Διαδικασία : 2016/2008(INI)
Διαδρομή στην ολομέλεια
Διαδρομή του εγγράφου : A8-0041/2017

Κείμενα που κατατέθηκαν :

A8-0041/2017

Συζήτηση :

PV 15/03/2017 - 19
CRE 15/03/2017 - 19

Ψηφοφορία :

PV 16/03/2017 - 6.10
CRE 16/03/2017 - 6.10
Αιτιολογήσεις ψήφου

Κείμενα που εγκρίθηκαν :

P8_TA(2017)0095

ΕΚΘΕΣΗ     
PDF 748kWORD 81k
16.2.2017
PE 589.225v03-00 A8-0041/2017

σχετικά με την ηλεκτρονική δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση: δυνατότητες και προκλήσεις

(2016/2008(INI))

Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

Εισηγητής: Ramón Jáuregui Atondo

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΕΣ
ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ
 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας
 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
 ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με την ηλεκτρονική δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση: δυνατότητες και προκλήσεις

(2016/2008(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

–  έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης CM/Rec(2009)1 σχετικά με την ηλεκτρονική δημοκρατία (e-democracy), η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 18 Φεβρουαρίου 2009, ως το πρώτο διεθνές νομικό μέσο για τον καθορισμό προτύπων στον τομέα της ηλεκτρονικής δημοκρατίας,

–  έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως τα άρθρα 2, 3, 6, 9, 10 και 11, καθώς και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα 8-20 και 24,

–  έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 28ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών(1),

–  έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση 2016-2020 – Επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού της διακυβέρνησης» (COM(2016)0179),

–  έχοντας υπόψη τον δείκτη ανάπτυξης ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (E-Government Development Index – EGDI) των Ηνωμένων Εθνών για το 2014,

–  έχοντας υπόψη τις τρεις μελέτες με τίτλο «Δυναμικό και προκλήσεις της ηλεκτρονικής συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση», «Δυναμικό και προκλήσεις της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση» και «Το νομικό και πολιτικό πλαίσιο για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δελτίου ταυτότητας», που εκδόθηκαν από το Θεματικό Τμήμα Γ το 2016,

–  έχοντας υπόψη τις δύο μελέτες της STOA με τίτλο «E-public, e-participation and e-voting in Europe – prospects and challenges: final report» (Ηλεκτρονικό κοινό, ηλεκτρονική συμμετοχή και ηλεκτρονική ψηφοφορία στην Ευρώπη – προοπτικές και προκλήσεις: τελική έκθεση) του Νοεμβρίου 2011, και «Technology options and systems to strengthen participatory and direct democracy» (Τεχνολογικές επιλογές και συστήματα για την ενίσχυση της συμμετοχικής και άμεσης δημοκρατίας) που θα δημοσιευθεί το 2017,

–  έχοντας υπόψη τις εργασίες για την ηλεκτρονική δημοκρατία που έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της Διάσκεψης των Περιφερειακών Νομοθετικών Συνελεύσεων της Ευρώπης (Conference of the European regional legislative assemblies – CALRE) βάσει του συστήματος συνεργασίας των Ηνωμένων Εθνών «IT4all»,

–  έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 8ης Σεπτεμβρίου 2015, για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την τεχνολογία: ο αντίκτυπος των συστημάτων παρείσφρησης και παρακολούθησης στα ανθρώπινα δικαιώματα στις τρίτες χώρες(2),

–  έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του,

–  έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A8-0041/2017),

Α.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πρόσφατες κρίσεις και τα αδιέξοδα στο χρηματοπιστωτικό, οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό τομέα επηρεάζουν σοβαρά τα επιμέρους κράτη μέλη και την Ένωση στο σύνολό της, σε μια περίοδο κατά την οποία όλοι βρίσκονται αντιμέτωποι με παγκόσμιες προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή, η μετανάστευση και η ασφάλεια· λαμβάνοντας υπόψη ότι η σχέση των πολιτών με τα πολιτικά δρώμενα δοκιμάζεται ολοένα και περισσότερο καθώς οι πολίτες αποστασιοποιούνται από τις πολιτικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και είναι μεγάλος ο κίνδυνος να αποστρέφονται οι πολίτες την πολιτική· λαμβάνοντας υπόψη ότι, εκτός από τη διαφάνεια και την πληροφόρηση, η ενεργός συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στη δημοκρατική ζωή έχουν αποφασιστική σημασία για την εύρυθμη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος καθώς και για τη νομιμότητα και τη λογοδοσία σε όλα τα επίπεδα της πολυεπίπεδης δομής διακυβέρνησης της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι εμφανής η ανάγκη να ενισχυθούν οι δημοκρατικοί δεσμοί μεταξύ πολιτών και πολιτικών θεσμών·

Β.  λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες η κοινωνία μας έχει αλλάξει ραγδαία και οι πολίτες έχουν την ανάγκη να εκφράζουν τις απόψεις τους πιο συχνά και πιο άμεσα σχετικά με τα προβλήματα που καθορίζουν το μέλλον της κοινωνίας, και ότι οι πολιτικοί θεσμοί και οι οργανισμοί χάραξης πολιτικής είναι, συνεπώς, συνετό να επενδύσουν στη δημοκρατική καινοτομία·

Γ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι το ποσοστό συμμετοχής των ψηφοφόρων στις ευρωπαϊκές εκλογές μειώνεται σταθερά από το 1979 και ότι στις εκλογές του 2014 μειώθηκε στο 42,54%·

Δ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι πολύ σημαντικό να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στο ευρωπαϊκό εγχείρημα· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας μπορούν να συμβάλλουν ώστε οι πολίτες να συμμετέχουν πιο ενεργά στα κοινά με τη βελτίωση της συμμετοχής, της διαφάνειας και της λογοδοσίας στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, τη στήριξη των μηχανισμών δημοκρατικού ελέγχου και την εξοικείωση με την ΕΕ προκειμένου οι πολίτες να συμμετάσχουν πιο ενεργά στην πολιτική ζωή.

Ε.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημοκρατία πρέπει να εξελιχθεί και να προσαρμοστεί στις αλλαγές και τις ευκαιρίες που σχετίζονται με τις νέες τεχνολογίες και τα εργαλεία ΤΠΕ, τα οποία πρέπει να θεωρούνται κοινά αγαθά που, αν εφαρμοστούν σωστά και συνοδευτούν από πληροφόρηση σε επαρκή βαθμό, θα μπορούσαν να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο διαφανούς και συμμετοχικής δημοκρατίας· λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι, για τον σκοπό αυτό, κάθε πολίτης πρέπει να έχει τη δυνατότητα εκπαίδευσης στη χρήση των νέων τεχνολογιών·

ΣΤ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η περαιτέρω πρόοδος στον τομέα της ασφάλειας στον κυβερνοχώρο και της προστασίας των δεδομένων είναι καθοριστικής σημασίας για την ενίσχυση της χρήσης των νέων τεχνολογιών στον θεσμικό και πολιτικό βίο και για την ενίσχυση με αυτόν τον τρόπο της συμμετοχής των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

Ζ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι ένα κύμα νέων μέσων ψηφιακής επικοινωνίας και ανοικτών και συνεργατικών βημάτων θα μπορούσε να εμπνεύσει και να οδηγήσει σε νέες λύσεις ώστε να ενθαρρυνθεί η ενεργός πολιτική συμμετοχή των πολιτών, μειώνοντας παράλληλα την απάθεια και τη δυσαρέσκεια των πολιτών όσον αφορά τους πολιτικούς θεσμούς και συμβάλλοντας ώστε να ενισχυθούν τα επίπεδα εμπιστοσύνης, διαφάνειας και λογοδοσίας στο δημοκρατικό σύστημα·

Η.  λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμη μέτρων στήριξης των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, μεταξύ των οποίων το WIFI4EU ή η ανάπτυξη του 5G στην Ευρώπη, που παρουσίασε ο Πρόεδρος Juncker στο πλαίσιο της τελευταίας συζήτησης για την κατάσταση της Ένωσης·

Θ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ανοικτά κρατικά δεδομένα έχουν τη δυνατότητα να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη, να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα του δημόσιου τομέα και να βελτιώσουν τη διαφάνεια και την υποχρέωση λογοδοσίας των ευρωπαϊκών και εθνικών θεσμικών οργάνων·

Ι.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ισότιμη πρόσβαση σε ένα ουδέτερο διαδίκτυο συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου·

ΙΑ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία θα μπορούσε να ευνοήσει την ανάπτυξη συμπληρωματικών μορφών συμμετοχής, οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλλουν στη μείωση της αυξανόμενης αποστασιοποίησης των πολιτών από τις παραδοσιακές πολιτικές· λαμβάνοντας υπόψη ότι, θα μπορούσε επιπλέον να συμβάλει στην προώθηση της επικοινωνίας, του διαλόγου, της εξοικείωσης με την Ένωσή μας και του ενδιαφέροντος για αυτήν, τις πολιτικές και στρατηγικές της, ευνοώντας έτσι τη λαϊκή στήριξη για το ευρωπαϊκό εγχείρημα και μειώνοντας το λεγόμενο «δημοκρατικό έλλειμμα της Ένωσης»·

ΙΒ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέες μορφές συμμετοχής σε έναν εικονικό δημόσιο χώρο είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τον σεβασμό των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων που αφορούν τη συμμετοχή σε έναν δημόσιο χώρο, στα οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων τα δικονομικά δικαιώματα σε περιπτώσεις συκοφαντικής δυσφήμισης·

ΙΓ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι, για να εξασφαλιστεί ότι το διαδίκτυο αποτελεί ένα έγκυρο και αποτελεσματικό δημοκρατικό εργαλείο, είναι απαραίτητο να εξαλειφθεί το ψηφιακό χάσμα και να παρασχεθούν στους πολίτες επαρκείς γνώσεις για τα μέσα καθώς και ψηφιακές δεξιότητες·

ΙΔ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συστήματα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) βρίσκονται στον πυρήνα των σύγχρονων διαδικασιών διακυβέρνησης αλλά ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της παροχής υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης·

ΙΕ.  λαμβάνοντας υπόψη ότι η ηλεκτρονική ψηφοφορία θα επέτρεπε σε άτομα που ζουν ή εργάζονται σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι πολίτες ή σε μια τρίτη χώρα να ασκούν τα εκλογικά τους δικαιώματα· λαμβάνοντας υπόψη ότι στο πλαίσιο της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας πρέπει να εξασφαλίζεται η ασφάλεια και το απόρρητο της διαδικασίας καταχώρισης και καταμέτρησης των ψήφων, ιδίως όσον αφορά το ενδεχόμενο κυβερνοεπιθέσεων·

Δυναμικό και προκλήσεις

1.  επισημαίνει τα πιθανά οφέλη της ηλεκτρονικής δημοκρατίας, η οποία ορίζεται ως στήριξη και ενίσχυση της παραδοσιακής δημοκρατίας μέσω της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), και η οποία μπορεί να συμπληρώσει και να ενισχύσει τις δημοκρατικές διαδικασίες με την προσθήκη στοιχείων ενδυνάμωσης των πολιτών μέσω διαφόρων διαδικτυακών δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, την ηλεκτρονική διοίκηση, την ηλεκτρονική ανταλλαγή απόψεων, την ηλεκτρονική συμμετοχή και την ηλεκτρονική ψηφοφορία· επικροτεί τη συμμετοχή ολοένα περισσότερων πολιτών στις δημοκρατικές διαδικασίες μέσω των νέων μέσων ενημέρωσης και επικοινωνίας·

2.  τονίζει ότι με τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης CM/Rec(2009)1 καλούνται τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία «προωθεί, διασφαλίζει και βελτιώνει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την ικανότητα απόκρισης, τη δέσμευση, τη λήψη αποφάσεων, την ενσωμάτωση, την προσβασιμότητα, τη συμμετοχή, την επικουρικότητα και την κοινωνική συνοχή»· υπενθυμίζει ότι, στο πλαίσιο της σύστασης, καλούνται τα κράτη να θεσπίσουν μέτρα για την ενίσχυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου·

3.  τονίζει ότι ο σκοπός της ηλεκτρονικής δημοκρατίας είναι να προσθέσει μια δημοκρατική κουλτούρα που εμπλουτίζει και ενισχύει τις δημοκρατικές διαδικασίες, παρέχοντας πρόσθετα μέσα για την αύξηση της διαφάνειας και της συμμετοχής των πολιτών, όχι όμως να εγκαθιδρύσει ένα εναλλακτικό δημοκρατικό σύστημα επί ζημία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας· επισημαίνει ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία από μόνη της δεν εξασφαλίζει την πολιτική συμμετοχή, και ότι επιπλέον πρέπει να διαμορφωθεί, παράλληλα με την ηλεκτρονική δημοκρατία, ένα μη ψηφιακό περιβάλλον για την επίτευξη της πολιτικής συμμετοχής των πολιτών·

4.  επισημαίνει τη σπουδαιότητα της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας και της εξ αποστάσεως ψηφοφορίας μέσω διαδικτύου ως συστημάτων που μπορούν να διευρύνουν την ένταξη των πολιτών και να διευκολύνουν τη δημοκρατική συμμετοχή, ιδίως σε γεωγραφικά και κοινωνικά πιο περιθωριοποιημένες περιοχές, προσφέροντας πολλά πιθανά πλεονεκτήματα, ιδίως για τους νέους, τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, τους ηλικιωμένους και τα άτομα που ζουν ή εργάζονται μόνιμα ή προσωρινά σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι πολίτες ή σε τρίτη χώρα, υπό την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζονται οι υψηλότερες προδιαγραφές προστασίας των δεδομένων· υπενθυμίζει ότι, κατά την καθιέρωση της εξ αποστάσεως ψηφοφορίας μέσω διαδικτύου, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν για τη διαφάνεια και την αξιοπιστία κατά την καταμέτρηση των ψήφων, να σέβονται τις αρχές της ισότητας, του απορρήτου της ψηφοφορίας, της πρόσβασης στην ψηφοφορία και της ελεύθερης διεξαγωγής των εκλογών·

5.  τονίζει την ανάγκη να στηρίζονται όλες οι διαδικασίες ψηφιακής αλληλεπίδρασης στην αρχή της θεσμικής εξωστρέφειας, η οποία συνίσταται στον συνδυασμό της διαφάνειας σε πραγματικό χρόνο και της συνειδητής συμμετοχής.

6.  επισημαίνει και ενθαρρύνει τη χρήση της ηλεκτρονικής συμμετοχής ως βασικού χαρακτηριστικού της ηλεκτρονικής δημοκρατίας, που περιλαμβάνει τρεις μορφές αλληλεπίδρασης μεταξύ, αφενός, των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των κυβερνήσεων και, αφετέρου, των πολιτών, και κυρίως την ηλεκτρονική ενημέρωση, την ηλεκτρονική διαβούλευση και την ηλεκτρονική λήψη αποφάσεων· αναγνωρίζει ότι πολλές εθνικές, περιφερειακές και τοπικές περιπτώσεις ηλεκτρονικής συμμετοχής μπορούν να αποτελέσουν καλά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ΤΠΕ στη συμμετοχική δημοκρατία· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν περαιτέρω τις εν λόγω πρακτικές σε εθνικό και τοπικό επίπεδο·

7.  υπογραμμίζει ότι οι ΤΠΕ συμβάλλουν στην προώθηση χώρων συμμετοχής και διαβούλευσης που ενισχύουν τόσο την ποιότητα όσο και τη νομιμότητα των δημοκρατικών συστημάτων μας·

8.  τονίζει την ανάγκη συμμετοχής των νέων στον πολιτικό διάλογο και επισημαίνει ότι η χρήση των ΤΠΕ στις δημοκρατικές διαδικασίες μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τον σκοπό αυτό·

9.  υπενθυμίζει το πρώτο ευρωπαϊκό παράδειγμα διαδικτυακής ψηφοφορίας στις νομικά δεσμευτικές εκλογές στην Εσθονία, το 2005, αλλά υποστηρίζει ότι, για να είναι επιτυχής μια τυχόν υιοθέτηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε άλλα κράτη, θα πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσον διασφαλίζεται μια πραγματική συμμετοχή όλων των πολιτών και να αποτιμηθούν οι προκλήσεις καθώς και οι επιπτώσεις των διαφορετικών ή αποκλινουσών τεχνολογικών προσεγγίσεων· τονίζει ότι η ύπαρξη ασφαλών διαδικτυακών συνδέσεων υψηλής ταχύτητας και ασφαλών υποδομών ηλεκτρονικών ταυτοτήτων αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις για μια επιτυχή ηλεκτρονική ψηφοφορία· υπογραμμίζει την ανάγκη να αξιοποιηθούν τα πλεονεκτήματα των νέων τεχνολογιών στις σημερινές διαδικασίες ψηφοφορίας με φυσική παρουσία και πιστεύει ότι μπορεί να πραγματοποιηθεί σημαντική πρόοδος μέσω της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών και έρευνας σε όλα τα πολιτικά επίπεδα·

10.  επισημαίνει ως πρόκληση την αντιμετώπιση των επιφυλάξεων των πολιτών όσον αφορά τη χρήση των εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας· είναι της άποψης ότι η αντιμετώπιση των επιφυλάξεων σε σχέση με την ασφάλεια και την εγγύηση της ιδιωτικής ζωής είναι καίριας σημασίας για την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο αναδυόμενο ψηφιακό πολιτικό σκηνικό·

11.  τονίζει ότι οι δημοκρατικές διαδικασίες απαιτούν εκτεταμένο διάλογο σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας στην ΕΕ καθώς και έλεγχο και προβληματισμό, στοιχεία που συμβάλλουν στη λήψη δίκαιων, ολοκληρωμένων και λογικών αποφάσεων· προειδοποιεί για τον κίνδυνο στρέβλωσης και χειραγώγησης του διαλόγου που πραγματοποιείται μέσω διαδικτυακών εργαλείων συζήτησης· υποστηρίζει ότι την καλύτερη εγγύηση κατά του κινδύνου αυτού αποτελεί η διαφάνεια όλων των φορέων που αλληλοεπιδρούν και παρέχουν πληροφορίες για εκστρατείες οι οποίες προωθούνται δυνητικά, άμεσα ή έμμεσα σε ψηφιακές πλατφόρμες συμμετοχής·

12.  επισημαίνει, ότι για την εύρυθμη λειτουργία της δημοκρατίας, η εμπιστοσύνη των πολιτών στα θεσμικά όργανα και στις δημοκρατικές διαδικασίες έχει κεφαλαιώδη σημασία· τονίζει ως εκ τούτου ότι η εισαγωγή εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλες στρατηγικές επικοινωνίας και εκπαίδευσης·

13.  τονίζει τη σημασία της ενσωμάτωσης της ηλεκτρονικής συμμετοχής στο πολιτικό σύστημα ούτως ώστε να εντάσσεται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων η συμβολή των πολιτών και να διασφαλίζεται η συνέχειά της· επισημαίνει ότι η έλλειψη ανταπόκρισης εκ μέρους των φορέων λήψης αποφάσεων οδηγεί σε απογοήτευση και δυσπιστία·

14.  τονίζει ότι η χρήση των εργαλείων ΤΠΕ θα πρέπει να είναι συμπληρωματική προς άλλους διαύλους επικοινωνίας με δημόσιους οργανισμούς, ούτως ώστε να αποφεύγεται κάθε διάκριση λόγω ψηφιακών δεξιοτήτων ή έλλειψης πόρων και υποδομών·

Προτάσεις για τη βελτίωση της δημοκρατίας με τις ΤΠΕ:

15.  θεωρεί ότι η συμμετοχή στις δημοκρατικές διαδικασίες βασίζεται, κατά κύριο λόγο, στην αποτελεσματική και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση σε πληροφορίες και γνώσεις·

16.  καλεί επιπλέον την ΕΕ και τα κράτη μέλη να μην λαμβάνουν περιττά μέτρα που έχουν ως στόχο να περιορίζουν αυθαιρέτως την πρόσβαση στο διαδίκτυο και την άσκηση των βασικών ανθρώπινων δικαιωμάτων, όπως δυσανάλογα μέτρα λογοκρισίας ή ποινικοποίηση του νόμιμου δικαιώματος άσκησης κριτικής και διαμαρτυρίας·

17.  καλεί τα κράτη μέλη και την ΕΕ να παράσχουν εκπαιδευτικά και τεχνικά μέσα για την ενίσχυση της δημοκρατικής χειραφέτησης των πολιτών και τη βελτίωση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με τις ΤΠΕ καθώς και ψηφιακό γραμματισμό και ισότιμη και ασφαλή ψηφιακή πρόσβαση για όλους τους πολίτες της ΕΕ, ώστε να γεφυρωθεί το ψηφιακό χάσμα (ηλεκτρονική ένταξη), προς όφελος, εντέλει, της δημοκρατίας· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν την απόκτηση ψηφιακών δεξιοτήτων στα σχολικά προγράμματα σπουδών και διά βίου μάθησης και να δώσουν προτεραιότητα σε προγράμματα ψηφιακής κατάρτισης που θα απευθύνονται σε ηλικιωμένους· υποστηρίζει την ανάπτυξη δικτύων με τα πανεπιστήμια και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα προκειμένου να προωθηθεί η έρευνα σε νέα εργαλεία συμμετοχής, καθώς και η εφαρμογή τους· καλεί επίσης την ΕΕ και τα κράτη μέλη να προωθήσουν προγράμματα και πολιτικές που αποσκοπούν στην ανάπτυξη κριτικής και συνειδητής στάσης ως προς τη χρήση των ΤΠΕ·

18.  προτείνει να υπάρξει περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά την αξιολόγηση της χρήσης των νέων τεχνολογιών για τη βελτίωση της δημοκρατίας στο πλαίσιο των διοικητικών υπηρεσιών της ΕΕ, μέσω της ενσωμάτωσης στόχων που λειτουργούν ως δείκτες μέτρησης της ποιότητας των διαδικτυακών υπηρεσιών·

19.  προτείνει να αναλάβει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως το μοναδικό άμεσα εκλεγμένο θεσμικό όργανο της ΕΕ, ηγετικό ρόλο στην ενίσχυση της ηλεκτρονικής δημοκρατίας· θεωρεί σημαντική για τον σκοπό αυτό την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων, οι οποίες θα επιτρέψουν στους πολίτες να επικοινωνούν ουσιαστικά με τους εκπροσώπους που έχουν εκλέξει και να μοιράζονται μαζί τους τις ανησυχίες τους·

20.  ζητεί την απλούστευση της θεσμικής ορολογίας και των θεσμικών διαδικασιών καθώς και την οργάνωση περιεχομένου πολυμέσων για να αποσαφηνιστούν τα βασικά στοιχεία των κυριότερων διαδικασιών λήψης αποφάσεων, με σκοπό την προώθηση της κατανόησης και της συμμετοχής. τονίζει την ανάγκη διάδοσης αυτού του διαύλου πρόσβασης στην ηλεκτρονική συμμετοχή μέσω της χρήσης μεμονωμένων και προορατικών εργαλείων που καθιστούν δυνατή την πρόσβαση στο σύνολο των εγγράφων που περιέχουν τα κοινοβουλευτικά αρχεία·

21.  καλεί μετ’ επιτάσεως τα κράτη μέλη και την ΕΕ να παράσχουν οικονομικά προσιτές ψηφιακές υποδομές υψηλής ταχύτητας, ιδιαίτερα στις απόκεντρες περιφέρειες και τις αγροτικές και λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομικά περιοχές, να διασφαλίσουν την ισότητα μεταξύ των πολιτών, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στους πλέον ευάλωτους πολίτες και να τους εξοπλίσουν με δεξιότητες προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφαλής χρήση των τεχνολογιών· προτείνει οι βιβλιοθήκες, τα σχολεία και τα κτήρια στα οποία παρέχονται δημόσιες υπηρεσίες να εξοπλιστούν κατάλληλα με σύγχρονες υποδομές τεχνολογίας των πληροφοριών υψηλής ταχύτητας, στις οποίες θα έχουν εξίσου πρόσβαση όλοι οι πολίτες και ιδίως οι πιο ευάλωτες κατηγορίες όπως τα άτομα με αναπηρίες· επισημαίνει την ανάγκη διάθεσης επαρκών χρηματοδοτικών και εκπαιδευτικών πόρων για την υλοποίηση των εν λόγω στόχων· συνιστά στην Επιτροπή να προβλέψει πόρους για έργα που έχουν ως στόχο τη βελτίωση των ψηφιακών υποδομών στο πλαίσιο μιας οικονομίας κοινωνικής αλληλεγγύης·

22.  τονίζει ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων, καθώς και στους τομείς των ΤΠΕ· σημειώνει ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια συχνά αντιμετωπίζουν έμφυλα στερεότυπα σε σχέση με τις ψηφιακές τεχνολογίες· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επενδύσουν σε στοχευμένα προγράμματα που προωθούν την εκπαίδευση στον τομέα των ΤΠΕ και την ηλεκτρονική συμμετοχή γυναικών και κοριτσιών, κυρίως αυτών που προέρχονται από ευάλωτες και περιθωριοποιημένες κοινωνικές ομάδες, με τη χρήση τυπικής, άτυπης και μη συμβατικής μάθησης·

23.  σημειώνει ότι για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των πολιτών στα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας είναι σημαντικό να υπάρχει μετάφραση σε πολλές γλώσσες, όταν η πληροφορία πρόκειται να δημοσιοποιηθεί και να διαβαστεί από όλους τους πολίτες σε χώρες με πλέον της μίας επίσημες γλώσσες ή από πολίτες που έχουν διαφορετική εθνοτική καταγωγή·

24.  προτρέπει τα κράτη μέλη και την ΕΕ να προωθήσουν, να υποστηρίξουν και να εφαρμόσουν μηχανισμούς που επιτρέπουν τη συμμετοχή των πολιτών και την αλληλεπίδρασή τους με τις κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, όπως οι πλατφόρμες πληθοπορισμού· τονίζει ότι οι ΤΠΕ θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση στις ανεξάρτητες πληροφορίες, τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων· ζητεί, σε αυτό το πλαίσιο, όλα τα μέσα επικοινωνίας και σχέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τους πολίτες, ιδίως η δικτυακή πύλη Europe Direct, να προσαρμοστούν καλύτερα στις προκλήσεις της ηλεκτρονικής δημοκρατίας· δεσμεύεται να καταστήσει όλα τα υπάρχοντα εργαλεία νομοθετικής συνέχειας περισσότερο προσβάσιμα, κατανοητά, παιδαγωγικά και διαδραστικά, και καλεί την Επιτροπή να πράξει το ίδιο στον δικό της δικτυακό τόπο·

25.  καλεί τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάσουν το περιεχόμενο των δικτυακών τόπων τους που αφορούν τη λειτουργία της δημοκρατίας, αφενός για να προτείνουν παιδαγωγικά μέσα ώστε οι εν λόγω δικτυακοί τόποι να είναι προσιτοί και περισσότεροι κατανοητοί από τους νέους και, αφετέρου, για να διευκολύνουν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε αυτούς τους δικτυακούς τόπους·

26.  ενθαρρύνει τις διοικήσεις να αποδείξουν την προσήλωσή τους στην αρχή της θεσμικής εξωστρέφειας μέσω αλλαγών στον στρατηγικό σχεδιασμό και στην εταιρική νοοτροπία τους, στους προϋπολογισμούς και στις διαδικασίες οργανωτικών μεταβολών με στόχο τη βελτίωση της δημοκρατίας μέσω της εφαρμογής νέων τεχνολογιών·

27.  ζητεί να δημιουργηθεί ηλεκτρονική πλατφόρμα για τη συστηματοποίηση της διαβούλευσης των συμπολιτών μας πριν από τη λήψη αποφάσεων από τον ευρωπαίο νομοθέτη, με στόχο την ευρύτερη συμμετοχή τους στον δημόσιο βίο·

28.  θεωρεί απαραίτητο η ανάπτυξη αυτών των νέων εργαλείων να συνοδεύεται από εκστρατείες διάδοσης των δυνατοτήτων τους και προώθησης των κοινωνικών αξιών της συνυπευθυνότητας και της συμμετοχής·

29.  τονίζει τη σημασία της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών ως μέσου άμεσης συμμετοχής και συμβολής τους στην πολιτική ζωή της Ένωσης και καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να αναθεωρήσει τους μηχανισμούς λειτουργίας της προκειμένου να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό της, ακολουθώντας τις συστάσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά τους της 28ης Οκτωβρίου 2015 (2014/2257(INI))· υπογραμμίζει , συνεπώς, ότι είναι σημαντικό να απλουστευθεί και να εξορθολογιστεί η σχετική γραφειοκρατία και να διευρυνθεί η χρήση των ΤΠΕ, μέσω για παράδειγμα ψηφιακών πλατφορμών και άλλων εφαρμογών που είναι συμβατές με κινητές συσκευές, προκειμένου να καταστεί αυτό το σημαντικό εργαλείο περισσότερο φιλικό προς τον χρήστη και να εξασφαλιστεί η ευρεία προβολή του· πιστεύει ότι η χρήση των νέων τεχνολογιών θα μπορούσε να βελτιώσει, ιδίως, το διαδικτυακό σύστημα συλλογής υπογραφών μέσω της χρήσης των υπηρεσιών ταυτοποίησης και επαλήθευσης (e-IDAS), και ότι αυτό θα μπορούσε να καταστήσει ευκολότερη για τους πολίτες τη λήψη και την ανταλλαγή υφιστάμενων ή δυνητικών πληροφοριών σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στις συζητήσεις και/ή να στηρίζουν τις εν λόγω πρωτοβουλίες·

30.  τονίζει ότι πολλές διαδικασίες της Επιτροπής, όπως οι διαδικτυακές δημόσιες διαβουλεύσεις, οι δραστηριότητες ηλεκτρονικής συμμετοχής και οι εκτιμήσεις επιπτώσεων, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την ευρύτερη χρήση των νέων τεχνολογιών προκειμένου να ενισχυθεί η δημόσια συμμετοχή και να αυξηθεί η λογοδοσία των συγκεκριμένων διαδικασιών, η διαφάνεια των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή διακυβέρνηση· επισημαίνει ότι είναι ανάγκη, να καταστούν οι διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης αποτελεσματικές και προσβάσιμες από όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες και να ελαχιστοποιηθούν οι τεχνικοί φραγμοί·

31.  υπογραμμίζει την ανάγκη για υψηλότερο επίπεδο πληροφόρησης των πολιτών σχετικά με τις υφιστάμενες πλατφόρμες ηλεκτρονικής συμμετοχής σε ενωσιακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο·

32.  καλεί την Επιτροπή να επεκτείνει και να αναπτύξει την ηλεκτρονική συμμετοχή στην ενδιάμεση αναθεώρηση της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά που θα πραγματοποιηθεί το 2017 και να ενθαρρύνει την ανάπτυξη και τη χρηματοδότηση νέων μέσων σε συνάρτηση με την ηλεκτρονική ιθαγένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης· συνιστά επίσης στην Επιτροπή να επικεντρωθεί σε λύσεις ανοικτής πηγής που μπορούν να τεθούν εύκολα σε εφαρμογή στο πλαίσιο της ψηφιακής ενιαίας αγοράς· καλεί ειδικότερα την Επιτροπή να ενσωματώσει την επαναχρησιμοποίηση παλαιότερων σχεδίων, όπως η πλατφόρμα D-CENT, η οποία αποτελεί ένα χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο παροχής τεχνολογικών εργαλείων για τη συμμετοχική δημοκρατία·

33.  τονίζει ότι η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής διοίκησης θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα για τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και εκφράζει την ικανοποίησή του για το φιλόδοξο και ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, για το οποίο η ορθή εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο και ο συντονισμός των διαθέσιμων χρηματοδοτικών κονδυλίων της ΕΕ θα είναι καίριας σημασίας, σε συνέργεια με τις εθνικές υπηρεσίες και τις εθνικές αρχές για την ψηφιακή αγορά· φρονεί ότι πρέπει να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες προκειμένου να ενθαρρυνθούν τα ανοικτά δεδομένα και η χρήση των μέσων ΤΠΕ βάσει ανοικτής πηγής και ελεύθερου λογισμικού, τόσο στα θεσμικά όργανα της ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη·

34.  ζητεί μεγαλύτερη συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ και συνιστά την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για έργα ηλεκτρονικής δημοκρατίας με στόχο να πραγματοποιηθεί η μετάβαση σε μια περισσότερο συμμετοχική και διαλογική δημοκρατία, η οποία θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και στα συμφέροντα των πολιτών και θα στοχεύει στην ενίσχυση της συμμετοχής τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων· επισημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζουμε τη στάση των πολιτών έναντι της εφαρμογής της εξ αποστάσεως ψηφοφορίας μέσω διαδικτύου· καλεί την Επιτροπή να πραγματοποιήσει ανεξάρτητη αξιολόγηση της κοινής γνώμης ή σχετική διαβούλευση όσον αφορά την ηλεκτρονική ψηφοφορία, αναλύοντας τα προτερήματα και τα μειονεκτήματά της, ως πρόσθετη δυνατότητα ψηφοφορίας για τους πολίτες, την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν έως το τέλος του 2018·

35.  τονίζει την ανάγκη να προστατευθεί κατά προτεραιότητα η ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα κατά την χρήση των εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας και να προωθηθεί ένα πιο ασφαλές διαδικτυακό περιβάλλον, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια των πληροφοριών και των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματα σε διαγραφή των δεδομένων, καθώς και να υπάρξουν εγγυήσεις κατά του λογισμικού παρακολούθησης και δυνατότητα επαλήθευσης των πηγών· ζητεί εξάλλου την περαιτέρω χρήση ψηφιακών υπηρεσιών βάσει καθοριστικών παραγόντων όπως η δημιουργία ασφαλούς και κρυπτογραφημένης ψηφιακής ταυτότητας σύμφωνα με τον κανονισμό EIDAS· υποστηρίζει τη δημιουργία ασφαλών ψηφιακών δημόσιων μητρώων και την επικύρωση των ηλεκτρονικών υπογραφών προκειμένου να αποφεύγονται δόλιες πολλαπλές αλληλεπιδράσεις, πράγμα συμβατό με τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαστηρίου της ΕΕ· υπογραμμίζει τέλος ότι τα θέματα ασφάλειας δεν πρέπει να αποτελέσουν εμπόδιο στη συμμετοχή ατόμων και ομάδων στις δημοκρατικές διαδικασίες·

36.  τονίζει ότι επιβάλλεται να ενισχυθεί η δημοκρατία μέσω της τεχνολογίας, η οποία θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ένα ασφαλές περιβάλλον που προστατεύεται από την καταχρηστική χρησιμοποίηση των τεχνολογικών μέσων (π.χ. αυτοματοποιημένα προγράμματα αποστολής ανεπιθύμητων μηνυμάτων, δημιουργία ανώνυμων προφίλ και οικειοποίηση ταυτοτήτων) και επισημαίνει την ανάγκη να τηρούνται τα πιο αυστηρά νομοθετικά πρότυπα·

37.  υπενθυμίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος – ως επί το πλείστον μέσω του διαδικτύου – στην αποκάλυψη υποθέσεων διαφθοράς, απάτης, κακοδιαχείρισης και άλλων μορφών παραπτωμάτων που απειλούν τη δημόσια υγεία και ασφάλεια, την οικονομική ακεραιότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα, το περιβάλλον και το κράτος δικαίου, διασφαλίζοντας παράλληλα το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση·

38.  ενθαρρύνει τους αντιπροσώπους των πολιτών να συμμετάσχουν ενεργά, μαζί με τους πολίτες, στα υφιστάμενα πλήρως ανεξάρτητα φόρα και να χρησιμοποιήσουν τις νέες πλατφόρμες των μέσων επικοινωνίας και των ΤΠ προκειμένου να ενισχυθεί ο διάλογος και η ανταλλαγή απόψεων και προτάσεων με τους πολίτες (ηλεκτρονικό κοινοβούλιο), και να δημιουργηθεί άμεση σύνδεση μαζί τους· καλεί τις πολιτικές ομάδες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα να δημιουργήσουν περισσότερες ευκαιρίες για δημόσια συζήτηση και ηλεκτρονική συμμετοχή·

39.  καλεί τα κράτη μέλη και τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα της ΕΕ να συνεχίσουν να ενισχύουν τη διαφάνεια των εργασιών τους, ιδίως στο πλαίσιο της τρέχουσας δύσκολης πολιτικής συγκυρίας, και ζητεί από τις δημόσιες αρχές να εξετάσουν το ενδεχόμενο οικοδόμησης ψηφιακών πλατφορμών, στις οποίες θα περιλαμβάνονται τα πιο πρόσφατα εργαλεία ΤΠ· προτρέπει τους εκλεγμένους αντιπροσώπους να κάνουν χρήση των εν λόγω εργαλείων και να επικοινωνούν και να διαλέγονται θετικά με τους πολίτες και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες της περιφέρειάς τους για να τους ενημερώνουν για τις δραστηριότητες της ΕΕ και του Κοινοβουλίου, προκειμένου οι διαδικασίες διαβούλευσης και χάραξης πολιτικής να γίνουν πιο ανοιχτές και να βελτιωθεί η ενημέρωση όσον αφορά την ευρωπαϊκή δημοκρατία·

40.  εκφράζει την ικανοποίησή του για τις πρωτοβουλίες του Κοινοβουλίου στον τομέα της ηλεκτρονικής συμμετοχής· υποστηρίζει τις διαρκείς προσπάθειες για ενίσχυση του αντιπροσωπευτικού χαρακτήρα, της νομιμοποίησης και αποτελεσματικότητας του Κοινοβουλίου και προτρέπει τα μέλη του να κάνουν ευρύτερη χρήση των νέων τεχνολογιών με σκοπό την πλήρη ανάπτυξη του δυναμικού τους, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα αναγκαία όρια που επιτάσσει το δικαίωμα στην προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα· επισημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει ευρύς προβληματισμός σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης της χρήσης των ΤΠΕ από τα μέλη του, όχι μόνο για λόγους επικοινωνίας με το κοινό αλλά και για θέματα που αφορούν τη νομοθεσία, τις αναφορές, τις διαβουλεύσεις και άλλες σχετικές με την καθημερινή εργασία τους πτυχές·

41.  προτρέπει τα πολιτικά κόμματα σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα ψηφιακά εργαλεία για να αναπτύξουν νέους τρόπους προώθησης της εσωτερικής δημοκρατίας, μεριμνώντας μεταξύ άλλων για τη διαφάνεια στις οικείες τους διαδικασίες διαχείρισης, χρηματοδότησης και λήψης αποφάσεων, για βελτιωμένη επικοινωνία με τα μέλη και τους υποστηρικτές τους και με την κοινωνία των πολιτών και για την αύξηση της συμμετοχής τους· τα προτρέπει επίσης να επιδεικνύουν απόλυτη διαφάνεια και λογοδοσία έναντι των πολιτών· προτείνει, για τον σκοπό αυτό, να εξεταστούν πιθανές τροποποιήσεις στο καταστατικό των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων, οι οποίες θα ρυθμίζουν και θα προωθούν τις διαδικασίες της ψηφιακής συμμετοχής·

42.  καλεί την ΕΕ και τα θεσμικά της όργανα, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να είναι περισσότερο διατεθειμένα να δοκιμάσουν νέες μεθόδους ηλεκτρονικής συμμετοχής, όπως ο πληθοπορισμός, λαμβάνοντας υπόψη τις βέλτιστες πρακτικές που έχουν ήδη αναπτυχθεί στα κράτη μέλη και να αναπτύξουν για το σκοπό αυτό πιλοτικά έργα· επαναλαμβάνει παράλληλα την ανάγκη να συμπληρωθούν τα μέτρα αυτά με εκστρατείες ευαισθητοποίησης, όπου θα αναλύονται οι δυνατότητες των εν λόγω εργαλείων·

43.  καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να δρομολογήσουν συμμετοχική διαδικασία για την επεξεργασία ενός Ευρωπαϊκού Χάρτη Διαδικτυακών Δικαιωμάτων, με κείμενο αναφοράς, μεταξύ άλλων, την Διακήρυξη των Διαδικτυακών Δικαιωμάτων που δημοσιεύθηκε από τη Βουλή της Ιταλικής Δημοκρατίας στις 28 Ιουλίου 2015, και στην οποία κατοχυρώνονται όλα τα δικαιώματα που διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στη νέα ψηφιακή εποχή·

44.  σημειώνει τον τεράστιο όγκο ετερόκλητων πληροφοριών που είναι σήμερα διαθέσιμος στο διαδίκτυο και υπογραμμίζει ότι η ικανότητα των πολιτών για κριτική σκέψη πρέπει να ενδυναμωθεί, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να ξεχωρίζουν καλύτερα την αξιόπιστη από τη μη αξιόπιστη πηγή πληροφοριών· προτρέπει συνεπώς τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν και να επικαιροποιήσουν τη νομοθεσία τους, προκειμένου να ανταποκριθούν στις συνεχείς εξελίξεις, και να εφαρμόσουν πλήρως και να επιβάλουν την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας περί ρητορικής μίσους, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα θεμελιώδη και συνταγματικά δικαιώματα· υπογραμμίζει ότι η Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να αναπτύξουν δράσεις και πολιτικές προκειμένου να ενισχυθεί η μεταβίβαση στους πολίτες τους, ιδίως στους νέους, δεξιοτήτων κριτικής και δημιουργικής σκέψης καθώς και ο ψηφιακός γραμματισμός και η γνώση, η συμμετοχή και το ενδιαφέρον σε θέματα μέσων ενημέρωσης, ώστε να είναι σε θέση να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να συνεισφέρουν θετικά στις δημοκρατικές διαδικασίες·

°

° °

45.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2015)0382.

(2)

Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2015)0288.


ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η εφαρμογή και η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) προκαλεί σημαντικές αλλαγές στις σύγχρονες κοινωνίες. Πρόκειται για μια σημαντική τεχνολογική επανάσταση, της οποίας κύριο παράδειγμα είναι το Διαδίκτυο και τα διάφορα δίκτυα επικοινωνίας και κοινωνικής διάδρασης που συνδέονται με αυτό. Ο τομέας της πολιτικής, και ιδίως η συμμετοχή στα κοινά, έχει επίσης δεχτεί την επιρροή τους.

Η άνοδος των νέων μέσων ψηφιακής επικοινωνίας και των ανοικτών και συνεργατικών πλατφόρμων δημιούργησε έναν νέο τρόπο επικοινωνίας, συζήτησης και κοινωνικής συμμετοχής στις δημόσιες υποθέσεις, που καταργεί το μονοπώλιο των παραδοσιακών μέσων επικοινωνίας ως διαύλου για τη σχέση μεταξύ πολιτών και πολιτικής.

Οι αλλαγές αυτές παρατηρούνται ταυτόχρονα με την αύξηση της απάθειας και της δυσπιστίας που νιώθουν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας για τη δημοκρατία και τη λειτουργία της. Παρόλο που η αντιπροσωπευτική δημοκρατία είναι σταθερά παγιωμένη στην ήπειρό μας, η αξιοπιστία της έχει στιγματιστεί τις τελευταίες δεκαετίες από την αυξανόμενη δημόσια δυσπιστία έναντι του τρόπου λειτουργίας και των επιδόσεων των αντιπροσωπευτικών οργάνων. Διάφοροι παράγοντες εξηγούν αυτή την επικίνδυνη αδυναμία του πολιτικού μας συστήματος. Οι οικονομικές αποφάσεις, οι οποίες συχνά λαμβάνονται από οργανισμούς που δεν διαθέτουν ικανότητα εκπροσώπησης και είναι απομακρυσμένοι από την εθνική δημοκρατική σφαίρα, προκαλούν σοβαρή σύγκρουση μεταξύ της τοπικής δημοκρατίας και της υπερεθνικής διακυβέρνησης. Η τεχνική πολυπλοκότητα των αποφάσεων αυτών δεν είναι εύκολα κατανοητή από το κοινό. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση της τελευταίας δεκαετίας έχει οδηγήσει σε σοβαρή κοινωνική υποτίμηση της μεσαίας και της εργατικής τάξης στον δυτικό κόσμο, με αποτέλεσμα να έχει αυξηθεί η κοινωνική δυσαρέσκεια με το σύστημα. Τέλος, η διαφθορά σε ορισμένα συστήματα και χώρες μειώνει σημαντικά την εμπιστοσύνη των πολιτών στην πολιτική και τους εκπροσώπους τους.

Τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν αυξανόμενες επικρίσεις όσον αφορά την ανάγκη να βελτιωθεί η εσωτερική λειτουργία των κοινοβουλίων ή των εκτελεστικών οργάνων και των διοικήσεων, καθώς και να ενισχυθούν οι μηχανισμοί δημοκρατικού ελέγχου. Οι πολίτες, οι οποίοι κάθε μέρα είναι καλύτερα ενημερωμένοι, ζητούν να αυξηθεί η συμμετοχή και η διαφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και να ενισχυθούν οι δυνατότητες αλληλεπίδρασης μεταξύ της πολιτικής και των πολιτών.

Στο πλαίσιο αυτό, η άνοδος των νέων μέσων ψηφιακής επικοινωνίας και των ανοικτών και συνεργατικών πλατφόρμων μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργικές και συμπληρωματικές λύσεις για να βελτιωθούν οι ικανότητες και οι επιδόσεις της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, εμπλουτίζοντας τη με μεγαλύτερη νομιμότητα. Ο σκοπός δεν είναι να θεσπιστεί με την ηλεκτρονική δημοκρατία ένα εναλλακτικό δημοκρατικό σύστημα, αλλά να προωθηθεί, να διασφαλιστεί και να ενισχυθεί η διαφάνεια, η λογοδοσία, η ικανότητα απόκρισης, η συμμετοχή, η διαβούλευση, η ενσωμάτωση, η προσβασιμότητα, η επικουρικότητα και η κοινωνική συνοχή, όπως ορίζεται στη σύσταση CM/Rec(2009)1 του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Γίνεται διάκριση μεταξύ τριών εννοιών, αν και είναι προφανές ότι υπάρχει αλληλεπικάλυψη μεταξύ τους:

- Ηλεκτρονική διακυβέρνηση: αναφέρεται στην εφαρμογή των ΤΠΕ στη λειτουργία του δημόσιου τομέα, ιδίως κατά την ηλεκτρονική παροχή πληροφοριών και υπηρεσιών στους πολίτες από τις δημόσιες υπηρεσίες (για παράδειγμα: πληρωμή προστίμου τροχαίας παράβασης).

- Ηλεκτρονική διακυβέρνηση: αναφέρεται στη χρήση των ΤΠΕ για τη δημιουργία διαύλων επικοινωνίας οι οποίοι επιτρέπουν την ενσωμάτωση διάφορων ενδιαφερόμενων μερών για να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με τη διαδικασία χάραξης πολιτικών (για παράδειγμα, ηλεκτρονική διαβούλευση με πολίτες σχετικά με ενδεχόμενη αλλαγή ενός ορίου ταχύτητας ή τοπική διαβούλευση σχετικά με τον προϋπολογισμό).

- Ηλεκτρονική δημοκρατία: αναφέρεται στη χρήση των ΤΠΕ για τη δημιουργία διαύλων διαβούλευσης και συμμετοχής των πολιτών (για παράδειγμα: ηλεκτρονικό κοινοβούλιο, ηλεκτρονικές πρωτοβουλίες, ηλεκτρονική ψηφοφορία, ηλεκτρονική υποβολή αναφορών, ηλεκτρονικές διαβουλεύσεις).

Τρέχουσα κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Από το 2009, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ηλεκτρονική συμμετοχή και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση. Η Επιτροπή διεξάγει ήδη δημόσιες διαβουλεύσεις και εκτιμήσεις αντικτύπου στο Διαδίκτυο, ιδίως πριν προτείνει νομοθετικές πράξεις, με στόχο να αυξήσει τη συμμετοχή του κοινού και να βελτιώσει την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση. Οι διεργασίες αυτές θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την ευρύτερη και πιο προσβάσιμη χρήση των νέων τεχνολογιών προκειμένου να συμπεριλάβουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στον κύκλο ζωής της χάραξης πολιτικών και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή διακυβέρνηση.

Επιπλέον, οι ΤΠΕ μπορούν να συμβάλλουν στην επέκταση και ανάπτυξη, αφενός, της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης ως τρόπου για τη μετάβαση σε μια πιο συμμετοχική και διαβουλευτική δημοκρατία, και αφετέρου, της ψηφιακής συμμετοχής στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ψηφιακή ενιαία αγορά.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει δημοσιεύσει διάφορες μελέτες («Το μέλλον της δημοκρατίας στην Ευρώπη: τάσεις, ανάλυση και μεταρρυθμίσεις» το 2008 και «Ηλεκτρονικό κοινό, ηλεκτρονική συμμετοχή και ηλεκτρονική ψηφοφορία στην Ευρώπη - προοπτικές και προκλήσεις» το 2012), οι οποίες εξετάζουν τα νέα εργαλεία, καθώς και τα πλεονεκτήματα και τις προκλήσεις που θέτουν αυτά τα νέα εργαλεία.

Τέλος, η Συνθήκη της Λισαβόνας εισήγαγε ένα πρωτοποριακό μέσο συμμετοχικής δημοκρατίας στην Ένωση με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών. Ο μηχανισμός που τέθηκε σε εφαρμογή το 2012 έχει καταγράψει περισσότερα από 35 αιτήματα, τρία από τα οποία κατάφεραν να φθάσουν το όριο του ενός εκατομμυρίου υπογραφών και, κατά συνέπεια, να λάβουν επίσημη απάντηση από την Επιτροπή. Η χρήση των νέων τεχνολογιών θα μπορούσε να διευκολύνει την ευρύτερη διάδοση αυτού του νέου μέσου και να βελτιώσει ορισμένα τεχνικά ζητήματα όπως το σύστημα για την επιγραμμική συγκέντρωση υπογραφών.

Ηλεκτρονική δημοκρατία: μεγάλες προοπτικές ή δυνητικοί κίνδυνοι;

Το δυναμικό των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας στις διαδικασίες για τη συμμετοχή των πολιτών στο δημοκρατικό σύστημα είναι τεράστιες και θα πρέπει να θεωρείται δημόσιο αγαθό για τη δημιουργία μιας πιο διαφανούς και συμμετοχικής δημοκρατίας. Η μετασχηματιστική δύναμή τους δεν πρέπει να περιορίζεται στις εκλογικές διαδικασίες, αλλά πρέπει να επεκτείνεται και σε όλες τις πτυχές της συμμετοχής των πολιτών στις πολιτικές διαδικασίες, και ιδίως στις τρεις μορφές αλληλεπίδρασης μεταξύ των διοικήσεων και των πολιτών, κυρίως τις ψηφιακές πληροφορίες, την ψηφιακή διαβούλευση και την ψηφιακή λήψη αποφάσεων.

Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν πρέπει να μας κάνει να παραβλέπουμε τους κινδύνους που συνδέονται με αυτή τη νέα εποχή της τεχνολογίας ούτε να ξεχνάμε ότι η τεχνολογία δεν είναι ποτέ σκοπός, αλλά απλώς μέσο για την αντιμετώπιση των προαναφερθέντων ζητημάτων. Συγκεκριμένα, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

- Το ψηφιακό χάσμα: η πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή του μετασχηματιστικού δυναμικού στις δημοκρατικές διαδικασίες. Ωστόσο, σε πολλές χώρες εξακολουθούν να υπάρχουν περιοχές χωρίς τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την πρόσβαση στο Διαδίκτυο και σε όλες τις κοινωνίες υπάρχουν τεράστια τμήματα του πληθυσμού που δεν διαθέτουν τεχνικές δεξιότητες για χρήση του Διαδικτύου (ψηφιακός αναλφαβητισμός). - Η εκλογική νοθεία: τα συστήματα ψηφοφορίας θα πρέπει να αποφεύγουν τις παρατυπίες κάθε είδους, οι οποίες παρεμποδίζουν την πραγματική έκφραση της βούλησης των ψηφοφόρων.

- Η προστασία της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων. Η απόλυτη ασφάλεια των δεδομένων είναι αδύνατη, πράγμα που υπονομεύει την ιδιωτικότητα. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για την κοινή γνώμη.

- Η ανάγκη λογοδοσίας για τις δημοκρατικές διαδικασίες: οι δημοκρατικές διαδικασίες γενικά απαιτούν εκτενείς συζητήσεις και εξισορρόπηση διαφορετικών απόψεων. Το Διαδίκτυο δεν αποτελεί πάντα το ιδανικό μέρος για ορθολογικές συζητήσεις και εμβάθυνση επιχειρημάτων. Στο Διαδίκτυο δεν είναι πάντα εφικτό να γίνεται διάκριση μεταξύ της κοινής γνώμης και θέσεων που φαίνεται να επικρατούν, λόγω του ρόλου των ενεργότερων χρηστών του δικτύου.

Η πείρα έχει καταδείξει ότι υπάρχει μια αυξανόμενη τάση χρήσης των πληροφοριών και των δικτύων από φορείς ιδιωτικών συμφερόντων, και αυτό θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα συγκεκριμένα συμφέροντα να θεωρούνται εσφαλμένα ως γενικό συμφέρον, και, κατά συνέπεια, να υπονομεύεται η δεοντολογία και η διαφάνεια. Τα αιτήματα των ατόμων που χειρίζονται με άνεση τις ΤΠΕ και των ομάδων συμφερόντων σε τομεακό επίπεδο δεν θα πρέπει να επισκιάζουν τις ανάγκες της κοινωνίας συνολικά.

Ενδεχόμενη μελλοντική πορεία

Διάφορες συστάσεις και προτάσεις έχουν διατυπωθεί από εμπειρογνώμονες, φορείς, κυβερνήσεις και το ευρύ κοινό. Ο εισηγητής, μετά από εκτενή συζήτηση με τους συναδέλφους του, πιστεύει ότι οι ακόλουθες προτάσεις θα μπορούσαν να περιληφθούν στην έκθεσή του και να παρουσιαστούν σε ευρωπαϊκό αλλά και σε εθνικό επίπεδο:

Δεδομένου ότι η ψηφιακή επανάσταση συμβαίνει ήδη και θα επηρεάσει αναπόφευκτα την καθημερινή ζωή των πολιτών, κρίνεται σκόπιμο να παρέχονται τα εκπαιδευτικά και τα τεχνικά μέσα για τη βελτίωση των ικανοτήτων ΤΠΕ, προς όφελος εντέλει της δημοκρατίας.

Είναι επίσης απαραίτητο να καταβληθούν προσπάθειες ώστε να γεφυρωθεί το ψηφιακό χάσμα και να διασφαλιστεί η ευρεία πρόσβαση στην τεχνολογία για όλους τους πολίτες (ηλεκτρονική ένταξη), καθώς και να προαχθεί η ενίσχυση της ασφάλειας στη χρήση του Διαδικτύου, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια των πληροφοριών και των δεδομένων, τη δημιουργία ασφαλών ψηφιακών μητρώων δημόσιων δεδομένων και τον έλεγχο των μοναδικών ψηφιακών υπογραφών για την αποφυγή της απάτης μέσω πολλαπλών αλληλεπιδράσεων.

- Η ψηφιακή τεχνολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση των διεργασιών δημόσιων διαβουλεύσεων και εκτιμήσεων αντικτύπου, και να συμβάλει στις διεργασίες λήψης αποφάσεων για τη βελτίωση της διακυβέρνησης.

- Προώθηση και ενθάρρυνση μηχανισμών για τη συμμετοχή των πολιτών και την αλληλεπίδρασή τους με τους φορείς και τους αρμόδιους που τους εκπροσωπούν. Οι ΤΠΕ θα πρέπει να διευκολύνουν την πρόσβαση στις πληροφορίες, τη διαφάνεια, την ενεργό ακρόαση, τον διάλογο και, κατά συνέπεια, να συμβάλλουν στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των πολιτών και μιας βελτιωμένης διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Θα πρέπει, επίσης, να διευκολύνουν τη λογοδοσία κ.ά.

- Θα πρέπει να προωθηθεί η ενεργός συμμετοχή των εκπροσώπων των πολιτών στα υφιστάμενα φόρα, με στόχο την ενθάρρυνση του διαλόγου και της ανταλλαγής απόψεων και των προτάσεων με τους πολίτες.

- Ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για έργα ηλεκτρονικής δημοκρατίας με στόχο να γίνει η μετάβαση σε μια περισσότερο συμμετοχική και διαβουλευτική δημοκρατία, η οποία θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις και στα συμφέροντα των πολιτών.

- Δημιουργία δικτύων συνεργασίας με τα πανεπιστήμια και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα για την προώθηση της έρευνας και της εφαρμογής νέων εργαλείων και διαύλων επικοινωνίας και συμμετοχής.

- Προώθηση της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά τη διαφάνεια των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και τη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων.

- Παροχή νέων εργαλείων στα πολιτικά κόμματα για να αποκτήσουν ανοικτό χαρακτήρα και να συνδέονται με τα μέλη και τους υποστηρικτές τους.

Εν κατακλείδι, θεωρώ ότι είναι αναγκαίο να υπογραμμιστεί ότι οι τεχνολογικές καινοτομίες από μόνες τους δεν εξαλείφουν τη δυσαρέσκεια των πολιτών για την πολιτική ούτε πρόκειται να οδηγήσουν σε ουσιαστική μεταμόρφωση των δημοκρατιών μας. Οι αιτίες αυτής της κρίσης είναι σοβαρές και σχετίζονται με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, παράλληλα με την αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση και την εντεινόμενη δυσαρέσκεια για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών δημοκρατικών συστημάτων και ιδρυμάτων. Ωστόσο, η ψηφιακή επανάσταση απαιτεί διαρκή παρακολούθηση των πραγματικών κερδών της για την πρόληψη όχι μόνο μιας εσφαλμένης αισιοδοξίας σχετικά με τα πλεονεκτήματά της όσον αφορά την αντιμετώπιση των προβλημάτων της σημερινής κοινοβουλευτικής δημοκρατίας αλλά και για την αποφυγή της δημιουργίας νέων προβλημάτων που οι ΤΠΕ δεν είναι σε θέση να επιλύσουν.


ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (14.10.2016)

προς την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων

για την ηλεκτρονική δημοκρατία στην Ευρωπαϊκή Ένωση: δυνατότητες και προκλήσεις

(2016/2008(INI))

Συντάκτρια γνωμοδότησης: Isabella Adinolfi

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας καλεί την Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων, που είναι αρμόδια επί της ουσίας, να συμπεριλάβει στην πρόταση ψηφίσματός της τις ακόλουθες προτάσεις:

1.  αναγνωρίζει τις συνεχείς και ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στην κοινωνία της πληροφορίας, τις ριζικές μεταβολές που έχουν φέρει στην κοινωνία συνολικά, κυρίως σε ζητήματα εκπαίδευσης και ιθαγένειας, και τις προκλήσεις και ευκαιρίες που σχετίζονται με τα διάφορα εργαλεία ΤΠΕ, τα νέα μέσα και άλλες νέες τεχνολογίες· ενθαρρύνει, προς τούτο, την ανάπτυξη κριτηρίων για την εκτίμηση της προσθετικής αξίας της επιγραμμικής συμμετοχής·

2.  σημειώνει ότι ένας αυξανόμενος αριθμός πολιτών χρησιμοποιεί τα εργαλεία ΤΠΕ, τα νέα μέσα και τις νέες τεχνολογίες, προκειμένου αυτοί να αποκτήσουν περισσότερες πληροφορίες, να ανταλλάξουν απόψεις και να ακουστούν οι φωνές τους με την παρέμβαση και τη συμμετοχή τους στην πολιτική ζωή και τη λήψη συλλογικών αποφάσεων για να συμμετάσχουν ενεργά στην πολιτική ζωή σε τοπικό, εθνικό και ενωσιακό επίπεδο· θεωρεί συνεπώς ότι είναι καίριας σημασίας η ενίσχυση της ψηφιακής ένταξης και μόρφωσης και συνακόλουθα η εξάλειψη του υφιστάμενου ψηφιακού χάσματος, το οποίο αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη·

3.  επισημαίνει ότι για τη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων με τη χρήση εργαλείων ΤΠΕ απαιτείται ένα ευνοϊκό νομικό περιβάλλον που εγγυάται το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, την ελευθερία της έκφρασης και την ανεξάρτητη ενημέρωση καθώς και επενδύσεις που εξοπλίζουν τους πολίτες με επαρκείς γνώσεις και δεξιότητες στον τομέα των μέσων ενημέρωσης και στον ψηφιακό τομέα ώστε να μπορούν να έχουν πλήρη και ισότιμη πρόσβαση σε μια υψηλής απόδοσης τεχνική υποδομή ΤΠΕ·

4.  επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να εισαχθούν φιλόδοξα τεχνικά πρότυπα σε ολόκληρη την Ένωση με στόχο να μειωθεί σημαντικά και αποτελεσματικά το υφιστάμενο ψηφιακό χάσμα, σύμφωνα με την ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατεί στα επιμέρους κράτη μέλη· τονίζει ότι πρέπει να διασφαλίζεται ισότιμη πρόσβαση για όλους σε ένα οικονομικά αποδεκτό, ανοικτό, δίκαιο και ασφαλές διαδίκτυο, στο οποίο προστατεύονται η ελευθερία της έκφρασης, το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και ειδικότερα η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και η αρχή της ουδετερότητας, καθώς και ισότιμη πρόσβαση σε δημόσιες επιγραμμικές υπηρεσίες ή υπηρεσίες ηλεκτρονικής αναγνώρισης· καλεί συνεπώς την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάσουν όλα τα σχετικά φυσικά, γεωγραφικά και κοινωνικά εμπόδια στην επιγραμμική συμμετοχή, ανεξαρτήτως εισοδήματος ή κοινωνικής και προσωπικής κατάστασης, ιδίως σε περιοχές περιορισμένης πρόσβασης χωρίς διακρίσεις, όπως προβλέπεται στο άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·

5.  επισημαίνει την αυξανόμενη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για λόγους κοινωνικοποίησης και επικοινωνίας, καθώς και την αυξανόμενη χρήση τους στον δημιουργικό και πολιτιστικό τομέα· επισημαίνει πως η διευρυμένη χρήση ΤΠΕ στην καθημερινότητα και τον σύγχρονο τρόπο ζωής των πολιτών επιτάσσει την προώθηση της ψηφιακής ένταξης ατόμων κάθε ηλικίας, ώστε να αντιμετωπιστεί το ψηφιακό χάσμα στην ΕΕ·

6.  θεωρεί ότι τα εργαλεία ΤΠΕ και τα νέα μέσα και τεχνολογίες είναι καίριας σημασίας και θα διαδραματίζουν ολοένα και περισσότερο θεμελιώδη ρόλο στην πραγματοποίηση συνεργειών με μη επιγραμμικούς φορείς προκειμένου να ενισχυθεί το αίσθημα του ανήκειν στην ΕΕ, η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και η κοινωνική τους ένταξη καθώς και στην παροχή ισόρροπης ενημέρωσης και γνώσης για την ΕΕ και την ιστορία της, τις αξίες που πρεσβεύει, τα θεμελιώδη δικαιώματα με στόχο να καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και να προωθηθεί ένας δημιουργικός πολιτικός διάλογος σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση·

7.  σημειώνει ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση των πολιτών ότι η ΕΕ δεν είναι κάτι ξένο προς αυτούς, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό στο υφιστάμενο κλίμα ευρωσκεπτικισμού·

8.  σημειώνει τον τεράστιο όγκο ετερόκλητων πληροφοριών που είναι σήμερα διαθέσιμος στο διαδίκτυο και υπογραμμίζει ότι η ικανότητα των πολιτών για κριτική σκέψη πρέπει να ενδυναμωθεί, ώστε αυτοί να είναι σε θέση να ξεχωρίζουν καλύτερα την αξιόπιστη από τη μη αξιόπιστη πηγή πληροφοριών· προτρέπει συνεπώς τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν και να επικαιροποιήσουν τη νομοθεσία τους, προκειμένου να ανταποκριθούν στις συνεχείς εξελίξεις, και να εφαρμόσουν πλήρως και να επιβάλουν την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας περί ρητορικής μίσους, τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τα θεμελιώδη και συνταγματικά δικαιώματα· υπογραμμίζει ότι η Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να αναπτύξουν δράσεις και πολιτικές προκειμένου να ενισχυθεί η μεταβίβαση στους πολίτες τους, ιδίως στους νέους, δεξιοτήτων κριτικής και δημιουργικής σκέψης καθώς και ο ψηφιακός γραμματισμός και η γνώση, η συμμετοχή και το ενδιαφέρον σε θέματα μέσων ενημέρωσης, ώστε να είναι σε θέση να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις και να συνεισφέρουν θετικά στις δημοκρατικές διαδικασίες·

9.  σημειώνει ότι, αν και τα εργαλεία ΤΠΕ προσφέρουν ευρεία πρόσβαση σε διαφορετικές πηγές πληροφοριών, ταυτόχρονα καθιστούν δυνατή και τη διάδοση περιεχομένου χαμηλής ποιότητας, το οποίο δύσκολα διακρίνεται από τις σοβαρές και αξιόπιστες πηγές και μπορεί να παραπλανήσει τους πολίτες· υπογραμμίζει, συνεπώς, την επιτακτική ανάγκη για μια σωστή εκπαίδευση των πολιτών και κυρίως της νέας γενιάς με στόχο την εξοικείωσή τους με τα μέσα επικοινωνίας·

10.  συστήνει προσοχή, καθώς οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στο διαδίκτυο οδηγούν συχνά σε πόλωση και τείνουν ενδεχομένως σε ρητορικές μίσους, ενώ οι μετριοπαθείς φωνές συχνά αγνοούνται·

11.  αναγνωρίζει ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία τότε μόνο έχει θετικό αντίκτυπο, όταν οι πολίτες είναι επαρκώς πληροφορημένοι, έχουν τις ικανότητες να αντιμετωπίζουν με κριτική σκέψη τη λανθασμένη και μεροληπτική πληροφόρηση και είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τις απόπειρες προπαγανδισμού·

12.  αναγνωρίζει ότι οι προαναφερθέντες κίνδυνοι και στόχοι θέτουν τεράστιες προκλήσεις για καθηγητές και διδάσκοντες σε ένα τυπικό, άτυπο και μη συμβατικό πλαίσιο· καλεί συνεπώς την Ένωση και τα κράτη μέλη να αυξήσουν τις επενδύσεις στη διά βίου εκπαίδευση και ανάπτυξη, με το συνδυασμό επιγραμμικών και μη μεθόδων, την τόνωση της μάθησης από ομοτίμους, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη δημιουργία δυνατοτήτων καθώς και την παροχή ευκαιριών μάθησης και διδασκαλίας κατά τρόπο καινοτόμο και χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις·

13.  υπογραμμίζει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη, κυρίως σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, πρέπει να προωθήσουν τα προγράμματα δια βίου μάθησης που βασίζονται στα εργαλεία ΤΠΕ για την ψηφιακή μόρφωση και ένταξη καθώς και την παρέμβαση και συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, αναπτύσσοντας δράσεις και πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας καθιστώντας τις πραγματικά προσβάσιμες στους πιο ευάλωτους πολίτες, ιδίως τα κορίτσια και τις γυναίκες, τα άτομα ΛΟΑΔ, τα άτομα με αναπηρίες και λοιπές κοινωνικά μειονεκτούσες κατηγορίες και μειονότητες· τονίζει ότι τα προγράμματα αυτά πρέπει να καταρτίζονται και να εφαρμόζονται προς το συμφέρον όλων των πολιτών και να αντιμετωπίζουν και ταυτόχρονα να ενημερώνουν για τις παρενοχλήσεις στον κυβερνοχώρο, το στιγματισμό και άλλες μορφές ηλεκτρονικής βίας και αποκλεισμού από την πολιτική ζωή, αποτρέποντας τις διαιρέσεις και τις διακρίσεις στην κοινωνία·

14.  τονίζει ότι οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε όλα τα επίπεδα λήψης πολιτικών αποφάσεων, καθώς και στους τομείς των ΤΠΕ· σημειώνει ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια συχνά αντιμετωπίζουν έμφυλα στερεότυπα σε σχέση με τις ψηφιακές τεχνολογίες· καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να επενδύσουν σε στοχευμένα προγράμματα που προωθούν την εκπαίδευση στον τομέα των ΤΠΕ και την ηλεκτρονική συμμετοχή γυναικών και κοριτσιών, κυρίως αυτών που προέρχονται από ευάλωτα και περιθωριοποιημένα περιβάλλοντα, με τη χρήση τυπικής, άτυπης και μη συμβατικής μάθησης·

15.  επισημαίνει τη θεμελιώδη σπουδαιότητα της ψηφιακής ένταξης ατόμων όλων των ηλικιών και καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει πλήρως προς το σκοπό αυτό τα εργαλεία ΤΠΕ και τα νέα μέσα και τις νέες τεχνολογίες προκειμένου να αναπτυχθούν θετικές δυναμικές στον επιγραμμικό τομέα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ανθρώπου, στην ειρήνη και στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου· θεωρεί ότι, και στη συνάρτηση αυτή, τα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας μπορούν να συμβάλλουν στον περιορισμό του δημοκρατικού ελλείμματος και στη μείωση της συμμετοχής των πολιτών στα τεκταινόμενα στην Ένωση και να προωθήσουν τις παρεμβάσεις και τη συμμετοχή στα δημόσια πράγματα· ζητεί να αναπτυχθούν πρωτοβουλίες που απευθύνονται ειδικά στη νέα γενεά αλλά και στους ηλικιωμένους δεδομένου ότι και οι δύο αυτές ηλικιακές κατηγορίες πλήττονται από το υφιστάμενο χάσμα των γενεών· ζητεί να αναπτυχθεί μια κριτική προσέγγιση όσον αφορά τη χρήση των τεχνολογιών αυτών προκειμένου να προστατεύονται οι πολίτες και ιδίως τα παιδιά από όλους τους συναφείς κινδύνους·

16.  υπενθυμίζει ότι με την αύξηση της συμμετοχής των πολιτών στις διαδικασίες των ευρωπαϊκών πολιτικών μπορεί να ανανεωθεί η στήριξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και να μειωθεί παράλληλα το λεγόμενο «δημοκρατικό έλλειμμα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης· υπογραμμίζει συνεπώς τη δυναμική των εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας για τον σκοπό αυτό, αναγνωρίζοντας παράλληλα τους εγγενείς περιορισμούς της, εξαιτίας των απαιτήσεών της, τόσο σε τεχνικό (υψηλό επίπεδο διείσδυσης του διαδικτύου, ευρεία κάλυψη συνδεσιμότητας σε ασύρματο δίκτυο, υψηλή ταχύτητα σύνδεσης του διαδικτύου κ.λπ.) όσο και σε πρακτικό επίπεδο (γραμματισμός και δεξιότητες σε σχέση με τα μέσα ενημέρωσης και τις ψηφιακές τεχνολογίες, διαθέσιμες γλώσσες κ.λπ.)·

17.  θεωρεί ζωτικής σημασίας η Ένωση και τα κράτη μέλη να προβούν σε μια στρατηγική ανάλυση για την ανάπτυξη και την καθιέρωση εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας, τα οποία θα μπορούν να παρέχουν πρόσβαση σε ποικίλες πηγές ανεξάρτητης και αξιόπιστης πληροφόρησης και σε πρωτοποριακές μεθόδους μάθησης, λαμβάνοντας υπόψη την πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία της Ένωσης και τα συγκεκριμένα συμφέροντα μειονοτικών ομάδων, και θα ενθαρρύνουν την ενεργή συμμετοχή και δράση των πολιτών, μέσω διαδικασιών συμμετοχής και άμεσης δημοκρατίας που θα ενισχύουν και θα συμπληρώνουν, όπου είναι δυνατόν, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία·

18.  σημειώνει ότι για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των πολιτών στα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας είναι σημαντικό να υπάρχει μετάφραση σε πολλές γλώσσες, όταν η πληροφορία πρόκειται να δημοσιοποιηθεί και να διαβαστεί από όλους τους πολίτες σε χώρες με πλέον της μίας επίσημες γλώσσες ή από πολίτες που έχουν διαφορετική εθνοτική καταγωγή·

19.  επισημαίνει ότι, ενώ τα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας μπορούν να φανούν χρήσιμα για τη συμμετοχή των πολιτών στις ευρωπαϊκές διαδικασίες, ωστόσο δεν υποκαθιστούν τα παραδοσιακά δημοκρατικά εργαλεία και τα αποτελέσματά τους δεν θα πρέπει να θεωρούνται αντιπροσωπευτική έκφραση της γνώμης των πολιτών στο σύνολό τους·

20.  υπογραμμίζει ότι τα εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας έχουν καθοριστική σημασία για την ενίσχυση της λογοδοσίας, της διαφάνειας και της χρηστής διακυβέρνησης στα πλαίσια της δημόσιας διοίκησης, με αποτέλεσμα να διευρύνεται ο δημόσιος διάλογος καθόσον αυτά παρέχουν στους πολίτες τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε κοινό διάλογο στην πολιτική ζωή σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο· πιστεύει ότι προκειμένου να ενισχυθεί αποτελεσματικά η συμμετοχή και η εμπιστοσύνη των πολιτών, απαιτείται μία αλλαγή στη λογική της διακυβέρνησης που θα ενσωματώνει μεγαλύτερη λογοδοσία και έλεγχο· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε η διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η λήψη πολιτικών αποφάσεων και οι νομοθετικές διαδικασίες να καταστούν περισσότερο διαφανείς, προσβάσιμες, ψηφιοποιημένες, συμβουλευτικές, καθολικές, αξιόπιστες, ελεγχόμενες και δίκαιες, επιτρέποντας τον άμεσο έλεγχο και την ενεργό παρακολούθηση των εκλεγμένων αντιπροσώπων από τους πολίτες και τις διάφορες ενώσεις·

21.  υπογραμμίζει ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία, σύμφωνα με την προτεινόμενη ανάλυση του ΟΟΣΑ, περιλαμβάνει τρεις πτυχές: ενημέρωση, διαβούλευση και ενεργό συμμετοχή· σημειώνει ότι για τον λόγο αυτό απαιτείται να υπάρχουν μία κουλτούρα διακυβέρνησης και οργάνωσης, ειδικές δεξιότητες, καθορισμένοι κανόνες και διαδικασίες συμμετοχής και ουσιαστική συμμετοχή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

22.  θεωρεί ότι η ηλεκτρονική δημοκρατία μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία καθώς και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους εκλεγμένους αντιπροσώπους τους·

23.  τονίζει ότι οι προκλήσεις που θέτουν τα εργαλεία της ηλεκτρονικής δημοκρατίας στον τομέα της ασφάλειας πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά τρόπο συνετό και αναλογικό, μέσω διαφανών, ασφαλών και κατανεμημένων μηχανισμών ελέγχου, με την εφαρμογή προληπτικών μέτρων που είναι ήδη απαραίτητα στο μη ηλεκτρονικό περιβάλλον και με ιδιαίτερη αναφορά στην πρόληψη της εκλογικής απάτης και χειραγώγησης σε ηλεκτρονικές ψηφοφορίες, προκειμένου να διασφαλίζονται τα δικαιώματα των πολιτών στην ιδιωτική ζωή και η προστασία των προσωπικών τους δεδομένων έναντι παράνομης χρήσης, λογισμικού υποκλοπής από τρίτους και άλλες παραβιάσεις·

24.  σημειώνει ότι η διαφάνεια, η ασφάλεια και η ύπαρξη μηχανισμών δημοκρατικού ελέγχου σε όλο το φάσμα της διαδικασίας της ηλεκτρονικής δημοκρατίας είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών στην ιδιωτικότητα και στην μη παρακολούθηση·

25.  καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει και να εφαρμόσει συγκεκριμένα πιλοτικά προγράμματα, όπως προβλέπει το ψηφιακό θεματολόγιο και να συνεχίσει τη στήριξή της μέσω άλλων συναφών κονδυλίων και προγραμμάτων της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» με έμφαση στην κινητικότητα και συμμετοχή των νέων με στόχο την προώθηση και ενίσχυση πρωτοβουλιών για μια υπεύθυνη και ενεργή ευρωπαϊκή ιθαγένεια, ώστε να εδραιωθεί πράγματι η δημοκρατία ως πολιτικό και κοινωνικό εγχείρημα που απαιτεί γνώση, εμπειρία και αποδοχή·

26.  καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να υποστηρίζει πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην προώθηση και ενδυνάμωση σχεδίων για μια υπεύθυνη και ενεργή ευρωπαϊκή ιθαγένεια, όπως το πρόγραμμα Erasmus+, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη», τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία, τα προγράμματα «Ορίζων 2020» και «Δημιουργική Ευρώπη»· για τον σκοπό αυτό, ζητεί να ενισχυθούν και να αναβαθμιστούν οι ηλεκτρονικές πλατφόρες e-twinnings, European Schoolnet, E-Teaching και προγράμματα όπως η Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία που προωθούν την ενεργό συμμετοχή στα κοινά.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣ ΣΤΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

11.10.2016

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

24

2

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Isabella Adinolfi, Dominique Bilde, Andrea Bocskor, Silvia Costa, Mircea Diaconu, Damian Drăghici, Jill Evans, Petra Kammerevert, Andrew Lewer, Svetoslav Hristov Malinov, Curzio Maltese, Luigi Morgano, Michaela Šojdrová, Helga Trüpel, Sabine Verheyen, Julie Ward, Bogdan Andrzej Zdrojewski, Milan Zver, Krystyna Łybacka, Θεόδωρος Ζαγοράκης, Νικόλαος Χουντής

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Therese Comodini Cachia, Ilhan Kyuchyuk, Emma McClarkin, Hannu Takkula

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Marco Affronte


ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑΣΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ημερομηνία έγκρισης

9.2.2017

 

 

 

Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

+:

–:

0:

15

1

0

Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Richard Corbett, Diane James, Ramón Jáuregui Atondo, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Helmut Scholz, György Schöpflin, Pedro Silva Pereira, Barbara Spinelli, Claudia Țapardel

Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Max Andersson, Diane Dodds, Sylvie Goulard, Enrique Guerrero Salom, Jérôme Lavrilleux, Rainer Wieland

Αναπληρωτές (άρθρο 200, παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

Isabella Adinolfi, Ramón Luis Valcárcel Siso


ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

15

+

ALDE

Sylvie Goulard, Maite Pagazaurtundúa Ruiz

EFDD

Isabella Adinolfi

GUE/NGL

Helmut Scholz, Barbara Spinelli

PPE

Jérôme Lavrilleux, György Schöpflin, Ramón Luis Valcárcel Siso, Rainer Wieland

S&D

Richard Corbett, Enrique Guerrero Salom, Ramón Jáuregui Atondo, Pedro Silva Pereira, Claudia Țapardel

VERTS/ALE

Max Andersson

1

-

NI

Diane James

0

0

 

 

 

Διορθώσεις ψήφου

+

 

-

0

Ανακοίνωση νομικού περιεχομένου - Πολιτική απορρήτου