Projekt rezolucji - B7-0387/2011Projekt rezolucji
B7-0387/2011

PROJEKT REZOLUCJI w sprawie zmiany węgierskiej konstytucji

29.6.2011

złożony w odpowiedzi na pytania wymagające odpowiedzi ustnej
B7- 0316/2011 i O‑000110/2011
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu

Marie-Christine Vergiat w imieniu grupy politycznej GUE/NGL

Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B7-0379/2011

Procedura : 2011/2655(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury :  
B7-0387/2011
Teksty złożone :
B7-0387/2011
Debaty :
Teksty przyjęte :

B7‑0387/2011

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zmiany węgierskiej konstytucji

Parlament Europejski,

–   uwzględniając art. 2, 3, 4, 6 i 7 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), art. 49, 56, 114, 167 i 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej i europejską Konwencję o ochronie praw człowieka (EKPC), dotyczące poszanowania, ochrony i promowania praw podstawowych,

–   uwzględniając nową konstytucję Węgier przyjętą w dniu 18 kwietnia 2011 r. przez Zgromadzenie Narodowe Republiki Węgierskiej, podpisaną przez prezydenta Węgier w dniu 25 kwietnia 2011 r. i która wejdzie w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. (zwaną dalej „konstytucją”),

–   uwzględniając opinie nr CDL(2011)001 i CDL(2011)016 Komisji Weneckiej na rzecz Demokracji przez Prawo będącej organem Rady Europy w sprawie odpowiednio trzech kwestii prawnych związanych z procesem opracowywania nowej konstytucji Węgier oraz w sprawie nowej konstytucji Węgier,

–   uwzględniając projekt rezolucji nr 12490 złożony w dniu 25 stycznia 2011 r. w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy i poświęcony poważnym utrudnieniom w rządach prawa i prawach człowieka na Węgrzech,

–   uwzględniając wyrok nr. 30141/04 Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (sprawa Schalk i Kopf przeciwko Austrii), a zwłaszcza sformułowane w nim obiter dicta,

–   uwzględniając pytanie wymagające odpowiedzi ustnej złożone w Parlamencie Europejskim i dotyczące węgierskiej konstytucji, a także oświadczenia Rady i Komisji w sprawie zmiany węgierskiej konstytucji i debatę przeprowadzoną w ich następstwie w dniu 8 czerwca,

–   uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że Unia Europejska opiera się na wartościach demokracji i rządach prawa, jak określa art. 2 TUE, a także wyraźnym poszanowaniu podstawowych praw i wolności, jak przewiduje Karta praw podstawowych Unii Europejskiej i europejska konwencja praw człowieka, a także na uznaniu mocy prawnej wspomnianych praw, wolności i zasad, co znajduje jeszcze wyraźniejsze potwierdzenie w nadchodzącym przystąpieniu UE do EKPC, a także na zasadach niedyskryminacji i pluralizmu,

B.  mając na uwadze, że Węgry podpisały EKPC i MPPOiP, a także inne międzynarodowe instrumenty prawne zobowiązujące je do przestrzegania i wdrażania zasad dotyczących rozdziału władz, do wdrożenia równowagi i kontroli instytucjonalnej i do promowania demokracji i praw człowieka,

C. mając na uwadze, że mimo że opracowywanie i przyjmowanie nowych konstytucji należy do kompetencji państw członkowskich, obecne i przystępujące państwa członkowskie, a także UE, mają obowiązek dopilnowania, by ich treść i stosowane procedury były zgodne z wartościami UE, z Kartą praw podstawowych, z EKPC, a także by sformułowania i duch przyjmowanych konstytucji nie były sprzeczne z tymi wartościami i instrumentami; mając na uwadze, że jasno obrazuje to fakt, że aby przystąpić do UE, wiele obecnych państw członkowskich musiało dokonać przeglądu i zmiany swoich konstytucji, albo dostosować konstytucję do wymogów wprowadzanych kolejnymi traktatami UE,

D. mając na uwadze, że Komisja Wenecka wyraziła ubolewanie z powodu braku przejrzystości w procesie opracowywania konstytucji, włącznie ze sporządzaniem projektu i ostatecznym przyjęciem nowej konstytucji, a także z powodu zaistniałych braków w dialogu między większością a opozycją, a także niewystarczających możliwości przeprowadzenia odpowiedniej debaty publicznej i napiętego harmonogramu[1], oraz mając na uwadze, że konstytucja stanowi „powszechnie akceptowane ramy zwykłego procesu demokratycznego ... (który jest) warunkiem wstępnym pomyślnego i pełnoprawnego procesu tworzenia konstytucji”[2], i który „powinien opierać się na możliwie najszerszym konsensusie w węgierskim społeczeństwie”[3],

 

E.  mając na uwadze, że konstytucja była szeroko krytykowana przez krajowe, europejskie i międzynarodowe organizacje pozarządowe i inne organizacje, w tym przez przedstawicieli rządów państw członkowskich, oraz że została przyjęta wyłącznie głosami posłów z rządzących partii, w związku z czym zabrakło wyżej wspomnianego konsensusu politycznego i społecznego,

F.  mając na uwadze, że Parlament Europejski podziela wyrażone przez Komisję Wenecką obawy dotyczące osłabienia systemu równowagi i kontroli instytucjonalnej, a także w konsekwencji funkcjonowania samej demokracji, zwłaszcza w odniesieniu do przepisów dotyczących uprawnień większości parlamentarnej i do osłabienia prerogatyw i uprawnień Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów i sędziów jako niezależnych gwarantów ładu prawnego, co może zagrozić niezależności węgierskiego systemu sądownictwa,

G. mając na uwadze, że konstytucja nie określa w sposób wyraźny szeregu praw i obowiązków, których Węgry mają obowiązek przestrzegać i które mają propagować na mocy prawnie wiążących zobowiązań międzynarodowych; do tych zobowiązań należy zakaz kary śmierci, zakaz dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, zakaz kary dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości zwolnienia warunkowego oraz zakaz zawieszania lub ograniczania przestrzegania praw podstawowych za pomocą specjalnych nakazów prawnych,

H. mając na uwadze, że konstytucja, poprzez wartości w niej określone i niejasne sformułowanie podstawowych pojęć, takich jak rodzina czy prawo do życia od momentu poczęcia, stwarza ryzyko dyskryminacji określonych grup społecznych, tj. mniejszości etnicznych, religijnych i seksualnych, niepełnych rodzin, osób, które zawarły związki cywilne związki, i kobiet,

I.   mając na uwadze, że konstytucja nie gwarantuje w sposób wyraźny przestrzegania przez Węgry integralności terytorialnej innych państw oraz mając na uwadze, że brak postanowienia w tym zakresie, a także niejasno sformułowana preambuła, zwłaszcza w części dotyczącej obowiązków państwa węgierskiego wobec Węgrów żyjących za granicą, mogą stworzyć podstawę prawną dla działań, które państwa sąsiadujące mogłyby uznać za ingerowanie w ich wewnętrzne sprawy, co może spowodować napięcia w regionie,

J.   mając na uwadze, że włączenie Karty praw podstawowych może spowodować nakładanie się na siebie kompetencji sądów węgierskich i sądów międzynarodowych, jak wskazano w opinii wydanej przez Komisję Wenecką,

K.  mając na uwadze, że konstytucja wymaga przyjęcia ponad 50 tzw. ustaw kardynalnych, które również podlegają procedurze konstytucyjnej większości 2/3 i które określą szeroki zakres kwestii dotyczących instytucjonalnego systemu Węgier, związanych ze stosowaniem praw podstawowych, a także ze strategiami politycznymi w obszarze kulturalnym, religijnym, społeczno-gospodarczym i finansowym, co w sposób szczególny sprawia, że ich przyjęcie jest częścią procesu konstytucjonalnego i w związku z tym stwarza ryzyko pozbawienia przyszłych parlamentów i rządów mocy i kompetencji w tych dziedzinach polityki, oraz mając na uwadze, że w konstytucji nadano preambule moc prawną, co może mieć skutki prawne i polityczne, a także prowadzić do braku pewności prawnej,

L.  mając na uwadze, że według konstytucji szereg kwestii, takich jak podstawowe przepisy dotyczące systemu podatkowego i emerytalnego, które zwyczajowo wchodzą w zakres kompetencji rządu i podlegają oficjalnej decyzji organu legislacyjnego, również będą regulowane ustawami kardynalnymi, co zwiąże ręce wszystkim przyszłym rządom, które będą pozbawione konstytucyjnej większości,

M.  mając na uwadze, że Rada Budżetowa będąca organem nieparlamentarnym i której umocowanie demokratyczne jest ograniczone, będzie miała uprawnienia do wetowania przyjęcia budżetu ogólnego przez Zgromadzenie Narodowe, a w takim przypadku głowa państwa może rozwiązać Zgromadzenie Narodowe, poważnie ograniczając zakres działania demokratycznie wybranej władzy ustawodawczej,

N.  mając na uwadze, że wraz z przyjęciem nowej konstytucji rząd Węgier i partie rządzące dokonały zmian w obsadzie kluczowych stanowisk, takich jak prokurator generalny, prezes krajowej izby kontroli i przewodniczący Rady Budżetowej; mając na uwadze, że na mocy nowej konstytucji obecna kadencja prezesa Sądu Najwyższego dobiega końca, a nowy prezes Sądu Najwyższego zostanie wybrany bezpośrednio przez węgierski parlament, w którym partie rządzące stanowią większość, czyli dwie trzecie, oraz mając na uwadze, że partie rządzące zaproponowały niedawno i wybrały pięciu członków Trybunały Konstytucyjnego,

O.  mając na uwadze, że Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy postanowiło sporządzić sprawozdanie na temat konstytucji na podstawie wkrótce oczekiwanych wyników badania prowadzonego obecnie przez Komisję Wenecką,

P.  mając na uwadze, że opracowanie i przyjęcie nowej konstytucji nie znalazło się w programie wyborczym partii rządzących,

Q.  mając na uwadze, że sekretarz generalny ONZ Ban Ki-moon stwierdził, że „pożądane byłoby, aby rząd Węgier zwracał się o opinie i wytyczne do własnych obywateli i Rady Europy lub Organizacji Narodów Zjednoczonych” oraz jest zdania, że Węgry jako państwo członkowskie Unii Europejskiej powinny zwrócić się do instytucji europejskich o zaopiniowanie i przegląd nowej konstytucji,

R.  mając na uwadze, że premier Węgier Viktor Orbán zadeklarował swoją gotowość do poddania konstytucji takiemu przeglądowi,

1.  wyraża wielkie zaniepokojenie węgierską konstytucją w związku z wieloma kwestiami, problemami i zaleceniami o istotnym znaczeniu i w pełni podziela krytycyzm Komisji Weneckiej dotyczący braku jasności konstytucji w kluczowych obszarach, takich jak sądownictwo oraz prawa indywidualne i podstawowe, a także w wielu politykach dotyczących obszaru kultury, religii, moralności, a także polityce społeczno-gospodarczej i finansowej, które to polityki zostaną utrwalone za pośrednictwem ustaw kardynalnych przez większość 2/3, podczas gdy decyzja o nich powinna być podejmowana większością głosów wybranego w wyborach zgromadzenia; zgadza się z uwagami Komisji na temat preambuły w związku kwestią interpretacji konstytucji;

2.  wyraża przekonanie, że węgierskie władze powinny bezzwłocznie wywiązać się ze swojego politycznego obowiązku i zareagować na liczne obawy i zalecenia sformułowane na poziomie międzynarodowym i krajowym oraz aktywnie poszukiwać szerokiego konsensusu i zagwarantować większą przejrzystość, rzeczywiste uczestnictwo polityczne i społeczne i szeroką debatę publiczną w ramach mającego wkrótce nastąpić opracowania i uchwalenia ustaw kardynalnych przewidzianych w konstytucji;

3.  wyraża swoje olbrzymie zaniepokojenie brakiem wyraźnego zabezpieczenia wszystkich podstawowych praw obywatelskich i społecznych zgodnie z obowiązującymi Węgry zobowiązaniami międzynarodowymi, a także brakiem wyraźnego zakazu kary śmierci, kary dożywotniego pozbawienia wolności bez prawa do zwolnienia warunkowego, dyskryminacji ze względu na orientację seksualną, a także zaniepokojenie o to, czy obywatelom Węgier przysługiwać będą prawa podstawowe od chwili narodzin, bez obwarowania ich obowiązkami;

4.  z ubolewaniem wskazuje na to, że aktualna wersja preambuły nie znosi niejasności prawnej, jeżeli chodzi zakres zasady równej ochrony praw wszystkich obywateli, rozdział państwa od Kościoła, wolność prasy rozumiana jako prawo jednostki, a nie jedynie obowiązek państwa; ponownie wyraża swoje zdecydowane przekonanie, że wszyscy obywatele są uprawnieni do równej ochrony ich praw, niezależnie od ich przekonań religijnych, orientacji seksualnej oraz przynależności etnicznej i społecznej, zgodnie z art. 21 Karty praw podstawowych;

5.  podobnie wyraża zaniepokojenie niejasnym sformułowaniem preambuły, w którym nie zagwarantowano w sposób wyraźny przestrzegania przez Węgry integralności terytorialnej innych państw w związku Węgrami żyjącymi za granicą;

6.  zwraca uwagę władz Węgier na konieczność potwierdzenia niezawisłości wymiaru sprawiedliwości poprzez wyraźne zapewnienie niezależnego kierowania systemem sprawiedliwości, przywrócenie prawa Trybunału Konstytucyjnego do dokonywania przeglądu ustawodawstwa dotyczącego budżetu bez wyjątku, zgodnie z obowiązkami wynikającymi z przepisów i orzecznictwa EKPC, oraz poprzez zmianę postanowienia wprowadzającego niższy obowiązkowy wiek przechodzenia sędziów na emeryturę;

7.  ponownie stwierdza z mocą, że oczekiwane ustawy kardynalne, które mają regulować kwestie takie jak, aborcja, polityka rodzinna, system podatkowy i emerytalny oraz, w bardziej ogólnym ujęciu, politykę kulturalną, religijną, moralną, społeczno-gospodarczą i finansową, muszą umożliwiać przyszłym rządom i demokratycznie wybranym zgromadzeniom ustawodawczym, decydowanie o tych kwestiach, co oznacza, że polityki te nie mogą być ustalone konstytucją lub w nazbyt szczegółowymi ustawami kardynalnymi;

8.  ponownie wyraża swoje przekonanie, iż niezbędna jest niezależna i demokratycznie wybrana władza budżetowa;

9.  przypomina, że włączenie Karty praw podstawowych nie może stwarzać problemów w zakresie interpretacji i nakładania się na siebie kompetencji sądów krajowych, Trybunału Konstytucjonalnego i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz że nie może zmieniać hierarchii prawnych obowiązków wypływających z różnych międzynarodowych instrumentów prawnych;

10.  wyraża ubolewania z powodu zlikwidowania możliwości wnoszenia skarg obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego i podkreśla swoje przekonanie, że ze względu na zwiększenie umocowania demokratycznego uzasadniona jest konieczność utrzymania takich demokratycznych narzędzi, jak powództwo grupowe lub organy pośredniczące, jak np. Rzecznik Praw Obywatelskich;

 

11. wzywa Komisję Europejską od przeprowadzenia dokładnej i głębokiej analizy węgierskiej konstytucji, a także mających zostać wkrótce przyjętych ustaw kardynalnych w świetle EKPC, Karty praw podstawowych, treści i ducha traktatów, a także wspólnotowego dorobku prawnego;

12. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, Radzie Europy, rządom i parlamentom państw członkowskich, Agencji Praw Podstawowych, OBWE oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych.