PROJEKT REZOLUCJI w sprawie wniosków, jakie należy wyciągnąć dla bezpieczeństwa jądrowego Europy po awarii w elektrowni jądrowej w Japonii
4.4.2011
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
Marita Ulvskog w imieniu grupy politycznej S&D
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B7-0236/2011
B7‑0237/2011
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie wniosków, jakie należy wyciągnąć dla bezpieczeństwa jądrowego Europy po awarii w elektrowni jądrowej w Japonii
Parlament Europejski,
– uwzględniając dyrektywę Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiającą wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych,
– uwzględniając sprawozdanie Parlamentu Europejskiego w sprawie bezpieczeństwa jądrowego,
– uwzględniając sprawozdanie Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie maksymalnych dozwolonych poziomów skażenia środków spożywczych i paszy,
– uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 3 maja 2001 r. w sprawie problemów bezpieczeństwa jądrowego piętnaście lat po awarii w Czarnobylu i jej konsekwencji dla zdrowia,
– uwzględniając konkluzje z posiedzeń Rady ds. Energii, które odbyły się w dniach 28 lutego i 21 marca 2011 r.,
– uwzględniając konkluzje z posiedzenia Rady Europejskiej, które odbyło się w dniu 25 marca 2011 r.,
– uwzględniając katastrofę jądrową w japońskiej elektrowni jądrowej Fukushima 1,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że awaria jądrowa w elektrowni jądrowej Fukushima 1 po trzęsieniu ziemi i tsunami, które nawiedziły Japonię w dniu 11 marca, ma oprócz aspektów materialnych dalekosiężne konsekwencje, obejmujące wpływ na zdrowie człowieka i środowisko naturalne, a ich pełny zakres wymaga jeszcze określenia,
B. mając na uwadze, że rzeczywistą przyczyną awarii systemów chłodzenia, które prowadzą do różnych niebezpiecznych sytuacji w elektrowni jądrowej Fukushima 1, był brak zasilania i że przerwy w dostawie prądu mogą wystąpić we wszystkich państwach członkowskich z powodu wielu czynników,
C. mając na uwadze, że mimo poważnych obaw wywołanych katastrofą w Japonii, energia jądrowa pozostanie prawdopodobnie w przyszłości jednym z dotychczasowych źródeł energii, w tym w wielu państwach członkowskich UE, i w związku z tym we wszystkich elektrowniach musi być zapewniony najwyższy osiągalny poziom bezpieczeństwa, aby w jak najlepszy sposób przygotować się na nieoczekiwane niebezpieczne sytuacje,
D. mając na uwadze, że w konkluzjach z posiedzeń Rady ds. Energii podkreśla się znaczenie kompleksowej strategii energetycznej, która zapewni obywatelom, przemysłowi i gospodarce UE bezpieczną, dostępną bez zakłóceń, zrównoważoną i przystępną cenowo energię i przyczyni się do zwiększenia konkurencyjności Europy, oraz uznaje się w tym kontekście wagę pełnej integracji rynku energii i infrastruktury energetycznej,
E. mając na uwadze, że awaria jądrowa potwierdziła potrzebę dokonania poważnej zmiany modelu energetycznego Europy z wezwaniem do szybkiego wprowadzenia środków, takich jak zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych oraz przyjęcie wiążącego celu w zakresie oszczędności energii wraz z odpowiednimi zachętami podatkowymi i finansowymi,
F. mając na uwadze, że istnieje potrzeba zbadania, jak należy dokonać tej poważnej zmiany w europejskiej polityce energetycznej, a także potrzeba dalszych i spójnych systemów wsparcia dla odnawialnych źródeł energii, tj. energii odnawialnej, jak i skutecznego usuwania wszelkich przeszkód w ich szerszym stosowaniu,
G. mając na uwadze, że bezpieczeństwo dostaw nie powinno być osiągnięte kosztem bezpieczeństwa działań związanych z produkcją energii, a pierwszeństwo należy przyznać środkom na rzecz popytu na energię oraz zapewnieniu zróżnicowania metod produkcji energii elektrycznej,
H. mając na uwadze, że równolegle z dalszymi szerzej zakrojonymi poszukiwaniami rozwiązań problemu gospodarki odpadami jądrowymi konieczne jest prowadzenie badań nad skutkami promieniowania, a także badań mających na celu poprawę bezpieczeństwa istniejących elektrowni; podkreśla jednakże, że nie może to odbywać się kosztem badań nad alternatywnymi formami energii, takimi jak odnawialne źródła energii, i wzywa do szybkiego zwiększenia finansowania badań i rozwoju oraz innowacji w zakresie innych trwałych form energii,
I. mając na uwadze, że skutki awarii jądrowej przekraczają granice państwowe, zatem na terenie Unii Europejskiej oraz z ościennymi krajami trzecimi potrzebna jest ścisła współpraca, koordynacja i informowanie w celu lepszego zarządzania ewentualnym wypadkiem jądrowym,
J. mając na uwadze, że kraje ościenne planują budowę elektrowni jądrowych na obszarach o wysokim poziomie zagrożenia sejsmicznego i powodziowego,
K. mając na uwadze wyraźną potrzebę otwartego dialogu publicznego na temat energetyki jądrowej we wszystkich państwach członkowskich w celu podniesienia świadomości obywateli na temat skutków energii jądrowej przed podjęciem jakichkolwiek decyzji politycznych,
L. mając na uwadze, że należy zapewnić wzmocnienie procedur demokratycznych opartych na przejrzystości i szerokim informowaniu z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w tym obywateli,
M. mając na uwadze, że obecnie organizacja pracy w przemyśle jądrowym w Europie obejmuje podwykonawstwo na dużą skalę, z nie zawsze odpowiednimi szkoleniami, niebezpiecznym poziomem narażenia pracowników i prawdopodobieństwem utraty całkowitej kontroli nad niezawodnością na najbardziej krytycznych etapach poszczególnych procesów,
N. mając na uwadze, że traktat Euratom podpisano w 1957 r., a oczekiwania dotyczące energii jądrowej, które traktat wyrażał pół wieku temu, wymagają ponownej oceny,
1. wyraża pełne poparcie i współczucie dla mieszkańców Japonii, których dotknęła awaria w elektrowni jądrowej, a także dla pracowników sektora energetycznego, którzy na pierwszej linii walczą ze skutkami awarii w elektrowni jądrowej Fukushima 1;
2. uznaje, że z wypadku w elektrowni jądrowej Fukushima 1 należy wyciągnąć bezpośrednie wnioski i dążyć do najwyższego poziomu bezpieczeństwa zgodnie z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa jądrowego;
3. z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji w sprawie wprowadzenia kompleksowej oceny ryzyka i bezpieczeństwa („testy warunków skrajnych”) wszystkich elektrowni jądrowych na terenie UE, choć ubolewa, że mają być one przeprowadzane jedynie na zasadzie dobrowolności; dodatkowo wzywa Komisję do szybkiego przedstawienia konkretnej propozycji z podaniem szczegółowych wymogów i elementów dotyczących wyżej wymienionych „testów warunków skrajnych”, które muszą być przeprowadzane przez niezależne podmioty; podkreśla potrzebę zaangażowania ościennych krajów trzecich w podobną ocenę bezpieczeństwa i ryzyka w przypadku istniejących i ewentualnych przyszłych elektrowni;
4. podkreśla, że „testy warunków skrajnych” powinny uwzględniać szerszą perspektywę obejmującą liczne i złożone przyczyny, gdyż trzęsienie ziemi w Japonii nie spowodowało samo w sobie wypadku jądrowego w Japonii; ponadto „testy warunków skrajnych” powinny obejmować cały proces produkcyjny, w tym transport oraz unieszkodliwianie i przechowywanie odpadów;
5. wzywa do podawania wyników tych „testów warunków skrajnych” do wiadomości publicznej oraz do przeprowadzenia całego przedsięwzięcia w sposób otwarty i przejrzysty; nalega, aby informowano go w ten sam sposób o ewentualnych środkach przyjmowanych przez Komisję i państwa członkowskie w następstwie tych testów;
6. krytycznie ocenia decyzję Rady Europejskiej podjętą na posiedzeniu w dniach 24-25 marca 2011 r., zgodnie z którą testy warunków skrajnych należy przeprowadzać pod auspicjami władz krajowych i w drodze wzajemnej weryfikacji, a nie w ramach wspólnego podejścia europejskiego;
7. wzywa Komisję do zaproponowania wzorcowego modelu dla istniejących elektrowni jądrowych, w którym każda elektrownia jądrowa powinna zostać zamodelowana w oparciu o najlepsze dostępne techniki i normy bezpieczeństwa; testy warunków skrajnych powinny wskazać tę czołówkę spośród państw członkowskich i pomóc w uzyskaniu usystematyzowanego przeglądu ewentualnego zamykania elektrowni jądrowych;
8. wzywa państwa członkowskie do przygotowania możliwych strategii dotyczących wycofywania energii jądrowej w perspektywie średnio- lub długoterminowej oraz do jak najwcześniejszego informowania transgranicznych władz regionalnych i lokalnych o programach krajowych, jeżeli realizacja może mieć skutki transgraniczne;
9. wzywa Komisję, Radę i państwa członkowskie do przyjęcia wszelkich stosownych środków, dzięki którym elektrownie jądrowe w UE ani w krajach ościennych nie będą budowane na obszarach o wysokim zagrożeniu sejsmicznym i powodziowym; budowa elektrowni jądrowych na granicach zewnętrznych UE spełnia międzynarodowe normy bezpieczeństwa jądrowego w zakresie ochrony środowiska;
10. z naciskiem wzywa państwa członkowskie i Komisję do wzięcia na siebie współodpowiedzialności za zaostrzenie międzynarodowych norm bezpieczeństwa jądrowego i ich właściwe stosowanie, w ścisłej współpracy z MAEA, Espoo oraz innymi odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi; zwraca się do Komisji, aby do czerwca 2011 r. przedstawiła kompleksowy plan działania z podaniem konkretnych etapów jego realizacji;
11. podkreśla, że należy zapewnić usprawnienie procedur demokratycznych opartych na przejrzystości i szerokim informowaniu z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, w tym związków zawodowych i obywateli,
12. domaga się, aby władze publiczne otrzymały bezpośredni dostęp online do danych operacyjnych obiektów jądrowych, tj. danych dotyczących funkcjonowania elektrowni; w przypadku elektrowni jądrowych położonych w pobliżu granic krajowych to samo odnosi się do władz regionów ościennych;
13. wzywa Komisję do przedstawienia wniosków w sprawie zakończenia tworzenia ram regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego oraz planów inwestycyjnych dotyczących wszystkich instalacji jądrowych w całym cyklu życia elektrowni i w całym łańcuchu produkcji, obejmujących kwestie bezpieczeństwa elektrowni jądrowej, transportu, unieszkodliwiania odpadów i magazynów wypalonego paliwa w celu wprowadzenia w całej UE maksymalnych wiążących norm bezpieczeństwa;
14. wzywa – w odniesieniu do proponowanej dyrektywy w sprawie gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi (KOM(2004) 526 wersja ostateczna) – do wprowadzenia zasady „zanieczyszczający płaci” przy należytym uwzględnieniu odpowiedzialności producentów odpadów radioaktywnych;
15. wzywa państwa członkowskie do utrzymywania poziomu i podnoszenia umiejętności zasobów ludzkich oraz do poprawy warunków pracy niezbędnych przez cały okres eksploatacji elektrowni, a także w fazie jej likwidacji i gospodarowania odpadami jądrowymi;
16. wzywa Komisję i państwa członkowskie do zastanowienia się nad polityką energetyczną UE poprzez rozważenie wprowadzenia nowych przepisów dotyczących klimatu, uwzględniających ambitniejsze cele oraz wiążące normy w zakresie wydajności energetycznej: szybki wzrost ilości odnawialnych źródeł energii w Europie wraz z inwestycjami w odpowiednie sieci i infrastrukturę magazynową, zachęty do badań i innowacji oraz wprowadzenie na szczeblu UE opodatkowania energii i emisji CO2; ponadto wzywa Komisję i państwa członkowskie, aby zachęcały do znacznych inwestycji w energooszczędną infrastrukturę poprzez przepisy dotyczące zamówień publicznych, sprzyjające energooszczędnym rozwiązaniom;
17. wzywa Komisję i Radę do zwiększenia do 2020 r. prawnie wiążącego celu w zakresie odnawialnych źródeł energii do 30% udziału energii produkowanej ze źródeł odnawialnych i do wyznaczenia celów długoterminowych umożliwiających zdecydowane przejście do 2030 r. na 45% udział energii produkowanej ze źródeł odnawialnych, a do 2050 r. – na 95% udział energii produkowanej ze źródeł odnawialnych;
18. wzywa Komisję do zbadania i zaproponowania różnych scenariuszy dotyczących przyszłego europejskiego koszyka energii niezawierającego energii jądrowej, a tym samym do wskazania dalszych działań, jakie należy podjąć dla dalszej realizacji średnio- i długoterminowych celów w zakresie energii i klimatu;
19. wzywa Radę, aby w przyszłej rewizji Traktatu z Lizbony kwestie dotyczące energetyki jądrowej zawarła w ramach tytułu art. 194 Traktatu;
20. wzywa do zniesienia art. 1 traktatu EURATOM, a także do włączenia do traktatu lizbońskiego ochrony przed promieniowaniem oraz rozdziału 7 traktatu Euratom, dotyczącego zabezpieczeń, w tym nierozprzestrzeniania broni jądrowej; wzywa do znalezienia jednolitych i kompleksowych ram instytucjonalnych dla polityki energetycznej UE przede wszystkim w ramach Traktatu z Lizbony;
21. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Komisji, Radzie, rządom i parlamentom państw członkowskich, Europejskiej Wspólnocie Energii Atomowej (Euratom) oraz Europejskiej Grupie Wysokiego Szczebla ds. Bezpieczeństwa Jądrowego i Gospodarowania Odpadami (ENSREG).