SPRAWOZDANIE z prac Komisji Petycji w roku 2020
16.11.2021 - (2021/2019(INI))
Komisja Petycji
Sprawozdawca: Gheorghe Falcă
PROJEKT REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO
w sprawie prac Komisji Petycji w roku 2020
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie działalności Komisji Petycji,
– uwzględniając art. 10 i 11 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE),
– uwzględniając art. 20, 24 i 227 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w których odzwierciedlono znaczenie przywiązywane w Traktacie do prawa obywateli i osób mających miejsce zamieszkania w UE do informowania Parlamentu o ich obawach,
– uwzględniając art. 228 TFUE dotyczący roli i funkcji Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich,
– uwzględniając art. 44 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej, w którym jest mowa o prawie do składania petycji do Parlamentu Europejskiego,
– uwzględniając postanowienia TFUE dotyczące postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, w szczególności jego art. 258 i 260,
– uwzględniając art. 54 i art. 227 ust. 7 Regulaminu,
– uwzględniając sprawozdanie Komisji Petycji (A9-0323/2021),
A. mając na uwadze, że w 2020 r. do Parlamentu wpłynęły 1573 petycje, co stanowi wzrost o 15,9 % względem 1357 petycji złożonych w 2019 r. oraz wzrost o 28,9 % względem 1220 petycji złożonych w 2018 r.;
B. mając na uwadze, że w 2020 r. 48 882 użytkowników poparło co najmniej jedną petycję na internetowym portalu petycji Parlamentu Europejskiego, co stanowi znaczny wzrost w porównaniu z 2019 r., kiedy było to 28 076 użytkowników; mając na uwadze, że liczba kliknięć popierających petycje również wzrosła w 2020 r. i wyniosła ogółem 55 129;
C. mając na uwadze, że do wzrostu liczby petycji zarejestrowanych w 2020 r. w porównaniu z ubiegłymi latami w znacznym stopniu przyczyniła się duża liczba petycji, w których obywatele wyrażali zaniepokojenie sytuacją zagrożenia zdrowia publicznego i kryzysem społeczno-gospodarczym będącymi następstwem wybuchu pandemii COVID-19; mając na uwadze, że 13,23 % petycji otrzymanych w 2020 r. dotyczyło pandemii COVID-19;
D. mając na uwadze, że duża liczba petycji złożonych w 2020 r. pokazuje, że w czasach kryzysu obywatele polegają na wybranych przez siebie przedstawicielach na szczeblu UE, kierując swoje obawy i skargi bezpośrednio do nich;
E. mając jednak na uwadze, że ogólna liczba petycji jest nadal niewielka, jeśli wziąć pod uwagę całkowitą liczbę ludności UE, co pokazuje, że wciąż należy jeszcze bardziej zwiększać starania na rzecz podnoszenia świadomości obywateli na temat ich prawa do składania petycji oraz zachęcać ich do korzystania z tego prawa; mając na uwadze, że obywatele korzystający z prawa do składania petycji oczekują, iż instytucje Unii wniosą wartość dodaną w rozwiązanie ich problemów;
F. mając na uwadze, że kryteria dopuszczalności petycji są określone w art. 227 TFUE i art. 226 Regulaminu Parlamentu Europejskiego, które zawierają wymóg, aby petycje były składane przez obywateli Unii lub osoby mające miejsce zamieszkania w Unii, których bezpośrednio dotyczą sprawy wchodzące w zakres działań UE;
G. mając na uwadze, że spośród 1573 petycji złożonych w 2020 r. 392 uznano za niedopuszczalne, a 51 wycofano; mając na uwadze, że odnotowany w 2020 r. stosunkowo wysoki odsetek (24,92 %) petycji niedopuszczalnych wskazuje na wciąż powszechny brak jasności co do zakresu i granic obszarów odpowiedzialności Unii;
H. mając na uwadze, że prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego jest jednym z podstawowych praw obywateli Unii; mając na uwadze, że prawo do składania petycji zapewnia obywatelom Unii i osobom mającym miejsce zamieszkania w Unii otwarty, demokratyczny i przejrzysty mechanizm pozwalający na bezpośrednie zwracanie się do swoich wybranych przedstawicieli, a tym samym jest niezbędny do tego, aby umożliwić obywatelom aktywne uczestnictwo w obszarach działalności Unii;
I. mając na uwadze, że prawo do składania petycji zapewnia Parlamentowi możliwość lepszego reagowania na skargi i obawy związane z poszanowaniem unijnych praw podstawowych i przestrzeganiem przepisów UE w państwach członkowskich; mając na uwadze, że petycje są przez to użytecznym źródłem informacji na temat przypadków błędnego stosowania lub naruszeń prawa Unii, a zatem umożliwiają Parlamentowi i innym instytucjom Unii ocenę transpozycji i stosowania prawa Unii oraz jego ewentualnego wpływu na prawa obywateli Unii i osób mających miejsce zamieszkania w Unii;
J. mając na uwadze, że Parlament od dawna odgrywa pierwszoplanową rolę w rozwoju procesu rozpatrywania petycji w skali międzynarodowej i stosuje najbardziej otwartą i przejrzystą procedurę składania i rozpatrywania petycji w Europie, umożliwiającą składającym petycje uczestnictwo w jego działaniach;
K. mając na uwadze, że Komisja Petycji uważnie bada i rozpatruje każdą petycję złożoną do Parlamentu; mając na uwadze, że każdy składający petycję ma prawo do otrzymania odpowiedzi i informacji na temat decyzji w sprawie dopuszczalności oraz działań następczych podjętych przez komisję w rozsądnym terminie, we własnym języku lub w języku użytym w petycji; mając na uwadze, że każdy składający petycję może wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie jego petycji na podstawie nowych istotnych elementów;
L. mając na uwadze, że działania Komisji Petycji opierają się na wiedzy pochodzącej od składających petycje; mając na uwadze, że informacje przedstawione przez składających petycje w samych petycjach i na posiedzeniach komisji, wraz z oceną Komisji oraz odpowiedziami państw członkowskich i innych organów, mają kluczowe znaczenie dla prac komisji; mając na uwadze, że dopuszczalne petycje stanowią również cenny wkład w prace innych komisji parlamentarnych, ponieważ Komisja Petycji przekazuje te petycje innym komisjom do wglądu lub w celu uzyskania opinii;
M. mając na uwadze, że Komisja Petycji przywiązuje ogromną wagę do rozpatrywania i publicznego omawiania petycji na swoich posiedzeniach; mając na uwadze, że składający petycje mają prawo przedstawić swoje petycje oraz często zabierają głos w dyskusji, biorąc tym samym aktywny udział w pracach komisji; mając na uwadze, że w 2020 r. odbyło się 13 posiedzeń Komisji Petycji, na których omówiono 116 petycji w obecności 110 składających petycje, a 78 składających petycje uczestniczyło aktywnie w posiedzeniach, zabierając głos; mając na uwadze, że mniejsza liczba petycji omawianych na posiedzeniach w 2020 r. w porównaniu z 2019 r. wynika ze skrócenia czasu posiedzeń komisji, zwłaszcza od kwietnia do lipca, ze względu na ograniczone możliwości tłumaczenia ustnego będące następstwem środków ostrożności wprowadzonych przez Parlament w związku z pandemią;
N. mając na uwadze, że główne tematy poruszane w petycjach złożonych w 2020 r. dotyczą praw podstawowych (w szczególności wpływu środków nadzwyczajnych związanych z pandemią COVID-19 na praworządność i demokrację, a także na swobodę przemieszczania się, prawo do pracy, prawo do informacji i prawo do nauki, a także liczne petycje dotyczące prawa osób LGBTQ+ w Unii), zdrowia (zwłaszcza kwestii dotyczących związanego z pandemią kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego, począwszy od ochrony zdrowia obywateli, w tym leczenia i sprzętu ochronnego, aż po zarządzanie kryzysem zdrowotnym w państwach członkowskich oraz zakup i dystrybucję szczepionek), środowiska naturalnego (głównie działalności wydobywczej i jej wpływu na środowisko, bezpieczeństwa jądrowego, zanieczyszczenia powietrza i pogorszenia stanu ekosystemów naturalnych), wymiaru sprawiedliwości (zwłaszcza kwestii związanych z dostępem do wymiaru sprawiedliwości lub domniemanymi nieprawidłowościami proceduralnymi lub obaw dotyczących praworządności, a także transgranicznych przypadków uprowadzenia dziecka i prawa do pieczy nad dzieckiem), zatrudnienia (w szczególności dostępności rynku pracy i niepewnej formy zatrudnienia), edukacji (zwłaszcza kwestii związanych z dyskryminującym dostępem do edukacji) oraz rynku wewnętrznego (zwłaszcza kwestii związanych z krajowymi ograniczeniami w podróżowaniu w związku z pandemią oraz ich wpływem na swobodę przemieszczania się osób w UE i poza nią), oraz wprowadzania w życie umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej, a także wielu innych obszarów działalności;
O. mając na uwadze, że 79,7 % (1 254) petycji otrzymanych w 2020 r. złożono za pośrednictwem internetowego portalu petycji Parlamentu, w porównaniu z 73,9 % (1 003 petycje) w 2019 r., co potwierdza, że internetowy portal petycji Parlamentu stał się zdecydowanie najczęściej wykorzystywanym przez obywateli kanałem składania petycji do Parlamentu;
P. mając na uwadze, że w 2020 r. nadal rozwijano portal petycji, aby stał się bardziej przyjazny dla użytkownika, bezpieczniejszy i bardziej dostępny dla obywateli; mając na uwadze, że zaktualizowano sekcję dotyczącą często zadawanych pytań, wprowadzono szereg ulepszeń w zakresie ochrony danych w celu wdrożenia zaleceń Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, a także zastosowano nowy mechanizm odzyskiwania hasła; mając na uwadze, że dalej rozwijano wzajemne powiązania między portalem petycji, ePeti i PETIGREF oraz prowadzono prace nad zapewnieniem integracji modyfikacji zewnętrznych i systemu Hermes; mając na uwadze, że z powodzeniem rozpatrzono dużą liczbę indywidualnych wniosków użytkowników o pomoc;
Q. mając na uwadze, że w 2020 r. wiele petycji w sprawie COVID-19 zostało włączonych do porządku dziennego w trybie pilnym;
R. mając na uwadze, że w 2020 r. odbyła się tylko jedna wizyta informacyjna Komisji Petycji; mając na uwadze, że żadna inna wizyta informacyjna nie mogła się odbyć ze względu na sytuację spowodowaną pandemią i na decyzję przewodniczącego Parlamentu o odwołaniu wydarzeń parlamentarnych, w tym delegacji, podjętą w ramach niezbędnych środków ostrożności przyjętych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19 i zminimalizowania zagrożeń dla zdrowia posłów i pracowników Parlamentu;
S. mając na uwadze, że Komisja Petycji jako komisja zaangażowana wraz z komisjami przedmiotowo właściwymi (Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (LIBE) oraz Komisją Kultury i Edukacji (CULT)) zorganizowały 15 października 2020 r. wysłuchanie publiczne na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej zatytułowanej „Minority SafePack – milion podpisów za różnorodnością w Europie”; mając na uwadze, że ze względu na pandemię wysłuchanie odbyło się w formacie hybrydowym, organizatorzy EIO mogli uczestniczyć w posiedzeniu zdalnie, a opinia publiczna mogła śledzić posiedzenie za pośrednictwem transmisji internetowej;
T. mając na uwadze, że Komisja, jako strażniczka Traktatów, pełni istotną rolę w pracy Komisji Petycji, a informacje przekazywane przez składających petycje są pomocne w wykrywaniu ewentualnych naruszeń lub przypadków niewłaściwego stosowania prawa europejskiego;
U. mając na uwadze, że strategia Komisji w zakresie rozpatrywania petycji opiera się na komunikacie z 2016 r. pt. „Prawo Unii: lepsze wyniki dzięki lepszemu stosowaniu” (C(2016)8600);
V. mając na uwadze, że sprawozdania roczne Komisji z kontroli stosowania prawa UE odnoszą się do petycji bardzo ogólnie, co wskazuje na brak odpowiedniego systemu gromadzenia informacji dotyczących petycji oraz ich powiązań z postępowaniami w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego lub aktami UE;
W. mając na uwadze, że zgodnie z Regulaminem Parlamentu Europejskiego Komisja Petycji odpowiada za kontakty z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich, do którego zadań należy rozpatrywanie skarg wnoszonych w związku z niewłaściwym administrowaniem w instytucjach i organach UE; mając na uwadze, że obecna Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich, Emily O'Reilly, przedstawiła swoje sprawozdanie roczne za rok 2019 na posiedzeniu Komisji Petycji w dniu 3 września 2020 r.;
X. mając na uwadze, że Komisja Petycji jest członkiem europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich, w której skład wchodzą także Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich, rzecznicy krajowi i regionalni oraz podobne organizacje z państw członkowskich UE, krajów kandydujących i z innych państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego; mając na uwadze, że sieć ta ma na celu promowanie wymiany informacji o prawie i polityce UE oraz wymianę najlepszych praktyk;
1. podkreśla, że Komisja Petycji odgrywa zasadniczą rolę w ochronie i propagowaniu praw obywateli Unii i osób mających miejsce zamieszkania w Unii poprzez dopilnowywanie, by obawy i skargi składających petycje rozpatrywano w sposób terminowy i skuteczny oraz by w miarę możliwości zajmowano się nimi w ramach otwartej, demokratycznej, szybkiej i przejrzystej procedury składania i rozpatrywania petycji; podkreśla, że narzędzie petycji ma kluczowe znaczenie dla promowania zasad demokracji bezpośredniej i poprawy aktywnego uczestnictwa obywateli w Unii Europejskiej;
2. zaznacza, że udział obywateli w procesie decyzyjnym Unii ma zasadnicze znaczenie dla uczynienia Unii bardziej demokratyczną, otwartą i przejrzystą; podkreśla, że Komisja Petycji odgrywa zasadniczą rolę w angażowaniu obywateli europejskich w działania Unii i stanowi forum dyskusyjne, dzięki któremu głos obywateli może docierać do instytucji UE; wzywa instytucje UE do lepszego reagowania na problemy obywateli w ramach kształtowania polityki poprzez uwzględnianie opinii i skarg zawartych w petycjach;
3. ponownie podkreśla znaczenie ciągłej debaty publicznej na temat zakresu działań Unii w celu zapewnienia obywatelom właściwych informacji o zakresie kompetencji Unii i różnych szczeblach podejmowania decyzji; wzywa w związku z tym do przeprowadzenia skutecznych kampanii informacyjnych; podkreśla, że aktywne zaangażowanie służb prasowych i komunikacyjnych zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym, oraz bardziej aktywne media społecznościowe zwiększyłyby widoczność pracy i zdolność reagowania Komisji Petycji na obawy opinii publicznej;
4. uważa, że wysiłki w tym kierunku przyczyniłyby się również do zapobieżenia dezinformacji dotyczącej prac Komisji Petycji, co wpisuje się w walkę z tym zjawiskiem promowaną przez Komisję, oraz do poszerzenia wiedzy obywateli na temat ich prawa do składania petycji oraz na temat zakresu i granic odpowiedzialności Unii i kompetencji Komisji Petycji z myślą o zmniejszeniu liczby petycji uznawanych za niedopuszczalne; uważa, że ważne jest też, by zwrócić uwagę na pomyślnie rozwiązane sprawy, w których Komisja Petycji udzieliła wsparcia; w związku z tym zwraca uwagę na znaczenie wielojęzycznej polityki komunikacyjnej UE dla lepszego kontaktu z obywatelami wszystkich państw członkowskich;
5. podkreśla, że Konferencję w sprawie przyszłości Europy należy wykorzystać jako okazję do wyjaśnienia obywatelom UE roli Komisji Petycji, aby uświadomić im, że mają prawo do składania petycji, oraz zachęcić ich do aktywnego udziału oraz do zgłaszania uwag i pomysłów demokratycznie wybranym przedstawicielom;
6. zwraca uwagę, że petycje są dla obywateli drzwiami do instytucji europejskich i dają Parlamentowi i innym instytucjom UE wyjątkową szansę na nawiązanie bezpośredniego kontaktu z obywatelami i rezydentami Unii, zrozumienie ich problemów i prowadzenie z nimi regularnego dialogu, w szczególności w sytuacjach, gdy odczuwają oni skutki niewłaściwego stosowania prawa Unii; podkreśla potrzebę ściślejszej współpracy między Komisją Petycji, komisjami przedmiotowo właściwymi i instytucjami, organami i agencjami Unii a władzami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi w zakresie dochodzeń lub wniosków dotyczących wdrażania i przestrzegania prawa Unii, w tym udzielania Komisji Petycji niezbędnych odpowiedzi; uważa, że taka współpraca ma kluczowe znaczenie, jeśli chodzi o rozpatrywanie i rozwiązywanie zgłaszanych przez obywateli problemów dotyczących stosowania prawa UE, oraz przyczynia się do wzmocnienia legitymacji demokratycznej i odpowiedzialności Unii; apeluje zatem o bardziej aktywny udział przedstawicieli państw członkowskich w posiedzeniach Komisji Petycji oraz o szybsze udzielanie odpowiedzi na kierowane do organów krajowych wnioski Komisji Petycji o wyjaśnienia lub informacje; wzywa Komisję do podjęcia działań zapewniających jak największą spójność i obszerność wykładni zakresu stosowania art. 51 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej;
7. wzywa Komisję do aktywniejszej współpracy z Komisją Petycji, aby zapewnić, że obywatele Unii otrzymują szczegółową i zrozumiałą odpowiedź;
8. podkreśla, że trzeba respektować podejścia i stanowiska Komisji wyrażane w jej odpowiedziach dla Komisji Petycji, a także respektować jej rolę na straży Traktatów;
9. przypomina, że petycje mają znaczący wkład w realizację przez Komisję roli strażniczki Traktatów; podkreśla, że wzmocnienie współpracy między Komisją Petycji a Komisją ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego procesu rozpatrywania petycji; apeluje do Komisji, aby powstrzymała się od odpowiedzi ogólnych oraz reagowała terminowo, konkretnie i w ukierunkowany sposób, tak by skutecznie odpowiadać na konkretne postulaty składających petycje; zwraca się do Komisji, aby zapewniła przejrzystość i dostęp do dokumentów w ramach procedur EU Pilot dotyczących otrzymanych petycji oraz zakończonych już procedur EU Pilot i postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, oraz aby przy wszczynaniu postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego priorytetowo traktowała wszelkie sprawy dotyczące naruszeń prawa UE zgłaszane w petycjach, zwłaszcza gdy sprawy te dotyczą prawodawstwa w zakresie ochrony środowiska;
10. zwraca się do Komisji, aby doprecyzowała swoje kompetencje w odniesieniu do petycji, w tym petycji dotyczących kwestii wchodzących w zakres działań UE, ale nienależących do obszaru polityki, w którym UE posiada kompetencje ustawodawcze;
11. wzywa organy krajowe, aby proaktywnie podejmowały niezbędne środki pozwalające reagować na zgłaszane w petycjach obawy obywateli w przypadkach systemowego braku zgodności z prawem Unii; wzywa Komisję do regularnego śledzenia postępów poczynionych w zakresie zgodności z prawodawstwem europejskim w zbadanych przypadkach;
12. podkreśla, że Komisja Petycji musi przestrzegać kryteriów dopuszczalności określonych w art. 226 i 227 TFUE oraz w Regulaminie Parlamentu Europejskiego;
13. przypomina, że zasadnicze znaczenie dla dokładnego i kompleksowego rozpatrywania petycji ma współpraca z innymi komisjami w Parlamencie; zauważa, że w 2020 r. wysłano do innych komisji 56 petycji z wnioskiem o opinię i 385 petycji do wglądu; z zadowoleniem przyjmuje fakt, że od innych komisji otrzymano 40 opinii i 60 potwierdzeń uwzględnienia petycji w ich pracach; zauważa, że wysłuchania publiczne organizowane wspólnie z innymi komisjami parlamentarnymi przyczyniają się do pełnego rozpatrzenia petycji; przypomina, że składający petycje otrzymują informację o tym, że na potrzeby rozpatrzenia ich petycji zwrócono się do innych komisji o wydanie opinii; wzywa komisje parlamentarne, aby zwiększyły starania na rzecz aktywnego udziału w rozpatrywaniu petycji – poprzez wykazanie się wiedzą specjalistyczną – i umożliwiły w ten sposób Parlamentowi szybszą i bardziej wszechstronną reakcję na obawy obywateli; wyraża ubolewanie, że w 2020 r. nie mogło odbyć się posiedzenie sieci petycji, ze względu na sytuację spowodowaną pandemią COVID-19;
14. uważa, że sieć petycji jest użytecznym narzędziem służącym szerzeniu wiedzy o kwestiach poruszanych w petycjach oraz ułatwianiu rozpatrywania petycji w innych komisjach, do których są one przesyłane w celu uzyskania opinii lub do wglądu; zwraca uwagę, że w pracy parlamentarnej i ustawodawczej trzeba ułatwiać podejmowanie działań następczych w odpowiedzi na petycje; uważa, że sieć ta powinna wzmocnić dialog i współpracę z Komisją i innymi instytucjami Unii Europejskiej; jest przekonany, że regularne posiedzenia sieci petycji mają kluczowe znaczenie dla wzmocnienia współpracy między komisjami parlamentarnymi dzięki wymianie informacji i najlepszych praktyk między członkami sieci; wzywa Parlament do opracowania mechanizmu umożliwiającego Komisji Petycji bezpośredni udział w procesie legislacyjnym;
15. zwraca uwagę na swoją rezolucję z dnia 17 grudnia 2020 r. w sprawie wyniku działalności Komisji Petycji w roku 2019[1];
16. podkreśla, że mimo skróconego czasu posiedzeń Komisji Petycji w 2020 r. ze względu na wprowadzone przez Parlament środki ostrożności mające zapobiec rozprzestrzenianiu się COVID-19 w jego budynkach i wynikające z tego ograniczone możliwości tłumaczenia ustnego, Komisja Petycji wyraziła swoją opinię na temat ważnych kwestii poruszanych w petycjach, wnosząc wkład w znaczną liczbę sprawozdań parlamentarnych, zwłaszcza w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej[2], w sprawie kontroli stosowania prawa Unii Europejskiej w latach 2017 i 2018[3], w sprawie zaleceń dotyczących negocjacji w sprawie nowego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej[4], w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej – sprawozdanie roczne za lata 2018–2019[5], w sprawie ograniczenia nierówności ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa osób pracujących[6], w sprawie Turcji – roczne sprawozdanie z postępów za 2019 r.[7] oraz w sprawie wdrożenia dyrektywy Rady 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych[8]; docenia działalność sekretariatu Komisji Petycji w ogóle, a w szczególności w czasie pandemii, gdy warunki pracy stały się trudniejsze; zaznacza, że trzeba zastanowić się nad wyzwaniami czasu pandemii i rozważyć, w jaki sposób poprawić pracę Komisji Petycji, zwłaszcza w dobie kryzysów;
17. przypomina, że w swoich zaleceniach dotyczących negocjacji w sprawie nowej umowy ze Zjednoczonym Królestwem członkowie Komisji Petycji powtórzyli, że każdy obywatel UE mieszkający w Zjednoczonym Królestwie ma prawo do złożenia petycji do Parlamentu Europejskiego na mocy art. 227 TFUE, do udziału w europejskiej inicjatywie obywatelskiej oraz do zwrócenia się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich po przewidzianym zakończeniu okresu przejściowego (31 grudnia 2020 r.), a jednocześnie wzywa Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich do kontynuowania prac rozpoczętych w trakcie negocjacji nad umową o wystąpieniu, aby zapewnić przejrzystość negocjacji prowadzonych w ramach przyszłego partnerstwa między Unią i Zjednoczonym Królestwem;
18. zwraca uwagę na dużą liczbę petycji dotyczących pandemii COVID-19, które Komisja Petycji rozpatrzyła i na które odpowiedziała w 2020 r., stosując w większości przypadków tryb pilny; podkreśla, że w większości tych petycji apelowano o ochronę praw podstawowych i wolności obywateli w obliczu środków nadzwyczajnych, w tym lockdownu, a także o przejrzystość w pracach nad szczepionkami przeciwko COVID-19 oraz w ich zakupie i dystrybucji; podkreśla, że petycje te dotyczyły też kwestii leczenia, sprzętu ochronnego, a także oceny zarządzania kryzysem zdrowotnym w państwach członkowskich; przypomina również, że wielu składających petycje wyraziło obawy dotyczące wpływu krajowych środków nadzwyczajnych, w tym lockdownu, na demokrację, praworządność i prawa podstawowe, kwestionując ograniczenia w podróżowaniu i pracy, a także początkowy brak koordynacji między państwami członkowskimi w kwestii kontroli na granicach wewnętrznych, który utrudniał swobodne przemieszczanie się w strefie Schengen i stawiał w szczególności w trudnej sytuacji wielu pracowników transgranicznych, studentów i pary osób różnej narodowości, a także sposób zarządzania odwołanymi lotami i podróżami w czasie pandemii i politykę danych linii lotniczych dotyczącą zwrotu kosztów; przypomina, że wszystkie środki ograniczające muszą być konieczne, proporcjonalne i tymczasowe; zaznacza, że zapewnienie skutecznego, jednakowego i jednolitego stosowania prawa UE ma zasadnicze znaczenie dla utrzymania praworządności, która jest jedną z podstawowych wartości Unii i jej państw członkowskich zgodnie z art. 2 TUE, nawet podczas kryzysów takich jak pandemia COVID-19; jest zdania, że szybkie i skuteczne rozpatrywanie petycji, zwłaszcza w czasach poważnego kryzysu, jest warunkiem sine qua non zdobycia zaufania obywateli do instytucji europejskich;
19. podkreśla, że w pierwszych miesiącach pandemii postanowiono, że Komisja Petycji będzie priorytetowo traktować petycje związane z COVID-19, aby odpowiednio reagować na pilne żądania obywateli wyrażone w pierwszych miesiącach 2020 r.;
20. wyraża poważne zaniepokojenie zdrowiem publicznym i szkodami społeczno-gospodarczymi spowodowanymi pandemią COVID-19; z zadowoleniem przyjmuje doskonałą pracę wykonaną przez Komisję Petycji, która – zgłaszając obawy obywateli dotyczące kryzysu w dziedzinie zdrowia publicznego i kryzysu społeczno-gospodarczego w związku z pandemią COVID-19 – przyczyniła się do zapewnienia reakcji Parlamentu na potrzeby i oczekiwania obywateli, zwłaszcza tych, których szczególnie dotknął kryzys sanitarny, w zakresie zdolności Unii do stawiania czoła takiemu globalnemu wyzwaniu; zwraca w związku z tym uwagę na ważne działania następcze, które Komisja Petycji podjęła w odpowiedzi na kwestie poruszone w petycjach dotyczących pandemii COVID-19 i które doprowadziły do przyjęcia na posiedzeniu plenarnym rezolucji w sprawie systemu Schengen i środków podjętych w czasie kryzysu związanego z COVID-19[9], w sprawie praw osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin w dobie kryzysu związanego z pandemią COVID-19[10] oraz w sprawie zajęcia się poziomem bezdomności w UE[11];
21. podkreśla istotny wkład Komisji Petycji w ochronę praw dzieci, o którym świadczy rozpatrywanie przez nią szeregu petycji w sprawie uprowadzeń rodzicielskich w Japonii; wskazuje w związku z tym na rezolucję w sprawie międzynarodowych i wewnątrzkrajowych uprowadzeń rodzicielskich dzieci z UE w Japonii, której projekt został przyjęty przez Komisję Petycji w dniu 16 czerwca 2020 r., przyjętą na posiedzeniu plenarnym w dniu 8 lipca 2020 r.[12];
22. zwraca uwagę na wysłuchanie z dnia 29 października 2020 r. pt. „Obywatelstwo Unii: umocnienie pozycji, integracja, udział”, które Komisja Petycji zorganizowała wspólnie z Komisją Prawną, Komisją Spraw Konstytucyjnych oraz Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych; uważa, że wydarzenie to pozwoliło wnieść Parlamentowi znaczący wkład w przygotowywane przez Komisję sprawozdanie na temat obywatelstwa UE za 2020 r. i toczące się w Komisji Petycji prace nad uczestnictwem obywatelskim;
23. zauważa, że oprócz zagadnień związanych z prawami podstawowymi głównym przedmiotem troski obywateli w 2020 r. były kwestie dotyczące zdrowia; uznaje jednocześnie, że w centrum prac Komisji Petycji znalazły się kwestie dotyczące zdrowia związane z pandemią COVID-19; zwraca uwagę na rezolucję w sprawie dodatkowego finansowania badań biomedycznych nad encefalopatią mialgiczną – której projekt został przyjęty przez komisję w dniu 30 kwietnia 2020 r. – przyjętą na posiedzeniu plenarnym w dniu 18 czerwca 2020 r.[13]; przypomina, że ta rezolucja Parlamentu została bardzo dobrze przyjęta przez środowiska naukowe i pacjentów, ponieważ wzywa do lepszego rozpoznawania tego rodzaju chorób na szczeblu państw członkowskich poprzez specjalne ukierunkowane szkolenia dla organów publicznych, pracowników służby zdrowia i ogólnie urzędników; ponawia w związku z tym swój apel o skoordynowane i wzmożone wysiłki badawcze oraz o dodatkowe finansowanie, w tym w ramach programu „Horyzont Europa”, wspierające postępy w badaniach, aby stawić czoła ludzkim i społeczno-gospodarczym konsekwencjom tego, że coraz więcej osób żyje i pracuje z długotrwałymi i przewlekłymi schorzeniami powodującymi niepełnosprawność;
24. zauważa, że w 2020 r. przedmiotem poważnej troski obywateli nadal były kwestie dotyczące środowiska naturalnego; ubolewa nad tym, że państwa członkowskie nie zawsze wdrażają prawidłowo przepisy dotyczące środowiska, co opisano w licznych petycjach zawierających skargi dotyczące zanieczyszczenia powietrza, pogorszenia stanu ekosystemów naturalnych, bezpieczeństwa jądrowego i wpływu działalności wydobywczej na środowisko; podkreśla, jak ważne jest spełnienie oczekiwań obywateli Unii w zakresie ochrony środowiska; wzywa zatem Komisję, by wraz z państwami członkowskimi zapewniła prawidłowe wdrożenie prawodawstwa UE w tej dziedzinie;
25. z zadowoleniem przyjmuje szczególną rolę ochronną, jaką odgrywa Komisja Petycji w UE w ramach Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych; zwraca uwagę na ważną bieżącą pracę Komisji Petycji w związku z petycjami dotyczącymi niepełnosprawności; zauważa, że w porównaniu z rokiem poprzednim w 2020 r. liczba petycji dotyczących niepełnosprawności była niemal dwukrotnie większa; podkreśla, że dyskryminacja oraz dostęp do edukacji i zatrudnienia pozostają jednymi z głównych wyzwań, z którymi muszą mierzyć się osoby z niepełnosprawnością, i uważa, że Komisja i państwa członkowskie powinny podjąć dalsze wysiłki, by zagwarantować pełny dostęp do podstawowych usług; wzywa do wdrożenia konkretnych propozycji sprzyjających włączeniu społecznemu oraz ułatwiających uznawanie i umożliwiających przenoszenie umiejętności w UE;
26. przypomina, że w 2020 r. Komisja Petycji zwróciła szczególną uwagę na omówienie petycji dotyczących trudności, z jakimi borykają się osoby z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodziny podczas pandemii COVID-19, zwłaszcza jeśli chodzi o dostęp do świadczeń zdrowotnych, bezpośrednią pomoc oraz kontakt z rodzinami i opiekunami; zwraca w związku z tym uwagę na rezolucję złożoną przez Komisję Petycji w sprawie praw osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin w dobie kryzysu związanego z pandemią COVID-19, przyjętą na sesji plenarnej 8 lipca 2020 r.; z zadowoleniem przyjmuje wynik dorocznych warsztatów Komisji Petycji poświęconych ochronie praw osób z niepełnosprawnościami – „Nowa strategia w sprawie niepełnosprawności” – zorganizowanych na posiedzeniu komisji w dniu 28 października 2020 r.;
27. przypomina, że kontakty z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich należą do obowiązków, które Regulamin Parlamentu Europejskiego powierza Komisji Petycji; podkreśla konstruktywną współpracę Parlamentu z Europejską Rzecznik Praw Obywatelskich oraz jego zaangażowanie w działania europejskiej sieci rzeczników praw obywatelskich; zauważa regularny wkład Europejskiej Rzecznik Praw Obywatelskich w prace Komisji Petycji przez cały rok; zdecydowanie uważa, że instytucje, organy i agencje Unii muszą zapewnić spójne i skuteczne stosowanie się do zaleceń Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich;
28. uważa, że niezbędne jest, aby obywatele mogli bezpośrednio uczestniczyć w inicjowaniu wniosków ustawodawczych; zaznacza, że dla Komisji Petycji EIO jest ważnym instrumentem aktywnego obywatelstwa, a także wyjątkowym narzędziem europejskiej demokracji uczestniczącej; trzeba zatem do niej podchodzić w sposób otwarty i elastyczny; podkreśla, że wysłuchania publiczne są dla organizatorów inicjatyw kluczową okazją do ich publicznego zaprezentowania instytucjom unijnym i ekspertom, co pozwala Komisji i Parlamentowi na dogłębne zrozumienie założonego wyniku EIO; wzywa Komisję, aby rozważyła wystąpienie z wnioskiem ustawodawczym opartym na treści wszelkich pozytywnie rozpatrzonych EIO;
29. zaznacza, że przejrzystość i publiczny dostęp do dokumentów instytucji UE mają zasadnicze znaczenie dla zapewnienia najwyższego poziomu ochrony obywatelskich praw demokratycznych i zaufania obywateli do instytucji UE; zwraca uwagę, że obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji nie odpowiada już sytuacji faktycznej; głęboko ubolewa, że od lat nie poczyniono postępów, jeśli chodzi o przegląd rozporządzenia (WE) nr 1049/2001; wzywa Komisję, aby przedłożyła wniosek dotyczący przekształcenia rozporządzenia z 2001 r. w celu zwiększenia przejrzystości i odpowiedzialności przez promowanie dobrych praktyk administracyjnych, zgodnie z wymogami traktatu lizbońskiego;
30. podkreśla, że internetowy portal petycji jest podstawowym narzędziem zapewniającym sprawny, skuteczny i przejrzysty proces składania petycji; w tym kontekście z zadowoleniem przyjmuje ulepszenia, jakie wprowadzono w zakresie ochrony danych i zabezpieczeń i dzięki którym portal stał się bardziej przyjazny dla użytkowników i bezpieczniejszy dla obywateli; podkreśla, że należy kontynuować działania, aby spopularyzować portal, za pomocą mediów społecznościowych, oraz ułatwić korzystanie z niego i zapewnić jego dostępność dla wszystkich obywateli, zwłaszcza dla osób z niepełnosprawnościami, m.in. przez umożliwienie składania petycji w krajowych językach migowych; wzywa, aby na portalu internetowym petycji publikowano więcej informacji, w tym na temat postępów w rozpatrywaniu petycji i w dochodzeniach prowadzonych z innymi instytucjami; wzywa do oceny, w jaki sposób można zapobiegać wykorzystywaniu skradzionych lub fałszywych tożsamości; podkreśla także, że trzeba pilnie zmienić lub zaktualizować skomputeryzowany system rejestracji i podpisów, tak aby był on faktycznie sprawny i umożliwiał obywatelom udział stosownie do potrzeb w czasie rzeczywistym; popiera utworzenie jednolitego portalu cyfrowego, na którym obywateli mogliby łatwo uzyskać dostęp do wszystkich procedur petycji i znaleźć wszystkie odnośne informacje;
31. zauważa, że choć wyraźnie wzrosła liczba poparcia dla jednej lub większej liczby petycji, wielu składających petycje nadal porusza złożoność działań, jakie trzeba wykonać na portalu petycji Parlamentu Europejskiego w celu poparcia petycji; jest zdania, że uproszczenie tego procesu umożliwiłoby obywatelom lepsze wykorzystanie ich prawa do składania petycji;
32. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji i sprawozdania Komisji Petycji Radzie, Komisji, Europejskiemu Rzecznikowi Praw Obywatelskich, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz komisjom ds. petycji państw członkowskich, a także rzecznikom praw obywatelskich lub podobnym właściwym organom.
UZASADNIENIE
Zgodnie z art. 227 ust. 7 Regulaminu Parlamentu Europejskiego Komisja Petycji składa co roku sprawozdanie w sprawie swoich prac. Sprawozdanie służy przedstawieniu kompleksowego przeglądu prac przeprowadzonych przez komisję w 2020 r. i zawiera analizę statystyczną dotyczącą otrzymanych i rozpatrzonych petycji, a także podsumowanie innych działań parlamentarnych, takich jak przyjmowanie sprawozdań i opinii, organizacja wysłuchań oraz stosunki komisji z innymi instytucjami Unii. Warto przypomnieć, że zasadnicza praca Komisji Petycji wynika z prawa do składania petycji do Parlamentu Europejskiego, z którego na mocy art. 227 TFUE korzystają obywatele Unii i osoby mające miejsce zamieszkania w UE, i nie jest bezpośrednio związana z programem prac Komisji.
Wybuch pandemii COVID-19 w 2020 r. oraz środki nadzwyczajne przyjęte w całej Unii Europejskiej w reakcji na bezprecedensowy kryzys w dziedzinie zdrowia publicznego oraz na związane z nim skutki gospodarcze i społeczne postawiły przed demokracją parlamentarną poważne wyzwania.
Od początku pandemii Parlament Europejski podjął szereg bezprecedensowych środków mających zabezpieczyć podstawowe funkcje Parlamentu bez narażania zdrowia posłów i pracowników. W tym celu, począwszy od marca 2020 r., przewodniczący wydał kilka decyzji, które wymagały między innymi odwołania wydarzeń i wizyt w budynkach Parlamentu we wszystkich trzech miejscach pracy, w tym delegacji i wysłuchań w komisjach, a jednocześnie pozwalały utrzymać zdolność operacyjną organów Parlamentu, posiedzenia plenarne oraz zwyczajne i nadzwyczajne posiedzenia komisji. Ograniczono działalność podstawową, zapewniając jednak możliwość wykonywania przez tę instytucję funkcji ustawodawczych, budżetowych i kontrolnych.
Aby posłowie mogli uczestniczyć w pracach parlamentarnych bez konieczności opuszczania swoich krajów, służby Parlamentu podjęły znaczne wysiłki w celu opracowania cyfrowych systemów zdalnych posiedzeń i głosowań, specjalnie dostosowanych do otwartego, dynamicznego i wielojęzycznego środowiska Parlamentu. Te zdalne procedury zastosowano po raz pierwszy podczas nadzwyczajnego posiedzenia plenarnego w dniu 26 marca 2020 r. – kiedy to Parlament zatwierdził kluczowe unijne środki wsparcia na rzecz walki z pandemią – i są one nadal wykorzystywane, a jednocześnie stopniowo uaktualniane i ulepszane.
W tych wyjątkowych okolicznościach Komisja Petycji nie tylko szybko dostosowała się do nowego sposobu pracy, lecz także odegrała kluczową rolę w zapewnieniu szybkiej reakcji Parlamentu na rosnące obawy obywateli związane z pandemią i jej poważnymi skutkami gospodarczymi, społecznymi i demokratycznymi.
Po pierwsze, w dniu 2 kwietnia 2020 r. koordynatorzy Komisji Petycji postanowili dostosować stosowaną przez komisję zwykłą procedurę rozpatrywania petycji, aby umożliwić obywatelom dalsze składanie petycji i otrzymywanie w zwykłym czasie decyzji komisji w sprawie dopuszczalności i działań następczych. W tym celu koordynatorzy podjęli decyzję o częstszym stosowaniu procedur pisemnych przy rozpatrywaniu zakwestionowanych zaleceń i głosowaniu nad nimi oraz przy ogłaszaniu wyników tych działań. Po drugie, koordynatorzy postanowili, że petycje dotyczące COVID-19 będą rozpatrywane w trybie pilnym i omawiane w pierwszej kolejności.
W tym celu, w związku ze zmianą kalendarza prac Parlamentu, w dniu 30 kwietnia 2020 r. odbyło się nadzwyczajne posiedzenie komisji, na którym omówiono obawy obywateli związane z wybuchem pandemii COVID-19, wyrażone w licznych petycjach złożonych do Parlamentu. Na tym posiedzeniu komisja przeprowadziła również pierwsze zdalne głosowanie nad przyjęciem projektu opinii w sprawie zaleceń dotyczących negocjacji w sprawie nowego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz wstępnego projektu rezolucji w sprawie dodatkowego finansowania badań biomedycznych nad encefalopatią mialgiczną.
Ponadto wszystkie posiedzenia Komisji Petycji, które odbyły się w terminie od 30 kwietnia do 2 lipca 2020 r., były w pełni poświęcone rozpatrywaniu petycji, w których poruszono kwestie dotyczące zarządzania kryzysem zdrowotnym związanym z COVID-19 oraz wpływu krajowych środków nadzwyczajnych na prawa podstawowe. Do września wszystkie te posiedzenia odbywały się w formacie dwugodzinnym z wykorzystaniem interactio i ograniczonym tłumaczeniem ustnym ze względu na zmniejszoną przepustowość dostępnej infrastruktury tłumaczeniowej. Posiedzenia Komisji Petycji odbywały się w siedzibie Parlamentu, przy zdalnym udziale składających petycje, przedstawicieli Komisji i większości posłów.
Warto również przypomnieć, że na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2020 r. koordynatorzy zdecydowali o odejściu od rozpatrywania w trybie pilnym wszelkich nowo otrzymanych petycji w sprawie COVID-19 i o stosowaniu do nich zwykłej procedury, biorąc pod uwagę nieznaczny spadek liczby petycji w tej sprawie. Ponadto od września 2020 r. czas trwania zwykłych posiedzeń komisji wydłużono do czterech dwugodzinnych posiedzeń w miesiącu.
Analiza statystyczna petycji otrzymanych w 2020 r. w porównaniu z danymi za rok 2019
Według danych statystycznych Parlament Europejski otrzymał w 2020 r. 1 573 petycje, co stanowi wzrost o 15,9 % względem 1 357 petycji złożonych w 2019 r. i o 28,9 % względem 1 220 petycji zarejestrowanych w 2018 r. Do takiego wzrostu strumienia petycji zarejestrowanych w 2020 r. w porównaniu z rokiem 2019 i 2018 znacząco przyczyniła się duża liczba petycji w sprawie COVID-19.
Użytkownicy internetowego portalu petycji mają możliwość poparcia petycji. W 2020 r. 48 882 użytkowników udzieliło poparcia; dla porównania w 2019 r. było to 28 076 użytkowników. Wynika z tego, że w 2020 r. liczba użytkowników popierających petycje na portalu internetowym znacznie wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim.
W 2020 r. 48 petycji zostało podpisanych wspólnie przez więcej niż jednego obywatela. Spośród 48 petycji podpisanych przez więcej niż jednego obywatela 8 zostało podpisanych przez ponad 1000 obywateli, a 2 przez ponad 10 000 obywateli.
Sposób składania petycji
W 2020 r. prawie 80 % petycji złożono za pośrednictwem internetowego portalu petycji, a 20 % petycji przesłano pocztą. Z danych zawartych w obu tabelach wynika, że w 2020 r. liczba petycji złożonych za pośrednictwem internetowego portalu petycji wzrosła o 25 % w porównaniu z rokiem 2019. Wzrosła ona również o 45,3 % w porównaniu z rokiem 2018, w którym za pośrednictwem portalu złożono 863 petycje, co potwierdza, że internetowy portal petycji stał się zdecydowanie najczęściej wykorzystywanym przez obywateli kanałem składania petycji do Parlamentu Europejskiego.
2020
|
2019 |
||||||||||||||||||
|
|
Status petycji w danym roku kalendarzowym[14]
W poniższej tabeli przedstawiono status petycji z lat 2003–2020. Można zauważyć, że w 2020 r. większość petycji została zamknięta w ciągu roku od ich otrzymania i rozpatrzenia przez komisję. W wyniku porównania z danymi dotyczącymi statusu petycji zawartymi w sprawozdaniach rocznych za lata 2010–2019 można stwierdzić, że większość petycji zostaje zamknięta w ciągu roku od ich otrzymania i rozpatrzenia. Bardzo niewielki odsetek (od 0,3 % do 13,1 %) petycji z lat 2004–2015 pozostaje otwartych. Większość otwartych petycji dotyczy kwestii związanych z ochroną środowiska i toczących się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego lub zagadnień, które członkowie Komisji Petycji pragną uważnie monitorować.
Status petycji
|
|||||
Rok |
Liczba petycji |
Procedura otwarta |
Procedura zamknięta |
||
2020 |
1 573 |
652 |
41,4 % |
896 |
57,0 % |
2019 |
1 357 |
363 |
26,8 % |
994 |
73,2 % |
2018 |
1 220 |
299 |
24,5 % |
921 |
75,5 % |
2017 |
1 271 |
256 |
20,1 % |
1 015 |
79,9 % |
2016 |
1 569 |
478 |
30,5 % |
1 091 |
69,5 % |
2015 |
1 431 |
187 |
13,1 % |
1 244 |
86,9 % |
2014 |
2 715 |
225 |
8,3 % |
2 490 |
91,7 % |
2013 |
2 891 |
296 |
10,2 % |
2 595 |
89,8 % |
2012 |
1 986 |
125 |
6,3 % |
1 861 |
93,7 % |
2011 |
1 414 |
71 |
5,0 % |
1 343 |
95,0 % |
2010 |
1 656 |
37 |
2,2 % |
1 619 |
97,8 % |
2009 |
1 924 |
14 |
0,7 % |
1 910 |
99,3 % |
2008 |
1 886 |
19 |
1,0 % |
1 867 |
99,0 % |
2007 |
1 506 |
23 |
1,5 % |
1 483 |
98,5 % |
2006 |
1 021 |
4 |
0,4 % |
1 017 |
99,6 % |
2005 |
1 016 |
3 |
0,3 % |
1 013 |
99,7 % |
2004 |
1 002 |
3 |
0,3 % |
999 |
99,7 % |
2003 |
1 315 |
0 |
0 % |
1 315 |
100,0 % |
Wynik rozpatrzenia petycji[15]
2020 |
|
|
|
2019 |
|
|
Wynik rozpatrzenia petycji |
Liczba |
% |
|
Wynik rozpatrzenia petycji |
Liczba |
%
|
Petycje uznane za dopuszczalne i zamknięte
|
478 |
30,39 % |
|
Petycje uznane za dopuszczalne i zamknięte |
575 |
42,37 % |
Petycje uznane za dopuszczalne i otwarte
|
652 |
41,45 % |
|
Petycje uznane za dopuszczalne i otwarte |
363 |
26,75 % |
Petycje uznane za niedopuszczalne
|
392 |
24,92 % |
|
Petycje uznane za niedopuszczalne |
406 |
29,9 % |
Petycje wycofane
|
51 |
3,24 % |
|
Petycje wycofane |
13 |
0,9 % |
Petycje przesłane do KE w celu uzyskania opinii
|
794 |
52,90 % |
|
Petycje przesłane do KE w celu uzyskania opinii |
557 |
48,27 % |
Petycje przesłane innym organom w celu uzyskania opinii
|
44 |
2,93 % |
|
Petycje przesłane innym organom w celu uzyskania opinii |
43 |
3,73 % |
Petycje przesłane innym organom do wglądu |
663 |
44,17 % |
|
Petycje przesłane innym organom do wglądu |
554 |
48,01 % |
Z tabeli wynika, że odsetek petycji uznanych w 2020 r. za niedopuszczalne jest nieco niższy niż odsetek petycji, które zostały uznane za niedopuszczalne w 2019 r. W 2020 r. niższy względem poziomu z 2019 r. (42,37 %) jest również odsetek petycji dopuszczalnych, które zostały natychmiast zamknięte poprzez przekazanie informacji osobie składającej petycję (30,39 %). Wynika z tego, że w 2020 r. nadal otwartych pozostawało więcej petycji (41,45 %) niż w 2019 r., kiedy to otwartych pozostawało 26,75 % petycji.
Należy również zauważyć, że w 2020 r. ponad połowa dopuszczalnych petycji została przesłana do Komisji w celu uzyskania opinii.
Odsetek petycji przesłanych do innych organów w celu uzyskania opinii jest bardzo podobny w obu latach.
Liczba petycji w rozbiciu na poszczególne państwa
Poniższe dwie tabele odzwierciedlają w ujęciu liczbowym i procentowym zmiany, jakie zaszły między rokiem 2019 a 2020 w liczbie petycji pochodzących z poszczególnych państw. Duża liczba petycji złożonych w tych latach dotyczy Unii Europejskiej. Oznacza to, że petycje te dotyczą kwestii o zasięgu obejmującym całą UE lub zawierają apel o wspólne środki, które miałyby zostać wdrożone w całej Unii. Petycje dotyczące UE mogą również odnosić się do jednego państwa członkowskiego lub kilku państw członkowskich, a zatem są rejestrowane zarówno jako dotyczące Unii Europejskiej, jak i danego państwa członkowskiego (danych państw członkowskich). Wyjaśnia to, dlaczego suma petycji dotyczących Unii Europejskiej i tych, które odnoszą się tylko do państw członkowskich, przekracza całkowitą liczbę petycji złożonych w roku 2019 i 2020.
Ponadto warto podkreślić, że w obu latach lista dziewięciu państw, których dotyczy większość petycji, była niemal taka sama, z jedynym wyjątkiem Francji. W 2020 r. liczba petycji dotyczących Francji zmniejszyła się niemal o połowę w porównaniu z 2019 r. (21 petycji w 2020 r. w porównaniu z 40 petycjami w 2019 r.). Ponadto znacznie zmieniła się kolejność państw, których dotyczy większość petycji. Większość petycji złożonych w 2020 r. dotyczy Hiszpanii, co oznacza znaczny wzrost o 72,6 % w porównaniu z 2019 r. Z kolei liczba petycji dotyczących Niemiec i Włoch zmniejszyła się odpowiednio o 15,3 % i 33 % w porównaniu z 2019 r.
Kolejna zauważalna różnica dotyczy Zjednoczonego Królestwa. W 2020 r. Komisja Petycji otrzymała 38 petycji dotyczących Zjednoczonego Królestwa, co stanowi mniej niż połowę petycji dotyczących Zjednoczonego Królestwa otrzymanych w 2019 r. Natomiast liczba petycji dotyczących Polski znacznie wzrosła w 2020 r. (89 petycji) w porównaniu z 51 petycjami złożonymi w 2019 r.
Jeśli chodzi o kraje znajdujące się na dole listy, w obu tych latach Słowenia i Estonia nadal były państwami, których dotyczyło najmniej petycji.
2020 2019
Państwo, którego dotyczy petycja |
Petycje |
% |
Unia Europejska |
642 |
33,1 |
Hiszpania |
283 |
14,6 |
Niemcy |
172 |
8,9 |
Polska |
89 |
4,6 |
Włochy |
69 |
3,6 |
Rumunia |
56 |
2,9 |
Bułgaria |
42 |
2,2 |
Zjednoczone Królestwo |
38 |
2,0 |
Grecja |
29 |
1,5 |
Austria |
23 |
1,2 |
Pozostałe państwa UE |
187 |
9,3 |
Państwa spoza UE |
130 |
6,7 |
Państwo, którego dotyczy petycja |
Petycje |
% |
|
Unia Europejska |
599 |
34,6 |
|
Niemcy |
203 |
11,7 |
|
Hiszpania |
164 |
9,5 |
|
Włochy |
103 |
5,9 |
|
Zjednoczone Królestwo |
90 |
5,2 |
|
Rumunia |
80 |
4,6 |
|
Bułgaria |
52 |
3,0 |
|
Polska |
51 |
2,9 |
|
Grecja |
46 |
2,7 |
|
Francja |
40 |
2,3 |
|
Pozostałe państwa UE |
218 |
12,6 |
|
Państwa spoza UE |
86 |
5,0 |
|
Języki petycji
W 2020 i 2019 r. petycje składano w 22 językach urzędowych Unii Europejskiej. W latach tych najczęściej używanymi językami nadal były niemiecki i angielski. Ponadto z tabel wynika, że obu tych latach petycje w języku niemieckim, angielskim, hiszpańskim i włoskim stanowiły prawie 3/4 (76,5 % – 71,8 %) otrzymanych petycji.
Duński, maltański i słoweński były najrzadziej używanymi językami w 2020 r., natomiast w 2019 r. były to słowacki, łotewski i słoweński.
2020 2019
Język petycji |
Liczba petycji |
% |
Język niemiecki |
386 |
24,5 |
Język angielski |
379 |
24,1 |
Język hiszpański |
334 |
21,2 |
Język włoski |
106 |
6,7 |
Język polski |
76 |
4,8 |
Język rumuński |
52 |
3,3 |
Język francuski |
37 |
2,3 |
Pozostałe |
203 |
12,9 |
Razem |
1 573 |
100 |
Język petycji |
Liczba petycji |
% |
Język niemiecki |
337 |
24,8 |
Język angielski |
331 |
24,4 |
Język hiszpański |
183 |
13,5 |
Język włoski |
123 |
9,1 |
Język rumuński |
60 |
4,4 |
Język polski |
56 |
4,1 |
Język francuski |
53 |
3,9 |
Pozostałe |
214 |
15,8 |
Razem |
1 357 |
100 |
Obywatelstwo składających petycje
Jeśli chodzi o obywatelstwo, w obydwu latach największą liczbę petycji złożyli obywatele niemieccy, przy czym w 2020 r. odnotowano wzrost o 17,1 %.
Ponadto poniższe tabele pokazują, że w porównaniu z rokiem poprzednim znacznie wzrosła liczba petycji złożonych w 2020 r. przez obywateli Hiszpanii i Polski. Dokładniej rzecz ujmując, w 2020 r. liczba petycji złożonych przez obywateli Hiszpanii i Polski wzrosła odpowiednio o 83,1 % i 45,8 %.
Z kolei liczba petycji złożonych przez obywateli brytyjskich zmniejszyła w 2020 r. o ponad połowę (56,8 %). Podobnie jak w 2019 r., petycje składane przez obywateli brytyjskich w 2020 r. dotyczyły głównie kwestii utraty obywatelstwa UE i praw pokrewnych, a także wdrażania umowy o wystąpieniu.
2020 |
|
|
|
2019 |
|
|
Obywatelstwo głównego składającego petycję |
Liczba petycji |
% |
|
Obywatelstwo głównego składającego petycję |
Liczba petycji |
% |
Niemcy |
404 |
13,8 |
|
Niemcy |
345 |
25,4 |
Hiszpania |
368 |
12,5 |
|
Hiszpania |
201 |
14,8 |
Włochy |
127 |
4,3 |
|
Włochy |
139 |
10,2 |
Polska |
105 |
3,6 |
|
Rumunia |
97 |
7,1 |
Rumunia |
89 |
3,0 |
|
Zjednoczone Królestwo |
88 |
6,5 |
Bułgaria |
47 |
1,6 |
|
Polska |
72 |
5,3 |
Grecja |
45 |
1,5 |
|
Grecja |
55 |
4,0 |
Finlandia |
40 |
1,4 |
|
Bułgaria |
52 |
3,8 |
Zjednoczone Królestwo |
38 |
1,3 |
|
Francja |
51 |
3,8 |
Inni obywatele UE |
262 |
8,8 |
|
Inni obywatele UE |
231 |
17,1 |
Obywatele państw spoza UE |
51 |
1,7 |
|
Obywatele państw spoza UE |
28 |
2,0 |
Główne tematy petycji
Poniższe tabele zawierają dziesięć głównych tematów petycji. Z tabel można wywnioskować, że prawa podstawowe i środowisko zajmują jedne z najwyższych pozycji zarówno w 2020 r., jak i w 2019 r.
W 2020 r. znacznie wzrosła jednak liczba petycji, w których wyrażono obawy dotyczące zdrowia i praw podstawowych. Bez wątpienia największy wzrost dotyczy zdrowia. Dokładniej rzecz ujmując, w 2020 r. komisja otrzymała 221 petycji dotyczących zdrowia w porównaniu z 97 petycjami na ten temat zarejestrowanymi w 2019 r. Oznacza to ponad dwukrotny wzrost w 2020 r., głównie z powodu dużej liczby petycji w sprawie COVID-19. W tym kontekście warto przypomnieć, że ponad połowa petycji na temat zdrowia dotyczy sytuacji zagrożenia zdrowia publicznego w związku z wybuchem pandemii COVID-19 i rozprzestrzenianiem się tej choroby (122 z 221).
Jeśli chodzi o prawa podstawowe, w 2020 r. liczba petycji na ten temat wzrosła o 41,8 % w porównaniu z 2019 r. Warto również zauważyć, że w 2020 r. w 72 petycjach – spośród 268 zarejestrowanych jako petycje na temat praw podstawowych – wyrażono obawy dotyczące wpływu związanych z COVID-19 krajowych środków nadzwyczajnych na podstawowe prawa i wolności obywateli, w tym na swobodę przemieszczania się, prawo do pracy, prawo dostępu do informacji i prawo do nauki.
Z kolei liczba petycji dotyczących środowiska i wymiaru sprawiedliwości zmniejszyła się w 2020 r. odpowiednio o 20,6 % i 17,9 %.
2020
|
2019 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Internetowy portal petycji
Utworzony pod koniec 2014 r. internetowy portal petycji był nadal udoskonalany, aby stał się bardziej przyjazny dla użytkowników, bezpieczniejszy i bardziej dostępny dla obywateli.
W 2020 r. dokonano istotnych modernizacji technicznych pozwalających użytkownikom na lepsze korzystanie z portalu. Po pierwsze, w sierpniu i listopadzie 2020 r. wprowadzono dwie nowe wersje portalu, które zawierały szereg poprawek i zmian, ukierunkowanych głównie na usunięcie luk w zabezpieczeniach. Po drugie, zaktualizowano sekcję dotyczącą często zadawanych pytań i dodano nowe zrzuty ekranu. Wprowadzono także szereg ulepszeń w zakresie ochrony danych w celu wdrożenia zaleceń Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, a także zastosowano nowy mechanizm odzyskiwania hasła. Rozwinięto również wzajemne powiązania między portalem petycji, ePeti i PETIGREF, co pociągnęło za sobą gruntowną przebudowę interfejsu użytkownika. Ponadto przeprowadzono prace mające zapewnić integrację modyfikacji zewnętrznych i systemu Hermes.
Wszystkie te ulepszenia i aktualizacje przedstawiono i omówiono na posiedzeniu Komitetu Sterującego ds. Portalu Petycji, które odbyło się w dniu 16 października 2020 r.
Stosunki z Komisją
Komisja jako instytucja Unii odpowiedzialna za zapewnianie wdrażania i przestrzegania prawa Unii pozostaje naturalnym partnerem Komisji Petycji w rozpatrywaniu petycji. Współpraca między Komisją Petycji a Komisją odbywa się na ugruntowanym i konsekwentnie utrzymywanym poziomie. Głównym punktem kontaktowym w Komisji jest Sekretariat Generalny, który koordynuje przekazywanie petycji do odpowiednich służb Komisji i przekazuje odpowiedzi Komisji do sekretariatu Komisji Petycji. Chociaż Komisja zintensyfikowała swoje działania na rzecz terminowego udzielania odpowiedzi, Komisja Petycji uważa, że Komisja powinna bardziej aktywnie uczestniczyć w pracach Komisji Petycji, aby zapewnić składającym petycje precyzyjną odpowiedź na ich wnioski i skargi dotyczące wdrażania prawa UE.
Ponadto Komisja Petycji ponawia swój apel o regularne przekazywanie aktualnych informacji na temat postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, a także o przejrzystość i dostęp do dokumentów dotyczących naruszeń przepisów i procedur EU Pilot, które odnoszą się do otwartych petycji. Komisja Petycji pozostaje krytyczna, jeśli chodzi o nową politykę Komisji w zakresie egzekwowania prawa ogłoszoną w komunikacie z 2016 r. zatytułowanym „Prawo Unii: lepsze wyniki dzięki lepszemu stosowaniu” (C(2016)8600), która ma na celu kierowanie obywateli na szczebel krajowy, gdy skargi lub petycje nie wiążą się z ogólniejszą zasadą lub systematycznym brakiem zgodności z prawem Unii. W związku z tym Komisja Petycji uważa, że Komisja powinna sprawdzać, czy organy krajowe podejmują niezbędne kroki pozwalające reagować na zgłaszane w petycjach obawy obywateli.
W 2020 r., biorąc pod uwagę skrócony czas posiedzeń i działań komisji w związku z wprowadzonymi przez Parlament środkami ostrożności mającymi ograniczyć rozprzestrzenianie się COVID-19, Konferencja Przewodniczących Komisji wyjątkowo postanowiła (w dniu 3 kwietnia 2020 r.), że komisje mogą wymieniać poglądy z Komisją w formie pisemnej.
W związku z tą decyzją w dniu 21 kwietnia 2020 r. przewodnicząca Komisji Petycji wysłała do wiceprzewodniczącego Komisji Maroša Šefčoviča pismo z listą pytań dotyczących głównie planowanych przez Komisję środków na rzecz rozwiązania kryzysu zdrowotnego, gospodarczego i społecznego wynikającego z pandemii COVID-19, zaangażowania Komisji w prace Komisji Petycji i jej podejścia do petycji, w których nie porusza się kwestii systemowych naruszeń prawa UE, a także szeregu kwestii międzyinstytucjonalnych dotyczących m.in. Konferencji w sprawie przyszłości Europy oraz obowiązków Rady w zakresie przejrzystości. Uwzględniając odpowiedzi przedstawione przez wiceprzewodniczącego Komisji, 7 maja 2020 r. Komisja Petycji przyjęła swoje główne przesłania do sprawozdania podsumowującego Parlamentu w ramach zorganizowanego dialogu.
Ponadto, w ramach rocznego cyklu zorganizowanego dialogu, Komisja Petycji z zadowoleniem przyjęła zdalny udział wiceprzewodniczącego Maroša Šefčoviča w posiedzeniu 3 grudnia 2020 r. Celem tego spotkania były działania następcze w związku z procedurą pisemną przeprowadzoną w kwietniu i maju 2020 r. oraz omówienie odpowiednich inicjatyw, które stanowią część nowego programu prac Komisji, a w szczególności dyskusja nad realizacją głównego celu „Nowy impuls dla demokracji europejskiej”. Komisarz wyraził uznanie dla owocnej współpracy z Komisją Petycji i podkreślił niektóre z najważniejszych punktów programu prac Komisji.
Ponadto 2 grudnia 2020 r. Komisja Petycji przeprowadziła wymianę poglądów z udziałem Salli Saastamoinen, p.o. dyrektora generalnego w Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości i Konsumentów w Komisji, na temat wyników monitorowania wprowadzonych przez państwa członkowskie środków związanych z COVID-19.
Stosunki z Radą
Członkowie Sekretariatu Rady uczestniczą czasami w posiedzeniach Komisji Petycji. Niestety, w 2020 r. udział Rady w debatach był bardzo ograniczony. W związku z tym Komisja Petycji uważa, że konieczna byłaby bardziej aktywna współpraca z państwami członkowskimi, aby odblokować te petycje, które wymagają szybkiej odpowiedzi i reakcji ze strony organów krajowych. Niemniej jednak Komisja Petycji dostrzega, że niektóre państwa członkowskie starają się aktywnie uczestniczyć w omawianiu odnośnych petycji podczas posiedzeń komisji. W tym kontekście warto przypomnieć o udziale Stałego Przedstawicielstwa Słowacji w dyskusji nad petycją nr 0194/2020 w sprawie domniemanej korupcji na Słowacji podczas posiedzenia komisji w dniu 10 listopada 2020 r.
Stosunki z Europejskim Rzecznikiem Praw Obywatelskich
Komisja Petycji utrzymuje konstruktywne stosunki robocze z urzędem Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.
W 2020 r. Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly przedstawiła swoje sprawozdanie roczne za rok 2019 na posiedzeniu komisji w dniu 3 września 2020 r. Przy tej okazji Rzecznik Praw Obywatelskich podziękowała Parlamentowi za ponowny wybór i podkreśliła szczególne stosunki z Komisją Petycji. Zaprezentowała również pokrótce postępy swojej pracy w ciągu ostatniego roku, podała przykłady spraw rozwiązanych przez jej instytucję oraz odnotowała postępy poczynione przez instytucje w zakresie poprawy praktyk administracyjnych. Ponadto Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich z zadowoleniem przyjęła ogromne poparcie Parlamentu dla przygotowanego przez nią sprawozdania specjalnego w sprawie odpowiedzialności Rady i przejrzystości jej procesu legislacyjnego.
Stosunki z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym
W ciągu ostatnich lat Komisja Petycji nawiązała konstruktywne stosunki robocze z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym (ETO) i aktywnie uczestniczyła w kształtowaniu jego rocznych programów prac.
W 2020 r. Komisja Petycji przedłożyła następujące wnioski jako wkład do programu prac ETO na 2021 r.: „Ocena wykorzystania funduszy i programów UE do walki z ubóstwem w UE”; „Dobrostan zwierząt w czasie transportu – Czy UE dba o dobrostan zwierząt w czasie transportu?”.
Ponadto w piśmie z dnia 11 maja 2020 r. prezes Trybunału Obrachunkowego zaoferował komisjom możliwość przedstawienia dodatkowych sugestii do programu prac ETO na rok 2021, aby uwzględnić w nim kwestie związane z pandemią COVID-19. W związku z tym Komisja Petycji przedłożyła szereg dodatkowych wniosków, w tym w sprawie oceny wpływu pandemii COVID-19 na operacje poszukiwawczo-ratownicze w regionie Morza Śródziemnego, na swobodę przemieszczania się pracowników transgranicznych i migrujących oraz na przemoc ze względu na płeć w czasie uwięzienia, a także w sprawie oceny potrzeb i zamówień na towary i usługi opłacane ze środków UE w odniesieniu do projektów związanych z pandemią COVID-19.
Ponadto w dniu 20 stycznia 2020 r. Komisja Petycji wysłuchała prezentacji sprawozdania specjalnego ETO nr 14/2019: „Wyraź swoją opinię!” – konsultacje publiczne Komisji angażują obywateli, ale nie spełniają oczekiwań pod względem działań informacyjnych, przedstawionej przez sprawozdawczynię Annemie Turtelboom.
Stosunki z innymi organami UE
W dniu 19 lutego 2020 r. Komisja Petycji wysłuchała prezentacji raportu Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rzeczywistych praw osób z niepełnosprawnościami do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (raport informacyjny), którą przedstawił sprawozdawca Krzysztof Pater.
Wizyty informacyjne
24–26 lutego 2020 r. odbyła się misja informacyjna Komisji Petycji dotyczącą postępowań egzekucyjnych w kodeksie postępowania cywilnego oraz domniemanego stosowania klauzul abuzywnych w Bułgarii. Projekt sprawozdania z wizyty informacyjnej w Bułgarii rozpatrzono na posiedzeniu komisji w dniu 10 listopada 2020 r.
Chociaż w styczniu 2020 r. koordynatorzy zdecydowali, że w drugiej połowie 2020 r. Komisja Petycji powinna przeprowadzić dwie wizyty informacyjne, a mianowicie w niemieckim Urzędzie ds. Dzieci i Młodzieży (Jugendamt) i w regionie Basków w Hiszpanii, organizacja tych misji została przerwana w związku z decyzją przewodniczącego Parlamentu o odwołaniu wydarzeń parlamentarnych, w tym delegacji, podjętą w ramach środków ostrożności przyjętych w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się COVID-19 i zminimalizowania zagrożeń dla zdrowia posłów i personelu PE. W związku z tą decyzją w 2020 r. nie odbyła się żadna inna misja informacyjna.
Wysłuchania publiczne
Jak wspomniano w uwagach wstępnych, organizacja wysłuchań została odwołana przynajmniej w pierwszym półroczu 2020 r., co stanowiło jeden ze środków ostrożności mających ograniczyć rozprzestrzenianie się COVID-19 w budynkach Parlamentu. Decyzja ta tłumaczy bardzo ograniczoną liczbę wysłuchań zorganizowanych w 2020 r.
Dokładniej rzecz ujmując, w dniu 29 października 2020 r. Komisja Petycji zorganizowała wspólnie z Komisją Prawną, Komisją Spraw Konstytucyjnych oraz Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych wysłuchanie publiczne pt. „Obywatelstwo Unii: umocnienie pozycji, integracja, udział”. Wydarzenie to pozwoliło wnieść Parlamentowi wkład w przygotowywane przez Komisję sprawozdanie na temat obywatelstwa UE za 2020 r., a także stanowiło forum dyskusji na temat wyników konsultacji publicznych dotyczących praw związanych z obywatelstwem Unii, przeprowadzonych przez Komisję w okresie od lipca do października 2020 r. Podczas wysłuchania skupiono się na obywatelstwie Unii jako namacalnej wartości dla obywateli w terenie, w tym w czasie pandemii COVID-19, oraz na wspieraniu włączania w procesy demokratyczne i upodmiotowienia obywateli. Omówiono także przyszłe możliwości uproszczenia i wzmocnienia praw związanych z obywatelstwem Unii oraz promowania wartości obywatelstwa Unii i demokratycznego uczestnictwa obywateli, przy jednoczesnym wyciąganiu wniosków z zarządzania pandemią COVID-19.
Kluczowe kwestie
COVID-19 i zdrowie
Obywatele, którzy mierzyli się z sytuacją zagrożenia zdrowia i kryzysem społeczno-gospodarczym będącymi następstwem wybuchu pandemii COVID-19, przedstawiali swoje obawy Parlamentowi za pośrednictwem portalu dla obywateli, a zwłaszcza Komisji Petycji. W 2020 r. Komisja Petycji otrzymała i rozpatrzyła 209 petycji w sprawie COVID-19, a także udzieliła na nie odpowiedzi.
Warto podkreślić, że 122 spośród tych petycji dotyczyło kwestii związanych ze zdrowiem publicznym, począwszy od ochrony zdrowia obywateli przed rozprzestrzenianiem się wirusa, w tym w zakresie leczenia i sprzętu ochronnego, aż po zarządzanie kryzysem zdrowotnym w państwach członkowskich oraz zakup i dystrybucję szczepionek.
Natomiast w 72 petycjach spośród petycji w sprawie COVID-19 skoncentrowano się bardziej na wpływie krajowych środków nadzwyczajnych, w tym lockdownu, na demokrację, praworządność i prawa podstawowe. Wysokie miejsce na liście obaw obywateli zajmują w szczególności restrykcje dotyczące podróżowania i pracy. Inne ważne kwestie poruszane przez składających petycje dotyczą transportu, a zwłaszcza sposobu zarządzania odwołanymi lotami i podróżami w czasie pandemii oraz mechanizmów odszkodowawczych.
Jak wspomniano w uwagach wstępnych, na posiedzeniach w okresie od kwietnia do lipca 2020 r. Komisja Petycji omówiła w pierwszej kolejności następujące główne obawy obywateli związane z rozprzestrzenianiem się COVID-19 i jego skutkami: - zreformowanie i wzmocnienie pozycji UE w celu lepszego sprostania globalnym wyzwaniom oraz rozszerzenie instrumentów finansowych UE; - zarządzanie odwołanymi lotami i podróżami przez przewoźników lotniczych i biura podróży podczas pandemii COVID-19; - wpływ środków podjętych podczas kryzysu związanego z pandemią COVID-19 na system Schengen; - szczepienia przeciwko COVID-19; - trudna sytuacja osób bezdomnych w Europie w czasie pandemii COVID-19; - ochrona uchodźców i lokalnych mieszkańców na wyspach Morza Egejskiego przed COVID-19; - nałożone przez niektóre państwa członkowskie ograniczenia związane z podróżą; - wpływ COVID-19 na prawa osób z niepełnosprawnością intelektualną.
Jeśli chodzi o decyzje Komisji Petycji dotyczące wyniku rozpatrzenia petycji, warto przypomnieć, że w 2020 r. 135 petycji w sprawie COVID-19 pozostało otwartych, a 74 zostały zamknięte. Co najważniejsze, w ramach działań następczych Komisja Petycji przyjęła również projekt rezolucji w sprawie systemu Schengen i środków podjętych w czasie kryzysu związanego z COVID-19, projekt rezolucji w sprawie praw osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin w dobie kryzysu związanego z pandemią COVID-19 oraz projekt rezolucji w sprawie zajęcia się poziomem bezdomności w UE.
Na koniec warto przypomnieć, że w kontekście zdrowia Komisja Petycji przyjęła ważny i długo wyczekiwany projekt rezolucji w sprawie dodatkowego finansowania badań biomedycznych nad encefalopatią mialgiczną, który został pozytywnie przyjęty zwłaszcza przez środowiska naukowe i pacjentów.
Prawa podstawowe
W 2020 r. Komisja Petycji omówiła dużą liczbę petycji dotyczących praw podstawowych, w tym wpływu środków nadzwyczajnych związanych z pandemią COVID-19 na praworządność i demokrację, a także na swobodę przemieszczania się, prawo do pracy, prawo do informacji i prawo do nauki. Komisja Petycji zwróciła szczególną uwagę na obawy obywateli dotyczące krajowych ograniczeń związanych z podróżą i ich wpływu na system Schengen. W tym kontekście Komisja Petycji przyjęła wspomniany wyżej projekt rezolucji w sprawie systemu Schengen i środków podjętych w czasie kryzysu związanego z COVID-19. W następstwie dyskusji nad petycją w sprawie trudnej sytuacji ponad 4 mln osób bezdomnych w Europie w czasie pandemii COVID-19 Komisja Petycji przyjęła również projekt rezolucji w sprawie zajęcia się poziomem bezdomności w UE.
Komisja Petycji zwróciła także szczególną uwagę na prawa dziecka. W związku z tym przeanalizowała szereg petycji w sprawie uprowadzeń rodzicielskich w Japonii, w których to petycjach twierdzono, że Japonia nie wypełnia swoich zobowiązań wynikających z konwencji haskiej z 1980 r. i Konwencji ONZ o prawach dziecka z 1989 r. W tym kontekście Komisja Petycji wysłuchała również Ewy Kopacz, koordynatorki Parlamentu Europejskiego ds. praw dziecka. W ramach działań następczych w dniu 16 czerwca 2020 r. komisja przyjęła projekt rezolucji w sprawie międzynarodowych i wewnątrzkrajowych uprowadzeń rodzicielskich dzieci z UE w Japonii.
Ponadto w dniu 7 września 2020 r. Komisja Petycji przyjęła opinię w sprawie sprawozdania w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej – sprawozdanie roczne za lata 2018–2019 oraz opinię w sprawie sprawozdania w sprawie ograniczenia nierówności ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa osób pracujących.
W dniu 29 października 2020 r. Komisja Petycji zorganizowała wspólnie z Komisją Prawną, Komisją Spraw Konstytucyjnych oraz Komisją Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych wspomniane wyżej wysłuchanie publiczne pt. „Obywatelstwo Unii: umocnienie pozycji, integracja, udział”.
Kwestie dotyczące środowiska naturalnego
W 2020 r. Komisja Petycji zwróciła szczególną uwagę na obawy obywateli dotyczące ochrony środowiska, które omawiano na wszystkich posiedzeniach komisji z wyjątkiem posiedzeń w okresie od kwietnia do lipca poświęconych w całości rozpatrywaniu petycji w sprawie COVID-19.
Komisja Petycji zajmowała się głównie następującymi zagadnieniami: działalność wydobywcza i jej wpływ na środowisko, bezpieczeństwo jądrowe, zanieczyszczenie powietrza i pogorszenie stanu ekosystemów naturalnych. Podczas gdy petycje dotyczące przemysłu wydobywczego omawiano na kilku posiedzeniach komisji w 2020 r., na posiedzeniu w lutym Komisja Petycji przeanalizowała szereg petycji dotyczących elektrowni jądrowych w różnych państwach członkowskich, w tym w Niemczech, Bułgarii i Grecji, oraz szereg petycji zwracających uwagę na zanieczyszczenie i pogorszenie stanu ekosystemu w lagunie Mar Menor w Murcji w Hiszpanii.
Posłowie omówili również petycje poruszające kwestię substancji toksycznych i pozostałości chemicznych znajdujących się w Morzu Bałtyckim, pochodzących z zatopionej broni z czasów II wojny światowej.
Kwestie związane z niepełnosprawnością
Komisja Petycji odgrywa szczególną rolę ochronną w odniesieniu do przestrzegania Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych w ramach kształtowania polityki i działań ustawodawczych na szczeblu Unii Europejskiej. W ramach tego zakresu odpowiedzialności komisja rozpatruje petycje dotyczące kwestii związanych z niepełnosprawnością. Warto podkreślić, że w 2020 r. liczba petycji dotyczących niepełnosprawności wzrosła prawie dwukrotnie w porównaniu z 2019 r. (20 w 2020 r. i 12 w 2019 r.). W 2020 r. Komisja Petycji nadal analizowała petycje dotyczące niepełnosprawności, ujawniając, że głównymi wyzwaniami pozostają dyskryminacja, dostęp do edukacji i zatrudnienia, a także włączenie społeczne.
Przykładowo komisja rozpatrywała petycję, w której zwrócono uwagę na trudności, z jakimi borykają się osoby z niepełnosprawnością intelektualną i ich rodziny podczas pandemii COVID-19, zwłaszcza jeśli chodzi o dostęp do świadczeń zdrowotnych, bezpośrednią pomoc oraz kontakt z rodzinami i opiekunami. W związku z tym przyjęła również wspomniany wyżej projekt rezolucji w sprawie praw osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin w dobie kryzysu związanego z pandemią COVID-19.
Ponadto Komisja Petycji rozpatrzyła petycję nr 1056/2016 w sprawie ściśle związanej z jej działalnością, a mianowicie w sprawie składania petycji do Parlamentu Europejskiego w krajowych językach migowych używanych w UE. W petycji złożonej w imieniu stowarzyszenia Europejska Unia Głuchych argumentowano, że głusi użytkownicy języka migowego powinni mieć również prawo do komunikowania się w swoim własnym języku migowym, na równi z innymi składającymi petycje, którzy mogą je składać w preferowanym przez siebie języku UE. Składający petycję odniósł się do zapisów Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i stwierdził, że instytucje UE powinny być liderami w zakresie dostępności w Europie. W ramach działań następczych Komisja Petycji postanowiła przewidzieć wdrożenie środków, które zapewniłyby składającym petycje prawo do porozumiewania się w ich własnym języku migowym, i wezwała Komisję Spraw Konstytucyjnych do oceny, czy wdrożenie takie wymaga zmiany Regulaminu Parlamentu. W tym celu w październiku 2020 r. powołano na szczeblu administracyjnym grupę zadaniową ds. języka migowego złożoną z przedstawicieli różnych dyrekcji generalnych.
Ponadto podczas posiedzenia w dniu 19 lutego 2020 r. Komisja Petycji wysłuchała prezentacji raportu Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie rzeczywistych praw osób z niepełnosprawnościami do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (raport informacyjny).
W dniu 2 grudnia 2020 r. Komisja Petycji przyjęła również opinię w sprawie sprawozdania w sprawie wdrożenia dyrektywy Rady 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.
Ponadto w dniu 28 października 2020 r. w Komisji Petycji odbyły się doroczne warsztaty poświęcone ochronie praw osób z niepełnosprawnością – „Nowa strategia w sprawie niepełnosprawności”, zorganizowane przez Departament Tematyczny ds. Praw Obywatelskich i Spraw Konstytucyjnych. Podczas warsztatów odbyła się wymiana poglądów na temat nowej strategii w sprawie niepełnosprawności na lata 2020–2030. Wydarzenie to było okazją do przeanalizowania różnych aspektów, które należy uwzględnić w nowej strategii w sprawie niepełnosprawności, a także do zebrania sugestii i skoordynowania działań między różnymi uczestnikami.
Sprawozdania, projekty rezolucji i opinie
Poza posiedzeniami w styczniu i lutym czas posiedzeń Komisji Petycji został skrócony najpierw do dwóch godzin, a następnie do czterech dwugodzinnych posiedzeń w miesiącu. Mimo skróconego czasu posiedzeń komisja pracowała intensywnie i w przyspieszonym tempie, przyjmując znaczną liczbę dokumentów parlamentarnych.
Oprócz rocznego sprawozdania w sprawie wyniku działalności Komisji Petycji w roku 2019 (2020/2044 (INI)) Komisja Petycji przyjęła następujące projekty rezolucji:
• projekt rezolucji w sprawie dodatkowego finansowania badań biomedycznych nad encefalopatią mialgiczną (2020/2580 (RSP)) (30 kwietnia 2020 r.);
• projekt rezolucji w sprawie międzynarodowych i wewnątrzkrajowych uprowadzeń rodzicielskich dzieci z UE w Japonii (2020/2621 (RSP)) (16 czerwca 2020 r.);
• projekt rezolucji w sprawie praw osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich rodzin w dobie kryzysu związanego z pandemią COVID-19 (2020/2680(RSP)) (16 czerwca 2020 r.);
• projekt rezolucji w sprawie systemu Schengen i środków podjętych w czasie kryzysu związanego z COVID-19 (2020/2801 (RSP)) (10 listopada 2020 r.);
• projekt rezolucji w sprawie zajęcia się poziomem bezdomności w UE (2020/2802(RSP)) (10 listopada 2020 r.).
Komisja Petycji przyjęła również następujące opinie:
• opinię, w formie pisma, w sprawie decyzji Rady w sprawie zawarcia Umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2018/0427(NLE)) (21 stycznia 2020 r.);
• opinię w sprawie sprawozdania w sprawie kontroli stosowania prawa Unii Europejskiej w latach 2017 i 2018 (2019/2132(INI)) (19 lutego 2020 r.);
• opinię w sprawie zaleceń dotyczących negocjacji w sprawie nowego partnerstwa ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (2020/2023(INI)) (30 kwietnia 2020 r.);
• opinię w sprawie sprawozdania w sprawie sytuacji w zakresie praw podstawowych w Unii Europejskiej – sprawozdanie roczne za lata 2018–2019 (2019/2199(INI)) (7 września 2020 r.);
• opinię w sprawie sprawozdania w sprawie ograniczenia nierówności ze szczególnym uwzględnieniem ubóstwa osób pracujących (2019/2188(INI)) (7 września 2020 r.);
• opinię w sprawie Turcji – roczne sprawozdanie z postępów za 2019 r. (2019/2176(INI)) (29 października 2020 r.);
• opinię w sprawie sprawozdania w sprawie wdrożenia dyrektywy Rady 2000/78/WE ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych (2020/2086(INI)) (3 grudnia 2020 r.).
INFORMACJE O PRZYJĘCIU PRZEZ KOMISJĘ PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWĄ
Data przyjęcia |
9.11.2021 |
|
|
|
Wynik głosowania końcowego |
+: –: 0: |
26 0 1 |
||
Posłowie obecni podczas głosowania końcowego |
Alex Agius Saliba, Andris Ameriks, Marc Angel, Margrete Auken, Markus Buchheit, Francesca Donato, Eleonora Evi, Gheorghe Falcă, Vlad Gheorghe, Peter Jahr, Radan Kanev, Stelios Kympouropoulos, Cristina Maestre Martín De Almagro, Dolors Montserrat, Ulrike Müller, Yana Toom, Loránt Vincze, Tatjana Ždanoka, Kosma Złotowski |
|||
Zastępcy obecni podczas głosowania końcowego |
Karolin Braunsberger-Reinhold, Jarosław Duda, Angel Dzhambazki, Anne-Sophie Pelletier, Domènec Ruiz Devesa |
|||
Zastępcy (art. 209 ust. 7) obecni podczas głosowania końcowego |
Adam Bielan, Ska Keller, Simone Schmiedtbauer |
|||
GŁOSOWANIE KOŃCOWE W FORMIE GŁOSOWANIA IMIENNEGO W KOMISJI PRZEDMIOTOWO WŁAŚCIWEJ
26 |
+ |
ECR |
Adam Bielan, Kosma Złotowski |
ID |
Markus Buchheit |
NI |
Francesca Donato |
PPE |
Karolin Braunsberger-Reinhold, Jarosław Duda, Gheorghe Falcă, Peter Jahr, Radan Kanev, Stelios Kympouropoulos, Dolors Montserrat, Simone Schmiedtbauer, Loránt Vincze |
RENEW |
Vlad Gheorghe, Ulrike Müller, Yana Toom |
S&D |
Alex Agius Saliba, Andris Ameriks, Marc Angel, Cristina Maestre Martín De Almagro, Domènec Ruiz Devesa |
THE LEFT |
Anne-Sophie Pelletier |
VERTS/ALE |
Margrete Auken, Eleonora Evi, Ska Keller, Tatjana Ždanoka |
0 |
- |
|
|
1 |
0 |
ECR |
Angel Dzhambazki |
Objaśnienie używanych znaków:
+ : za
- : przeciw
0 : wstrzymało się
- [1] Dz.U. C 445 z 29.10.2021, s. 168.
- [2] Opinia przyjęta w dniu 21 stycznia 2020 r.
- [3] Opinia przyjęta w dniu 19 lutego 2020 r.
- [4] Opinia przyjęta w dniu 30 kwietnia 2020 r.
- [5] Opinia przyjęta w dniu 7 września 2020 r.
- [6] Opinia przyjęta w dniu 7 września 2020 r.
- [7] Opinia przyjęta w dniu 29 października 2020 r.
- [8] Opinia przyjęta w dniu 3 grudnia 2020 r.
- [9] Dz.U. C 425 z 20.10.2021, s. 7.
- [10] Dz.U. C 371 z 15.9.2021, s. 6.
- [11] Dz.U. C 425 z 20.10.2021, s. 2.
- [12] Dz.U. C 371 z 15.9.2021, s. 2.
- [13] Dz.U. C 362 z 8.9.2021, s. 2.
- [14] Statystyki dotyczące statusu petycji zostały pobrane w dniu 19 maja 2021 r.
- [15] Statystyki dotyczące wyników rozpatrzenia petycji zostały pobrane w dniu 19 maja 2021 r.