ΣΥΣΤΑΣΗ σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την επικύρωση και την προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης του 1996 για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις

    27.3.2017 - (13806/2015 – C8-0410/2015 – 2015/0135(NLE)) - ***

    Επιτροπή Νομικών Θεμάτων
    Εισηγητής: Pavel Svoboda

    Διαδικασία : 2015/0135(NLE)
    Διαδρομή στην ολομέλεια
    Διαδρομή του εγγράφου :  
    A8-0076/2017
    Κείμενα που κατατέθηκαν :
    A8-0076/2017
    Συζήτηση :
    Ψηφοφορία :
    Κείμενα που εγκρίθηκαν :

    ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟΥ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

    σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την επικύρωση και την προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης του 1996 για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις

    (13806/2015 – C8-0410/2015 – 2015/0135(NLE))

    (Έγκριση)

    Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

    –  έχοντας υπόψη το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου (13806)2015),

    –  έχοντας υπόψη τη διεθνή σύμβαση του 1996 σχετικά με την ευθύνη και την αποζημίωση για ζημίες σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών («σύμβαση HNS του 1996»),

    –  έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο του 2010 στη σύμβαση HNS του 1996,

    –  έχοντας υπόψη την αίτηση έγκρισης που υπέβαλε το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 100 παράγραφος 2 και το άρθρο 218 παράγραφος 6 δεύτερο εδάφιο στοιχείο α) σημείο v), της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C8-0410/2015),

    –  έχοντας υπόψη την απόφαση 2002/971/ΕΚ του Συμβουλίου, της 18ης Νοεμβρίου 2002, με την οποία επιτρέπεται στα κράτη μέλη να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν, προς το συμφέρον της Κοινότητας, στη διεθνή σύμβαση του 1996 για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών («σύμβαση ΕΤΟ»)[1],

    –  έχοντας υπόψη τη γνώμη του Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2014[2],

    –  έχοντας υπόψη το προσωρινό ψήφισμά του, της 8ης Ιουνίου 2016, σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου[3],

    –  έχοντας υπόψη τις ενέργειες στις οποίες προέβη η Επιτροπή μετά το προσωρινό ψήφισμα της 4ης Οκτωβρίου 2016,

    –  έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση υπό μορφήν επιστολής σχετικά με την κατάλληλη νομική βάση του εν λόγω σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου που εξέδωσε η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων στις 19 Φεβρουαρίου 2016[4] και η οποία παρατίθεται συνημμένη στην προσωρινή έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (Α8-0191/2016),

    –  έχοντας υπόψη το άρθρο 99 παράγραφοι 1 και 4, καθώς και το άρθρο 108 παράγραφος 7 του Κανονισμού του,

    –  έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων (A8-0076/2017),

    1.  εγκρίνει την επικύρωση και την προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις·

    2.  αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει τη θέση του Κοινοβουλίου στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

    • [1]  ΕΕ L 337 της 13.12.2002, σ. 55.
    • [2]  Γνώμη του Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2014, 1/13, ECLI:EU:C:2014:2303.
    • [3]  Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2016)0259.
    • [4]  PE576.992.

    ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

    Η διεθνής σύμβαση του 1996 για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών (ΕΕΟ) ρυθμίζει θέματα αντικειμενικής ευθύνης και αποζημίωσης για ζημίες που προκαλούνται από τη θαλάσσια μεταφορά ΕΕΟ, όπως το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και το υγραέριο (LPG). Το πρωτόκολλο του 2010 της σύμβασης HNS του 1996 περιείχε τις αναγκαίες τροποποιήσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που διαπιστώθηκαν στη σύμβαση HSN του 1996 και πρέπει να νοείται, να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται από κοινού με τις διατάξεις της σύμβασης ως ενιαία πράξη, η οποία αναφέρεται ως «Σύμβαση HNS του 2010». Τόσο η σύμβαση HNS του 1996 όσο και το πρωτόκολλο του 2010 της σύμβασης HNS δεν έχουν τεθεί σε ισχύ.

    Η σύμβαση HNS του 2010 θεσπίζει την αντικειμενική ευθύνη του πλοιοκτήτη που μεταφέρει ΕΕΟ για κάθε ζημία που είναι αποτέλεσμα συμβάντος επί του πλοίου που συναρτάται με τη θαλάσσια μεταφορά ΕΕΟ. Υπάρχουν περιορισμένες εξαιρέσεις στην αντικειμενική ευθύνη του πλοιοκτήτη, η οποία συναρτάται με την υποχρέωσή του να συνάψει ασφάλιση ή άλλη χρηματοοικονομική ασφάλεια προκειμένου να καλύψει την ευθύνη του για αποζημίωση σύμφωνα με τη σύμβαση. Σημαντικότερη είναι η σύσταση ενός ειδικού κεφαλαίου αποζημιώσεων για την καταβολή αποζημίωσης σε οποιοδήποτε πρόσωπο υφίσταται ζημία από τη θαλάσσια μεταφορά ΕΕΟ, εφόσον το εν λόγω πρόσωπο δεν μπόρεσε να λάβει από τον πλοιοκτήτη και τον ασφαλιστή του πλήρη και επαρκή αποζημίωση. Το συνολικό ποσό αποζημίωσης που διατίθεται ανέρχεται σε 250 εκατομμύρια λογιστικές μονάδες (περίπου 310 εκατομμύρια ευρώ με την τρέχουσα νομισματική συναλλαγματική ισοτιμία), βάσει ενός εξελιγμένου συστήματος εισφορών στο κεφάλαιο ΕΕΟ από πρόσωπα που παραλαμβάνουν ΕΕΟ σε κάθε συμβαλλόμενο κράτος.

    Τόσο η σύμβαση του 1996 όσο και σύμβαση HNS του 2010 επικαλύπτουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/35/ΕΚ σχετικά με την ευθύνη των φορέων εκμετάλλευσης επαγγελματικών δραστηριοτήτων[1], συμπεριλαμβανομένης της ναυτιλίας, όσον αφορά i) τις περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται στην επικράτεια συμβαλλόμενου κράτους, συμπεριλαμβανομένων των χωρικών υδάτων του, ii) τη ζημία από μόλυνση του περιβάλλοντος που προκαλείται στην ΑΟΖ ή σε ισοδύναμη ζώνη (μέχρι 200 ναυτικά μίλια από τις γραμμές βάσεως) συμβαλλομένου κράτους και iii) τα «προληπτικά μέτρα, όποτε λαμβάνονται, για να αποσοβηθούν ή να ελαχιστοποιηθούν οι εν λόγω ζημίες».

    Η οδηγία δεν περιλαμβάνει ωστόσο διατάξεις για την αποζημίωση των θυμάτων ρύπανσης με ΕΕΟ στη θάλασσα που να υπερβαίνει τα όρια της ευθύνης του πλοιοκτήτη ενώ δεν προβλέπει υποχρεώσεις ασφάλισης. Επιπλέον, η οδηγία 2004/35/ΕΚ παραπέμπει ρητά στη σύμβαση HNS του 1996, καθώς εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της τις τυχόν ζημίες που προκύπτουν λόγω περιστατικού καλυπτόμενου από την εν λόγω σύμβαση, καθώς και τις τυχόν τροποποιήσεις της σύμβασης, υπό τον όρο ότι η σύμβαση ισχύει στο οικείο κράτος μέλος. Αυτό προβλέφθηκε για να υπερισχύουν της οδηγίας ειδικά διεθνή καθεστώτα που καλύπτουν την αστική ευθύνη για συγκεκριμένες επαγγελματικές δραστηριότητες, επειδή τα καθεστώτα αυτά θεωρούνται πιο αποτελεσματικά για τη χορήγηση ταχείας και επαρκούς αποζημίωσης για περιβαλλοντικές ζημίες και ανταποκρίνονται καλύτερα στον χαρακτήρα συγκεκριμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων.

    Το Κοινοβούλιο έλαβε στις 17 Δεκεμβρίου 2015 επιστολή, με την οποία του ζητήθηκε να εγκρίνει το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την επικύρωση του πρωτοκόλλου του 2010 της σύμβασης του HNS. Ενόψει των μεγάλων αποκλίσεων μεταξύ του σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου και της αρχικής πρότασης της Επιτροπής και αφού προηγουμένως άκουσε την Επιτροπή και το Συμβούλιο (28 Ιανουαρίου 2016) και διαβουλεύτηκε με τη Νομική Υπηρεσία του Κοινοβουλίου (15 Μαρτίου 2016), η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων αποφάσισε να κάνει χρήση της παραγράφου 5 του άρθρου 99 του Κανονισμού και να συντάξει μια προσωρινή έκθεση με συστάσεις για την τροποποίηση του αναφερθέντος σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου.

    Οι κυριότερες αποκλίσεις μεταξύ του σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου και της πρότασης της Επιτροπής αφορούσαν την έκταση της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, την ανάγκη να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να επικυρώσουν τη σύμβαση εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, και την κατάλληλη νομική βάση για την απόφαση του Συμβουλίου που αποκλείει τα ζητήματα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, δηλαδή είτε το άρθρο 192 ΣΛΕΕ, που αποτελεί τη βασική διάταξη για την περιβαλλοντική ευθύνη, είτε το άρθρο 100 παράγραφος 2, που αποτελεί μία διάταξη για τις μεταφορές, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 6 ΣΛΕΕ.

    Η επιτροπή υποστήριξε ότι ενόψει της επικάλυψης μεταξύ της σύμβασης HNS του 2010 αφενός και της οδηγίας περί περιβαλλοντικής ευθύνης (ΟΠΕ) αφετέρου, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι στο σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου δεν περιλαμβάνονται δεσμευτικές προθεσμίες και σαφείς υποχρεώσεις των κρατών μελών να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν στη σύμβαση, τα κράτη μέλη που προτίθενται να προσχωρήσουν στη σύμβαση HNS θα υφίσταντο ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα έναντι των κρατών που καθυστερούν τη διαδικασία αυτή.

    Επιπροσθέτως, ενόσω όλα τα 28 κράτη μέλη δεν επικυρώνουν τη σύμβαση, η αμοιβαία αποκλειστική εφαρμογή της ΟΠΕ και της σύμβασης HNS δεν μπορεί να εξασφαλιστεί και ως εκ τούτου υφίσταται κίνδυνος ο κλάδος να διέπεται ταυτόχρονα από δύο διαφορετικές ρυθμίσεις, μία ενωσιακή και μία διεθνή, γεγονός που θα προκαλούσε επίσης μία άνιση μεταχείριση των θυμάτων της ρύπανσης (π.χ. παράκτιες κοινότητες, αλιείς, κτλ.).

    Τέλος, η Επιτροπή Νομικών Θεμάτων εξέτασε εξ ιδίας πρωτοβουλίας μια αλλαγή της νομικής βάσης του σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου, το οποίο εξαιρεί ζητήματα δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η καταλληλότερη λύση θα ήταν μια τριπλή νομική βάση:

    «εφόσον η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου έχει ως σκοπό να εξουσιοδοτηθούν τα κράτη μέλη να κυρώσουν το πρωτόκολλο HNS του 2010, ή να προσχωρήσουν σε αυτό, εξ ονόματος της Ένωσης, και, κατά συνέπεια, να δεσμευθούν από τη σύμβαση HNS του 2010 και λαμβάνοντας υπόψη ότι η σύμβαση αυτή καλύπτει όχι μόνο περιπτώσεις περιβαλλοντικής ζημίας (μέσω της εφαρμογής των αρχών ότι πρέπει να αναλαμβάνεται προληπτική δράση και ότι ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει), αλλά και περιπτώσεις μη περιβαλλοντικής ζημίας, που προκαλούνται αμφότερες από τη θαλάσσια μεταφορά ορισμένων ουσιών, τα άρθρα 100 παράγραφος 2, 192 παράγραφος 1 και 218 παράγραφος 6 στοιχείο α σημείο v ΣΛΕΕ αποτελούν τις κατάλληλες νομικές βάσεις της πρότασης.»

    Με το δεδομένο αυτό, ο εισηγητής πρότεινε μια προσωρινή έκθεση προκειμένου να επιτευχθεί σε συνεργασία με το Συμβούλιο και την Επιτροπή ένα θετικό αποτέλεσμα που θα εξασφαλίζει την ενότητα, την ακεραιότητα και την αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου καθώς και τη θεμελιώδη αρχή των δοτών αρμοδιοτήτων της ΕΕ. Η Επιτροπή επιδοκίμασε την έκδοση από το Κοινοβούλιο του ψηφίσματος αυτού και επιβεβαίωσε ότι θα ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί μια συμβιβαστική λύση σχετικά με τη νομική βάση της πρότασης και για μια εύλογη παράταση της προθεσμίας για την επικύρωση της σύμβασης HNS του 2010.

    Το Συμβούλιο έλαβε υπόψη του το ψήφισμα του Κοινοβουλίου κατά τη συνεδρίαση της ομάδας εργασίας «θαλάσσιες μεταφορές» στις 15 Ιουλίου και διαπίστωσε ότι δεν ήταν σκόπιμο να επαναληφθεί η συζήτηση επί του κειμένου του σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου, δεδομένου ότι αυτό υπαγόταν στη διαδικασία έγκρισης και όχι στη διαδικασία συναπόφασης.

    Λόγω της κατηγορηματικής άρνησης του Συμβουλίου να επαναλάβει τον διάλογο με το Κοινοβούλιο και την Επιτροπή και λαμβάνοντας υπόψη ότι η θέσπιση ενός διεθνούς καθεστώτος είναι πιο ενδεδειγμένη από τη θέσπιση ρυθμίσεων σε περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να διασφαλίζεται ενιαία εφαρμογή των διατάξεων περί ευθύνης και αποζημίωσης σε σχέση με ατυχήματα που προκαλούνται από θαλάσσια μεταφορά ΕΕΟ στην ΕΕ, ο εισηγητής συστήνει συνεπώς να εγκρίνει το Κοινοβούλιο την επικύρωση και την προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά ΕΕΟ, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις

    • [1]  ΕΕ L 143 της 30.4.2004, σ. 56.

    ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

    Τίτλος

    Επικύρωση και προσχώρηση των κρατών μελών, προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πρωτόκολλο του 2010 της διεθνούς σύμβασης για την αστική ευθύνη και αποζημίωση για ζημία σε σχέση με τη θαλάσσια μεταφορά επικινδύνων και επιβλαβών ουσιών, με εξαίρεση τις πτυχές δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις

    Έγγραφα αναφοράς

    13806/2015 – C8-0410/2015 – COM(2015)03042015/0135(NLE)

    Ημερομηνία διαβούλευσης / αίτησης έγκρισης

    18.1.2016

     

     

     

    Επιτροπή αρμόδια επί της ουσίας

           Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

    JURI

    18.1.2016

     

     

     

    Γνωμοδοτικές επιτροπές

           Ημερομ. αναγγελίας στην ολομέλεια

    ENVI

    18.1.2016

    TRAN

    18.1.2016

    PECH

    18.1.2016

     

    Αποφάσισε να μη γνωμοδοτήσει

           Ημερομηνία της απόφασης

    ENVI

    16.7.2015

    TRAN

    15.9.2015

    PECH

    15.7.2015

     

    Εισηγητές

           Ημερομηνία ορισμού

    Pavel Svoboda

    13.7.2015

     

     

     

    Αμφισβήτηση της νομικής βάσης

           Ημερομ. γνωμοδότησης JURI

    JURI

    17.2.2016

     

     

     

    Εξέταση στην επιτροπή

    28.1.2016

    15.3.2016

    21.4.2016

    28.2.2017

    Ημερομηνία έγκρισης

    23.3.2017

     

     

     

    Αποτέλεσμα της τελικής ψηφοφορίας

    +:

    –:

    0:

    20

    0

    1

    Βουλευτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

    Max Andersson, Joëlle Bergeron, Marie-Christine Boutonnet, Jean-Marie Cavada, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Mary Honeyball, Sajjad Karim, Sylvia-Yvonne Kaufmann, António Marinho e Pinto, Jiří Maštálka, Emil Radev, Julia Reda, Pavel Svoboda, Tadeusz Zwiefka, Κώστας Χρυσόγονος

    Αναπληρωτές παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

    Isabella Adinolfi, Daniel Buda, Angelika Niebler, Virginie Rozière, Rainer Wieland

    Αναπληρωτές (άρθρο 200 παρ. 2) παρόντες κατά την τελική ψηφοφορία

    Eugen Freund, Maria Noichl

    Ημερομηνία κατάθεσης

    27.3.2017

    ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

    20

    +

    PPE

    S&D

    ALDE

    GUE/NGL

    Verts/ALE

    EFDD

    ENF

    Daniel Buda, Angelika Niebler, Emil Radev, Pavel Svoboda, Rainer Wieland, Tadeusz Zwiefka

    Eugen Freund, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Mary Honeyball, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Maria Noichl, Virginie Rozière

    Jean-Marie Cavada, António Marinho e Pinto

    Kostas Chrysogonos

    Max Andersson, Julia Reda

    Isabella Adinolfi, Joëlle Bergeron

    Marie-Christine Boutonnet

    0

    -

     

     

    1

    0

    ECR

    Sajjad Karim

    Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων:

    +  :  υπέρ

    -  :  κατά

    0  :  αποχή