuje, że petycja jest właściwym narzędziem do wykorzystania przez obywateli, organizacje społeczeństwa obywatelskiego i przedsiębiorstwa w celu zgłaszania przypadków nieprzestrzegania prawa UE przez władze państw członkowskich na różnych szczeblach; w związku z tym wzywa Komisję do zapewnienia przejrzystości toczących się postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego poprzez informowanie obywateli w terminowy i właściwy sposób o działaniach podejmowanych w odpowiedzi na ich wniosek;

8.  podkreśla znaczenie dobrej administracji również w odniesieniu do postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz wzywa do ustanowienia na podstawie art. 298 TFUE „kodu proceduralnego” w formie rozporządzenia określającego poszczególne aspekty postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego;

9.  przypomina, że nieprzestrzeganie terminu transpozycji dyrektywy stanowi naruszenie Traktatów, podobnie jak każdy inny przypadek nieprzestrzegania istotnych przepisów, i że przypadki te należy w ten sposób postrzegać i traktować; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje przewidzianą Traktatem z Lizbony możliwość nałożenia w takich przypadkach na dane państwo członkowskie opłaty ryczałtowej lub kary wraz z wydaniem orzeczenia w sprawie uchybienia zgodnie z art. 206 ust. 3 TFUE;

10. z zadowoleniem przyjmuje zobowiązanie Komisji do wprowadzenia zasady stosowania narzędzia ustanowionego w art. 260 ust. 3 w sprawach dotyczących niewywiązania się ze zobowiązania określonego w tym przepisie, który dotyczy transpozycji dyrektyw przyjętych zgodnie z procedurą ustawodawczą;

11. z zadowoleniem przyjmuje stosowanie przez Komisję dużej liczby narzędzi w celu usprawnienia procesu transpozycji (list kontrolnych dotyczących transpozycji, podręczników oraz not interpretacyjnych) i zachęca Komisję do jeszcze uważniejszej kontroli transpozycji dyrektyw przed upływem terminu transpozycji, co dotyczy zwłaszcza państw członkowskich, które dopuszczały się uchybień, aby umożliwić szybką interwencję;

12. podkreśla, że europejskie szkolenia prawne są kluczowym narzędziem dla zapewnienia właściwego stosowania prawa UE, oraz z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji na rzecz przygotowania komunikatu w tej sprawie;

13. zwraca uwagę na bezpośrednie stosowanie przepisów dyrektyw, jeżeli są one wystarczająco precyzyjne i bezwarunkowe („skutek bezpośredni”) zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości;

14. wzywa Komisję, by preferowała stosowanie rozporządzeń, jeśli tylko jest to możliwe zgodnie z Traktatami oraz zasadą pomocniczości;

15. wzywa Komisję i państwa członkowskie do wspólnego i spójnego rozwiązania problemu „pozłacania”, tj. wprowadzania przepisów wykraczających poza minimalne wymogi prawa unijnego.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

12.7.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

18

1

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Andrew Henry William Brons, Carlo Casini, Andrew Duff, Ashley Fox, Roberto Gualtieri, Enrique Guerrero Salom, Gerald Häfner, Daniel Hannan, Stanimir Ilchev, Constance Le Grip, Morten Messerschmidt, Paulo Rangel, Algirdas Saudargas, József Szájer, Rafał Trzaskowski, Manfred Weber

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Elmar Brok, Zuzana Brzobohatá, Marietta Giannakou, Helmut Scholz, Alexandra Thein


OPINIA Komisji Petycji (22.6.2012)

dla Komisji Prawnej

w sprawie 28. sprawozdania rocznego z kontroli sprawowania prawa Unii Europejskiej (2010)

(2011/2275 (INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Lidia Joanna Geringer de Oedenberg

WSKAZÓWKI

Komisja Petycji zwraca się do Komisji Prawnej, właściwej dla tej sprawy, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  podkreśla zasadnicze znaczenie rządów prawa jako warunku legitymizacji wszystkich form rządów demokratycznych, a także pełnej gwarancji dla obywateli, że będą oni mogli korzystać ze swoich uprawnień nadanych im z mocy prawa;

2.  zwraca uwagę, że obywatele i organizacje społeczeństwa obywatelskiego w dalszym ciągu wykorzystują mechanizm petycji przede wszystkim do informowania o nieprzestrzeganiu prawa UE przez różne szczeble władz państw członkowskich i do skarżenia się na to; w tym kontekście podkreśla kluczową rolę Komisji Petycji jako efektywnego łącznika między obywatelami, Parlamentem i Komisją;

3.  z zadowoleniem przyjmuje wyodrębnioną sekcję w 28. sprawozdaniu rocznym dotyczącą petycji, czego domagał się Parlament, w której Komisja dokonuje przeglądu otrzymanych nowych petycji; z zadowoleniem przyjmuje stwierdzenie Komisji, iż „petycje złożone do Parlamentu Europejskiego spowodowały wszczęcie postępowań o uchybienie zobowiązaniom” w wielu dziedzinach; podkreśla, że nawet jeśli petycje nie dotyczą uchybień zobowiązaniom, zapewniają one Parlamentowi i Komisji istotną informację o wątpliwościach obywateli;

4.  zwraca uwagę na znaczną liczbę petycji otrzymanych w kwestiach związanych z prawodawstwem w dziedzinie ochrony środowiska, a w szczególności postanowieniami dotyczącymi gospodarowania odpadami; przypomina o zagadnieniach, na które zwracał uwagę przewodniczący w trakcie zorganizowanej przez Komisję w dniu 15 czerwca 2011 r. konferencji o wdrażaniu prawodawstwa unijnego w dziedzinie ochrony środowiska, odnoszących się do częstego braku rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko, lekceważenia konsultacji społecznych i różnych innych niedociągnięć w funkcjonowaniu systemów gospodarowania odpadami;

5.  zauważa, że choć Komisja słusznie podkreśla, iż „obowiązek prawidłowego stosowania prawa UE spoczywa przede wszystkim na systemie administracyjnym i sądowym państw członkowskich”, to obywatele i mieszkańcy UE regularnie składają petycje, w których donoszą o rzeczywistych przeszkodach, na jakie napotykają próbując uzyskać odszkodowania za pośrednictwem krajowych systemów sądowych i administracyjnych; podkreśla z tego względu, że również instytucje europejskie mają podstawowy obowiązek badania działań państw członkowskich w ramach mechanizmów egzekwowania i rozstrzygania sporów; Komisja powinna również rozważyć zastosowanie strategii informacyjnych wspierających obywateli również na późniejszym etapie w państwie członkowskim;

6.  z zadowoleniem przyjmuje w tym kontekście stwierdzenie Komisji, że konieczne jest wzmocnienie instrumentów rozwiązywania problemów; uważa ponadto, że Komisja powinna pozytywnie odpowiedzieć na pytanie, czy „ewentualnie rozszerzyć obecny system unijnych środków ochrony prawnej o dalsze mechanizmy, w celu wzmocnienia egzekwowania prawa UE”;

7.  zwraca uwagę, że wiele petycji odnosi się do Karty praw podstawowych i przywołuje się w nich wartości traktatów UE, co świadczy o potencjalnej istotnej rozbieżności między wartościami zapisanymi w prawie pierwotnym UE a przestrzeganiem ich przez państwa członkowskie;

8.  przypomina, że pierwotnym celem Karty było skodyfikowanie praw podstawowych, z których korzystają obywatele UE, a szefowie państw i rządów przy wielu okazjach oświadczali, że Karta określa prawa obywateli UE; wzywa wszystkie państwa członkowskie do ponownego rozważenia konieczności obowiązywania art. 51 Karty i zachęca je do jednogłośnego oświadczenia, że nie będą na swoim terytorium ograniczać praw jednostki w oparciu o te przepisy;

9.  podkreśla, że przesyłając petycje do Parlamentu Europejskiego obywatele oczekują ochrony ze strony postanowień Karty, bez względu na to, w którym państwie członkowskim mieszkają i czy prawo UE zostało wdrożone, czy też nie; w tym kontekście nadal wyraża zaniepokojenie, że obywatele czują się wprowadzani w błąd faktycznym zakresem stosowania Karty; z tego względu za niezbędne uznaje właściwe wytłumaczenie zasady pomocniczości oraz wyjaśnienie zakresu stosowania Karty z punktu widzenia Parlamentu na podstawie art. 51 Karty;

10. podkreśla, że znaczna część petycji związanych z prawami podstawowymi dotyczy swobodnego przepływu osób oraz że – według sprawozdania na temat obywatelstwa UE z 2010 r. – ogólne prawa wynikające z obywatelstwa unijnego stanowią ważny warunek wstępny pełnego wykorzystania rynku wewnętrznego przez obywateli; zwraca uwagę, że wzmożone korzystanie z rynku wewnętrznego przez obywateli może uwolnić jego znaczny potencjał w zakresie wzrostu, i ze względu na obecne wyzwania gospodarcze w Europie ponownie wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia w tej dziedzinie większych starań na rzecz pełnego i terminowego wdrożenia prawa UE;

11. podkreśla ponadto, że obywatele analogicznie czują się zwodzeni w odniesieniu do możliwości stosowania prawa wspólnotowego w przypadkach spóźnionej transpozycji; zwraca uwagę na niepokojącą okoliczność, że obywatele, którzy nie mogą skorzystać z obowiązującego prawa wspólnotowego ze względu na brak jego transpozycji przez dane państwo członkowskie, są pozbawieni jakiegokolwiek mechanizmu odszkodowań;

12. potwierdza pogląd służb prawnych Parlamentu Europejskiego, że w odniesieniu do dopuszczalności petycji obszary działania Unii Europejskiej są szersze, niż jej kompetencje; podkreśla, że ta koncepcja powinna stać się podstawą sposobu rozpatrywania petycji przez Parlament i Komisję;

13. zwraca uwagę na nacisk położony w sprawozdaniu Komisji na wydajne zarządzanie przypadkami uchybień zobowiązaniom dzięki opracowaniu i weryfikacji nowych narzędzi, na przykład programu EU Pilot i CHAP, wzmocnienie środków prewencyjnych i możliwość zwrócenia się na wcześniejszym etapie o nałożenie sankcji finansowych na państwa członkowskie w przypadku opóźnień w transpozycji dyrektyw;

14. zwraca uwagę na liczbę państw członkowskich uczestniczących w projekcie EU Pilot (18 do końca 2010 r.) oraz dużą liczbę spraw zamkniętych po otrzymaniu od państwa członkowskiego odpowiedzi uznanej za akceptowalną (81% przypadków); podkreśla znaczenie jakości oceny tych odpowiedzi, zarówno pod kątem odpowiednich i zweryfikowanych informacji, jak i pod kątem poszanowania ogólnych zasad prawa administracyjnego uznawanych przez Trybunał Sprawiedliwości;

15. cieszy się z przyjęcia pierwszego sprawozdania oceniającego projekt EU Pilot w marcu 2010 r. i zachęca do terminowego przyjmowania kolejnych sprawozdań oceniających w przyszłości, aby stale oceniać efektywny wpływ i potencjał egzekucyjny tego nowego mechanizmu; zwraca również uwagę na nowe wytyczne, które zostały załączone do sprawozdania, dotyczące utrzymywania kontaktów ze skarżącymi;

16. popiera nacisk położony przez Komisję na znaczenie zasady państwa prawa i przypomina, że istnieje odwieczna kolizja pomiędzy tą zasadą a swobodą Komisji w zakresie wszczynania postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego oraz że unikanie arbitralnego wykorzystywania swobody decyzyjnej wymaga rzeczywistej zgodności z ogólnymi zasadami dobrej administracji, takimi jak bezstronność, obiektywność i proporcjonalność;

17. podkreśla, że obywatele w znacznej mierze pozostają niepoinformowani w odniesieniu do procedur o uchybienie zobowiązaniom, czego dowodem jest znaczna liczba otrzymanych petycji, które na skutek niewiedzy odnoszą się do okoliczności już podlegających badaniu; zgodnie z wnioskami grupy roboczej utworzonej przez Komisję Prawną uważa, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego powinno być uwzględnione w ramach regulacyjnych dotyczących dobrej administracji, o której mowa w art. 298 TFUE;

18. zwraca ponadto uwagę, że składający petycje od czasu do czasu protestowali, że procedury o uchybienie zobowiązaniom nie w pełni odnoszą się do konkretnych kwestii zgłaszanych w ich petycjach;

19. ponownie podkreśla, że osobiste skargi obywateli i przedsiębiorców są w dalszym ciągu uznawane za najważniejsze źródło informacji o przypadkach naruszenia prawa UE, a na kolejnym etapie za podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego; wzywa zatem do wprowadzenia skuteczniejszych prawnie wiążących przepisów administracyjnych, w których określone będą formalne relacje pomiędzy Komisją a obywatelem lub ew. przedsiębiorstwem składającym skargę przed postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, podczas jego trwania i po jego zakończeniu, przede wszystkim w celu wzmocnienia pozycji osoby samodzielnie składającej skargę;

20. zwraca uwagę na pokrzepiającą informację, że w przypadku 88% postępowań o uchybienie zobowiązaniom zamkniętych w 2010 r. „sprawa nie została przekazana do Trybunału Sprawiedliwości, ponieważ państwa członkowskie skorygowały kwestię prawną podniesioną przez Komisję zanim pojawiła się konieczność wszczęcia następnego etapu postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom”; uważa jednak, że konieczne jest dalsze dokładne monitorowanie działań państw członkowskich, ponieważ część petycji odnosi się do problemów utrzymujących się nawet po zamknięciu sprawy (patrz na przykład petycje 0808/2006, 1322/2007, 0492/2010, 1060/2010 i 0947/2011);;

21. uważa, że wprowadzenie korekt finansowych jest ważnym narzędziem egzekucji dostępnym Komisji w przypadkach, kiedy w konkretnych dziedzinach pojawia się finansowanie ze strony UE; zauważa jednak, że obywatele pozostają podobnie niepoinformowani o działaniach, jakie mogą lub mogły zostać podjęte w tym kontekście, czego dowodem są liczne petycje odnoszące się do projektów współfinansowanych przez UE;

22. z zadowoleniem przyjmuje wysiłki Komisji na rzecz wzmocnienia środków zapobiegawczych; popiera w szczególności inicjatywy podnoszące świadomość, które koncentrowałyby się na zaangażowaniu obywateli w stosowanie prawa UE, zauważając, że takie inicjatywy w ogromnej mierze przyczyniłyby się do wzmocnienia pozycji składających petycje oraz zwiększenia wydajności i skuteczności Komisji Petycji;

23. popiera stosowane przez Komisję podejście inteligentnych regulacji, koncentrujące się na włączeniu monitorowania stosowania prawa UE do szerszego cyklu polityki, co – zdaniem komisji – jest głównym środkiem zapobiegawczym; zwraca uwagę w tym kontekście, że Komisja Petycji ma szczególnie dobrą pozycję, by wnieść wkład w te wysiłki we współpracy z Komisją;

24. podkreśla ogólnie, że konieczne jest podjęcie dodatkowych wysiłków służących zwiększeniu przejrzystości i wzajemności w komunikacji między Parlamentem a Komisją; zauważa na przykład, że możliwe byłoby zapewnienie lepszego dostępu do informacji o skargach, dokumentów w sprawach o uchybienie zobowiązaniom i innych mechanizmów egzekwowania bez narażania celu dochodzeń, a nadrzędny interes społeczny może stanowić dobre uzasadnienie dostępu do tej informacji, zwłaszcza w przypadkach, w których stawką mogą być zdrowie ludzi i nieodwracalne szkody w środowisku naturalnym;

25. zaleca w tym kontekście dokonanie istotnego i widocznego postępu na rzecz pełnego wdrożenia zmienionego porozumienia ramowego w sprawie stosunków pomiędzy Parlamentem Europejskim a Komisją, dla zagwarantowania wzmocnienia postanowień dotyczących informacji i współpracy.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

19.6.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

18

0

0

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Margrete Auken, Philippe Boulland, Simon Busuttil, Michael Cashman, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Iliana Malinova Iotova, Peter Jahr, Lena Kolarska-Bobińska, Erminia Mazzoni, Willy Meyer, Ana Miranda, Adina-Ioana Vălean, Jarosław Leszek Wałęsa, Tatjana Ždanoka

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Phil Prendergast, Axel Voss, Angelika Werthmann

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Othmar Karas


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Data przyjęcia

11.10.2012

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

20

0

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Luigi Berlinguer, Sebastian Valentin Bodu, Giuseppe Gargani, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Gerald Häfner, Sajjad Karim, Klaus-Heiner Lehne, Antonio Masip Hidalgo, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Francesco Enrico Speroni, Rebecca Taylor, Alexandra Thein, Cecilia Wikström, Tadeusz Zwiefka

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Piotr Borys, Eva Lichtenberger, József Szájer, Axel Voss

Zastępca(y) (art. 187 ust. 2) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Sylvie Guillaume, Salvatore Tatarella

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności