SPRAWOZDANIE w sprawie wniosku o skorzystanie z immunitetu i przywilejów przez Larę Comi

30.1.2014 - (2014/2014(IMM))

Komisja Prawna
Sprawozdawca: Bernhard Rapkay

Procedura : 2014/2014(IMM)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
A7-0067/2014
Teksty złożone :
A7-0067/2014
Debaty :
Teksty przyjęte :

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku o skorzystanie z immunitetu i przywilejów przez Larę Comi

(2014/2014(IMM))

Parlament Europejski,

–       uwzględniając złożony przez Larę Comi w dniu 16 października 2013 r. wniosek o skorzystanie z immunitetu poselskiego w związku z postępowaniem sądowym prowadzonym przed sądem w Ferrarze;

–       po wysłuchaniu w dniu 5 listopada 2013 r. wyjaśnień Lary Comi zgodnie z art. 7 ust. 3 Regulaminu,

–       uwzględniając art. 8 i 9 protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej oraz uwzględniając art. 6 ust. 2 Aktu z dnia 20 września 1976 r. dotyczącego wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich,

–       uwzględniając wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 maja 1964 r., 10 lipca 1986 r., 15 i 21 października 2008 r., 19 marca 2010 r. i 6 września 2011 r.,

–       uwzględniając decyzję Parlamentu Europejskiego z dnia 14 stycznia 2014 r. w sprawie wniosku o skorzystanie z immunitetu i przywilejów przez Larę Comi;

–       uwzględniając art. 6 ust. 3 oraz art. 7 Regulaminu,

–       uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A7-0067/2014),

A.     mając na uwadze, że posłanka do Parlamentu Europejskiego Lara Comi zwróciła się z wnioskiem o skorzystanie z immunitetu poselskiego w związku ze złożonym przeciwko niej pozwem w sądzie w Ferrarze, o którym poinformowana została w dniu 1 października 2013 r., obejmującym wniosek o odszkodowanie z tytułu szkody, jaką wywołać miały stwierdzenia wygłoszone przez Larę Comi w politycznej debacie telewizyjnej w trakcie transmisji telewizyjnej;

B.     mając na uwadze, że w dniu 30 lipca 2013 r. Lara Comi zwróciła się już z wnioskiem o skorzystanie z immunitetu poselskiego w związku z postępowaniem sądowym wszczętym przez prokuraturę krajową przy sądzie w Ferrarze dotyczącym skargi, której przedmiotem jest występek zniesławienia, przy wystąpieniu okoliczności dodatkowo obciążających, w związku z ww. stwierdzeniami wygłoszonymi przez Larę Comi, będącymi przedmiotem niniejszej decyzji;

C.     mając na uwadze, że na mocy art. 8 protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, na który Lara Comi powołuje się wyraźnie w swoim wniosku o skorzystanie z immunitetu, wobec posłów do Parlamentu Europejskiego nie można prowadzić dochodzenia, postępowania sądowego, ani też ich zatrzymywać z powodu ich opinii lub stanowiska zajętego przez nich w głosowaniu w czasie wykonywania przez nich obowiązków służbowych;

D.     mając na uwadze, że wykonując swoje uprawnienia związane z przywilejami oraz immunitetami Parlament dąży przede wszystkim do utrzymania swojej integralności jako demokratycznego zgromadzenia ustawodawczego oraz do zagwarantowania niezależności posłów w sprawowaniu ich funkcji;

E.     mając na uwadze, że Parlament dysponuje szerokim zakresem uznania, jeśli chodzi o kierunek, który zamierza nadać decyzji w przedmiocie złożonego przez jednego z posłów wniosku o skorzystanie z immunitetu poselskiego;

F.     mając na uwadze, że Trybunał Sprawiedliwości uznał, że oświadczenie złożone przez posła poza pomieszczeniami Parlamentu Europejskiego może stanowić opinię wyrażoną w czasie pełnienia przez niego obowiązków służbowych w rozumieniu art. 8 protokołu, ponieważ istnienie takiej opinii uzależnione jest nie od miejsca, w jakim oświadczenie to zostało złożone, lecz od jego charakteru i treści;

G.     mając na uwadze, że przysługujący posłom do Parlamentu Europejskiego immunitet w związku z postępowaniem sądowym obejmuje również postepowania cywilne;

H.     mając na uwadze, że Lara Comi została zaproszona do udziału w rzeczonym programie telewizyjnym jako posłanka do Parlamentu Europejskiego, a nie jako reprezentantka partii krajowej, która zresztą miała już reprezentanta w osobie innego z zaproszonych gości, zgodnie z przepisami krajowymi mającymi na celu zapewnienie zrównoważonej reprezentacji opcji politycznych w debatach politycznych prowadzonych w okresach kampanii wyborczych, co miało zastosowanie w omawianej sprawie;

I.      uznając, że we współczesnych demokracjach debata polityczna toczy się nie tylko w Parlamencie, ale prowadzona jest również za pośrednictwem środków masowego przekazu, od oświadczeń prasowych po wypowiedzi w internecie;

J.      mając na uwadze, że w omawianym programie telewizyjnym Lara Comi wypowiadała się w charakterze posłanki do Parlamentu Europejskiego w celu przedyskutowania kwestii politycznych, także tych związanych z zagadnieniami zamówień publicznych oraz przestępczości zorganizowanej, którymi posłanka miała zwyczaj zajmować się w kontekście europejskim;

L.     mając na uwadze, że dzień po transmisji Lara Comi skierowała do skarżącego przeprosiny, które ponowiła następnie w innej krajowej transmisji telewizyjnej;

M.    mając na uwadze w omawianej sprawie w związku z ww. stwierdzeniami wygłoszonymi przez Larę Comi, Parlament Europejski podjął już decyzję o udzieleniu zgody na skorzystanie przez Larę Comi z immunitetu w ramach postępowania karnego wszczętego przed sądem w Ferrarze;

1.      wyraża zgodę na skorzystanie przez Larę Comi z immunitetu i przywilejów;

2.      zobowiązuje swojego przewodniczącego do natychmiastowego przekazania niniejszej decyzji i sprawozdania właściwej komisji, właściwym władzom Republiki Włoskiej i Larze Comi.

UZASADNIENIE

1.        Informacje wprowadzające

Na posiedzeniu plenarnym w dniu 9 września 2013 r. przewodniczący poinformował, zgodnie z art. 6 ust. 3 Regulaminu Parlamentu Europejskiego, iż otrzymał wniosek Lary Comi dotyczący skorzystania z immunitetu i przywilejów, w którym posłanka odniosła się do art. 8 protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 6 ust. 3 Regulaminu przewodniczący przekazał wniosek Komisji Prawnej.

Wyżej wymieniony wniosek, dotyczący postępowania karnego, został uzupełniony drugim wnioskiem o zgodę na skorzystanie z immunitetu, przedstawionym przez Larę Comi w dniu 16 października 2013 r. w związku z wezwaniem do stawienia się na rozprawę, której data została ustalona na dzień 1 października 2013 r., w ramach postepowania cywilnego w sprawie wniosku o odszkodowanie z tytułu szkody, jaka powstać miała w wyniku tych samych faktów, w związku z którymi wszczęto postępowanie karne. W dniu 5 listopada 2013 r. Lara Comi skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wyjaśnień przed komisją.

W czasie transmisji telewizyjnej programu „Servizio Pubblico” w dniu 24 stycznia 2013 r. Lara Comi dyskutowała z Antoniem Ingroią, liderem jednej z partii politycznych, na tematy dotyczące zamówień publicznych i przestępczości zorganizowanej, mające związek z upadłością Coopcostruzioni. W tym kontekście rozmowa zeszła na temat osoby byłego burmistrza Ferrary Roberta Soffrittiego, który był również kandydatem w krajowych wyborach parlamentarnych (luty 2013 r.) z listy partii Antonia Ingroii.

Roberto Soffritti utrzymuje, że wygłoszone w czasie tej debaty przez Larę Comi stwierdzenia pod jego adresem zniesławiły go i w związku z tym wniósł skargę, której przedmiotem jest występek zniesławienia, przy wystąpieniu okoliczności dodatkowo obciążających, w rozumieniu art. 595 ust. 2 i 3 włoskiego kodeksu karnego oraz art. 30 ustawy nr 223 z dnia 6 sierpnia 1990 r. Jednocześnie Roberto Soffritti powiadomił Larę Comi o wezwaniu do stawienia się przed sądem w Ferrarze w celu zaspokojenia roszczenia w postępowaniu cywilnym w związku ze szkodą, jakiej miał doznać w wyniku wygłoszonych przez Larę Comi stwierdzeń.

Ze swojej strony Lara Comi twierdzi, że wypowiadała się w charakterze posła do Parlamentu Europejskiego i odniosła się do zagadnienia zamówień publicznych, które budzi zainteresowanie opinii publicznej i którym zajmowała się zawsze w ramach swojej działalności w Parlamencie Europejskim.

2.        Przepisy i procedura dotyczące immunitetu posłów do Parlamentu Europejskiego

Artykuł 8 protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej stanowi:

Artykuł 8

Wobec członków Parlamentu Europejskiego nie można prowadzić dochodzenia, postępowania sądowego, ani też ich zatrzymywać z powodu ich opinii lub stanowiska zajętego przez nich w głosowaniu w czasie wykonywania przez nich obowiązków służbowych.

Procedurę w Parlamencie Europejskim regulują art. 6 i 7 Regulaminu. Odpowiednie przepisy są następujące:

Artykuł 6 – Uchylanie immunitetu

1. Wykonując swoje uprawnienia związane z przywilejami oraz immunitetami Parlament dąży przede wszystkim do utrzymania swojej integralności jako demokratycznego zgromadzenia ustawodawczego oraz do zagwarantowania niezależności posłów w sprawowaniu ich funkcji. (...)

3. Każdy wniosek dotyczący skorzystania z immunitetu i przywilejów skierowany do Przewodniczącego przez posła lub byłego posła jest przedstawiany na posiedzeniu plenarnym oraz przekazywany właściwej komisji.

4. W przypadku zatrzymania posła lub pozbawienia go swobody przemieszczania się, gdy zachodzi podejrzenie naruszenia jego przywilejów i immunitetu, Przewodniczący, po konsultacji z przewodniczącym właściwej komisji i jej sprawozdawcą, może zainicjować w trybie pilnym działania zmierzające do potwierdzenia przywilejów i immunitetu posła. Przewodniczący informuje o podjętej inicjatywie właściwą komisję oraz Parlament.

Artykuł 7 – Procedury dotyczące immunitetu

1. Wnioski o uchylenie immunitetu lub o skorzystanie z immunitetu i przywilejów są niezwłocznie rozpatrywane przez właściwą komisję w kolejności, w jakiej zostały wniesione.

2. Komisja przedstawia wniosek dotyczący uzasadnionej decyzji zawierający zalecenie przyjęcia lub odrzucenia wniosku o uchylenie immunitetu lub skorzystanie z immunitetu i przywilejów.

3. Komisja może zwrócić się do właściwego organu o udostępnienie wszelkich informacji, które uzna za niezbędne do ustalenia zasadności uchylenia immunitetu lub skorzystania z niego. Zainteresowany poseł ma możliwość udzielenia wyjaśnień, może także przedłożyć wszelkie dokumenty oraz dowody pisemne, które uzna za istotne. Posła może reprezentować inny poseł. Posła może reprezentować inny poseł. (...)

6. W przypadku wniosku o skorzystanie z przywilejów lub immunitetu komisja stwierdza, czy istnieją okoliczności stanowiące administracyjne lub inne ograniczenie swobody przemieszczania się posłów udających się na miejsce obrad Parlamentu lub z niego powracających bądź swobody wyrażania opinii lub głosowania podczas wykonywania mandatu lub czy wchodzą one w zakres art. 9 protokołu o przywilejach i immunitetach nieobjęty prawem krajowym. Komisja przedstawia właściwemu organowi propozycję wyciągnięcia odpowiednich wniosków.

7. Komisja może wydać uzasadnioną opinię co do właściwości wyżej wymienionego organu oraz co do dopuszczalności wniosku, natomiast nie może w żadnym przypadku wypowiadać się o winie bądź braku winy posła oraz o zasadności wszczęcia wobec niego postępowania karnego na podstawie zarzutów, które są mu stawiane, nawet wtedy, gdy badanie wniosku pozwala komisji na dokładne zapoznanie się ze szczegółami sprawy. (...)

3.        Uzasadnienie proponowanej decyzji

Lara Comi w swoim wniosku powołała się wyraźnie na art. 8 protokołu w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej.

Jak orzekł Trybunał Sprawiedliwości, zakres bezwzględnego immunitetu, o którym mowa w art. 8, powinien być ustalany wyłącznie na podstawie prawa wspólnotowego[1]. Ponadto Trybunał niedawno orzekł, że oświadczenie złożone przez posła do Parlamentu Europejskiego poza Parlamentem Europejskim, w którego sprawie wszczęto postępowanie karne w jego państwie członkowskim pochodzenia w związku z przestępstwem polegającym na wyrażaniu własnych poglądów, stanowi opinię wyrażoną w czasie wykonywania przez niego obowiązków parlamentarnych objętą zakresem immunitetu określonego w tym przepisie, w przypadku gdy oświadczenie to odpowiada subiektywnej ocenie, która wykazuje bezpośrednią i oczywistą więź z wykonywaniem takich obowiązków[2].

Zasadą leżącą u podstaw immunitetu parlamentarnego przewidzianego w art. 8 protokołu jest wolność posłów do Parlamentu Europejskiego omawiania spraw związanych z interesem publicznym bez konieczności formułowania opinii w sposób pozwalający na uczynienie ich dopuszczalnymi i nieszkodliwymi dla wszystkich, a także bez obaw, że jeśli tego nie uczynią, narażą się na postępowanie sądowe[3]. W sposób nieunikniony poglądy wyrażane przez posła do PE mogą zostać uznane przez niektóre osoby za zbyt ostre, irytujące lub zniesławiające. Tym niemniej, w liberalnym i demokratycznym kontekście waga nieskrępowanego dialogu dotyczącego zagadnień publicznych jest tak wielka, że co do zasady nawet poglądy zniesławiające lub ekstremalne nie powinny być zagłuszane. Ma to zastosowanie ze szczególną mocą do członków Parlamentu, którzy z tytułu szczególnego charakteru pełnionej przez siebie funkcji odgrywają główną rolę w systemie rządów przedstawicielskich.

Rozumowanie będące uzasadnieniem takiego podejścia znajduje się w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który rozszerzył ochronę dyskursu politycznego również na wypowiedzi zniesławiające lub znieważające, gdyż często mają one „wyjątkową siłę ogniskowania uwagi, kwestionowania utrwalonych przekonań oraz szokowania opinii publicznej, przybliżając jej nieznane aspekty życia społecznego”[4].

Artykuł 8 protokołu powinien zatem być interpretowany jako obejmujący nie tylko opinie oraz oceny wyrażane w kwestiach o publicznym i/lub politycznym znaczeniu, ale także oświadczenia, które ze względu na ich treść lub sposób wyrażenia, mogą razić lub zniesławić odbiorców w ujęciu ogólnym lub konkretne osoby będące pośrednio lub bezpośrednio ich adresatami, jeżeli takie oświadczenia są w sposób funkcjonalny związane z czynnościami dokonywanymi w sferze działalności parlamentarnej.

W tym kontekście Komisja Prawna twierdzi, że fakty związane ze sprawą, podane w pozwie, w akcie oskarżenia dotyczącym tej samej sprawy, oraz wynikające z wysłuchania Lary Comi, wskazują na to, że stwierdzenia wygłoszone przez Larę Comi nie tylko dotyczą spraw związanych rzeczywiście z interesem publicznym – zamówień publicznych i przestępczości zorganizowanej – ale są również bezpośrednio i w sposób oczywisty związane ze sprawowanymi przez nią funkcjami posłanki do Parlamentu Europejskiego. Należycie uwzględniono również fakt, że Lara Comi skierowała bezzwłocznie do skarżącego osobiste przeprosiny, które następnie ponowiła również w innej krajowej transmisji telewizyjnej.

Ponadto, jak wielokrotnie uznała Komisja Prawna, jeżeli stwierdzenia wygłoszone przez danego posła podlegają immunitetowi, o którym mowa w art. 8 protokołu, immunitet ten obowiązuje nie tylko w postępowaniu karnym, ale również w ramach ewentualnego postępowania cywilnego, w którym dochodzi się roszczeń odszkodowawczych w związku z tymi stwierdzeniami. W tym kontekście Komisja Prawna uznaje, że w omawianej sprawie w związku z ww. stwierdzeniami wygłoszonymi przez Larę Comi, Parlament Europejski podjął już decyzję o udzieleniu zgody na skorzystanie przez Larę Comi z immunitetu w ramach postępowania karnego.

4.        Wniosek

W oparciu o powyższe uwagi i zgodnie z art. 6 ust. 3 Regulaminu, po zbadaniu argumentów przemawiających za i przeciw skorzystaniu z immunitetu, Komisja Prawna zaleca Parlamentowi Europejskiemu udzielenie zgody na skorzystanie przez Larę Comi z immunitetu i przywilejów.

  • [1]  Sprawa Marra, cytat z ust. 26 wyroku.
  • [2]  Sprawa Patriciello, cytat z ust. 41 wyroku.
  • [3]  Europejski Trybunał Praw Człowieka, wyroku w sprawie A przeciwko Wielkiej Brytanii, nr 35373/97, Recueil des arrêts et décisions 2002–X, pkt 7.
  • [4]  R.Post, Constitutional Domains: Democracy, Community, Management, Harvard University Press, 1995, s. 139.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGO W KOMISJI

Przyjęcie

21.1.2014

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

10

0

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Sajjad Karim, Klaus-Heiner Lehne, Antonio Masip Hidalgo, Bernhard Rapkay, Evelyn Regner, Francesco Enrico Speroni, Dimitar Stoyanov, Cecilia Wikström, Tadeusz Zwiefka

Zastępca(y) obecny(i) podczas głosowania końcowego

Eva Lichtenberger