Procedura : 2016/2070(IMM)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : A8-0219/2017

Teksty złożone :

A8-0219/2017

Debaty :

Głosowanie :

PV 14/06/2017 - 8.2

Teksty przyjęte :

P8_TA(2017)0257

SPRAWOZDANIE     
PDF 609kWORD 49k
12.6.2017
PE 592.371v04-00 A8-0219/2017

w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Rolandasa Paksasa

(2016/2070(IMM))

Komisja Prawna

Sprawozdawca: Angel Dzhambazki

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
 UZASADNIENIE
 INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

PROJEKT DECYZJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO

w sprawie wniosku o uchylenie immunitetu Rolandasa Paksasa

(2016/2070(IMM))

Parlament Europejski,

–  uwzględniając wniosek o uchylenie immunitetu Rolandasa Paksasa przekazany przez Prokuratora Generalnego Republiki Litewskiej w dniu 31 marca 2016 r. i ogłoszony podczas posiedzenia plenarnego w dniu 13 kwietnia 2016 r.,

–  po wysłuchaniu wyjaśnień Rolandasa Paksasa zgodnie z art. 9 ust. 6 Regulaminu,

–  po przeprowadzeniu wymiany poglądów z Prokuratorem Generalnym Republiki Litewskiej i Naczelnym Prokuratorem Departamentu śledczego ds. przestępczości zorganizowanej i korupcji przy Urzędzie Prokuratora Generalnego,

–  uwzględniając art. 9 Protokołu (nr 7) w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, jak również art. 6 ust. 2 Aktu z dnia 20 września 1976 r. dotyczącego wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich,

–  uwzględniając wyroki wydane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniach 12 maja 1964 r., 10 lipca 1986 r., 15 i 21 października 2008 r., 19 marca 2010 r., 6 września 2011 r. oraz 17 stycznia 2013 r.(1),

–  uwzględniając art. 62 konstytucji Litwy,

–  uwzględniając art. 4 ustawy o statusie i warunkach pracy posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Republice Litewskiej,

–  uwzględniając art. 22 Regulaminu Sejmu Republiki Litewskiej,

–  uwzględniając art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 oraz art. 9 Regulaminu,

–  uwzględniając sprawozdanie Komisji Prawnej (A8-0219/2017),

A.  mając na uwadze, że Prokurator Generalny Republiki Litewskiej wystąpił z wnioskiem o uchylenie immunitetu parlamentarnego posła do Parlamentu Europejskiego Rolandasa Paksasa w związku z dochodzeniami karnymi;

B.  mając na uwadze, że wniosek prokuratora generalnego jest związany z podejrzeniami o to, że Rolandas Paksas zgodził się przyjąć łapówkę w dniu 31 sierpnia 2015 r. w zamian za wpłynięcie na organy publiczne i urzędników państwowych przy wykonywaniu ich uprawnień, co stanowiłoby przestępstwo w rozumieniu litewskiego kodeksu karnego;

C.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 9 Protokołu (nr 7) w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej w trakcie sesji Parlamentu Europejskiego posłowie do Parlamentu Europejskiego korzystają na terytorium swojego państwa z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa;

D.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 62 konstytucji Republiki Litewskiej bez zgody Sejmu nie można pociągnąć członka Sejmu do odpowiedzialności karnej, aresztować go ani w inny sposób ograniczyć jego wolności;

E.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 4 ustawy o statusie i warunkach pracy posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Republice Litewskiej posłowie do Parlamentu Europejskiego są objęci na terytorium Republiki Litewskiej takim samym immunitetem co posłowie do Sejmu Republiki Litewskiej, chyba że prawodawstwo UE stanowi inaczej;

F.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 22 Regulaminu Sejmu Republiki Litewskiej nie można wszcząć postępowania karnego przeciw członkowi Sejmu, nie można go aresztować ani w inny sposób ograniczyć jego wolności osobistej bez zgody Sejmu, z wyjątkiem sytuacji, w której został on złapany na gorącym uczynku, o czym prokurator generalny musi powiadomić niezwłocznie Sejm;

G.  mając na uwadze, że zgodnie z art. 5 ust. 2 Regulaminu immunitet parlamentarny nie jest osobistym przywilejem posła, lecz gwarancją niezależności Parlamentu jako całości oraz jego członków;

H.  mając na uwadze, że immunitet parlamentarny ma na celu ochronę Parlamentu i jego członków przed postępowaniami sądowymi w związku z działaniami podejmowanymi w ramach wykonywania obowiązków parlamentarnych, których nie można oddzielić od tych obowiązków;

I.  mając na uwadze, że jeżeli takie postępowanie nie dotyczy wykonywanych przez posła obowiązków służbowych, należy uchylić immunitet, chyba że zachodzą podstawy do uznania, że postępowanie sądowe wszczęto z zamiarem zaszkodzenia działalności politycznej posła, a więc niezależności Parlamentu (fumus persecutionis);

J.  mając na uwadze, że w oparciu o wyczerpujące i szczegółowe informacje zgromadzone w sprawie nie ma powodu podejrzewać, że postępowanie dotyczące Rolandasa Paksasa jest umotywowane zamiarem zaszkodzenia jego działalności politycznej jako posła do Parlamentu Europejskiego;

K.  mając na uwadze, że Parlament Europejski nie może zajmować stanowiska w sprawie winy bądź braku winy posła ani tego, czy czyny przypisywane posłowi uzasadniają wszczęcie postępowania sądowego, ani też wypowiadać się w kwestii odnośnych cech krajowych systemów prawnych i sądowych;

1.  podejmuje decyzję o uchyleniu immunitetu Rolandasa Paksasa;

2.  zobowiązuje przewodniczącego do niezwłocznego przekazania niniejszej decyzji wraz ze sprawozdaniem właściwej komisji właściwemu organowi Litwy i Rolandasowi Paksasowi.

(1)

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 maja 1964 r., Wagner/Fohrmann i Krier, 101/63, ECLI:EU:C:1964:28; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 lipca 1986 r., Wybot/Faure i inni, 149/85, ECLI:EU:C:1986:310; wyrok Sądu z dnia 15 października 2008 r., Mote/Parlament, T-345/05, ECLI:EU:T:2008:440; wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 21 października 2008 r., Marra/De Gregorio i Clemente, C-200/07 i C-201/07, ECLI:EU:C:2008:579; wyrok Sądu z dnia 19 marca 2010 r., Gollnisch/Parlament, T-42/06, ECLI:EU:T:2010:102; wyrok Sądu z dnia 6 września 2011 r., Patriciello, C-163/10, ECLI: EU:C:2011:543; wyrok Sądu z dnia 17 stycznia 2013 r., Gollnisch/Parlament, T-346/11 i T-347/11, ECLI:EU:T:2013:23.


UZASADNIENIE

I.  PODSTAWA FAKTYCZNA

Na posiedzeniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. Przewodniczący poinformował zgodnie z art. 9 ust. 1 Regulaminu o otrzymaniu wniosku Prokuratora Generalnego Republiki Litewskiej o uchylenie immunitetu posła do PE Rolandasa Paksasa, aby umożliwić litewskim władzom wszczęcie przeciw niemu postępowania karnego, które mogłoby ewentualnie doprowadzić do nałożenia na posła kary ograniczenia wolności.

Pod kierownictwem biura prokuratora generalnego specjalna służba śledcza Republiki Litewskiej wszczęła w dniu 17 lutego 2016 r. wstępne śledztwo w sprawie okoliczności stanowiących znamiona przestępstw płatnej protekcji i nadużycia stanowiska z art. 226 ust. 3 i 4 oraz art. 228 ust. 1 litewskiego kodeksu karnego. Protokoły przesłuchań Rolandasa Paksasa i świadków, pisma procesowe złożone w tej sprawie oraz nagrania dźwiękowe pozwoliły według prokuratora generalnego zgromadzić wystarczający materiał, aby podejrzewać, że Rolandas Paksas zgodził się przyjąć łapówkę w kwocie 15 000 euro, obiecując wykorzystanie swojej pozycji społecznej, znajomości i przypuszczalnych wpływów w organach publicznych i u urzędników państwowych w celu wywarcia wpływu na organy i urzędników państwowych.

Zważywszy na fakt, że jako poseł do Parlamentu Europejskiego Rolandas Paksas korzysta z immunitetu na mocy prawa litewskiego, został on przesłuchany w charakterze świadka na podstawie decyzji prokuratora generalnego z dnia 22 lutego 2016 r., co wyklucza odpowiedzialność karną w przypadku złożenia nieprawdziwych zeznań. Rolandas Paksas został poinformowany o swoich prawach przed rozmową, podczas której towarzyszył mu prawnik, i mógł przedstawić dowody.

Podczas wymiany poglądów w Komisji Prawnej prokurator generalny podkreślił, że wszystkie zgody na nagrywanie dźwięku w ramach obserwacji były wydane przez sądy w oparciu o dostateczne informacje. Działania te były poza tym podjęte zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a biuro prokuratora generalnego ani sądy nie stwierdziły w tej sprawie naruszenia praw.

Skierowany przez prokuratora generalnego do Parlamentu Europejskiego wniosek o uchylenie immunitetu parlamentarnego Rolandasa Paksasa ma na celu umożliwienie powiadomienia go o ciążących na nim podejrzeniach, przesłuchania go w charakterze podejrzanego, zastosowania wobec niego innych środków ograniczenia wolności na mocy prawa litewskiego, a także kontynuowania wszczętego przeciw niemu postępowania karnego mającego doprowadzić do ostatecznego orzeczenia w tej sprawie zgodnie z prawem krajowym.

Rolandas Paksas stoi na stanowisku, że jego immunitet parlamentarny nie powinien zostać uchylony. Twierdzi też, że postępowanie przygotowawcze związane z domniemanym przyjęciem łapówki oraz wniosek prokuratora generalnego potwierdzają tezę o jego prześladowaniu politycznym trwającym od 2004 r. i powodują jego przedłużenie. Litwa ignoruje wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, akt Komitetu Praw Człowieka ONZ i trzy apelacje Rady Ministrów.

Rolandas Paksas uważa ponadto, że z następujących względów doszło do poważnego naruszenia litewskiego kodeksu karnego, jak również innych przepisów prawa, w związku z decyzją o przesłuchaniu go w charakterze świadka: jego miejsce zamieszkania i trasy przejazdu samochodem były obserwowane; zarówno on, jak i jego prawnik byli śledzeni w Wilnie; do obserwacji władze włączyły media, a działania operacyjne były prowadzone przez nieuprawnione osoby; organy ścigania i tajne służby są wykorzystywane na Litwie przez państwo do realizacji pewnych celów politycznych, czego przykładem w przedmiotowej sprawie jest fakt, że jednym z innych głównych podejrzanych w sprawie łapówki jest ważny udziałowiec i redaktor naczelny litewskiej grupy medialnej, która obszernie informowała o usunięciu z urzędu prezydenta Litwy.

Rolandas Paksas uważa, że Unia Europejska w rzeczywistości nie dysponuje środkami i mechanizmami mogącymi zagwarantować prawa człowieka, swobody obywatelskie i polityczne, praworządność i zasady demokracji w państwie takim jak Litwa, gdzie wartości te są lekceważone. Poseł uważa, że podejmowana jest obecnie próba formalnego włączenia Parlamentu Europejskiego w proces politycznego prześladowania, który trwa już od przeszło dziesięciu lat.

II.  PRZEPISY

a)  Prawo europejskie

Protokół (nr 7) w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, załączony do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

„Artykuł 9

Podczas sesji Parlamentu Europejskiego jego członkowie korzystają:

a) na terytorium swojego państwa – z immunitetów przyznawanych członkom parlamentu ich państwa;

b) na terytorium innego państwa członkowskiego – z immunitetu chroniącego przed zatrzymaniem oraz immunitetu jurysdykcyjnego.

Immunitet chroni także członków podczas ich podróży do i z miejsca, gdzie odbywa się posiedzenie Parlamentu Europejskiego.

Nie można powoływać się na immunitet w przypadku, gdy członek został schwytany na gorącym uczynku i nie może on stanowić przeszkody w wykonywaniu przez Parlament Europejski prawa uchylenia immunitetu w odniesieniu do któregokolwiek ze swoich członków”.

Akt z dnia 20 września 1976 r. dotyczący wyborów przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich

„Artykuł 6 ustęp 2

Członkowie Parlamentu Europejskiego korzystają z przywilejów i immunitetów, które mają zastosowanie do nich na mocy Protokołu z 8 kwietnia 1965 roku w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich”.

b)  Prawo litewskie

Konstytucja Republiki Litewskiej

„Artykuł 62

Osoba członka Sejmu jest nietykalna.

Bez zgody Sejmu nie można pociągnąć członka Sejmu do odpowiedzialności karnej, aresztować go ani w inny sposób ograniczyć jego wolności.

Członka Sejmu nie można ścigać w związku z głosowaniem ani wypowiedziami w Sejmie. Za obrazę lub zniesławienie można go jednak pociągnąć do odpowiedzialności karnej w toku zwykłej procedury”.

Ustawa o statusie i warunkach pracy posłów do Parlamentu Europejskiego wybranych w Republice Litewskiej

„Artykuł 4 – Immunitet posła do Parlamentu Europejskiego

Poseł do Parlamentu Europejskiego jest objęty na terytorium Republiki Litewskiej takim samym immunitetem co poseł do Sejmu Republiki Litewskiej, chyba że prawodawstwo Unii Europejskiej stanowi inaczej”.

Regulamin Sejmu Republiki Litewskiej

„Artykuł 22 – Immunitet członka Sejmu

1. Osoba członka Sejmu jest nietykalna.

2. Członka Sejmu nie można ścigać w związku z głosowaniem ani wypowiedziami w Sejmie, tzn. w czasie posiedzeń Sejmu, komisji lub frakcji; za obrazę lub zniesławienie można go jednak pociągnąć do odpowiedzialności karnej w toku zwykłej procedury.

3. Bez zgody Sejmu nie można pociągnąć członka Sejmu do odpowiedzialności karnej, aresztować go ani w inny sposób ograniczyć jego wolności, chyba że został złapany na gorącym uczynku (in flagrante delicto). W takich przypadkach prokurator generalny musi o tym niezwłocznie poinformować Sejm”.

III.  UWAGI OGÓLNE I UZASADNIENIE PROPONOWANEJ DECYZJI

To w gestii państw członkowskich leży decydowanie o winie bądź braku winy posła do Parlamentu Europejskiego, którego immunitet jest przedmiotem dyskusji, oraz o tym, czy postępowanie na szczeblu krajowym jest odpowiednie. Parlament Europejski nie rozpatruje takich kwestii, a jedynie decyduje, czy na drodze takiego postępowania znajduje się przeszkoda, która wynika z potrzeby zachowania niezależności Parlamentu Europejskiego.

Ponadto, w kontekście spraw związanych z immunitetami Parlament Europejski nie zajmuje się kwestią odnośnych cech krajowych systemów prawnych i sądowych. Zarzucane wady krajowych systemów sądowych nie mogą służyć za podstawę uzasadnienia decyzji o odmowie uchylenia immunitetu danego posła lub o wyrażeniu zgody na skorzystanie z immunitetu.

Jeżeli postępowanie nie dotyczy opinii wyrażonych przez posła lub głosów oddanych przez niego w ramach wykonywania obowiązków służbowych, należy uchylić immunitet, chyba że zachodzą podstawy do uznania, że postępowanie sądowe wszczęto z zamiarem zaszkodzenia działalności politycznej posła, a więc niezależności Parlamentu (fumus persecutionis).

W niniejszej sprawie prokurator generalny domaga się uchylenia immunitetu Rolandasa Paksasa, aby umożliwić podjęcie dalszych środków procesowych w kontekście postępowania karnego zgodnie z prawem krajowym.

Komisja Prawna nie jest zatem w stanie orzec w oparciu o informacje przedstawione przez Rolandasa Paksasa i Prokuratora Generalnego Republiki Litewskiej, czy działania te miały na celu polityczne prześladowanie posła.

IV.  PODSUMOWANIE

W świetle powyższego, zgodnie z art. 9 Regulaminu oraz po rozważeniu argumentów za uchyleniem i przeciw uchyleniu immunitetu posła Komisja Prawna zaleca, by Parlament Europejski uchylił immunitet Rolandasa Paksasa.


INFORMACJE O PRZYJĘCIU SPRAWOZDANIAW KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ

Data przyjęcia

12.6.2017

 

 

 

Wynik głosowania końcowego

+:

–:

0:

13

3

1

Posłowie obecni podczas głosowania końcowego

Joëlle Bergeron, Jean-Marie Cavada, Laura Ferrara, Lidia Joanna Geringer de Oedenberg, Mary Honeyball, Sajjad Karim, Sylvia-Yvonne Kaufmann, Gilles Lebreton, António Marinho e Pinto, Emil Radev, Julia Reda, Evelyn Regner, Pavel Svoboda, Axel Voss

Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego

Antanas Guoga, Heidi Hautala, Virginie Rozière, Kosma Złotowski

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności