Procedura : 2016/2072(INI)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0357/2016

Teksty złożone :

A8-0357/2016

Debaty :

PV 12/12/2016 - 16
CRE 12/12/2016 - 16

Głosowanie :

PV 13/12/2016 - 5.5
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2016)0486

SPRAWOZDANIE     
PDF 775kWORD 91k
30.11.2016
PE 583.957v02-00 A8-0357/2016

w sprawie spójnej polityki UE dla sektora kultury i sektora kreatywnego

(2016/2072(INI))

Komisja Przemysłu, Badań Naukowych i Energii

Komisja Kultury i Edukacji

Sprawozdawcy: Christian Ehler, Luigi Morgano

(Wspólne posiedzenia komisji – art. 55 Regulaminu)

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 OPINIA Komisji Prawnej
 WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie spójnej polityki UE dla sektora kultury i sektora kreatywnego

(2016/2072(INI))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 10 czerwca 2016 r. pt. „Nowy europejski program na rzecz umiejętności” (COM(2016)0381),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 2 lipca 2014 r. pt. „Ku gospodarce opartej na danych” (COM(2014)0442),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 22 stycznia 2014 r. pt. „Działania na rzecz odrodzenia przemysłu europejskiego” (COM(2014)0014),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 9 stycznia 2013 r. zatytułowany „Plan działania na rzecz przedsiębiorczości do 2020 r.: Pobudzanie ducha przedsiębiorczości w Europie” (COM(2012)0795),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie treści na jednolitym rynku cyfrowym (COM(2012)0789),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 26 września 2012 r. pt. „Promowanie sektora kultury i sektora kreatywnego na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w UE” (COM(2012)0537),

–  uwzględniając dokument roboczy służb Komisji z dnia 26 września 2012 r. pt. „Konkurencyjność europejskiego przemysłu luksusowego” (SWD(2012)0286),

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 30 czerwca 2010 r. pt. „Europa – najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie – nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego” (COM(2010)0352),

–  uwzględniając zieloną księgę Komisji z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie uwalniania potencjału przedsiębiorstw z branży kultury i branży twórczej (COM(2010)0183),

–  uwzględniając badanie Komisji z czerwca 2016 r. pt. „Boosting the competitiveness of cultural and creative industries for growth and jobs” („Zwiększenie konkurencyjności branż kulturalnych i kreatywnych na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”) (EASME/COSME/2015/003),

-  uwzględniając badanie Komisji z czerwca 2009 r. pt. „The impact of culture on creativity” („Wpływ kultury na kreatywność”),

–  uwzględniając opinię Komitetu Regionów z dnia 30 maja 2013 r. w sprawie promowania sektora kultury i sektora kreatywnego,

–  uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego pt. „Branża twórcza i branża kultury – atut Europy, który należy wykorzystać w globalnej konkurencji”(1),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017 z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego i Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych oraz zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1291/2013 i (UE) nr 1316/2013 – Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych(2),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1295/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające program „Kreatywna Europa” (2014–2020) i uchylające decyzje nr 1718/2006/WE, nr 1855/2006/WE i nr 1041/2009/WE(3),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji (2014–2020) oraz uchylające decyzję nr 1982/2006/WE(4),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (zwane dalej „rozporządzeniem w sprawie wspólnych przepisów”)(5),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1301/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i przepisów szczególnych dotyczących celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia” oraz w sprawie uchylenia rozporządzenia (WE) nr 1080/2006(6),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przepisów szczegółowych dotyczących wsparcia z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna”(7),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1287/2013 z dnia 11 grudnia 2013 r. ustanawiające program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME) (2014–2020) i uchylające decyzję nr 1639/2006/WE(8),

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 16 czerwca 2016 r. w sprawie równości płci,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie oddziaływania sektora kultury i sektora kreatywnego, służącego stymulowaniu innowacji, stabilności gospodarczej i włączenia społecznego,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 10 grudnia 2012 r. pt. „Silniejszy przemysł europejski na rzecz wzrostu i ożywienia gospodarczego. Aktualizacja komunikatu w sprawie polityki przemysłowej”,

–  uwzględniając konkluzje Rady z dnia 12 maja 2009 r. w sprawie kultury jako katalizatora kreatywności i innowacji,

–  uwzględniając wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2016 r. pt. „W stronę strategii UE w dziedzinie międzynarodowych stosunków kulturalnych” (JOIN(2016)0029),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 19 stycznia 2016 r. pt. „W kierunku aktu o jednolitym rynku cyfrowym”(9),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 września 2015 r. w sprawie dążenia ku zintegrowanemu podejściu do dziedzictwa kulturowego w Europie(10),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 września 2013 r. w sprawie promowania europejskiego sektora kultury i sektora kreatywnego na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia(11),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 23 października 2012 r. w sprawie małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP): konkurencyjność i możliwości działalności gospodarczej(12),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie kulturowego wymiaru działań zewnętrznych UE(13),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie uwalniania potencjału przedsiębiorstw z branży kultury i branży twórczej(14),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie przemysłu kulturalnego w Europie(15),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie społecznego statusu artystów(16),

–  uwzględniając Konwencję w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego przyjętą przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) w dniu 20 października 2005 r.,

–  uwzględniając sprawozdanie OECD i EUIPO z dnia 18 kwietnia 2016 r. pt. „Trade in Counterfeit and Pirated Good: Mapping the Economic Impact” („Handel towarami podrobionymi i pirackimi – Mapa konsekwencji gospodarczych”)(17),

–   uwzględniając analizę UNESCO z grudnia 2015 r. pt. „Cultural times: the first global map of cultural and creative industries („Czasy kultury – pierwsza ogólna mapa branży kultury i branży kreatywnej”),

–  uwzględniając przedstawione w listopadzie 2015 r. sprawozdanie grupy roboczej ekspertów z państw członkowskich UE pt. „Towards more efficient financial ecosystems: innovative instruments to facilitate access to finance for the cultural and creative sectors” („W kierunku efektywniejszych ekosystemów finansowych: innowacyjne instrumenty ułatwiające dostęp do finansowania dla sektora kultury i sektora kreatywnego”),

–  uwzględniając art. 167 i 173 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,

–  uwzględniając art. 52 Regulaminu,

–  uwzględniając wspólne posiedzenia Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Komisji Kultury i Edukacji zgodnie z art. 55 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Komisji Kultury i Edukacji oraz opinię Komisji Prawnej (A8-0357/2016),

A.  mając na uwadze, że we wspomnianym komunikacie pt. „Promowanie sektora kultury i sektora kreatywnego na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia w UE” Komisja dostrzega kluczową rolę branż kulturalnych i kreatywnych(18) w rozwoju społecznym i gospodarczym UE i jej państw członkowskich;

B.  mając na uwadze, że UE powinna promować nowe źródła inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu oraz inwestować w nie; mając w związku z tym na uwadze, że UE powinna uwolnić w dużej mierze niewykorzystany potencjał w zakresie generowania wzrostu gospodarczego i zatrudnienia w branżach kulturalnych i kreatywnych, ze względu na ich znaczący wpływ w takich obszarach jak nowe modele biznesowe, kreatywność i innowacyjność, cyfryzacja i rozwój umiejętności;

C.   mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne mają rzeczywistą dwojaką wartość, gdyż dzięki bezpośrednim związkom z artystami i twórcami chronią i wspierają różnorodność kulturową i językową oraz wzmacniają tożsamość europejską, krajową, regionalną i lokalną, a jednocześnie podtrzymują spójność społeczną i znacząco przyczyniają się – przy wykorzystaniu różnych modeli tworzenia wartości – do kreatywności, inwestycji, innowacyjności i zatrudnienia oraz działają jako siła napędowa zrównoważonego wzrostu gospodarczego w UE i jej państwach członkowskich;

D.  mając na uwadze, że europejska kultura i sztuka nawiązują do wspólnego dziedzictwa kulturowego sięgającego 3000 lat, przekazują wiedzę i wartości, a także przyczyniają się do zachowania materialnych i niematerialnych wytworów człowieka oraz świata przyrody dla obecnych i przyszłych pokoleń;

E.   mając na uwadze, że dyplomacja kulturalna, oparta na wzajemnym poszanowaniu wartości i odrębności, wzmacnia stosunki dwustronne i wielostronne między państwami europejskimi a państwami trzecimi, buduje pomosty między społeczeństwami dzięki kontaktom międzyludzkim i współpracy w wszystkich dziedzinach kulturalnych i twórczych oraz przyczynia się do lepszego wzajemnego zrozumienia i wspólnych projektów, a jednocześnie działa jako siła napędowa wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego;

F.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne zwiększają „miękką siłę” Europy, odgrywając rolę ambasadorów europejskich wartości – takich jak kultura, kreatywność, jakość, doskonałość, rzemiosło – na arenie międzynarodowej;

G.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne stanowią podstawę dwoistego i delikatnego ekosystemu obejmującego duże grupy konkurujących na rynkach międzynarodowych i innowacyjnych MŚP oraz przedsiębiorstw typu start-up, które nieustannie unowocześniają swoją dziedzinę działalności, chronią i krzewią różnorodność, tworzą miejsca pracy, lecz w niektórych aspektach są słabe, szczególnie pod względem dostępu do rynków i finansowania;

H.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne w Europie zapewniają ponad 12 mln pełnoetatowych miejsc pracy, co stanowi 7,5 % czynnej zawodowo populacji UE i generuje około 509 mld EUR wartości dodanej PKB (5,3 % całkowitej wartości dodanej brutto w UE); mając na uwadze, że w niektórych regionach branże kulturalne i kreatywne generują znacznie wyższy odsetek PKB i zatrudniają wyższy odsetek miejscowych pracowników;

I.  mając na uwadze, że zgodnie z badaniem Europejskiego Urzędu Patentowego i Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej branże o wysokim stopniu wykorzystania praw własności intelektualnej tworzą ponad jedną czwartą miejsc pracy i odpowiadają za ponad jedną trzecią działalności gospodarczej w UE;

J.  mając na uwadze, że branże o wysokim stopniu wykorzystania praw własności intelektualnej generują niemal 39 % PKB w UE, z czego branże o wysokim stopniu wykorzystania marki odpowiadają za 34 % całości, branże o wysokim stopniu wykorzystania wzornictwa za 13 %, branże o wysokim stopniu wykorzystania patentów za 14 %, a branże o wysokim stopniu wykorzystania praw autorskich za 4,2 %(19);

K.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne w UE zatrudniają dwuipółkrotnie więcej osób niż producenci motoryzacyjni i pięciokrotnie więcej osób niż przemysł chemiczny;

L.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne odgrywają ważną rolę w kształtowaniu dynamicznych i wyróżniających się regionów, co może przyczynić się do poprawy jakości życia obywateli i być ważnym czynnikiem zwiększającym inwestycje przychodzące;

M.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne opierają się na działalności twórców i wykonawców oraz czerpią z niej;

N.  mając na uwadze, że offshoring zatrudnienia w sektorze kulturalnym jest mało prawdopodobny, ponieważ wiąże się ono z konkretnymi kompetencjami kulturowymi, często historycznymi i regionalnymi; mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne przyczyniają się znacząco i bardziej niż jakikolwiek inny sektor do zatrudniania ludzi młodych oraz okazały się najbardziej odporne na skutki kryzysu ekonomicznego po 2008 r.; mając na uwadze, że zatrudnienie w branżach kulturalnych i kreatywnych wzrosło w latach 2008–2014 w całej UE; uznaje istotną rolę Europejskiego Funduszu Społecznego w promowaniu zatrudniania ludzi młodych oraz rozwoju umiejętności;

O.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne mają atrakcyjne cechy z punktu widzenia rozwoju lokalnego: wykorzystują one szereg umiejętności na wielu różnych poziomach, na ogół wykazują się społeczną odpowiedzialnością i sprzyjają włączeniu społecznemu oraz tworzą pozytywne efekty zewnętrzne na obszarach, gdzie są zlokalizowane; mając na uwadze, że ich otwartość i interakcje z innymi rodzajami działalności wywołują efekt aglomeracji i efekt klastra oraz na ogół generują dużą część całkowitej wartości dodanej na szczeblu lokalnym;

P.  mając na uwadze, że elastyczność i mobilność stanowią nieodłączny element kontekstu zawodowej działalności artystycznej i że w związku z tym jest istotne, aby nieprzewidywalność i niekiedy niepewność pracy artysty były równoważone gwarancją rzeczywistej ochrony socjalnej;

Q.   mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne obejmują większość małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw oraz że przedsiębiorstwa sektora kulturalnego i kreatywnego zatrudniające mniej niż 10 osób stanowią ponad 95 %(20) siły roboczej;

R.  mając na uwadze, że błędnie uważa się, iż branże kulturalne i kreatywne charakteryzują się większym ryzykiem inwestycyjnym w porównaniu z innymi typami działalności gospodarczej oraz że argument ten wynika m.in. z faktu, że branże te w wysokim stopniu opierają się na prawach własności intelektualnej oraz że istnieją trudności w wykorzystywaniu dóbr niematerialnych jako gwarancji finansowania;

S.  mając na uwadze, że artyści działający w sektorze kulturalnym i kreatywnym coraz rzadziej zatrudniani są na stały etat; mając na uwadze, że coraz częściej pracują oni na własny rachunek, pracują na zmianę na własny rachunek i w ramach umów o pracę lub podejmują działalność w niepełnym wymiarze godzin bądź działalność nieregularną;

T.  mając na uwadze, że inicjatywy i branże oparte na kulturze mają do odegrania wielorakie role w rozwoju lokalnym i regionalnym, ponieważ tradycyjnie zwiększają one atrakcyjność regionów, zapewniają włączenie i rozwój społeczno-gospodarczy obszarów wiejskich i odizolowanych, lecz także umożliwiają zintegrowaną, zrównoważoną rewitalizację obszarów miejskich;

U.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne odgrywają kluczową rolę w procesie reindustrializacji Europy, stanowią siłę napędową wzrostu gospodarczego, a także mają strategiczne znaczenie w inicjowaniu efektu mnożnikowego w zakresie innowacji w innych sektorach gospodarki, takich jak turystyka, handel detaliczny i technologie cyfrowe;

V.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne są siłą napędową innowacji i rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych w Europie; mając na uwadze, że transformacja cyfrowa tych branż stwarza nowe możliwości pod względem rozwoju nowych modeli biznesowych i pod względem ekspansji rynkowej, ale również stanowi wyzwanie dla tradycyjnych segmentów branż kulturalnych i kreatywnych;

W.  mając na uwadze, że branże kreatywne należą do sektorów o najwyższym poziomie przedsiębiorczości, co wiąże się z tym, że rozwijają one umiejętności transferowalne, takie jak twórcze myślenie, rozwiązywanie problemów, praca zespołowa i zaradność;

X.  mając na uwadze, że turystyka dziedzictwa przemysłowego i muzea przemysłu mogą oferować nowe perspektywy kulturalne i gospodarcze, przede wszystkim w regionach poprzemysłowych, oraz podtrzymać tradycyjny europejski know-how;

Y.  mając na uwadze, że pośród różnych źródeł finansowania UE jedynie program „Kreatywna Europa” i Europejski Fundusz na rzecz Inwestycji Strategicznych uwzględniają branże kulturalne i kreatywne jako jeden ze szczególnych priorytetów;

Z.  mając na uwadze, że wraz z wejściem w życie rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 niektóre środki w sektorze dziedzictwa kulturowego (w szczególności w zakresie renowacji i ochrony) oraz, w niektórych przypadkach, w sektorze działalności kulturalnej wspieranej przez fundusze UE i dodatkowe fundusze regionalne można uznać za pomoc państwa pomimo ich znaczenia lokalnego oraz pomimo pozagospodarczego charakteru i niekomercyjnej organizacji danej działalności i danych instytucji kultury, co prowadzi do znacznych utrudnień dla właściwych władz regionalnych i do opóźnień we wdrażaniu tych środków;

AA.  mając na uwadze, że na dzisiejszym konsolidującym się i zglobalizowanym rynku innowacyjne i oparte na badaniach europejskie branże kulturalne i kreatywne są niezbędne do zapewnienia różnorodności językowej i kulturowej, pluralizmu i oferty innowacyjnych usług o wysokiej jakości;

AB.  mając na uwadze, że chociaż obecnie dostęp do treści kulturalnych i kreatywnych oraz ich przekazywanie odbywają się na większą skalę niż kiedykolwiek wcześniej, w szczególności dzięki takim usługom jak platformy umożliwiające przesyłanie treści przez użytkowników i usługi agregacji treści, oraz że koszty dystrybucji i produkcji spadają w miarę postępu technologicznego, to jednak ów wzrost konsumpcji nie wiąże się z analogicznym wzrostem przychodów w sektorze kulturalnym i kreatywnym, w dużym stopniu ze względu na brak przejrzystości w łańcuchu wartości i brak pewności prawa oraz trudności w dostosowaniu się do transformacji cyfrowej, których doświadczają sektory tradycyjne;

AC.   mając na uwadze, że do Komisji zaapelowano o przyjęcie właściwych środków ułatwiających pojawianie się atrakcyjnych legalnych ofert i dostępności transgranicznej, tak aby zmniejszyć znaczną nierównowagę w rozkładzie wartości oraz zapewnić autorom, twórcom, wykonawcom i posiadaczom praw uczciwe wynagrodzenie za pracę;

AD.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne przechodzą istotną transformację w wyniku rozwoju technologii cyfrowych, co prowadzi do zmian warunków produkcji artystycznej i wpływa na prawo własności intelektualnej;

AE.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne są nadal niedoceniane i nieuznawane, szczególnie pod względem zdolności dostępu do kapitału na rozpoczęcie działalności i do finansowania;

AF.  mając na uwadze, że najnowsze badanie zlecone przez Komisję(21) uwzględnia w swej definicji branż kulturalnych i kreatywnych oparte na kreatywności branże luksusowe; mając na uwadze, że branże związane z modą i branże luksusowe opierają się w dużym stopniu na wkładzie o charakterze kulturalnym i kreatywnym, przyczyniają się do zachowania wielowiekowego europejskiego know-how oraz odwołują się do dziedzictwa kulturowego i tradycji, które nie dają się powielać przez innych; mając na uwadze, że należy wzmocnić współpracę w celu uwzględnienia zmian dotyczących zatrudnienia i zapotrzebowania na określone umiejętności;

AG.  mając na uwadze, że krajowe dane szacunkowe dotyczące branż kulturalnych i kreatywnych rzadko są porównywalne, ponieważ państwa członkowskie w dalszym ciągu stosują różne definicje tych branż; zauważa, że takie definicje obejmują także szerokie kategorie branż kulturalnych i kreatywnych, takie jak oprogramowanie, reklama i marketing, odnoszące duże sukcesy zarówno pod względem gospodarczym, jak i jako przykłady europejskiej kreatywności i przedsiębiorczości;

AH.  mając na uwadze, że w 2013 r. międzynarodowy handel towarami podrobionymi i pirackimi sięgał 2,5 % handlu światowego i 5 % przywozu do UE, co odpowiada kwocie 85 mld EUR;

AI.  mając na uwadze, że w gospodarce przemysłowej inwestycje przeważnie skupiały się na dobrach materialnych, które stanowiły główne czynniki wzrostu, natomiast w dzisiejszej gospodarce kreatywnej głównym to dobra niematerialne są głównym przedmiotem inwestycji, źródłem wartości i czynnikiem wzrostu; mając na uwadze, że finansowanie branż kulturalnych i kreatywnych należy rozpatrywać w tym kontekście;

AJ.  mając na uwadze, że jakkolwiek rozwój technologii i infrastruktury cyfrowej jest priorytetem europejskiej polityki, to jednak nadal konieczna jest poprawa rozpowszechniania dóbr i usług kulturalnych i kreatywnych w internecie za pośrednictwem instytucji kultury;

AK.  mając na uwadze, że branże kulturalne i kreatywne przyczyniają się do utrzymania i poprawy stanu ogromnego dziedzictwa kulturowego, historycznego i architektonicznego Europy; mając na uwadze, że sektor kulturalny i kreatywny jest ważny dla rozwoju dyplomacji kulturalnej, branży turystycznej i promocji kultury narodowej i lokalnej, gdyż stymuluje postęp i rozwój miast i regionów;

Definicja i dane statystyczne

1.  zwraca się do Komisji o opracowanie kompleksowej, spójnej i długofalowej ramowej polityki przemysłowej na rzecz sektora kulturalnego i kreatywnego, a także zwraca się do UE o uwzględnienie rozwoju, skutecznej popularyzacji i ochrony oraz odpowiedniego finansowania branż kulturalnych i kreatywnych w jej celach strategicznych i ogólnych priorytetach, tak aby pobudzać ich konkurencyjność i umożliwić im pełne wykorzystanie ich potencjału pod względem tworzenia wysokiej jakości zatrudnienia i wzrostu;

2.  zwraca się do Komisji o tworzenie przyszłej polityki w oparciu o następującą definicję branż kulturalnych i kreatywnych: „branże kulturalne i kreatywne to branże bazujące na wartościach kulturowych, różnorodności kulturowej, kreatywności indywidualnej lub zbiorowej oraz umiejętnościach i talentach, mogące generować innowacje, dochody i miejsca pracy poprzez tworzenie wartości społecznej i gospodarczej, w szczególności pochodzącej z własności intelektualnej; należą do nich następujące segmenty bazujące na wkładzie o charakterze kulturowym i kreatywnym: architektura, archiwa i biblioteki, rękodzieło artystyczne, sektor audiowizualny (obejmujący film, telewizję, oprogramowanie i gry wideo oraz multimedia i nagrania muzyczne), dziedzictwo kulturowe, wzornictwo, oparte na kreatywności branże luksusowe i moda, festiwale, muzyka na żywo, przedstawienia artystyczne, literatura i działalność wydawniczą (gazety i czasopisma), radio oraz sztuki wizualne, a także reklama;

3.  wzywa Komisję – zważywszy na fakt, że państwa członkowskie stosują krajowe systemy klasyfikacji działalności należącej do branż kulturalnych i kreatywnych – do określenia konkretnych wskaźników służących monitorowaniu i analizie wpływu kulturalnego, gospodarczego i społecznego oraz dynamiki jej polityki i wniosków regulacyjnych dotyczących sektora kulturalnego i kreatywnego oraz roli tego sektora jako siły napędowej innowacji i wzrostu we wszystkich innych dziedzinach działalności w UE oraz w powiązanych państwach trzecich; podkreśla, że w związku z tym potrzebne jest zbadanie i wskazanie alternatywnych źródeł danych w celu uzupełnienia i ulepszenia oficjalnych statystyk; podkreśla, że w branżach kulturalnych i kreatywnych często stosuje się złożone modele biznesowe, które mogą stanowić wyzwanie dla tradycyjnych form finansowania oraz że ważne jest, aby zapewnić lepsze zrozumienie pozytywnych skutków inwestycji publicznych oraz dostarczyć analiz na poziomie potrzebnym do przyciągnięcia większych inwestycji prywatnych; ponadto wzywa Komisję do zapewnienia wysiłku koordynacyjnego, aby ułatwić synergię ponadnarodową w sprawach takich jak np. projekty współpracy, możliwości dotyczące mobilności oraz wspólne przedsięwzięcia w tej dziedzinie;

4.  podkreśla, że potrzeba pozyskania danych statystycznych dotyczących branż kulturalnych i kreatywnych przyczynia się również do debaty na temat polityki kulturalnej, oraz zachęca Komisję i Eurostat – zważywszy na czynione przez nie wysiłki w zakresie regularnego analizowania i mierzenia wpływu polityki kulturalnej na sektor kulturalny i kreatywny jako całość – aby uwzględniały ten sektor w statystyce rocznej, na podstawie analizy wartości i efektów mnożnikowych tworzonych przez branże kulturalne i kreatywne w epoce cyfrowej, oraz publikowały co dwa lata sprawozdanie w sprawie rozwoju branż kulturalnych i kreatywnych w Europie; w tym kontekście zwraca uwagę na potrzebę wzmocnienia roli Eurostatu i Wspólnego Centrum Badawczego;

Warunki ramowe i wspieranie innowacji

5.  wzywa Komisję do wprowadzenia programu ramowego, który wypełni lukę pomiędzy działaniami badawczo-rozwojowymi, europejską produkcją treści kreatywnych i innowacjami technologicznymi w dziedzinie mediów i poza nią; zwraca uwagę, że taki ramowy program wspierałby produkcję twórczych i konkurencyjnych usług w UE, a także zwiększyłby możliwości handlowe i możliwości zatrudnienia oraz dostęp do rynku dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up, a jednocześnie wzbogaciłby pluralistyczny i zróżnicowany krajobraz europejski opierający się na silnej synergii między branżami kulturalnymi i kreatywnymi a innowacjami technologicznymi, tym samym wzmacniając europejski jednolity rynek cyfrowy;

6.  podkreśla fakt, że podstawę cyfrowej technologii i infrastruktury stanowią treści dostarczane przez twórców; zauważa, że bezpośredni dostęp do odbiorców na całym świecie doprowadził do powstania nowych form treści artystycznych i kreatywnych; w związku z tym wzywa Komisję, aby – przy zapewnieniu zrównoważonego traktowania potrzeb wszystkich zainteresowanych podmiotów – wprowadziła właściwe ramy prawne, w tym w zakresie prawa autorskiego, dotyczące łańcucha wartości w epoce cyfrowej, które uwzględniałyby specyfikę sektora, umożliwiałyby dalsze innowacje, wspierałyby przejrzyste stosunki umowne i doprowadziłyby do ustanowienia prawa do uczciwego wynagrodzenia i ochrony prawnej w odniesieniu do autorów, twórców i wszystkich podmiotów zaangażowanych w proces twórczy oraz ich utworów, a tym samym zapewniłaby dobrze prosperującą gospodarkę cyfrową;

7.  podkreśla potrzebę współpracy oraz znaczenie stałej wymiany wiedzy i najlepszych praktyk między państwami członkowskimi starającymi się wspierać i stymulować branżę twórczą oraz promować kreatywność i produktywność na wszystkich poziomach;

8.  uważa, że ochrona prawa autorskiego i praw pokrewnych ma kluczowe znaczenie dla dochodu w branżach kulturalnych i kreatywnych; w świetle trwającej reformy prawa autorskiego apeluje do Komisji o stworzenie wyważonych rozwiązań prawnych dostosowanych do epoki cyfrowej, obejmujących partnerstwa z przemysłem i grupami konsumenckimi, sprzyjających i odpowiadających jednocześnie interesom MŚP, bardzo małych przedsiębiorstw i mikroprzedsiębiorstw, twórców, podmiotów prawa autorskiego, użytkowników praw, freelancerów oraz konsumentów, w celu przesłania wyraźnego sygnału, iż zwolnienie od odpowiedzialności może mieć zastosowanie wyłącznie do faktycznie neutralnych i biernych dostawców usług internetowych, zgodnie z dyrektywą w sprawie handlu elektronicznego oraz orzecznictwem TSUE, nie zaś do usług, które odgrywają czynną rolę w dystrybucji, promocji i sprzedaży treści kosztem twórców; uważa, że ze względu na wolny od granic charakter środowiska cyfrowego istnieje potrzeba zapewnienia spójności między organami regulacyjnymi, organami ścigania i systemem sądowym w UE;

9.  podkreśla fakt, że sprawdzanie informacji dotyczących posiadaczy praw i nieprzejrzyste przepisy w zakresie prawa autorskiego stanowią obciążenia administracyjne wiążące się z wysokimi kosztami i znacznym wysiłkiem, zwłaszcza dla MŚP działających transgranicznie; zaleca w związku z tym, aby ustanowiono wspólną ogólnoeuropejską bazę danych zawierającą wszystkie dostępne informacje na temat posiadaczy praw w poszczególnych sektorach, co ułatwi ustalanie praw;

10.  podkreśla, że dyrektywa 2014/26/UE doprowadziła do poprawy systemu udostępniania praw autorskich w zakresie utworów muzycznych w środowisku internetowym; zwraca się do Komisji o poprawę również w zakresie dobrego zarządzania, efektywności, przejrzystości i odpowiedzialności organizacji zbiorowego zarządzania prawami w innych sektorach;

11.  podkreśla fakt, że piractwo i podrabianie w dalszym ciągu stanowią poważny problem zarówno dla branż kulturalnych i kreatywnych, jak i dla obywateli; zaznacza, że tego rodzaju nielegalne działania powodują poważne straty pod względem dochodu i zatrudnienia oraz mogą powodować problemy związane ze zdrowiem i bezpieczeństwem wymagające rozwiązania; z zadowoleniem przyjmuje zaangażowanie branży w poszukiwanie rozwiązań mających na celu walkę z piractwem i podrabianiem oraz podkreśla potrzebę nasilenia walki z tymi nielegalnymi działaniami;

12.   podkreśla potrzebę monitorowania i poprawy stosowania obowiązujących przepisów wykonawczych w całej UE; zaleca, by rozważyć wprowadzenie bardziej dotkliwych sankcji i popularyzację systemu gwarancji identyfikowalności jako środka odstraszającego osoby zajmujące się podrabianiem – szczególnie na dużą skalę i w celach komercyjnych – a także zwiększenie kwot odszkodowań i rekompensat należnych posiadaczom praw; zwraca się do UE i państw członkowskich, aby przeprowadziły kampanie uświadamiające wymierzone w piractwo i podrabianie oraz określiły tendencje i skuteczniej na nie reagowały, przy jednoczesnym zachęcaniu posiadaczy praw i usługodawców do zapewnienia łatwych dróg dostępu do legalnych treści, tak aby zniechęcać do piractwa; podkreśla potrzebę zaangażowania wszystkich podmiotów gospodarki cyfrowej w walkę z podrabianiem w internecie;

13.  wzywa Komisję do zaproponowania skutecznych środków służących zwalczaniu piractwa w internecie, w szczególności do dopilnowania, aby w ramach usług online, które polegają na przechowywaniu treści, stosowano skuteczne środki mające na celu usuwanie z serwisu nielegalnie pozyskanych treści oraz podejmowano działania uniemożliwiające ponowne pojawienie się tych treści po ich usunięciu;

14.  uważa, że zasadnicze znaczenie ma odejście od myślenia tunelowego w tradycyjnych obszarach polityki oraz wspieranie efektów mnożnikowych w dziedzinie kultury i twórczości;

15.   zwraca się do Komisji i państw członkowskich, aby stosownie do swoich obszarów kompetencji przyczyniały się do popularyzacji współpracy międzysektorowej, tworząc „laboratoria szkoleniowe”, centra kreatywności, przestrzenie wspólnej pracy, programy tworzenia sieci kontaktów oraz klastry i sieci kultury i kreatywności na szczeblu regionalnym, krajowym, europejskim i międzynarodowym w celu wspierania interakcji pomiędzy mikroprzedsiębiorstwami, małymi, średnimi i dużymi przedsiębiorstwami oraz między organizacjami niedochodowymi i spółkami handlowymi sektora kulturalnego i kreatywnego, przedstawicielami tradycyjnego rzemiosła, organizacjami działającymi na rzecz ochrony dziedzictwa, sektorem turystycznym, ośrodkami badawczymi, uniwersytetami, inwestorami i podmiotami kształtującymi politykę; wzywa ponadto do wspierania rozwoju przyjaznego dla innowacji i zapewniającego ochronę otoczenia prawnego dla tworzenia i testowania nowych modeli biznesowych, produktów i usług w drodze partnerstwa strategicznego między producentami, dystrybutorami i deweloperami, a także do wspierania działalności inkubatorów biznesu;

16.   uważa, że konieczne jest utrzymanie przez UE i jej państwa członkowskie możliwości ochrony i rozwoju polityk kulturalnych i audiowizualnych oraz że należy czynić to w ramach obowiązujących przepisów, norm i umów, w tym Konwencji UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego; postuluje więc, aby wyłączenie usług kulturalnych i audiowizualnych, w tym usług internetowych, było jasno określane w umowach między Unią a państwami trzecimi; nalega w związku z powyższym na konieczność wyłączenia usług kulturalnych i audiowizualnych z zakresu ogólnych umów o wolnym handlu, a jednocześnie zwraca uwagę, że dzieła kultury i pracy twórczej mają rzeczywistą dwojaką wartość;

17.  wzywa Komisję, aby propagowała i wspierała tworzenia, usprawnianie i poszerzanie infrastruktury mającej kluczowe znaczenie dla wspierania branż kreatywnych w Europie, szczególnie przez zapewnienie rozwoju szerokopasmowych łączy internetowych o dużej przepustowości na obszarach wiejskich i oddalonych;

18.  uznaje, że wiele miast i regionów w całej Europie opracowało plany strategiczne na rzecz lokalnych branż kulturalnych i kreatywnych; wzywa Komisję do korzystania z najlepszych praktyk przewidzianych w tych strategiach;

19.  wzywa Komisję i państwa członkowskie do potraktowania Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018 jako istotnej okazji do zwiększenia europejskiej doskonałości w dziedzinie branż kulturalnych i kreatywnych oraz do podkreślenia konieczności zapewnienia właściwego programowania i finansowania;

20.  wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych do wykorzystania potencjału dyplomacji kulturalnej dzięki propagowaniu i zwiększeniu siły konkurencyjnej europejskiego sektora kulturalnego i kreatywnego;

Cyfryzacja branż kulturalnych i kreatywnych

21.   zaznacza, że branże kulturalne i kreatywne, na które w większości składają się MŚP, działają w stale zmieniającym się otoczeniu i jako takie musza podejmować wyzwanie polegające na refleksji nad nowymi modelami biznesowymi i na ich kształtowaniu, aby rozwijać rozwiązania rynkowe i przyciągać nowych odbiorców; zwraca uwagę na szanse, które nowe technologie informacyjno-komunikacyjne – takie jak technologia dużych zbiorów danych, chmury obliczeniowe, internet przedmiotów – oferują gospodarce i społeczeństwu, zwłaszcza gdy są zintegrowane z sektorami takimi jak branże kulturalne i kreatywne, w szczególności pod względem dystrybucji, eksploatacji i produkcji dzieł pracy twórczej; podkreśla jednak, że aby branże kulturalne i kreatywne mogły w pełni wykorzystać potencjał nowych technologii w zakresie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia, należy nadać priorytet ukończeniu budowy jednolitego rynku cyfrowego; ponadto podkreśla, że potrzebne jest zwiększenie pewności prawa oraz ograniczenie obciążenia administracyjnego; wzywa państwa członkowskie i Komisję do wspierania cyfryzacji treści kulturalnych; podkreśla w związku z tym, że plan Komisji „Cyfryzacja przemysłu” i unijne ramy wykonawcze powinny w pełni uwzględniać specyfikę branż kulturalnych i kreatywnych;

22.  uważa, że platformy cyfrowe są sposobem na zapewnienie szerszego dostępu do dzieł kultury i pracy twórczej oraz oferują sektorowi kulturalnemu i kreatywnemu większe możliwości rozwijania nowych modeli biznesowych; zwraca uwagę, że należy rozważyć, w jaki sposób przy funkcjonowaniu tego procesu można zapewnić większą pewność prawa i szacunek dla posiadaczy praw; podkreśla znaczenie przejrzystości oraz zapewnienia uczciwych, równych warunków działania; uważa w związku z tym, że ochrona posiadaczy praw w ramach prawa autorskiego i prawa własności intelektualnej jest konieczna, aby zapewnić uznawanie wartości oraz stymulowanie innowacji, kreatywności, inwestycji i tworzenia treści;

23.  podkreśla, że cyfryzacja i konwergencja mediów stwarzają nowe możliwości w zakresie dostępności, dystrybucji i promowania dzieł europejskich, oraz podkreśla znaczenie zagwarantowania finansowania służącego potrzebom cyfryzacji, ochrony i dostępności online europejskiego dziedzictwa kulturowego;

Warunki pracy w sektorze kulturalnym i kreatywnym

24.   wskazuje, że nietypowe formy zatrudnienia (praca w niepełnym wymiarze godzin i umowy na czas określony, praca tymczasowa oraz samozatrudnienie zależne od sytuacji gospodarczej) osób pracujących w dziedzinach kulturalnych i kreatywnych, szczególnie w sektorze mediów i kultury, są powszechne;

podkreśla potrzebę usunięcia przeszkód w mobilności artystów i specjalistów w dziedzinie kultury oraz popiera wniosek Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego skierowany do Komisji, w którym zwrócono się o zapewnienie odpowiedniego rozwiązania w celu poprawy mobilności pracowników branż kulturalnych i kreatywnych w UE oraz uproszczenie procedur wizowych do celów wymiany z państwami trzecimi;

25.   wzywa państwa członkowskie, aby opracowały lub wdrożyły ramy prawne i instytucjonalne dotyczące działalności twórczej i artystycznej przez przyjęcie lub zastosowanie szeregu spójnych i kompleksowych środków dotyczących umów, metod zbiorowej reprezentacji, zabezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, opodatkowania bezpośredniego i pośredniego oraz zgodności z przepisami europejskimi w celu zwiększenia mobilności artystów w całej UE;

26.  zwraca uwagę na wysoki udział kobiet w branżach kreatywnych i podkreśla w szczególności sytuację matek pracujących na własny rachunek lub powracających do pracy zawodowej (matek-przedsiębiorczyń);

27.  zwraca uwagę na aktualną średnią różnicę wynagrodzeń (16,1 % w 2014 r.) i emerytur (40,2 %) mężczyzn i kobiet w UE oraz podkreśla, że w branżach kulturalnych i kreatywnych kobiety napotykają takie same przeszkody jak w innych sektorach gospodarki, w szczególności związane z różnicami w wynagrodzeniach i emeryturach, dostępem do finansowania, stereotypami, a także w zakresie szkolenia i uczenia się przez całe życie;

Kształcenie, umiejętności, szkolenie

28.   podkreśla, że kreatywne myślenie występuje u każdego człowieka i że zdolności kreatywne należy rozwijać od dzieciństwa, aby stworzyć podstawy dla ciągłego napływu talentów twórczych zauważa jednak, że umiejętności te można wspierać na wszystkich etapach życia, w szczególności przez dostępne programy nauki przez całe życie; zachęca państwa członkowskie, aby wspierały szerzenie wiedzy na temat branż kulturalnych i kreatywnych w programach kształcenia i szkolenia, rozwijały nauczanie umiejętności korzystania z mediów i umiejętności cyfrowych oraz doskonaliły systemy szkolenia, uczenia się i kwalifikacji, co umożliwi uczniom w każdym wieku przechodzenie kompleksowego szkolenia w dyscyplinach twórczych i artystycznych;

29.   zwraca uwagę na brak umiejętności przekrojowych – w szczególności w zakresie przedsiębiorczości – wśród absolwentów kierunków kulturalnych i artystycznych, a także ich niewystarczającą wiedzę na temat prawa autorskiego i sposobów ochrony wynikających z niego praw; w związku z tym uważa za istotne, aby zachęcić państwa członkowskie i instytucje edukacyjne do zajęcia się tym niedoborem przez dostosowanie programów nauczania, tak aby zapewnić stałe szkolenie zawodowe i lepiej zintegrować kształcenie w dziedzinach kreatywnych i w zakresie przedsiębiorczości, a tym samym zwiększyć umiejętności przedsiębiorców z sektora kreatywnego w zakresie biznesu, finansów, marketingu i zarządzania;

30.   wzywa państwa członkowskie do zwiększenia wsparcia dla nauczycieli, aby umożliwić im rozwijanie zdolności twórczych i innowacyjnych młodzieży przez unowocześnienie procesu nauczania oraz włączenie kompetencji medialnych, sztuki, muzyki, teatru i filmu do programów kształcenia i szkolenia; apeluje do państw członkowskich o działanie na rzecz rozwoju wiedzy na temat dziedzictwa kulturowego, praktyk artystycznych i wyrazu artystycznego, a także rozwoju umiejętności miękkich ukierunkowanych na kreatywność i innowacyjność; wzywa również państwa członkowskie, aby wspierały współpracę między szkołami, z myślą o wymianie najskuteczniejszych metod i praktyk w zakresie pobudzania kreatywności i innowacyjności, a w ten sposób pomagały obywatelom w docenieniu produktów i usług branż kreatywnych;

31.   przypomina, że partnerstwa z systemem kształcenia mogą również wnosić wkład w stymulujące otoczenie edukacyjnego i integrację społeczności znajdujących się w niekorzystnej sytuacji i zmarginalizowanych oraz stwarzać szanse dla osób z ubogich regionów;

32.   podkreśla potencjał branż kulturalnych i kreatywnych pod względem zatrudnienia ludzi młodych i pod względem reindustrializacji, a w szczególności coraz większe możliwości w sektorze kulturalnym i kreatywnym, które otoczenie cyfrowe stwarza dla młodych ludzi; wzywa Komisję i państwa członkowskie do ujęcia branż kulturalnych i kreatywnych w ramach Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych oraz do zapewnienia finansowania umożliwiającego wspieranie ścieżek kariery i szkoleń w tym sektorze przez tworzenie programów praktyk, ułatwianie mobilności i wymianę w ramach programów mentorskich i staży; wzywa do jak najbardziej efektywnego wykorzystywania w tym celu środków przewidzianych w ramach gwarancji dla młodzieży;

33.  przypomina, że jednym z głównych wyzwań stojących przed sektorem dziedzictwa kulturowego jest stopniowe zanikanie tradycyjnych umiejętności i rzemiosł; wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zapewniły ochronę dziedzictwa, różnorodności kulturowej i językowej, tradycyjnych umiejętności oraz know-how na szczeblu europejskim, krajowym, regionalnym i lokalnym, a także chroniły i wspierały działalność rzemieślniczą powiązaną z sektorem kulturalnym i kreatywnym, promowały i ułatwiały przekazywanie know-how oraz kładły silniejszy nacisk na szkolenie zawodowe i na wysoko wykwalifikowanych pracowników, aby przyciągać talenty, co obejmuje doskonałość w zakresie rzemiosła w sektorze budowlanym oraz w pracach konserwacyjnych i remontowych; podkreśla w związku z tym, że należy koniecznie pielęgnować silne powiązania strategiczne między polityką kulturalną a zasobami społecznymi i produkcyjnymi;

34.   zwraca się do Komisji o zwiększanie świadomości na temat możliwości rozwoju kariery w zawodach rzemieślniczych i produkcyjnych powiązanych z sektorem kulturalnym i kreatywnym poprzez kampanie uświadamiające i politykę wspierającą przekazywanie wiedzy w celu zachowania rzemiosła i umiejętności eksperckich w tych sektorach;

35.   zachęca państwa członkowskie do podjęcia działań następczych w odniesieniu do środków zachęty związanych z programem Erasmus+ w celu upowszechniania podejścia ponadsektorowego obejmującego różne obszary w ramach kształcenia formalnego, pozaformalnego i nieformalnego, szkoleń i nauki przez całe życie; zachęca placówki szkolnictwa wyższego i zawodowego do tworzenia programów edukacyjnych łączących w sobie elementy sztuki i kultury, nauk ścisłych, inżynierii, technologii, biznesu i innych stosownych dziedzin; wzywa w szczególności do poczynienia kroków w celu zlikwidowania barier oddzielających nauki ścisłe, technologię, inżynierię i matematykę oraz technologie informacyjno-komunikacyjne od przedmiotów z zakresu sztuki i wzornictwa, aby wspierać rozwój karier technicznych w branżach kreatywnych oraz karier twórczych w sektorze nauk ścisłych, technologii, inżynierii i matematyki, co ma podstawowe znaczenie dla rozwoju europejskiego sektora kulturalnego i kreatywnego; podkreśla potrzebę wspierania centrów doskonałości i propagowania wymiany między różnymi zawodami w tym sektorze, w tym w państwach trzecich, oraz przyciągania i rozwijania talentów kreatywnych;

36.   zachęca państwa członkowskie do wspierania współpracy między uczelniami artystycznymi, podmiotami świadczącymi usługi w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego, uniwersytetami i przedsiębiorstwami sektora kulturalnego i kreatywnego, w tym przez rezydentury artystyczne w otoczeniu biznesowym i w placówkach edukacyjnych, aby zapewnić lepsze dostosowanie podaży umiejętności do potrzeb rynku pracy oraz pobudzić potencjał konkurencyjny tego sektora; zaleca rozwój ścieżek umożliwiających jednoczesną pracę i naukę, takich jak dualne systemy kształcenia;

37.  zaleca opracowanie i przyjęcie strategii mających na celu podniesienie poziomu udziału obywateli UE w życiu kulturalnym, który to poziom w wielu państwach członkowskich jest nadal zatrważająco niski; podkreśla, że spowodowałoby to korzyści zarówno pod względem szerszego wspierania talentów kreatywnych, jak i pod względem zabezpieczenia większej i silniejszej bazy popytowej na unijne produkty sektora kulturalnego i kreatywnego;

38.  apeluje o utworzenie europejskiej nagrody dla branż kulturalnych i kreatywnych na wzór nagrody przyznawanej w tej dziedzinie wspólnie przez Francję i Niemcy;

39.   podkreśla ogromny potencjał kobiet w obszarze innowacyjności i przedsiębiorczości oraz istotną rolę, którą odgrywają one w branżach kulturalnych i kreatywnych; zachęca państwa członkowskie, aby oferowały odpowiednie wsparcie finansowe i szkolenia oraz zwraca uwagę na znaczenie, jakie mają tworzenie sieci kontaktów i wymiana najlepszych praktyk;

40.  postuluje możliwość rozważenia programów mobilności dla młodych innowatorów pod kątem wspierania wymiany i innowacyjności w dziedzinie kultury i twórczości;

41.  odnotowuje komunikat Komisji pt. „Nowy europejski program na rzecz umiejętności: wspólne działania na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zwiększania szans na zatrudnienie i konkurencyjności” i podziela pogląd, że „w szybko zmieniającej się gospodarce światowej umiejętności będą w znaczącym stopniu warunkowały konkurencyjność i możliwości stymulowania innowacji”, że „stanowią one czynnik przyciągający dla inwestycji i katalizator efektu narastających korzyści pod względem tworzenia miejsc pracy i wzrostu” oraz że „stanowią [one] klucz do osiągnięcia spójności społecznej”; uważa, że w ramach przeglądu ram kompetencji kluczowych i europejskich ram kwalifikacji należy koniecznie zwrócić szczególną uwagę na umiejętności twórcze;

42.  zachęca państwa członkowskie do podejmowania inicjatyw takich jak wprowadzona przez rząd włoski „premia kulturalna” w wysokości 500 EUR wypłacana wszystkim 18-latkom legalnie zamieszkującym Włoszech, której przeznaczeniem mają być wyłącznie „działania wzbogacające kulturalnie”, takie jak zwiedzanie muzeów, galerii, wykopalisk archeologicznych i miejsc związanych z dziedzictwem kulturowym, czytanie książek i oglądanie filmów;

Finansowanie

43.  zwraca uwagę, że branże kulturalne i kreatywne w niemałej części korzystają z publicznego wsparcia kultury, co znacząco przyczynia się do różnorodności kulturowej w Unii Europejskiej; w związku z tym wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby w ramach swoich kompetencji nadal przeznaczały wystarczającą część swoich budżetów na publiczne wsparcie kultury;

44.  podkreśla konieczność wzmocnienia polityki państwowej wspierającej sektor kulturalny i kreatywny oraz konieczność zwiększenia budżetów przeznaczonych na kulturę; zwraca uwagę, że finansowanie publiczne doznało poważnych cięć budżetowych w państwach członkowskich, co stanowi poważne zagrożenie dla europejskiej kultury i twórczości;

45.  odnotowuje sukces funkcjonujących w niektórych państwach członkowskich systemów ulg podatkowych dla sektora kulturalnego i kreatywnego; w związku z tym zachęca wszystkie państwa członkowskie, aby wprowadzały takie systemy, a jednocześnie potępia specjalne rozwiązania podatkowe – znane jako „interpretacje indywidualne prawa podatkowego” – które umożliwiają niektórym przedsiębiorstwom niezasadne ograniczanie zobowiązań podatkowych do minimum;

46.   zauważa, że uczestnictwo we wszystkich finansowanych przez UE programach pozostaje otwarte dla branż kulturalnych i kreatywnych, lecz że należy uznać, iż potencjał tego uczestnictwa nie jest w pełni wykorzystywany; zwraca się do Komisji, aby w pierwszym etapie utworzyła pojedynczy punkt kontaktowy – np. stronę internetową – gdzie poszczególne zainteresowane dyrekcje generalne pozostałyby w ścisłej interakcji, aby ukazywać różne możliwości finansowania dla branż kulturalnych i artystycznych, upowszechniać informacje za pośrednictwem paneuropejskich sieci kulturalnych i kreatywnych oraz organizacji krajowych, gromadzić i propagować przykłady najlepszych praktyk oraz zwiększać wiedzę inwestorów i instytucji finansowych na temat specyfiki i różnorodnych wyzwań, przed jakimi stoją branże kulturalne i kreatywne, gdyż zwiększyłoby to świadomość co do finansowania tych branż i jego dostępności;

47.   wzywa Komisję, aby podjęła działania zmierzające do uwzględnienia problematyki unijnego wsparcia dla branż kulturalnych i kreatywnych, w tym finansowania, przez przyjęcie nadrzędnej i przekrojowej strategii UE; podkreśla jednak, że istotne, jest, aby zdawać sobie sprawę z różnorodnego charakteru branż kulturalnych i artystycznych oraz, odpowiednio, z ich szczególnych potrzeb sektorowych pod względem finansowania i innowacji, a tym samym istotne znaczenie mają szczególne plany wdrażania, takie jak wspólny system ramowy dla programów „Horyzont 2020” i „Kreatywna Europa”; uznaje efekt mnożnikowy, który unijne finansowanie niesie dla branż kulturalnych i kreatywnych, szczególnie w konkretnych regionach;

48.  uznaje ważną rolę odgrywaną przez organizacje niedochodowe, spółdzielnie i przedsiębiorstwa społeczne w branżach kulturalnych i kreatywnych i w związku z tym apeluje o unikanie w ramach unijnego finansowania strukturalnego i społecznego jakiegokolwiek rozróżnienia, które mogłoby ograniczać kwalifikowalność tych struktur;

49.  zauważa, że śródokresowy przegląd WRF oraz sprawozdania z realizacji programów unijnych należy traktować jako dwa powiązane elementy tego samego procesu; zauważa, że szczególnie w przypadku programów „Kreatywna Europa” i „Horyzont 2020” oraz funduszy strukturalnych (EFRR i EFS) rola i znaczenie branż kulturalnych i kreatywnych dla wzrostu, zatrudnienia i spójności terytorialnej powinny być szczególnie doceniane i popularyzowane; podkreśla fakt, że proces ten powinien zapewniać solidne i spójne podstawy dla przeglądu WRF i tworzenia architektury programów unijnych po 2020 r.;

50.  zwraca się do Komisji o przestrzeganie art. 167 ust. 4 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i uznanie branż kulturalnych i kreatywnych, jako części sektora kulturalnego i kreatywnego, za priorytety horyzontalne w ramach unijnych systemów finansowania i programów, szczególnie programu „Horyzont 2020”, programu UE na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych (EaSI) oraz europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych;

51.  wzywa Komisję do pełnego wykorzystania potencjalnej synergii występującej pomiędzy różnymi aspektami polityki UE w celu zapewnienia efektywnego wykorzystania funduszy dostępnych w ramach programów UE, takich jak „Horyzont 2020”, instrument „Łącząc Europę”, program Erasmus+, EaSI, program „Kreatywna Europa” oraz COSME, a także europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (ESIF), z myślą o wspieraniu większej liczby projektów w branżach kulturalnych i kreatywnych;

52.  wskazuje, że przewidzianą na okres programowania 2014–2020 lepszą współpracę między europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi a innymi programami europejskimi, którą w odniesieniu do programów Erasmus+ i „Kreatywna Europa” określono w pkt 4.6 i 6.4 załącznika 1 do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów, można wyraźnie zoptymalizować dzięki, z jednej strony, poprawie informacji o niej w całej UE, a z drugiej strony, dzięki zdecydowanie energiczniejszej realizacji w państwach członkowskich i ich regionach;

53.  wzywa Komisję do zmodyfikowania lub dokonania interpretacji tej części rozporządzenia Komisji (UE) 651/2014, która dotyczy pomocy państwa na rzecz kultury i ochrony dziedzictwa kulturowego w świetle motywu 72 tego rozporządzenia oraz komunikatu Komisji z dnia 19 maja 2016 r., tak aby niektóre środki w sektorze dziedzictwa kulturowego (w szczególności renowacja i ochrona) oraz, w niektórych przypadkach, środki na rzecz działalności kulturalnej wspieranej ze środków UE i dodatkowych środków regionalnych, nie były traktowane jako pomoc państwa;

54.   zauważa, że instrument gwarancyjny funkcjonujący w ramach programu „Kreatywna Europa” stanowi jeden ze sposobów odniesienia się do pilnego zapotrzebowania na dostęp do finansowania pożyczkowego dla innowacyjnych i zrównoważonych projektów w sektorze kulturalnym i kreatywnym; przypomina o opóźnieniu w uruchomieniu instrumentu gwarancyjnego; podkreśla potrzebę zwiększenia budżetu programu „Kreatywna Europa” oraz instrumentu gwarancyjnego, aby skutecznie wspierać europejskie formy wyrazu kulturowego i kreatywnego, zdywersyfikować beneficjentów finansowania, zagwarantować podmiotom kulturalnym ze wszystkich państw członkowskich równy dostęp do instrumentu gwarancyjnego i poprawić ich udział w tym instrumencie;

55.   zauważa, że EFIS powinien zapewniać wsparcie dla MŚP zmagających się z niedoborami kapitałowymi i zazwyczaj być ukierunkowany na projekty o profilu ryzyka wyższym niż projekty wspierane w ramach normalnych działań EBI(22); zauważa, że we wrześniu 2016 r. finansowanie przyznano tylko na nieliczne projekty w sektorze kulturalnym i kreatywnym – na który składają się głównie MŚP narażone na wysoki stopień ryzyka – oraz w sektorze kształcenia lub szkolenia oraz podkreśla, że należy dołożyć wszelkich starań, aby poprawić udział tych sektorów w EFIS;

56.  wzywa EBI do podjęcia kwestii braku finansowania dla branż kulturalnych i kreatywnych w ramach EFIS poprzez rozważenie możliwej interakcji z programem „Kreatywna Europa” i instrumentem gwarancyjnym w celu zapewnienia dostosowanych do zapotrzebowania pożyczek w tych branżach;

57.  wzywa Komisję, państwa członkowskie i EBI do wspierania mieszanych metod finansowania, zwłaszcza w postaci partnerstw publiczno-prywatnych, aby zająć się problemem braku dostępności finansowania kapitałowego dla branż kulturalnych i kreatywnych i zaradzić mu;

58.   wzywa Komisję i państwa członkowskie do poprawy otoczenia inwestycyjnego i do rozszerzenia zakresu instrumentów finansowych dostępnych dla mikroprzedsiębiorstw i MŚP w sektorze kulturalnym i kreatywnym za pomocą nowych i innowacyjnych systemów finansowania, takich jak mikrokredyty, finansowanie z wykorzystaniem kapitału podwyższonego ryzyka, funduszu kapitału zalążkowego i kapitału venture; zauważa, że różne modele finansowania społecznościowego i inwestycji społecznościowych na rzecz branż kulturalnych i kreatywnych mogą stać się solidnym narzędziem finansowania projektów kulturalnych i kreatywnych oraz, jako takie, pożądanym dodatkiem do tradycyjnych źródeł wsparcia finansowego dla branż kulturalnych i kreatywnych jako całości; wzywa w związku z tym Komisję i państwa członkowskie, aby nadal monitorowały i wspierały rozwój rynku finansowania społecznościowego, angażowały instytucje publiczne, lepiej wykorzystywały możliwości instytucjonalnego finansowania społecznościowego, koordynowały stosowanie różnych metod regulacyjnych, zapewniły odpowiednią jasność co do stosowania unijnych przepisów, opracowywały najlepsze praktyki oraz poprawiły ramy regulacyjne przez likwidację obciążeń lub, w razie konieczności, zaproponowanie nowego instrumentu regulacyjnego; zwraca jednak uwagę, że nie może to zastąpić trwałego finansowania publicznego i prywatnego branż kulturalnych i kreatywnych;

59.  uważa, że należy koniecznie zwiększyć rolę, jaką publiczne banki inwestycyjne odgrywają w sektorze kulturalnym i kreatywnym, przez zapewnienie MŚP lepszego dostępu do kredytowania i pomaganie przedsiębiorstwom w poszerzaniu ich rynku zbytu oraz działalności wywozowej;

60.  uważa, że w celu poprawy dostępności finansowania branż kulturalnych i kreatywnych konieczna jest poprawa zdolności do wskazywania i oceny wartości aktywów niematerialnych i prawnych, które mogą być akceptowane jako zabezpieczenie pożyczki; podkreśla konieczność pogłębienia wiedzy wśród inwestorów i instytucji finansowych na temat specyfiki i różnych wyzwań dotyczących branż kulturalnych i kreatywnych, uznawanych za wiążące się z wyższym stopniem ryzyka; w związku z tym z zadowoleniem przyjmuje uwzględnienie przez Komisję sytemu szkoleń dla pośredników finansowych w ramach instrumentu gwarancyjnego dla programu „Kreatywna Europa”, gdyż może to również poprawić zdolność branż kulturalnych i kreatywnych do nawiązywania kontaktów z inwestorami zewnętrznymi i do przekonywania ich; uważa jednak za pożyteczne, aby założyć sukces tego systemu i w oczekiwaniu na pozytywną ocenę rozszerzyć go na różne obszary polityki;

61.  wzywa w tym celu do popularyzacji „protokołów własności intelektualnej” wspomagających wycenę prawa własności intelektualnej oraz zachęca Komisję i państwa członkowskie do wdrożenia koniecznych mechanizmów w celu zwiększenia kwalifikowalności prawa własności intelektualnej w ramach usług bankowych oraz uwzględnienia pełnej wartości związanych z nim aktywów;

62.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

(1)

Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 83.

(2)

Dz.U. L 169 z 1.7.2015, s. 1.

(3)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 221.

(4)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 104.

(5)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 320.

(6)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 289.

(7)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 259.

(8)

Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 33.

(9)

Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0009.

(10)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0293.

(11)

Dz.U. C 93 z 9.3.2016, s. 95.

(12)

Dz.U. C 68 E z 7.3.2014, s. 40.

(13)

Dz.U. C 377 E z 7.12.2012, s. 135.

(14)

Dz.U. C 377 E z 7.12.2012, s. 142.

(15)

Dz.U. C 247 E z 15.10.2009, s. 25.

(16)

Dz.U. C 125 E z 22.5.2008, s. 223.

(17)

OECD/EUIPO, „Trade in Counterfeit and Pirated Good: Mapping the Economic Impact”, OECD Publishing, Paryż, 2016.

(18)

Według komunikatu Komisji do branż tych należą: architektura, archiwa i biblioteki, rękodzieło artystyczne, sektor audiowizualny (obejmujący film, telewizję, gry wideo i multimedia), dziedzictwo kulturowe, wzornictwo (w tym wzornictwo odzieżowe), festiwale, muzyka, przedstawienia artystyczne i sztuki wizualne, działalność wydawnicza i radio.

(19)

Industry-Level Analysis Report (2013), Intellectual property rights intensive industries: contribution to economic performance and employment in the European Union (Sprawozdanie z analizy branżowej (2013), Branże o wysokim stopniu wykorzystania praw własności intelektualnej: wkład w wyniki gospodarcze i zatrudnienie w Unii Europejskiej), s. 8 https://euipo.europa.eu/ohimportal/documents/11370/80606/IP+Contribution+study.

(20)

Analiza Komisji Europejskiej EASME/COSME/2015/003.

(21)

Odniesienie do badania zostanie uzupełnione po publikacji. Wszystkie wartości liczbowe przywoływane w niniejszym sprawozdaniu zaczerpnięto z rzeczonego badania.

(22)

Rozporządzenie (UE) 2015/1017.


UZASADNIENIE

Wprowadzenie

Kultura, sztuka i kreatywność: oto prawdziwa twarz i siła Europy na świecie!

W Europie XXI wieku, naznaczonej transformacją w kierunku gospodarki cyfrowej, branże kulturalne i kreatywne w coraz większym stopniu zajmują miejsce tradycyjnych procesów produkcyjnych i tradycyjnych łańcuchów wartości. Obecnie tworzenie wysokojakościowych treści oraz zdolność do innowacji, narracji, reprezentacji i budzenia emocji stały się naszym najcenniejszym skarbem. Należy je kultywować, wspierać, popularyzować i chronić.

Branże kreatywne i kulturalne to branże bazujące na wartościach kulturowych, indywidualnej kreatywności, umiejętnościach i talentach, potencjalnie tworzące dobrobyt i miejsca pracy poprzez generowanie zysków z praw własności intelektualnej. W opinii współsprawozdawców do sektora tego należą następujące segmenty bazujące na wkładzie o charakterze kulturowym i kreatywnym: architektura, archiwa i biblioteki, rękodzieło artystyczne, sektor audiowizualny (obejmujący film, telewizję, gry wideo i multimedia), dziedzictwo kulturowe, wzornictwo, oparte na kreatywności branże związane z modą i branże luksusowe, festiwale, muzyka, przedstawienia artystyczne, literatura i działalność wydawnicza, radio oraz sztuki wizualne.

Europejskie branże kulturalne i kreatywne mają korzenie i źródło siły w unikatowości kultury i sztuki europejskiej powstałej na bazie 3000 lat wspólnego dziedzictwa kulturowego. W przeciwieństwie do innych branż charakteryzują się one rzeczywistą dwojaką wartością: z jednej strony odgrywają kluczową rolę w ochronie i wspieraniu różnorodności kulturowej i językowej w Europie, wzmacniają poczucie tożsamości europejskiej i regionalnej, a także przyczyniają się do przekazywania wiedzy i wartości oraz do zachowania europejskiego dziedzictwa materialnego i niematerialnego dla obecnych i przyszłych pokoleń. Z drugiej strony stanowią konkretny instrument spójności społecznej dzięki swojemu istotnemu wkładowi w gospodarkę UE pod względem zatrudnienia, inwestycji, wzrostu i innowacyjności oraz znacząco przyczyniają się do konkurencyjności Europy w skali całego globu.

Tym samym strategicznego znaczenia nabiera wspieranie innowacyjnych, ukierunkowanych na badania naukowe branż kulturalnych i kreatywnych, gdyż są one zdolne do ochrony różnorodności językowej i kulturowej oraz pluralizmu, a jednocześnie oferują innowacyjne usługi wysokiej jakości, zwłaszcza w kontekście zintegrowanego i zglobalizowanego rynku.

W związku z zieloną księgą Komisji Europejskiej z 2010 r.(1) w ostatnich latach pojawiły się różnorodne badania sektorowe, konferencje, komunikaty Komisji oraz rezolucje Parlamentu Europejskiego i wszystkie one wskazują na fakt, że produkcja kulturowa i kreatywna stanowi punkt początkowy dzisiejszego łańcucha wartości. Niniejsze sprawozdanie jest jednak pierwszym wspólnym sprawozdaniem komisji CULT i ITRE – omówiono w nim zarazem kulturowy i gospodarczy potencjał tego sektora przez wskazanie elementów, które winny stać się podstawą europejskiej polityki przemysłowej dotyczącej branż kulturalnych i kreatywnych.

Przyszłość branż kulturalnych i kreatywnych ma szczególne znaczenie zarówno z perspektywy Komisji Kultury i Edukacji (CULT), która przedstawiła w ostatnich latach kilka sprawozdań na ten temat(2), jak i Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii (ITRE), odpowiedzialnej za unijną politykę przemysłową i powiązane z nią środki, a także stosowanie nowych technologii, co obejmuje środki związane z MŚP. Tym, co łączy omawiane branże, jest fakt, że w centrum ich zainteresowania leżą aktywa kreatywne w formie własności intelektualnej. Zważywszy na różnorodność i złożoność sektora kulturalnego i kreatywnego, wykorzystanie jego pełnego potencjału stanowi rzeczywiste wyzwanie.

W opinii współsprawozdawców realizacja pełnego potencjału omawianego sektora wymaga podjęcia wspólnych działań na szczeblu krajowym, regionalnym i lokalnym, jak również na szczeblu unijnym. Na podstawie dogłębnej analizy tego sektora i powiązanych z nim wyzwań współsprawozdawcy proponują szereg środków i strategii, które w krótkoterminowej i dalszej perspektywie koncentrują się na siedmiu podstawowych czynnikach wpływających na politykę, stanowiących centralny element niniejszego sprawozdania:

  gromadzenie rzetelnych danych statystycznych i innych w oparciu o kompleksową definicję w celu zwiększenia świadomości charakterystyki i potrzeb omawianego sektora;

  monitorowanie rozwoju sektora w celu stworzenia rozwiązań dostosowanych do potrzeb branż kulturalnych i kreatywnych;

  wspieranie innowacyjności i przedsiębiorczości w sektorze kulturalnym i kreatywnym przez ułatwianie współpracy z innymi sektorami i w innych obszarach polityki (wzajemne oddziaływanie);

  poprawa dostępu do finansowania, wspieranie nowych modeli biznesowych;

  wykorzystanie już istniejącego zestawu narzędzi na poziomie europejskim i spójne połączenie wszystkich istniejących instrumentów i inicjatyw;

  rozwój umiejętności, w tym umiejętności biznesowych;

  sprostanie potrzebom dotyczącym zmian umiejętności i rozwiązanie niedoborów umiejętności.

Gospodarcze i społeczne znaczenie branż kulturalnych i kreatywnych

Na całym świecie sektor kulturalny i kreatywny uznawany jest za kluczowy i stale rozwijający się obszar światowej gospodarki. Coraz częściej dostrzega się jego znaczenie dla tworzenia miejsc pracy i dla generowania przychodów, szczególnie w UE: według niedawnego badania zleconego przez Komisję Europejską do branż kulturalnych i kreatywnych (z wyjątkiem branż luksusowych) należy 11,2 % wszystkich przedsiębiorstw prywatnych, a zatrudnionych w nich jest 7,5 % wszystkich pracowników, w skali całej gospodarki. Łącznie za należące do branż kulturalnych i kreatywnych (z wyjątkiem branż luksusowym) uznać można ponad 3 mln przedsiębiorstw, zatrudniających ponad 12 mln osób. Pod względem wartości dodanej branże kulturalne i kreatywne (z wyjątkiem branż luksusowych) generują 5,3 % łącznej wartości dodanej brutto w Europie(3). Z kolei w branżach luksusowych zatrudnionych jest 1,7 mln pracowników. Ich wartość pod względem sprzedaży towarów i usług sięga 547 mld EUR, czyli około 4 % nominalnego PKB w UE.

Cecha wyróżniająca branże kulturalne i kreatywne to budowanie przez nie pomostów między sztuką, kulturą, biznesem i technologią. Ponadto charakteryzują się one tym, że tworzą miejsca pracy, które trudno przenieść do innego kraju, ponieważ wiążą się z określonymi kompetencjami kulturowymi i historycznymi, ograniczonymi i określonymi przez terytorium i tradycję. Co istotne, bardziej niż jakikolwiek inny sektor przyczyniają się one do zatrudnienia ludzi młodych i kobiet. Ponadto branże kulturalne i kreatywne wykazały się większą niż inne sektory odpornością na następstwa kryzysu z 2008 r., czego dowodem była ich zdolność do wywołania zauważalnych pozytywnych efektów w innych sektorach, takich jak turystyka, handel i technologie cyfrowe.

Jednak pomimo tego dotychczas nie opracowano na poziomie unijnym rzeczywistej i spójnej polityki dla tego sektora. Potrzebujemy kompleksowej strategii przemysłowej na poziomie europejskim, która uwzględniałaby wszystkie cechy szczególne branż kulturalnych i kreatywnych oraz przekułaby wyzwania takie jak digitalizacja i przegląd przepisów prawa autorskiego w nowe możliwości w zakresie wzrostu i zatrudnienia przez stworzenie stabilnych ram prawnych. Potrzebujemy zaangażowania na rzecz długofalowego rozwoju branż kulturalnych i kreatywnych, na podstawie zintegrowanego podejścia, które gwarantowałoby zrównoważone podstawy polityczne i regulacyjne dla obecnych i przyszłych branż kulturalnych i kreatywnych oraz przyjmowałoby rozwój, promocję i ochronę branż kulturalnych i kreatywnych za cel strategiczny i ogólny priorytet polityki UE.

Definicja branż kulturalnych i kreatywnych oraz dane statystyczne na potrzeby rzeczywistej europejskiej polityki rozwojowej

Jednym z czynników niewątpliwie wpływających na brak świadomości prawdziwego potencjału gospodarczego branż kulturalnych i kreatywnych, a w konsekwencji na brak konkretnej polityki wsparcia dla tych branż jest to, że nie posiadamy jednoznacznej definicji „branż kulturalnych i kreatywnych”.

Wprawdzie większość branż kulturalnych w oczywisty sposób stanowi filar omawianego sektora i jako takie są one łatwe do sklasyfikowania w jego ramach (dziedzictwo artystyczne i zabytki, archiwa, biblioteki, literatura, działalność wydawnicza i prasa, sztuki wizualne, architektura, przedstawienia artystyczne, multimedia i usługi audiowizualne), jednak w przypadku branż kreatywnych definicja staje się mniej oczywista, ponieważ w istocie każda działalność o charakterze innowacyjnym może mieć charakter kreatywny lub polegać na kreatywnym wkładzie.

Współsprawozdawcy biorą pod uwagę komunikat Komisji Europejskiej z 2012 r.(4), według którego przedsiębiorstwa branży twórczej są to „przedsiębiorstwa wykorzystujące kulturę jako materiał i posiadające wymiar kulturowy, ale których produkty mają głównie charakter użytkowy. Należą do nich architektura i projektowanie”(5), oraz – w świetle najnowszego badania przeprowadzonego przez Komisję(6), w którym definicją branż kulturalnych i kreatywnych objęto, obok branż podstawowych, mody i wzornictwa, również branżę luksusową – proponują nową, poszerzoną i pełniejsza definicję tych branż. Sprawozdawcy uważają, że przyjęcie znormalizowanej definicji pomoże w monitorowaniu rozwoju w tym sektorze, a w konsekwencji pozwoli na opracowanie rozwiązań politycznych dostosowanych do potrzeb branż kulturalnych i kreatywnych. Definicja proponowana przez sprawozdawców obejmuje wymienione powyżej klasyczne sektory, a także bazujące na kreatywności branże związane z modą i branże luksusowe, w oparciu o ich specyficzny wkład kulturowy, kreatywne procesy stymulujące wstępne etapy produkcji oraz zdolność do generowania wartości.

Branża mody i branża luksusowa nie tylko przyczyniają się do promocji i rozpowszechniania europejskiej doskonałości, gdyż bazują na silnym wkładzie kulturalnym i kreatywnym, lecz również znacząco przyczyniają się do ochrony europejskiego know-how, stanowiącego unikatowe ognisko wiedzy i nabywanego przez wieki, które jest trudne do podrobienia i faktycznie stanowi europejską wartość dodaną.

Branże kulturalne i kreatywne jako ambasadorzy europejskości

To jednak nie wszystko. Kultura, nie tylko w swych tradycyjnych formach, lecz również za pośrednictwem branż kulturalnych i kreatywnych może odgrywać kluczową rolę we wzmacnianiu partnerstwa międzynarodowego. Branże te wnoszą wkład w „miękką siłę” Europy, pełniąc rolę ambasadorów europejskich wartości (takich jak jakość, doskonałość, rzemiosło, kreatywność, kultura) na arenie światowej. Warto zaznaczyć, że zgodnie z danymi Eurostatu całkowita wartość eksportu UE za 2014 r. (wszystkie produkty) wyniosła 1703 mld EUR, czyli 15,9 % ogółu handlu światowego. Z tego 27,3 mld EUR (1,6 %) można przypisać eksportowi towarów związanych z kulturą, a 209,1 mld EUR – towarów związanych z modą (12,3 %). Branże luksusowe odpowiadają za 18 % eksportu europejskiego, przy wartości sięgającej 308 mld EUR.

Z powyższych względów UE finansuje już obecnie liczne projekty w sektorze kulturalnym i kreatywnym, takie jak: sieci centrów kreatywności; program Cultures+ dotyczący krajów Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP); programy wspierające zarządzanie kulturą i promujące dialog międzykulturowy. Dodatkowe wsparcie oferowane jest również w ramach programów „Kreatywna Europa” i „Horyzont 2020” z przeznaczeniem na badania z zakresu dyplomacji kulturalnej oraz działania związane z dziedzictwem kulturowym, tj. wspieranie branż kulturalnych i kreatywnych oraz promowanie dialogu międzykulturowego.

Świadomość znaczenia tego instrumentu skłoniła niedawno Komisję Europejską do wydania komunikatu w sprawie strategii na rzecz międzynarodowych stosunków kulturalnych, w którym zachęca się do współpracy kulturalnej między UE a państwami partnerskimi oraz promuje się dialog i wzajemne zrozumienie w celu budowania długofalowych relacji z państwami na całym świecie.

Kształcenie i szkolenie

Kreatywność, inspiracja i wyobraźnia wyrastają na bazie kultury i sztuki we wszelkich ich postaciach i winny również stanowić integralną część procesu kształcenia.

Dlatego też niezwykle istotne jest przypominanie państwom członkowskim o konieczności włączenia sztuki, muzyki, teatru i filmu do programów nauczania szkolnego, jako że stanowi to kluczowy czynnik pozwalający na rozwijanie wiedzy o dziedzictwie kulturowym, działalności i ekspresji artystycznej, a także rozwijanie umiejętności „miękkich“ opartych na kreatywności i innowacyjności. Kształcenie rozpoczyna się w rodzinie, lecz również i przede wszystkim odpowiadają za nie systemy szkolnictwa i jest ono też kształtowane przez wpływ środków masowego przekazu. Dlatego kształcenie i szkolenie formalne i nieformalne stanowią dwa warunki niezbędne nie tylko do kultywowania kreatywności stanowiącej siłę napędową branż kulturalnych i kreatywnych, lecz również do stymulowania popytu na wysokojakościowe treści i produkty sektora kreatywnego.

Spójna polityka dla branż kulturalnych i kreatywnych opiera się zatem na rozwoju bliskiej współpracy między sektorem kulturalnym i kreatywnym a partnerami społecznymi w obszarach kształcenia i szkolenia zawodowego.

Powinniśmy upowszechniać podejście międzysektorowe obejmujące różne obszary edukacji formalnej i nieformalnej. Wymaga to zapewnienia większej synergii między instytucjami szkolnictwa wyższego, np. w formie wspólnych programów z zakresu sztuki i kultury, nauki, inżynierii oraz technologii, a także poprzez wspieranie centrów doskonałości, w których rozwijane są profile zawodowe pozwalające na utrzymanie żywotności sektora i które są zdolne do przyciągania studentów z różnych państw członkowskich i do opracowywania projektów międzynarodowych. Wreszcie, najlepsze praktyki przyjęte w niektórych państwach członkowskich wskazują na znaczenie wsparcia dla rozwoju ścieżek kariery umożliwiających jednoczesną naukę i pracę.

Jeśli chodzi o branżę mody i branże luksusową, należy zauważyć, że charakteryzuje je nie tylko udział dużych grup przemysłowych, lecz również zależność od współpracy z MŚP, mikroprzedsiębiorstwami i rzemiosłem tradycyjnym. W branżach kulturalnych i kreatywnych istnieją liczne segmenty, które niewątpliwie skorzystałyby na wsparciu finansowym i na specjalnych funduszach Unii Europejskiej służących wspieraniu ich rozwoju.

Z drugiej strony, jak podkreślają liczni europejscy interesariusze, należy koniecznie zniwelować rozbieżności pomiędzy potrzebami branży a dostępnością pracowników o wysokich kwalifikacjach na poziomie UE(7). W przypadku branży mody i branży luksusowej oznacza to, że priorytet stanowi przyjęcie nowej polityki zapewniającej ochronę i wspieranie tradycyjnego europejskiego know-how i rzemiosł artystycznych powiązanych z branżami kulturalnymi i kreatywnymi poprzez doskonalenie szkoleń zawodowych i siły roboczej oraz dbałość o nie. Celem tych działań jest przyciąganie osób utalentowanych i posiadających nowe umiejętności, jak np. „doskonałość” warsztatowa czy „pośrednie profile zawodowe” w budownictwie, do celów działań konserwacyjnych i remontowych.

Sprawozdawcy pragną podkreślić, iż współpraca pomiędzy sektorem edukacyjnym a sektorem kulturalnym i kreatywnym może przyczyniać się do rewitalizacji obszarów miejskich i do przyszłej europejskiej konkurencyjności. Podnosi ona atrakcyjność regionów i miast, lecz również wspomaga proces tworzenia stymulującego otoczenia edukacyjnego, szczególnie przystosowanego do tego, by pomagać bezrobotnym młodym ludziom – zwłaszcza, lecz nie wyłącznie, w społecznościach zmarginalizowanych i ubogich regionach – w zdobywaniu umiejętności zawodowych, a tym samym zwiększać ich szanse na zatrudnienie w sektorach poszukujących wykwalifikowanej siły roboczej.

W istocie cały ten sektor ma istotną wartość w kontekście walki z bezrobociem ludzi młodych: według niedawnego badania w sektorze kulturalnym i kreatywnym zatrudnionych jest więcej osób w wieku od 15 do 29 lat niż w jakimkolwiek innym sektorze gospodarki (19,1 % całkowitego zatrudnienia w branżach kulturalnych i kreatywnych w porównaniu z 18,6 % w pozostałych sektorach gospodarki)(8). Zważywszy na drenaż mózgów obserwowany w Europie ostatnich dziesięcioleciach, dalsze wsparcie i inwestycje w branżach kulturalnych i kreatywnych przekładałyby się na tworzenie nowych miejsc pracy i zwalczanie bezrobocia ludzi młodych, skoro wielu z nich podejmuje studia w tej dziedzinie. W branżach kulturalnych i kreatywnych istnieje zatem potencjał w zakresie zatrudnienia osób młodych i w zakresie reindustrializacji, umożliwiający transfer wiedzy i tradycyjnego rzemiosła oraz utrzymanie gospodarczej, historycznej i społecznej tekstury stanowiącej podstawę tych branż.

W opinii współsprawozdawców Komisja i państwa członkowskie winny więc położyć szczególny nacisk na branże kulturalne i kreatywne w programach UE na rzecz zatrudnienia i wzrostu gospodarczego (takich jak Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i przedstawiony niedawno Nowy europejski program na rzecz umiejętności) oraz zapewnić wystarczające środki na ułatwianie rozwoju zawodowego i szkoleń w tym sektorze. Komisja i państwa członkowskie winny ponadto prowadzić kampanie popularyzatorskie dotyczące możliwości zawodowych w tych sektorach, w których tworzone są europejskie miejsca pracy i promowany jest transfer wiedzy, tak aby chronić rzemiosło w tych strategicznych sektorach.

Prawo autorskie i podrabianie w sektorze kulturalnym i kreatywnym

Prawa autorskie są dla sektora kulturalnego i kreatywnego tym, czym prawa patentowe dla sektorów przemysłowych i technologicznych. Ochrona praw autorskich stanowi czynnik o podstawowym znaczeniu dla samego przetrwania branż kreatywnych.

Wprawdzie obecnie konsumuje się więcej treści o charakterze kreatywnym niż kiedykolwiek w przeszłości (pomyślmy o rekordowych poziomach osiąganych w muzyce) dzięki usługom takim jak platformy pozwalające na przesyłanie treści przez użytkowników oraz usługi agregacji treści, to jednak ów wzrost konsumpcji nie wiąże się z analogicznym wzrostem przychodów w sektorach kreatywnych (m.in. dla posiadaczy praw, artystów i producentów).

W konsekwencji powstała znaczna nierównowaga rozkładu wartości, polegająca na tym, że wartość generowana przez dzieła kultury i pracy twórczej jest przejmowana przez usługodawców świadczących usługi platform, kosztem twórców. Ów transfer wartości skutkuje powstaniem niewydajnego i niesprawiedliwego rynku, a w perspektywie długoterminowej zagraża dobremu stanowi sektorów kulturalnych i kreatywnych w UE oraz powodzeniu jednolitego rynku cyfrowego.

Dlatego sprawozdawcy zwracają się do Komisji, w kontekście wniosku dotyczącego reformy prawa autorskiego, aby zidentyfikowała stosowalne do usług internetowych prawne rozwiązania problemu tych zakłóceń rynkowych, które to rozwiązania byłyby korzystne jednocześnie dla twórców, dla podmiotów prawa autorskiego i dla konsumentów. Zwolnienia od odpowiedzialności stosować się mogą wyłącznie do rzeczywiście neutralnych i biernych dostawców usług internetowych, nie zaś do usług pełniących czynną rolę w dystrybucji, promocji i sprzedaży treści kosztem twórców.

Ponadto segment luksusowy i segment mody zmagają się z rosnącym i poważnym problemem podrabiania produktów, sięgającym obecnie alarmujących poziomów pod względem utraty zysków przedsiębiorstw i wynikającej z niej redukcji zatrudnienia, nie wspominając o problemach związanych ze zdrowiem i ochroną konsumentów. Powagę sytuacji ilustrują dane za 2013 r., z których wynika, że nawet 2,5 % ogółu handlu międzynarodowego dotyczyło towarów podrobionych i pirackich, zaś w samej Europie problem ten dotyczył nawet 5 % importu, czyli wartości sięgającej 85 mld EUR.

Zdaniem współsprawozdawców równie konieczne jak przyjęcie jasnej definicji uwzględniającej wszystkie sektory związane z branżami kulturalnymi i kreatywnymi jest pozyskanie porównywalnych i rzetelnych danych statystycznych. Każde państwo członkowskie stosuje faktycznie własną klasyfikację branż kulturalnych i kreatywnych. Dlatego koniecznie należy przyjąć na poziomie unijnym odpowiednie ramy prawne dla tego sektora i mapować obserwowane zmiany w czasie. Celem winna być identyfikacja poszczególnych wskaźników pozwalających na mierzenie wyników polityki dotyczącej promocji tego sektora.

Branże kulturalne i kreatywne: dostęp do finansowania i funduszy unijnych

Rozwiązania dostosowane do potrzeb są konieczne szczególnie w dziedzinie funduszy i finansowania: w branżach kulturalnych i kreatywnych istnieją liczne segmenty, które powinny i niewątpliwie mogłyby skorzystać na wsparciu finansowym i na specjalnych funduszach Unii Europejskiej służących wspieraniu ich rozwoju i innowacyjnej produkcji.

Wprawdzie regiony wykazują się dużą skutecznością w tworzeniu klastrów oraz we współpracy regionalnej i transgranicznej w branżach kulturalnych i kreatywnych, przy czym branże te uznawane są za domenę najbardziej innowacyjnych przedsiębiorstw oraz uczestniczą w programach na rzecz badań i innowacyjności, to jednak nadal brakuje danych na temat liczby i rodzaju finansowanych projektów. Powinniśmy zidentyfikować szczególne wskaźniki, które pozwolą na monitorowanie i analizę kulturalnych, gospodarczych i społecznych skutków polityki i wniosków regulacyjnych związanych z branżami kulturalnymi i kreatywnymi.

Mimo że wszystkie programy są otwarte na zgłoszenia z branż kulturalnych i kreatywnych, współczynnik ich uczestnictwa może i powinien zostać zwiększony. Wsparcie dla branż kulturalnych i kreatywnych powinno stać się jednym z priorytetów polityki przyjętej w kontekście funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, programu „Horyzont 2020” oraz WRF jako całości. W szczególności w ramach programu badawczego „Horyzont 2020” i funduszy strukturalnych powinniśmy w pełni wykorzystywać potencjalne synergie istniejące między poszczególnymi obszarami polityki UE. Pozwoliłoby to na bardziej efektywne wykorzystanie funduszy dostępnych w ramach programów UE i osiąganie celów, dla których zostały one powołane.

W związku z tym śródokresowy przegląd WRF oraz sprawozdania dotyczące realizacji programów unijnych należy traktować jako dwa powiązane elementy tego samego procesu. Systemy finansowania winny być lepiej skorelowane z priorytetami polityki europejskiej takimi jak wsparcie dla zrównoważonego i innowacyjnego wzrostu i tworzenia wysokojakościowych miejsc pracy. Ocena obecnego stanu programów i związanych z nimi potrzeb budżetowych powinna zapewniać solidne i spójne podstawy dla przeglądu WRF i dla przyszłej architektury programów unijnych po 2020 r.

Podejście takie nie może ograniczać się wyłącznie do programów zarządzanych bezpośrednio przez Komisję Europejską, lecz musi wykraczać poza nie: EFIS stworzono jako wsparcie dla MŚP zmagających się z niedoborami kapitałowymi i zazwyczaj obejmują one projekty o profilu ryzyka wyższym niż projekty wspierane w ramach normalnych działań EBI(9). Finansowanie branż kulturalnych i kreatywnych wymienione jest jako jeden z priorytetów w rozporządzeniu w sprawie EFIS. Tymczasem do maja 2016 r., tj. ponad rok od chwili rozpoczęcia realizacji planu, nie przyznano finansowania na jakiekolwiek projekty w sektorze kulturalnym i kreatywnym ani projekty w sektorze kształcenia i szkolenia, do których to sektorów należą głównie MŚP o wyższym profilu ryzyka. Instytucje europejskie, w tym Europejski Bank Inwestycyjny, winny rozważyć możliwość interakcji między EFIS a programem „Kreatywna Europa” (w tym instrumentem gwarancyjnym) w celu zapewnienia branżom kulturalnym i kreatywnym pożyczek dostosowanych do ich potrzeb.

Znaczenie EFIS dla branż kulturalnych i kreatywnych leży niewątpliwie w możliwości przyciągnięcia do tego sektora prywatnych inwestorów i promocji kapitału venture oraz mechanizmów finansowania opartych na podziale ryzyka. Jak jednak wynika z badania przeprowadzanego przez Komisję w 2013 r., branże kulturalne i kreatywne zmagają się z bardzo specyficznymi barierami w dostępie do finansowania, takimi jak m.in. problemy z oceną zagrożeń i wyceną aktywów niematerialnych i prawnych, np. praw własności intelektualnej.

Dlatego aby poprawić dostęp do finansowania w branżach kulturalnych i kreatywnych, należy wdrożyć systemy finansowania ryzyka, a także rozwijać wiedzę specjalistyczną w zakresie oceny wartości aktywów niematerialnych i prawnych, które mogą być akceptowane jako zabezpieczenie pożyczki. Tego rodzaju wiedza specjalistyczna jest potrzebna zarówno mikroprzedsiębiorstwom oraz MŚP, jak i instytucjom finansowym. Komisja i państwa członkowskie winny wdrożyć konieczne mechanizmy, aby poprawić „kwalifikowalność bankową” prawa własności intelektualnej i uznawanie ich pełnej wartości jako aktywów.

Sukces sam w sobie jest czymś dobrym i winien być świętowany. Jednakże w bardziej ogólnym ujęciu europejscy przedsiębiorcy i finansiści powinni odrzucić negatywne konotacje wiązane z niepowodzeniem i zaakceptować ryzyko porażki jako istotny krok w procesie uczenia się przedsiębiorczości.

Wniosek

W opinii sprawozdawców branże kulturalne i kreatywne odgrywają kluczową rolę w procesie reindustrializacji Europy, stanowią siłę napędową wzrostu gospodarczego, a także mają strategiczne znaczenie w inicjowaniu efektu mnożnikowego w zakresie innowacji w innych sektorach gospodarki, takich jak turystyka, handel i technologie cyfrowe. Współsprawozdawcy są zdania, że Unia Europejska może objąć wiodącą rolę w promocji istotnego pozytywnego wpływu, jaki sektory kreatywne wywierają w całej Europie, również w celu popularyzacji polityki chroniącej największy atut Europy: jej kulturę.

(1)

COM(2010)0183.

(2)

Zob. np. rezolucja z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie uwalniania potencjału przedsiębiorstw z branży kultury i branży twórczej oraz rezolucja z dnia 12 września 2013 r. w sprawie promowania europejskiego sektora kultury i sektora kreatywnego na rzecz wzrostu gospodarczego i wzrostu zatrudnienia (T7-0368/2013).

(3)

Badanie pt. „Zwiększenie konkurencyjności branż kulturalnych i kreatywnych na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. Odniesienie do badania zostanie uzupełnione po publikacji.

(4)

COM (2012) 537

(5)

COM(2010)0183 final, s. 6.

(6)

Badanie pt. „Zwiększenie konkurencyjności branż kulturalnych i kreatywnych na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia”. Odniesienie do badania zostanie uzupełnione po publikacji.

(7)

ECCIA (2014) „The contribution of the high-end cultural and creative industries to the European economy” („Wkład luksusowych branż kulturalnych i kreatywnych w gospodarkę europejską”).

(8)

Cultural times – the first global map of cultural and creative industries (Czasy kultury – pierwsza ogólna mapa branż kulturalnych i kreatywnych), grudzień 2015.

(9)

Rozporządzenie (UE) 2015/1017.


OPINIA Komisji Prawnej (14.10.2016)

dla Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz dla Komisji Kultury i Edukacji

w sprawie spójnej polityki UE dla sektora kultury i sektora kreatywnego

(2016/2072(INI))

Sprawozdawczyni komisji opiniodawczej: Therese Comodini Cachia

WSKAZÓWKI

Komisja Prawna zwraca się do Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Komisji Kultury i Edukacji, jako komisji współodpowiedzialnych na mocy art. 55 Regulaminu, o uwzględnienie w końcowym tekście projektu rezolucji następujących wskazówek:

1.  podkreśla, że sektor kultury i sektor kreatywny działają w nieustannie zmieniającym się środowisku zdominowanym przez rozwój i wykorzystywanie cyfrowych technologii informacyjnych i komunikacyjnych na skalę światową;

2.  przypomina, że sektor kultury i sektor kreatywny opierają się na indywidualnej kreatywności, wartościach kulturowych oraz umiejętnościach i talentach, które mają potencjał w zakresie tworzenia dobrobytu i miejsc pracy przez generowanie zysków z praw własności intelektualnej, oraz propagują je;

3.  podkreśla, że sektor kultury i sektor kreatywny, których obroty sięgają 535,9 mld EUR oraz które zapewniają 7,1 mln miejsc pracy, są niezbędne dla długoterminowej stabilności i konkurencyjności gospodarki europejskiej;

4.  podkreśla, że sektor kultury i sektor kreatywny stanowią gwarancję różnorodności kulturowej, ale także pluralizmu mediów i żywotności gospodarki Unii Europejskiej;

5.  przypomina, że sektor kultury i sektor kreatywny stanowią strategiczne sektory dla rozwoju gospodarczego i tworzenia miejsc pracy wysokiej jakości w Unii;

6.  podkreśla, że formułując definicję prawną sektora kultury i sektora kreatywnego w Europie, należy wziąć pod uwagę nowe tendencje kulturalne i kreatywne, jakimi kieruje się dzisiejsze społeczeństwo, zmiany stale zachodzące w związku z technologią cyfrową i pojawiające się dzięki niej możliwości oraz że każda taka definicja powinna odnosić się do dzieł, w tym towarów i usług będących efektem procesów artystycznych, kulturalnych lub kreatywnych i podlegających ochronie prawem własności intelektualnej bez ograniczania procesów, w toku których powstają lub są tworzone takie dzieła;

7.  uważa zatem, że ochrona podmiotów praw w obrębie ram prawnych dotyczących prawa autorskiego i własności intelektualnej jest konieczna oraz powinna ona obejmować uznawanie, docenianie i stymulowanie innowacji, kreatywności, inwestycji i tworzenia treści, zapewniając jednocześnie możliwość dostosowywania jej do ciągłego rozwoju technologicznego i przyszłych platform cyfrowych;

8.  zwraca uwagę, że UE nie powinna rozpatrywać kultury wyłącznie z punktu widzenia rynku wewnętrznego i konkurencji bądź polityki handlowej, lecz powinna sprawić, by kultura stała się elementem polityki europejskiej w zakresie współpracy i rozwoju z uwzględnieniem cech charakterystycznych unijnego sektora kultury; wzywa Komisję, by wzmocniła powiązania pomiędzy sektorem kultury, szkoleniami zawodowymi a sektorem kreatywnym, rozważyła określenie europejskich ram prawnych dla zapewnienia rozwoju praktyk w sektorze kultury i sektorze kreatywnym w państwach członkowskich UE oraz by zmaksymalizowała potencjał MŚP w tych sektorach;

9.  uważa, że otoczenie cyfrowe oferuje nowe możliwości tworzenia i produkowania dzieł o charakterze kulturowym i kreatywnym oraz ich rozpowszechniania wśród szerszego grona odbiorców, ich wykorzystywania przez to grono i ich dostępności dla tego grona, niezależnie od ograniczeń fizycznych i geograficznych oraz niekiedy po niższych kosztach i przy zapewnieniu łatwiejszego dostępu do nich; zwraca jednak uwagę, że w coraz większym stopniu połączone i zdigitalizowane forum, a także autorzy i twórcy o ograniczonych zasobach mogą znaleźć się w niekorzystnej sytuacji finansowej, gdy prowadzą działalność w szerszym obszarze konkurencji;

10.  jest zdania, że technologia cyfrowa przyniosła ze sobą również możliwości stosowania różnego rodzajów praktyk artystycznych lub tworzenia dzieł, w przypadku których technologia ta jest także podstawowym elementem procesu twórczego;

11.  w tym kontekście przypomina, że w sektorze kultury i sektorze kreatywnym działają w przeważającej mierze liczne mikroprzedsiębiorstwa oraz małe i średnie przedsiębiorstwa, a także osoby wykonujące wolne zawody, dysponujące ograniczonym dostępem do infrastruktury, zasobów i finansowania, a także ograniczoną siłą przetargową w porównaniu z internetowymi dystrybutorami cyfrowymi oraz innymi pośrednikami dominującymi na rynku, ze szczególnym uwzględnieniem artystów i twórców pochodzących z mniej znanych obszarów kulturowych i językowych; w związku z powyższym wskazuje na konieczność wypracowania sprawiedliwych ram prawnych, które uwzględnią specyfikę sektora oraz zapewnią odpowiednie uregulowania prawne w celu umożliwienia twórcom zwiększenia siły przetargowej;

12.  podkreśla, że ciągłe innowacje cyfrowe stanowią wyzwanie dla sektora kultury i sektora kreatywnego, ponieważ wymagają zmiany i przekształcenia stosowanych przez nie modeli biznesowych; wyraża zaniepokojenie, że w większości obecnych modeli biznesowych wartość ekonomiczna treści, którą należy na nowo zdefiniować, pojawia się w różnych punktach łańcucha wartości, oraz że może ona być wypierana ku końcowi łańcucha wartości, powodując w ten sposób utrudnienia dla systemu, przez który środowiska twórcze czerpią korzyści z treści, w tym sprawiedliwe wynagrodzenia dla autorów i twórców; zwraca jednocześnie uwagę, że środowiska twórcze są narażone na straty wynikające także z naruszeń prawa autorskiego, np. piractwa, a także z trudności powstających na skutek ciągle zmieniającego się otoczenia cyfrowego i wyzwań dla obecnych modeli biznesowych;

13.  podkreśla, jak duże znaczenie ma nowe środowisko cyfrowe dla rozwoju sektora kultury i sektora kreatywnego pod względem większej widoczności twórców i umożliwiania im utrzymywania stałego kontaktu z publicznością i konsumentami; uważa zatem, że stworzenie wszelkich ram prawnych definiujących digitalizację tych sektorów powinno być poprzedzone wszechstronnymi konsultacjami ze wszystkimi podmiotami zaangażowanymi w łańcuch wartości;

14.  jest zdania, że platformy cyfrowe to sposób zapewniania szerszego dostępu do dzieł o charakterze kulturowym i kreatywnym oraz że należy zastanowić się, w jaki sposób proces ten może gwarantować większą pewność prawną i większe poszanowanie podmiotów praw;

15.  zwraca się do Komisji o zajęcie się kwestią przekazywania wartości w ramach toczących się rozważań dotyczących prawa autorskiego;

16.  zwraca się do Komisji o opracowanie europejskiej strategii na rzecz kultury w erze cyfrowej, która zostałaby włączona do wszystkich dziedzin polityki UE, zwłaszcza do polityki podatkowej;

17.  wzywa Komisję, by skutecznie rozwiązała problem rozpowszechniania niedozwolonych treści cyfrowych stosownie do ilości zagrożonych praw, między innymi przez zachęcanie do lepszej współpracy organów państw członkowskich oraz przedstawicieli branży, a także przez ułatwienie pojawiania się atrakcyjnych i obszernych ofert prawnych o dostępności transgranicznej, przy jednoczesnym zachowaniu zasady terytorialności; wzywa również Komisję do przeanalizowania różnych opcji, zwracając szczególną uwagę na umowy dotyczące prawa autorskiego w celu zapewnienia jeszcze bardziej uczciwego wynagrodzenia autorom i twórcom i nagrodzenia w ten sposób kreatywności i innowacyjności, przy jednoczesnym promowaniu przejrzystości w łańcuchu wartości praw autorskich w środowisku cyfrowym, a także do zagwarantowania ochrony specyfiki narodowej, kulturowej i językowej oraz do propagowania prowadzenia działalności gospodarczej i badawczej; wzywa w związku z tym Komisję do dalszego określania skutecznych mechanizmów przeciwdziałania naruszaniu praw autorskich oraz zwiększania świadomości opinii publicznej w tym zakresie;

18.  przypomina o wynikach konsultacji społecznych zainicjowanych przez Komisję, które dotyczą środowiska regulacyjnego dla platform i pośredników internetowych; podkreśla fakt, że uczestnicy tych konsultacji dostrzegają korzyści platform internetowych, jeżeli chodzi o ułatwianie dostępu do treści kreatywnych oraz ułatwianie komunikacji, jednak zgłaszają oni również zastrzeżenia co do braku przejrzystości i pewności prawnej w tym procesie w odniesieniu do przestrzegania prawa autorskiego;

19.  uważa, że odpowiednia i skuteczna ochrona prawa autorskiego i praw pokrewnych jest kluczowa dla twórców, aby zapewnić im sprawiedliwe wynagrodzenie.

WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI OPINIODAWCZEJ

Data przyjęcia

13.10.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

17

0

2

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Max Andersson, Joëlle Bergeron, Marie-Christine Boutonnet, Jean-Marie Cavada, Kostas Chrysogonos, Therese Comodini Cachia, Mady Delvaux, Rosa Estaràs Ferragut, Enrico Gasbarra, Gilles Lebreton, António Marinho e Pinto, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, József Szájer, Tadeusz Zwiefka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Pascal Durand, Evelyne Gebhardt, Constance Le Grip, Victor Negrescu, Virginie Rozière


WYNIK GŁOSOWANIA KOŃCOWEGOW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

10.11.2016

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

57

4

7

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Isabella Adinolfi, José Blanco López, Andrea Bocskor, Louise Bours, Jerzy Buzek, Angelo Ciocca, David Coburn, Silvia Costa, Edward Czesak, Jakop Dalunde, Pilar del Castillo Vera, Mircea Diaconu, Angel Dzhambazki, Christian Ehler, Fredrick Federley, Ashley Fox, Adam Gierek, María Teresa Giménez Barbat, Giorgos Grammatikakis, Eva Kaili, Kaja Kallas, Barbara Kappel, Krišjānis Kariņš, Jaromír Kohlíček, Miapetra Kumpula-Natri, Janusz Lewandowski, Andrew Lewer, Svetoslav Hristov Malinov, Florent Marcellesi, Edouard Martin, Luigi Morgano, Momchil Nekov, Angelika Niebler, Carolina Punset, Herbert Reul, Paul Rübig, Algirdas Saudargas, Jean-Luc Schaffhauser, Michaela Šojdrová, Neoklis Sylikiotis, Antonio Tajani, Helga Trüpel, Vladimir Urutchev, Henna Virkkunen, Bogdan Brunon Wenta, Lieve Wierinck, Hermann Winkler, Anna Záborská, Flavio Zanonato, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Carlos Zorrinho, Krystyna Łybacka

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Pilar Ayuso, Pervenche Berès, Miriam Dalli, Francesc Gambús, Gunnar Hökmark, Marc Joulaud, Constanze Krehl, Barbara Kudrycka, Olle Ludvigsson, Monika Smolková, Hannu Takkula

Zastępcy (art. 200 ust. 2) obecni podczas głosowania końcowego

Franc Bogovič, Steeve Briois, Doru-Claudian Frunzulică, Michael Theurer, Martina Werner

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności