PROJEKT REZOLUCJI w sprawie budowania demokracji w stosunkach zewnętrznych
19.10.2009
zgodnie z art. 115 ust. 5 Regulaminu
Charles Tannock, Adam Bielan, Ryszard Antoni Legutko, Tomasz Piotr Poręba w imieniu grupy politycznej ECR
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B7-0118/2009
B7‑0119/2009
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie budowania demokracji w stosunkach zewnętrznych
Parlament Europejski,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka, zwłaszcza jej art. 21, oraz Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
– uwzględniając art. 3, 6, 11 i 19 Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 177, 300 i 310 traktatu WE,
– uwzględniając wszystkie porozumienia między UE a krajami trzecimi oraz postanowienia dotyczące praw człowieka i demokracji zawarte w tych porozumieniach,
– uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej ogłoszoną w Strasburgu dnia 12 grudnia 2007 r.,
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatytułowaną „Deklaracja milenijna ONZ”, z dnia 8 września 2000 r. (A/RES/55/2),
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatytułowaną „Propagowanie i umacnianie demokracji”, z dnia 4 grudnia 2000 r. (A/RES/55/96),
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatytułowaną „Wyniki szczytu światowego z 2005 r.”, z dnia 15 września 2005 r. (A/RES/60/1),
– uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Ogólnego ONZ zatytułowaną „Wzmocnienie roli organizacji i mechanizmów szczebla regionalnego, subregionalnego i innych w propagowaniu i umacnianiu demokracji”, z dnia 23 marca 2005 r. (A/RES/59/201),
– uwzględniając komunikat Komisji w sprawie pomocy UE w organizacji wyborów i ich obserwacji[1],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 marca 2001 r. dotyczącą komunikatu Komisji w sprawie pomocy UE przy organizacji wyborów i ich obserwacji,
– uwzględniając komunikat Komisji w sprawie roli UE w propagowaniu praw człowieka i demokratyzacji w krajach trzecich (COM (2001)0252)[2],
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 25 kwietnia 2002 r. dotyczącą komunikatu Komisji w sprawie roli Unii Europejskiej w propagowaniu praw człowieka i demokratyzacji w krajach trzecich,
– uwzględniając europejską strategię bezpieczeństwa z dnia 12 grudnia 2003 r.,
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Sprawowanie rządów a rozwój”[3],
– uwzględniając swoje sprawozdanie w sprawie komunikatu Komisji zatytułowanego „Sprawowanie rządów a rozwój”[4],
– uwzględniając konsensus Unii Europejskiej w sprawie rozwoju z 2005 r.,
– uwzględniając deklarację paryską w sprawie skuteczności pomocy z 2005 r. oraz plan działań z Akry z 2008 r.,
– uwzględniając komunikat Komisji zatytułowany „Sposób sprawowania rządów w świetle konsensusu europejskiego w sprawie polityki rozwoju – W stronę zharmonizowanego podejścia w Unii Europejskiej”[5],
– uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1889/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie ustanowienia instrumentu finansowego na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka na świecie (EIDHR),
– uwzględniając decyzję Prezydium z dnia 18 czerwca 2007 r. ustanawiającą Biuro Wspierania Demokracji Parlamentarnej,
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 8 maja 2008 r. w sprawie misji obserwacji wyborów UE: cele, praktyka i przyszłe wyzwania,
– uwzględniając konkluzje Rady z maja 2009 r. dotyczące wspierania demokratycznych rządów – w kierunku wzmocnionych ram UE,
– uwzględniając pytanie z dnia 30 września 2009 r. do Komisji w sprawie budowania demokracji w stosunkach zewnętrznych (O-0093/2009 – B7‑0213/2009),
– uwzględniając art. 115 ust. 5 oraz art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że demokracja i prawa człowieka są podstawowymi wartościami Unii Europejskiej i jej państw członkowskich oraz że od samego początku stanowią nieodłączny element procesu integracji europejskiej,
B. mając na uwadze, że podstawowe traktaty Unii Europejskiej podkreślają zdecydowane zaangażowanie na rzecz demokracji i praw człowieka, a kopenhaskie kryteria polityczne dotyczące „stabilności instytucji gwarantujących zasady demokracji i państwa prawa, przestrzeganie praw człowieka oraz poszanowanie i ochronę mniejszości” są kluczowym elementem procesu rozszerzenia,
C. mając na uwadze, że szerokie rozumienie demokracji skutecznie przyczyniło się do integracji praw politycznych, społecznych i ekonomicznych w UE i stanowi kluczowy czynnik pozwalający na osiągnięcie stabilności i dobrobytu w sposób niespotykany dotąd w historii świata,
D. mając na uwadze, że art. 11 Traktatu o Unii Europejskiej (TEU) stanowi, iż jednym z podstawowych celów wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa jest „rozwijanie oraz umacnianie demokracji i państwa prawnego, a także poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności”,
E. mając na uwadze, że systemy demokratyczne mogą przyjmować różne formy i postaci, co widać na przykładzie UE, jednak sama demokracja jest wartością powszechną, a jej podstawowe zasady lub elementy zapisano w licznych międzynarodowych deklaracjach i konwencjach; mając na uwadze, że elementy te, określone w dwóch rezolucjach Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 2000 i 2005 r. (A/RES/55/96 i A/RES/59/201), obejmują:
• poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności, między innymi swobody zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń, wolności słowa i wolności poglądów,
• prawo do udziału w prowadzeniu spraw publicznych (bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli wybranych w wolnych wyborach), do głosowania i kandydowania w rzetelnie i okresowo przeprowadzanych wolnych wyborach w powszechnym, równym i tajnym głosowaniu gwarantującym swobodne wyrażanie woli obywateli,
• pluralistyczny system partii i organizacji politycznych,
• przestrzeganie zasad państwa prawa,
• trójpodział władzy i niezawisłe sądownictwo,
• przejrzystość i ponoszenie odpowiedzialności w administracji publicznej,
• wolne, niezależne i pluralistyczne media,
F. mając na uwadze, że – jak stanowi deklaracja milenijna – demokratyczne i partycypacyjne sprawowanie rządów w oparciu o wolę obywateli to najlepszy sposób zapewnienia kobietom i mężczyznom prawa do godnego życia i wychowywania dzieci, bez groźby głodu i bez strachu przed przemocą, uciskiem i niesprawiedliwością,
G. mając na uwadze, że zdolność kobiet i mężczyzn do udziału na równych zasadach w życiu politycznym i w procesie decyzyjnym to nieodzowny warunek istnienia rzeczywistej demokracji,
H. mając na uwadze, że demokracja, rozwój i poszanowanie wszystkich praw człowieka, w tym praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych, są od siebie wzajemnie zależne i wzajemnie się wzmacniają,
I. mając na uwadze, że demokracja ma również wyraźny związek z bezpieczeństwem, co uznano w europejskiej strategii bezpieczeństwa, stanowiącej, że „upowszechnianie dobrych rządów, popieranie reform społecznych i politycznych, walka z korupcją i nadużywaniem władzy, stanowienie zasad państwa prawa i ochrona praw człowieka są najlepszymi sposobami umacniania ładu międzynarodowego”,
J. mając na uwadze, że Unia Europejska dysponuje szerokim wachlarzem instrumentów i narzędzi wspierania demokracji na świecie, poczynając od dialogu politycznego i inicjatyw dyplomatycznych, a na szczególnych instrumentach współpracy finansowej i technicznej kończąc,
K. mając na uwadze, że wszystkie zewnętrzne instrumenty finansowe Unii Europejskiej, np. instrument współpracy na rzecz rozwoju, europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa oraz instrument stabilności, dają znaczne możliwości wspierania demokratycznych rządów oraz tworzenia instytucji i budowania potencjału,
L. mając na uwadze, że europejski instrument na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka jest kluczowym instrumentem pomocy finansowej w zakresie praw człowieka i demokracji o zasięgu ogólnoświatowym, może być stosowany bez zgody kraju przyjmującego i bezpośrednio wspiera organizacje społeczeństwa obywatelskiego; mając na uwadze, że misje obserwacji wyborów UE, finansowane w ramach europejskiego instrumentu na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka, stanowią istotny element wkładu UE w tworzenie demokratycznych instytucji,
M. mając na uwadze, że potrzebny jest lepszy ogólny obraz sytuacji w zakresie środków wspierania demokracji stosowanych obecnie przez UE, w zakresie sposobu stosowania w krajach partnerskich licznych narzędzi i instrumentów UE na rzecz wspierania demokracji na całym świecie, a także sposobu, w jaki te poszczególne instrumenty i podmioty funkcjonują i uzupełniają się wzajemnie,
N. mając na uwadze, że w sprawozdaniu PE z 2004 r. na temat komunikatu Komisji zatytułowanego „Sprawowanie rządów a rozwój” podkreślono „znaczenie przeprowadzania reform wyborczych i parlamentarnych wykraczających poza wprowadzenie wielopartyjnego systemu wyborczego w celu zapewnienia szerszej i skuteczniejszej działalności politycznej obywateli”[6],
1. podziela pogląd, że potrzebne są spójniejsze i bardziej jednolite ramy, aby wsparcie UE na rzecz budowania demokracji na świecie było skuteczniejsze;
2. z zadowoleniem przyjmuje starania poprzednich prezydencji i obecnej prezydencji UE dotyczące obejmującej wszystkie filary inicjatywy budowy demokracji w zewnętrznych działaniach UE, mającej na celu doskonalenie polityki UE oraz zwiększenia siły jej działań i skoordynowanie wysiłków, a także podkreśla potrzebę stałych działań w tym obszarze, co powinno stanowić element konkluzji, które Rada przyjmie w listopadzie 2009 r.;
3. zaleca, by w konkluzjach Rady znalazły się konkretne i praktyczne propozycje poprawy koordynacji wspierania demokracji w instrumentach polityki zagranicznej UE oraz jej polityki w zakresie praw człowieka i rozwoju;
4. ponownie stwierdza, że demokratyzacja i dobre sprawowanie rządów to nie tylko cele same w sobie, gdyż mają one również zasadnicze znaczenie dla ograniczania ubóstwa, trwałego rozwoju, pokoju i stabilności; jak widać na przykładzie postępów w integracji wewnątrz UE, demokracja pomaga wprowadzać nie tylko prawa polityczne i obywatelskie, ale również gospodarcze, kulturalne i społeczne, w tym solidarność;
5. uważa, że trwałe wprowadzenie demokracji i procesów demokratycznych w krajach trzecich daje najlepsze perspektywy tworzenia skutecznej polityki w dziedzinach ogólnych będących również przedmiotem obaw obywateli UE; systemy demokratyczne mogą na przykład lepiej zwalczać przestępczość transgraniczną oraz nielegalną imigrację i nielegalny handel, chronić środowisko, utrzymywać otwarty światowy system handlu, a także zapewniać trwałe i konkurencyjne dostawy energii;
6. zaleca, by w celu poprawy uzgodnionych światowych działań wspierania demokracji UE publicznie poparła definicję demokracji przyjętą w 2005 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ jako punkt odniesienia dla jej własnych działań demokratyzacyjnych;
7. podkreśla, że demokracji nie można eksportować ani narzucać z zewnątrz; zaznacza, że stałe zaangażowanie UE na rzecz zasady odpowiedzialności krajów partnerskich za strategie i programy rozwoju; procesy te mogą być jednak popierane za pomocą wszelkich instrumentów UE, dostosowanych do specyfiki poszczególnych krajów;
8. proponuje, by Rada i Komisja przeprowadziły kompleksową i szczegółową analizę wszystkich działań UE wspierających demokrację w przykładowych krajach partnerskich, co umożliwi wydanie praktycznych zaleceń;
9. zaleca, by w swoich działaniach na rzecz wparcia demokracji Rada i Komisja wdrożyły deklarację paryską oraz plan działań z Akry; proponuje w szczególności, by UE przeprowadzała wspólne oceny demokracji oraz ustanowiła wspólne planowanie i podział obciążeń w celu zwiększenia siły oddziaływania i wyeksponowania prac UE na rzecz wsparcia demokracji;
10. proponuje, by Komisja systematycznie włączała do krajowych dokumentów strategicznych sekcję poświęconą stanowi demokracji oraz by w stosownych przypadkach włączała wsparcie dla demokracji jako główny element programów współpracy z krajami partnerskimi;
11. podkreśla konieczność lepszej koordynacji działań prowadzonych w ramach poszczególnych zewnętrznych instrumentów finansowych w celu pełnego wykorzystania komplementarności instrumentów geograficznych i tematycznych;
12. nalega, by przed uruchomieniem nowych inicjatyw w zakresie budowania demokracji Rada i Komisja przeprowadziły szerokie, całościowe konsultacje z wszystkimi zainteresowanymi podmiotami z państw UE i z krajów trzecich, m.in. z podmiotami instytucjonalnymi, regionalnymi i lokalnymi;
13. zachęca Komisję, by systematyczniej angażowała instytucje demokratyczne, a zwłaszcza parlamenty, w przygotowywanie i wdrażanie instrumentów przeznaczonych dla danego kraju, np. porozumień między UE a danym krajem oraz krajowych dokumentów strategicznych;
14. podkreśla, że wsparcie UE dla demokracji powinno mieć charakter kompleksowy i obejmować wszystkie kwestie, o których mowa w rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w 2005 r., a jego realizacja powinna przyjmować podejście długoterminowe;
15. z zadowoleniem przyjmuje pozytywny wkład misji obserwacji wyborów UE we umacnianie procesów demokratycznych, poprawę poszanowania praw człowieka, podstawowych wolności, dobrych rządów i praworządności, a zwłaszcza w doskonalenie procesów wyborczych na całym świecie, podkreśla jednak potrzebę zapewnienia spójnej polityki powyborczej, w której wspieranie rozwoju powinno być spójne z zasadami demokracji i wartościami związanymi z demokratycznym sprawowaniem rządów;
16. podkreśla, że wysiłki UE na rzecz budowania demokracji powinny bardziej systematycznie skupiać się na roli wybranych przedstawicieli, partii politycznych i niezależnych mediów;
17. zaleca wprowadzenie specjalnej strategii wsparcia nowo wybranych demokratycznych parlamentów z myślą o trwałym zagwarantowaniu demokracji, państwa prawa i dobrych rządów;
18. potwierdza swoją determinację do wniesienia wkładu w umacnianie procesów demokratycznych poprzez większe zaangażowanie w obserwację wyborów, działania monitorujące po zakończeniu misji obserwacji wyborów EU i budowanie potencjału parlamentarnego za pośrednictwem Biura Wspierania Demokracji Parlamentarnej;
19. zachęca delegatury Komisji do partnerskiej współpracy z Biurem Wspierania Demokracji Parlamentarnej przy rozpatrywaniu lub inicjowaniu parlamentarnych programów wsparcia;
20. zaleca, by w listopadowych konkluzjach Rady zawarto plan działań oraz by dokonano przeglądu postępów w tej dziedzinie do końca 2010 r.;
21. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji oraz rządom i parlamentom państw członkowskich.
- [1] (COM(2001)0191).
- [2] (COM(2001)0252).
- [3] (COM(2003)0615).
- [4] A5-0219/2004.
- [5] (COM(2006)0421).
- [6] A5-0219/2004.