Projekt rezolucji - B7-0265/2010Projekt rezolucji
B7-0265/2010
Parlament Europejski

PROJEKT REZOLUCJI w sprawie Konferencji Rewizyjnej na temat Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego w Kampali (Uganda)

12.5.2010

zamykającej debatę nad oświadczeniami Rady i Komisji
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu

Laima Liucija Andrikienė, José Ignacio Salafranca Sánchez-Neyra, Cristian Dan Preda, Filip Kaczmarek, László Tőkés w imieniu grupy politycznej PPE
Richard Howitt, Ana Gomes, Véronique De Keyser, Maria Eleni Koppa w imieniu grupy politycznej S&D
Marietje Schaake w imieniu grupy politycznej ALDE
Barbara Lochbihler, Heidi Hautala, Eva Joly w imieniu grupy politycznej Verts/ALE
Marie-Christine Vergiat, Helmut Scholz w imieniu grupy politycznej GUE/NGL


Procedura : 2010/2645(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
B7-0265/2010
Teksty złożone :
B7-0265/2010
Debaty :
Głosowanie :
Teksty przyjęte :

B7‑0265/2010

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Konferencji Rewizyjnej na temat Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego w Kampali (Uganda)

Parlament Europejski,

–   uwzględniając decyzję Zgromadzenia Państw-Stron, przyjętą na 8. posiedzeniu plenarnym w dniu 26 listopada 2009 r.[1], o zwołaniu Konferencji Rewizyjnej Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego w Kampali (Uganda) w dniach od 31 maja do 11 czerwca 2010 r.,

–   uwzględniając poprzednie rezolucje i sprawozdania Konferencji Rewizyjnej, a zwłaszcza rezolucję ICC-ASP/7/Res.2 w sprawie procedury nominacji i wyboru sędziów, prokuratora i wiceprokuratorów MTK,

–   uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Międzynarodowego Trybunału Karnego, w szczególności rezolucję z dnia 19 listopada 1998 r.[2], rezolucję z dnia 18 stycznia 2001 r.[3], rezolucję z dnia 28 lutego 2002 r.[4], rezolucję z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie projektu Ustawy o ochronie amerykańskiego personelu służącego za granicą (ASPA)[5] oraz rezolucję z dnia 26 września 2002 r.[6] i rezolucję z dnia 22 maja 2008 r.[7],

–   uwzględniając Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) oraz jego wejście w życie dnia 1 lipca 2002 r.,

–   uwzględniając deklarację prezydencji Rady w imieniu Unii Europejskiej z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie Międzynarodowego Trybunału Karnego,

–   uwzględniając fakt, że zarówno MTK, jak i UE przywiązują dużą wagę do umocnienia państwa prawa oraz poszanowania praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego, jak również do utrzymania pokoju i wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych i zgodnie z art. 21 ust. 2 lit. b) Traktatu o Unii Europejskiej,

–   uwzględniając fakt, że Rada Unii Europejskiej przyjęła w dniu 16 czerwca 2003 r. wspólne stanowisko 2003/444/WPZiB w sprawie Międzynarodowego Trybunału Karnego[8], w którym stwierdziła, że poważne zbrodnie objęte jurysdykcją MTK stanowią przedmiot zainteresowania wszystkich państw członkowskich, które zdecydowane są współpracować na rzecz zapobiegania takim zbrodniom i położenia kresu bezkarności ich sprawców oraz których celem jest wspieranie skutecznego funkcjonowania trybunału i zachęcanie do powszechnego wsparcia dla trybunału poprzez propagowanie jak najszerszego udziału w statucie,

–   uwzględniając plan działania w następstwie wspólnego stanowiska przyjętego przez UE w dniu 4 lutego 2004 r.[9] w odniesieniu do koordynacji działań UE, uniwersalności i integralności statutu rzymskiego oraz niezależności i skutecznego funkcjonowania MTK,

–   uwzględniając zestaw wytycznych przyjętych przez UE[10], które określają minimalne zasady, jakie muszą respektować państwa-strony MTK przy zawieraniu dwustronnych umów o niewydawaniu obywateli,

–   uwzględniając szereg decyzji[11] przyjętych przez Radę UE w obszarze sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa w celu zacieśnienia współpracy między państwami członkowskimi w dochodzeniu i ściganiu zbrodni ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych na szczeblu krajowym,

–   uwzględniając program sztokholmski, w którym wzywa się instytucje UE do wsparcia i propagowania działań Unii i państw członkowskich w celu ukrócenia bezkarności oraz w celu walki ze zbrodniami ludobójstwa, zbrodniami przeciwko ludzkości i zbrodniami wojennymi, a w tym kontekście do propagowania współpracy między państwami członkowskimi a MTK,

–   uwzględniając znaczne postępy, jakie poczyniono od momentu wyboru pierwszych sędziów i prokuratora, a także uwzględniając fakt, że trybunał prowadzi obecnie dochodzenia w pięciu krajach (Kenia, Demokratyczna Republika Konga, Sudan/Darfur, Uganda i Republika Środkowoafrykańska),

–   uwzględniając fakt, że Konferencja Rewizyjna MTK stanowi dogodny moment na zastanowienie się nad postępami trybunału oraz jego pracą w zakresie powstrzymywania konfliktów zbrojnych i rozwiązywania ich, szczególnie w kontekście rezolucji nr 1325 Rady Bezpieczeństwa ONZ w sprawie kobiet, pokoju i bezpieczeństwa,

–   uwzględniając uzasadnienie statutu rzymskiego określające jurysdykcję MTK, w którym zgwałcenie, niewolnictwo seksualne, przymusową prostytucję, wymuszoną ciążę, przymusową sterylizację oraz „jakiekolwiek inne formy przemocy seksualnej porównywalnej wagi” uznaje się za zbrodnie przeciwko ludzkości,

–   uwzględniając oświadczenia Rady i Komisji w sprawie Konferencji Rewizyjnej Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego w Kampali (Uganda),

–   uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że UE jest zagorzałym zwolennikiem MTK, a także wspiera uniwersalny charakter statutu rzymskiego i broni jego integralności w celu ochrony i zwiększenia niezależności, legitymacji i skuteczności sądownictwa międzynarodowego,

B.  mając na uwadze, że ratyfikacja i wdrożenie statutu rzymskiego przez jak największą liczbę państw była również celem UE w trakcie negocjacji w sprawie rozszerzenia oraz w procesie przystępowania nowych państw członkowskich UE,

C. mając na uwadze, że UE systematycznie dąży do włączenia klauzuli MTK do mandatów negocjacyjnych i porozumień z krajami trzecimi,

D. mając na uwadze, że poszanowanie, propagowanie i ochrona uniwersalności praw człowieka stanowią część etycznego i prawnego dorobku Unii Europejskiej, a także jedną z podwalin jedności i integralności europejskiej[12],

E.  mając na uwadze, że w ostatnich dziesięcioleciach wzrosła rola UE jako gracza globalnego,

F.  mając na uwadze, że specjalni wysłannicy UE wspierają jej strategie polityczne i interesy w targanych konfliktami regionach i krajach, a także odgrywają aktywną rolę w działaniach na rzecz utrwalenie pokoju, stabilności i praworządności,

G. mając na uwadze, że w kwietniu 2006 r. UE stała się pierwszą organizacją regionalną, która podpisała z MTK umowę o współpracy i pomocy[13],

H. mając na uwadze, że w ramach instrumentu finansowego na rzecz wspierania demokracji i praw człowieka na świecie UE przekazała w ciągu 10 lat ponad 40 mln EUR na projekty mające na celu wspieranie MTK i międzynarodowego sądownictwa karnego,

I.   mając na uwadze, że Wspólne Zgromadzenie Parlamentarne AKP-UE aktywnie dbało o to, aby międzynarodowe sądownictwo karne zostało włączone do zmienionej umowy o partnerstwie AKP-UE (umowy z Kotonu), i przyjęło kilka rezolucji mających na celu włączenie walki z bezkarnością do głównego nurtu międzynarodowej współpracy na rzecz rozwoju i odnośnego dialogu politycznego,

J.   mając na uwadze, że Konferencja Rewizyjna stanowi główną możliwość dla państw-stron, jak również dla stron niebędących państwami, społeczeństwa obywatelskiego i innych zainteresowanych stron, do zdecydowanego potwierdzenia swojego zaangażowania w kwestie sprawiedliwości i odpowiedzialności,

K. mając na uwadze, że państwa-strony skorzystały z szansy, jaką daje Konferencja Rewizyjna, aby wyjść poza proponowane poprawki do statutu rzymskiego i dokonania bilansu MTK ponad 10 lat po jego utworzeniu oraz dokonania szerszej oceny stanu międzynarodowego sądownictwa karnego, koncentrując się na czterech głównych zagadnieniach, tj. komplementarności, współpracy, skutków systemu określonego w statucie rzymskim dla ofiar i poszkodowanych społeczności, a także pokoju i sprawiedliwości,

L.  mając na uwadze, że choć MTK liczy 111 państw-stron, niektóre regiony, takie jak Bliski Wschód, Afryka Północna i Azja, nadal są reprezentowane w niewystarczającym stopniu,

M. mając na uwadze, że współpraca między państwami, organizacjami międzynarodowymi i MTK jest konieczna dla skuteczności i sukcesu systemu międzynarodowego sądownictwa karnego, w szczególności w zakresie zdolności egzekwowania prawa,

N. mając na uwadze, że w dniu 19 kwietnia 2010 r. po raz pierwszy od utworzenia MTK zwrócono się do niego z wnioskiem o stwierdzenie braku współpracy ze strony jakiegoś kraju,

O. mając na uwadze, że zasada komplementarności, na której bazuje statut rzymski, opiera się na założeniu, że dane państwo powinno samo zbadać i w odpowiednich przypadkach ścigać osoby podejrzane o popełnienie przestępstwa na mocy prawa międzynarodowego,

P.  mając na uwadze, że w większości sytuacji konfliktowych, w których wymiar sprawiedliwości nie został włączony do procesu pokojowego, miał miejsce powrót do przemocy,

1.  potwierdza swoje zdecydowane poparcie dla MTK i jego celów; podkreśla, że statut rzymski został ratyfikowany przez wszystkie państwa członkowskie UE jako niezbędny składnik zasad demokratycznych i wartości Unii i dlatego wzywa państwa członkowskie do pełnego przestrzegania tego statutu jako części dorobku prawnego UE;

2.  podkreśla znaczenie wyboru kraju afrykańskiego – Ugandy – jako gospodarza Konferencji Rewizyjnej i wyraża poparcie dla wniosku trybunału o otwarcie biura łącznikowego z Unią Afrykańską w Addis Abebie, uznając uniwersalny wymiar systemu określonego w statucie rzymskim;

3.  podkreśla znaczenie zasady uniwersalności statutu rzymskiego i apeluje do wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa o aktywne propagowanie przystąpienia do statutu i jego ratyfikacji;

4.  apeluje do państw członkowskich, aby w Konferencji Rewizyjnej były reprezentowane przez przedstawicieli możliwie najwyższego szczebla, w tym głowy państw i rządów, oraz aby publicznie potwierdziły swoje zaangażowanie na rzecz MTK;

5.  zachęca państwa członkowskie, aby złożyły oświadczenia potwierdzające ich zaangażowanie na rzecz MTK oraz zawierające informacje o praktycznych działaniach, które zamierzają podjąć na jego rzecz, zobowiązując się m. in. do wdrożenia statutu rzymskiego, ratyfikacji i wdrożenia porozumienia w sprawie przywilejów i immunitetów trybunału, współpracy z innymi krajami o mniejszych możliwościach w celu propagowania powszechnej akceptacji MTK oraz do potwierdzenia swojego wkładu we wzmocnienie systemu komplementarności i współpracy, w szczególności w zakresie jego skutków dla ofiar i poszkodowanych społeczności, oraz innych obszarów objętych statutem rzymskim;

6.  zdecydowanie popiera włączenie do art. 5 ust. 1 Statutu Rzymskiego zbrodni agresji podlegającej jurysdykcji rzeczowej MTK, wobec której specjalna grupa robocza państw-stron statutu rzymskiego uzgodniła, że dla celów statutu „zbrodnia agresji” oznacza „planowanie, przygotowanie, rozpoczęcie lub przeprowadzenie przez osobę, będącą faktycznie w stanie kontrolować polityczne lub zbrojne działanie państwa lub kierować takim działaniem, aktu agresji, który ze względu na swój charakter, wagę i skalę stanowi wyraźne naruszenie przepisów Karty Narodów Zjednoczonych”;

7.  zdecydowanie stwierdza, że każda decyzja w sprawie definicji przestępstwa agresji musi uznawać niezawisłość trybunału; zaleca, aby państwa przyjęły wniosek, zgodnie z którym do stwierdzenia, czy popełniono akt agresji, nie jest konieczny żaden filtr jurysdykcji, zanim prokurator MTK będzie mógł rozpocząć dochodzenie; zaleca również, aby w przypadku podjęcia podczas Konferencji Rewizyjnej decyzji, że konieczne jest ustanowienie filtra jurysdykcji, państwa te wymagały, by stwierdzeniem, czy popełniono akt agresji, zajmowała się odpowiednia izba w drodze postępowania sądowego określonego już w statucie rzymskim;

8.  wzywa państwa członkowskie, aby poważnie zaangażowały się w przegląd poprzez aktywny udział w oficjalnych dyskusjach panelowych i imprezach organizowanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego (i inne zainteresowane strony) przy okazji oficjalnej konferencji;

9.  apeluje do państw członkowskich, aby wykorzystały okazję, jaką daje Konferencja Rewizyjna, i potwierdziły swoje zaangażowanie na rzecz trybunału poprzez konkretne deklaracje dotyczące czterech zagadnień podlegających przeglądowi, a także aby dotrzymały tych zobowiązań;

10. popiera MTK podczas Konferencji Rewizyjnej w procesie przeglądu każdego etapu wdrażania statutu rzymskiego oraz jego konsekwencji, pamiętając przy tym o ofiarach i poszkodowanych społecznościach;

11. jest zaniepokojony skutkami systemu określonego w statucie rzymskim dla ofiar oraz osób i społeczności, które ucierpiały w wyniku przestępstw objętych jurysdykcją MTK; za kluczowe uważa zapewnienie ofiarom i poszkodowanym społecznościom dostępu do informacji o trybunale, zagwarantowanie, że rozumieją one, na czym polega jego praca; jest także zdania, że społeczność, która ratyfikowała statut rzymski, powinna w pierwszej kolejności troszczyć się o prawa i interesy ofiar, pamiętając, że MTK jest instytucją sądowniczą, której działalność stanowi uzupełnienie nadrzędnej roli państw w zakresie ochrony, ułatwiania dostępu do wymiaru sprawiedliwości i skutecznego dochodzenia odszkodowań przez ofiary, zarówno w przypadkach indywidualnych, jak i zbiorowych; uważa, że państwa członkowskie powinny:

- aktywnie współpracować, kiedy MTK wydał w odniesieniu do danej osoby nakaz aresztowania na terytorium UE, tak aby ułatwić przekazanie tej osoby trybunałowi w celu wydania wyroku;

- uznać innowacyjne narzędzia, którymi dysponuje MTK, przy egzekwowaniu prawa ofiar do sprawiedliwości, w tym możliwość udziału ofiar w postępowaniach toczących się przed MTK i ubiegania się o odszkodowania, przy uwzględnieniu uzupełniającej roli funduszu powierniczego dla ofiar w zapewnianiu odszkodowań i udzielaniu innej pomocy, w tym ochrony świadka; zadbać, aby ofiary i ich prawnicy korzystali z odpowiedniej pomocy i ochrony prawnej;

- dostrzec dotychczasowe postępy, jakie trybunał poczynił w kwestii docierania do poszkodowanych społeczności, zachęcać MTK do dalszej pracy w tym zakresie i podkreślać, jak ważne są misje prowadzone przez MTK w terenie dla zwiększenia oddziaływania MTK na życie ofiar i poszkodowanych społeczności;

- zwrócić szczególną uwagę na grupy marginalizowane w przeszłości, takie jak dzieci i kobiety, aby zagwarantować, że międzynarodowe sądownictwo karne nie stanie się narzędziem sprzyjającym powodowaniu szkód i utrzymywaniu stereotypów, których ofiarą mogły paść te osoby;

- ogłosić, że wniosą znaczny wkład finansowy w fundusz powierniczy dla ofiar;

- zaangażować się wspólnie z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w Konferencję Rewizyjną, aby zapewnić odpowiednie uwzględnienie ich opinii, m. in. poprzez udział w imprezach organizowanych w ramach inicjatywy People's Space, tworzonej obecnie przez Human Rights Network;

12. ponawia swój apel do państw członkowskich o zagwarantowanie pełnej współpracy między państwami-stronami, państwami-sygnatariuszami i trybunałem zgodnie z art. 86 statutu rzymskiego, aby osiągnąć cel polegający na tym, że „najpoważniejsze zbrodnie wagi międzynarodowej nie mogą pozostać bezkarne” przy pomocy następujących środków:

- uchwalenie ustawodawstwa krajowego dotyczącego współpracy, zgodnie z częścią IX statutu rzymskiego, o ile dane państwo jeszcze tego nie zrobiło;

- potwierdzenie zobowiązania się do prowadzenia wszelkiej niezbędnej współpracy z trybunałem oraz udzielania mu wszelkiej niezbędnej pomocy bez zastrzeżeń;

- rozważenie kwestii zawierania z trybunałem porozumień ad hoc w zakresie relokacji ofiar i świadków oraz wykonywania orzeczeń trybunału;

- zapewnienie, że współpraca stanie się stałym punktem porządku prac Zgromadzenia Państw-Stron MTK, że będzie się omawiać kwestie faktycznych wyzwań i potrzeb trybunału oraz mierzyć postępy czynione przez poszczególne państwa;

13. z zadowoleniem odnosi się do przeglądu art. 124 Statutu Rzymskiego („postanowienia przejściowe”) i dyskusji nad tym artykułem, który umożliwia państwom wyłączenie swoich obywateli spod jurysdykcji trybunału w sprawach dotyczących zbrodni wojennych przez okres siedmiu lat od ratyfikacji, i wzywa do niezwłocznego usunięcia tego artykułu ze statutu, tak aby prawo miało zastosowanie jednakowo do wszystkich osób podejrzanych o popełnienie zbrodni wojennych na terytorium państw-stron statutu lub przez ich obywateli;

14. apeluje do państw członkowskich o priorytetowe potraktowanie kwestii zaliczenia wykorzystania pewnych rodzajów broni w kontekście konfliktu zbrojnego niemającego międzynarodowego charakteru do zbrodni wojennych podlegających jurysdykcji trybunału, zgodnie wnioskiem Belgii o wprowadzenie zmian do art. 8 statutu rzymskiego przedłożonym podczas ósmej sesji zgromadzenia państw-stron i uznającym za przestępstwa również stosowanie trucizny, broni zawierającej truciznę, gazów duszących, trujących lub innych, jak również wszelkich analogicznych płynów, materiałów lub urządzeń oraz stosowanie kul, które rozszerzają się lub rozpłaszczają w ciele ludzkim, podczas konfliktów zbrojnych niemających międzynarodowego charakteru;

15. podkreśla kwestię skuteczności zasady komplementarności trybunału, która stanowi podstawę całego międzynarodowego sądownictwa karnego (system określony w statucie rzymskim) i w ramach którego uzupełniająca jurysdykcja MTK (wynikająca z zasady pomocniczości) wyraźnie wzmacnia nadrzędne zadanie państw-stron polegające na dochodzeniu i ściganiu przestępstw międzynarodowych;

16. jest głęboko przekonany, że podczas dyskusji w Kampali państwa członkowskie powinny:

- potwierdzić swoje nadrzędne zobowiązanie do dochodzenia i ścigania zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciw ludzkości oraz zobowiązać się do zawarcia w swoim ustawodawstwie definicji zbrodni wojennych, ludobójstwa i zbrodni przeciw ludzkości zgodnych ze Statutem Rzymskim;

- zaangażować się w tzw. pozytywną komplementarność m. in. poprzez podkreślenie konieczności zagwarantowania skuteczności postępowań prowadzonych przez organy krajowe, w tym w krajach, w których istnieje duża potrzeba zagwarantowania sprawiedliwości, tj. w krajach, których dotyczą działania MTK i na których temat MTK przygotowuje wstępną analizę;

- podkreślić znaczenie wszczynania i realizacji skutecznych postępowań prowadzonych przez organy krajowe oraz zająć się w szczególności brakiem woli politycznej ze strony państw;

- podkreślić zasadnicze znaczenie budowania woli politycznej państw, aby wypełniały one swoje zobowiązania wynikające z komplementarności, a także podjąć działania zmierzające do zachęcenia państw, aby stanęły po stronie sprawiedliwości, a nie bezkarności;

17. wzywa wszystkie państwa-strony Statutu Rzymskiego, zwłaszcza państwa członkowskie UE, do uchwalenia lub wdrożenia krajowego ustawodawstwa gwarantującego ich pełną współpracę z MTK;

18. apeluje do wszystkich państw-stron Statutu Rzymskiego o zawarcie z trybunałem porozumień w sprawie relokacji ofiar i świadków oraz wykonywania orzeczeń;

19. wzywa Unię, państwa członkowskie i innych międzynarodowych darczyńców do wsparcia procesów związanych z przeprowadzaniem reform oraz działań krajowych w zakresie budowania potencjału, mających na celu wzmocnienie niezawisłego systemu sądowniczego, organów ścigania i systemu penitencjarnego we wszystkich krajach rozwijających się, bezpośrednio objętych działalnością komisji ds. przestępstw określonych w Statucie Rzymskim, gwarantując przez to skuteczne wdrażanie zasady komplementarności, a także stosowanie się państw do decyzji trybunału;

20. wzywa państwa-strony do przyjęcia rezolucji opartej na dyskusjach przeprowadzonych w Kampali i podkreślającej wagę skutecznego zapewnienia ofiarom sprawiedliwości w kontekście uczciwych i bezstronnych procesów;

21. apeluje do państw członkowskich UE, aby odnowiły swoje zobowiązanie na rzecz przyszłości MTK;

22. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich i krajów kandydujących.

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności