PROJEKT REZOLUCJI w sprawie Kazachstanu (2012/2553(RSP))

7.3.2012

zamykającej debatę na temat oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji/ wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu

Paul Murphy, Søren Bo Søndergaard, Marie-Christine Vergiat w imieniu grupy politycznej GUE/NGL

B7‑0144/2012

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie Kazachstanu (2012/2553(RSP))

Parlament Europejski,

–   uwzględniając poprzednie rezolucje w sprawie Kazachstanu, w szczególności rezolucję z dnia 17 września 2009 r.,

–   uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 grudnia 2011 r. w sprawie strategii UE dla Azji Środkowej,

–   uwzględniając strategię UE wobec Azji Środkowej,

–   uwzględniając umowę o partnerstwie i współpracy pomiędzy WE a Kazachstanem, która weszła w życie w 1999 r.,

–   uwzględniając oświadczenie wysokiej przedstawiciel/ wiceprzewodniczącej Komisji Catherine Ashton z dnia 17 grudnia 2011 r. w sprawie wydarzeń w okręgu Żangaözen,

–   uwzględniając wstępne sprawozdanie misji obserwacji wyborów OBWE/ODIHR z dnia 28 stycznia 2011 r.,

–   uwzględniając oświadczenie wysokiej przedstawiciel/ wiceprzewodniczącej Komisji Catherine Ashton z dnia 17 grudnia 2011 r. w sprawie wyborów parlamentarnych w Kazachstanie,

–   uwzględniając rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie stanowiska Parlamentu na 19. sesję Rady Praw Człowieka ONZ,

–   uwzględniając oświadczenie Prokuratora Generalnego Republiki Kazachstanu z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie zajść w mieście Żangaözen w dniu 16 grudnia 2011 r.,

–   uwzględniając komunikat delegatury UE w Republice Kazachstanu z dni 28 i 29 lutego 2012 r.

–   uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że UE i Kazachstan prowadzą negocjacje w sprawie nowej ambitnej umowy, która ma zastąpić umowę o współpracy i partnerstwie i której celem jest zacieśnienie i pogłębienie stosunków między obiema stronami, ale negocjacje te utknęły w martwym punkcie po śmiertelnych zajściach w mieście Żangaözen w grudniu zeszłego roku;

B.  mając na uwadze, że w dniu 16 grudnia 2011 r. w mieście Żangaözen w obwodzie mangystauskim ponad 3000 osób zgromadziło się na pokojowym wiecu poparcia dla żądań pracowników sektora naftowego, którzy od maja 2011 r. strajkowali, domagając się prawa wyboru własnych przedstawicieli w związkach zawodowych i wprowadzenia ustalonych na szczeblu krajowym płac za pracę w niebezpiecznych i oddalonych miejscach;

C. mając na uwadze, że zbrojne oddziały policji i Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego (KBN) zaatakowały demonstrantów, otwierając ogień do nieuzbrojonych strajkujących i ich rodzin, w wyniku czego według oficjalnych raportów zginęło co najmniej 16 osób (14 w mieście Żangaözen i 2 w sąsiednim mieście Szetpe), jednak niezależne źródła mówią o znacznie wyższej liczbie ofiar śmiertelnych oraz 500 osobach rannych;

D. mając na uwadze, że w następstwie starć władze kazachskie ogłosiły stan wyjątkowy i zakazały dziennikarzom i niezależnym obserwatorom wstępu do Żangaözen; mając na uwadze, że stan wyjątkowy został ostatecznie zniesiony w dniu 31 stycznia;

E.  mając na uwadze, że w dniu 8 sierpnia 2011 r. sąd miejski w Aktau uznał Natalię Sokołową, prawnik reprezentującą pracowników sektora naftowego, za winną zarzutów „podburzania do niezgody społecznej” i „czynnego uczestnictwa w nielegalnych zgromadzeniach” oraz skazał ją na 6 lat więzienia za wywoływanie konfliktów społecznych;

F.  mając na uwadze, że prezydent Kazachstanu wezwał do przeprowadzenia pełnego dochodzenia w sprawie tych wydarzeń i powołał rządową komisję pod przewodnictwem pierwszego wicepremiera, a także zaprosił międzynarodowych ekspertów, w tym z ONZ, do udziału w procedurze dochodzeniowej; mając na uwadze, że wobec funkcjonariuszy policji prowadzone jest dochodzenie w związku z nieodpowiednim użyciem broni, chociaż dotychczas żadnemu z nich nie przedstawiono zarzutów;

G. mając na uwadze, że nie rozpoczęto dochodzenia ani działań wobec szefa prezydenckiej administracji, który rzekomo wydał rozkaz strzelania do demonstrantów, ani ministra spraw wewnętrznych Kałmuchanbeta Kasymowa, który przechwala się, że jest odpowiedzialny za wydanie rozkazu strzelania;

H. mając na uwadze, że od grudnia 2011 r. w areszcie przebywa ok. 43 działaczy strajkowych z miasta Żangaözen, na których ciążą zarzuty zagrożone karą więzienia do 6 lat, w tym Akżanat Aminow, Jestaj Karaszajew, Natalia Ażigaliewa, Ajman Ongarbajewa, Żanara Saktaganowa, Tałat Saktaganow, Maksat Dosmagambetow, Roza Tuletajewa i inni; mając na uwadze, że w dniu 3 lutego 2012 r. w mieście Uralsk aresztowano grupę młodych muzułmanów podejrzanych o organizowanie masowych rozruchów w mieście Żangaözen;

I.   mając na uwadze, że w dniu 23 stycznia 2012 r. członkowie Komitetu Bezpieczeństwa Narodowego dokonali nalotu na biura opozycyjnej partii Ałga i na lokal opozycyjnej gazety „Wzgliad” w Ałma-Acie oraz przeprowadzili rewizje w mieszkaniach głównych członków tej partii; mając na uwadze, że przywódca partii Ałga Władimir Kozłow i redaktor naczelny Igor Winiawski zostali aresztowani pod zarzutem wzniecania niepokojów społecznych, wzywania do siłowego przewrotu i zmiany porządku konstytucyjnego oraz do naruszenia jedności Republiki Kazachstanu;

J.   mając na uwadze, że w dniu 2 lutego 2012 r. siły policyjne dokonały nalotu na biuro opozycyjnej gazety „Gołos Republik”, konfiskując drukarkę i sprzęt komputerowy, a zastępca redaktora Oksana Makuszina była dwukrotnie wzywana przez KBN;

K. mając na uwadze, że wszczęto dochodzenie karne wobec przywódców niezależnego związku zawodowego „Żanartu” i Socjalistycznego Ruchu Kazachstanu Ajnura Kurmanowa i Esenbeka Ukteszbajewa; mając na uwadze, że obrońca praw więźniów Wadim Kuramszin został aresztowany i grożą mu zarzuty karne za prowadzenie kampanii przeciwko korupcji; mając na uwadze, że działaczowi niezależnego związku zawodowego Ajdosowi Sadykowowi odmówiono zwolnienia z ostatnich 4 miesięcy wyroku na mocy amnestii; mając na uwadze, że działacze kampanii pod hasłem „Zostawcie w spokoju domy ludzi” spotykają się ze stałym nękaniem i aresztowaniami;

L.  mając na uwadze, że według gazety „Wzgliad” w dniu 28 lutego 2012 r. pracownicy należącej do grupy Kazakmys kopalni w regionie Karagandy, którzy zażądali podwyżki, spotkali się z pogróżkami przedstawiciela kierownictwa, który powiedział: „jeśli chcecie urządzić drugi Żangaözen, strażnicy dostaną broń i zgodę, aby strzelać”;

M. mając na uwadze, że w dniu 6 stycznia prezydent Kazachstanu podpisał ustawę o bezpieczeństwie narodowym, która zwiększa uprawnienia służb bezpieczeństwa i potwierdza, że osoby uważane za przynoszące szkodę wizerunkowi państwa na arenie międzynarodowej mogą zostać uznane za „szkodliwe” i poddane represjom;

N. mając na uwadze, że zniesławienie nadal podlega sankcjom karnym, oraz mając na uwadze, że ustawa o wprowadzeniu zmian i uzupełnień do prawa o sieciach informacyjno-komunikacyjnych z dnia 10 lipca 2009 r. zrównuje zasoby internetowe (strony internetowe, czaty, blogi, fora dyskusyjne) ze środkami masowego przekazu oraz czyni je – a także ich właścicieli – odpowiedzialnymi za takie same przestępstwa;

O. mając na uwadze, że we wrześniu 2011 r. władze przyjęły ustawę o religii, która zobowiązuje wszystkie grupy wyznaniowe do ponownej rejestracji oraz zawiera przepisy zabraniające obywatelom Kazachstanu swobodnego praktykowania ich wiary;

P.  mając na uwadze, że wybory powszechne, które odbyły się w dniu 16 stycznia 2012 r., zostały uznane przez OBWE za niezgodne z jej standardami z powodu ogólnego wyeliminowania kandydatów i partii opozycyjnych z głosowania, nieprawidłowości w głosowaniu oraz wykorzystywania zasobów państwowych i sloganów do wzmacniania popularności partii rządzącej, co nie stworzyło warunków koniecznych do przeprowadzenia prawdziwie pluralistycznych wyborów, chociaż tym razem wybory były dobrze zorganizowane pod względem technicznym;

Q. mając na uwadze, że w dniu 28 stycznia w Ałma-Acie około 1000 osób wzięło udział w nielegalnym proteście przeciwko represjom i wezwało władze do zaprzestania prześladowań politycznych;

R.  mając na uwadze, że w dniu 25 lutego 2012 r. w Ałma-Acie aresztowano Bołata Abiłowa i Amirżana Kosanowa, przywódców partii opozycyjnej OSDP-Azat, oraz 28 innych osób za udział w demonstracji poparcia dla pracowników sektora naftowego, oraz że Abiłow i Kosanow rozpoczęli następnie głodówkę protestacyjną;

S.  mając na uwadze, że komitet Żangaözen 2011 również ogłosił decyzję o podjęciu rotacyjnego strajku głodowego w okresie od marca do grudnia 2012 r., domagając się uczciwego dochodzenia w sprawie zajść w mieście Żangaözen;

T.  mając na uwadze, że partie opozycyjne ogłosiły zamiar przeprowadzenia w dniu 24 marca demonstracji w Ałma-Acie dla upamiętnienia 100 dni od tragicznych zajść w mieście Żangaözen;

U. mając na uwadze, że w 2010 r. Kazachstan objął przewodnictwo OBWE i zobowiązał się do przeprowadzenia szeregu reform demokratycznych oraz przestrzegania podstawowych zasad tej organizacji;

V. mając na uwadze, że podczas 19. sesji Rady Praw Człowieka ONZ w lutym 2012 r. minister spraw zagranicznych Erżan Kazychanow ogłosił kandydaturę Kazachstanu do członkostwa w tym organie;

1.  zdecydowanie potępia brutalne stłumienie przez siły policyjne pokojowej demonstracji w mieście Żangaözen i wzywa do wszczęcia niezależnego, przejrzystego, bezstronnego i wiarygodnego międzynarodowego dochodzenia w sprawie wydarzeń, w tym w sprawie wiarygodnych zarzutów nadużycia siły przez policję oraz brutalnego traktowania i torturowania aresztantów, które są wysuwane przez niezależne związki zawodowe i niezależne media;

2.  w związku ze znacznym regresem rządu Kazachstanu, odnotowanym w ostatnim okresie w dziedzinie praw człowieka, w tym praw więźniów, praworządności, demokracji wyborczej, swobód demokratycznych, wolności mediów, oraz w obliczu masowych aresztowań działaczy opozycji negocjacje z Kazachstanem dotyczące nowej umowy nie powinny być wznawiane, dopóki rząd Kazachstanu nie poczyni znacznych postępów w tych kwestiach;

3.  odnotowuje zadeklarowaną gotowość rządu Kazachstanu do uznania uzasadnionych żądań pracowników sektora naftowego; zauważa, że rząd Kazachstanu jest rekordzistą w czynieniu podobnych obietnic, które następnie są ignorowane; wzywa do powołania międzynarodowej komisji śledczej z udziałem działaczy związkowych i obrońców praw człowieka, którzy mogą przyczynić się do ustalenia faktów związanych ze śmiertelnymi wypadkami w miastach Żangaözen i Szetpe;

4.  jest zdania, że należy spełnić uzasadnione żądania pracowników sektora naftowego i zagwarantować pełne odszkodowanie wszystkim rannym w wyniku interwencji sił państwowych oraz rodzinom zabitych;

5.  potępia trwające prześladowanie mediów i tłumienie wolności słowa oraz wzywa rząd Kazachstanu do całkowitego zniesienia kontroli nad mediami elektronicznymi i drukowanymi;

6.  potępia trwające prześladowanie partii i organizacji opozycyjnych i ich przywódców oraz wzywa władze do przestrzegania zasad i zobowiązań gwarantujących wolność słowa i wolność zgromadzeń;

7.  wzywa do natychmiastowego uwolnienia prawnik Natalii Sokołowej i zaniechania wszystkich dochodzeń karnych wobec wyżej wymienionych osób;

8.  przyjmuje z zadowoleniem uwolnienie Jewgienija Żowtisa, dyrektora Międzynarodowego Biura Praw Człowieka i Praworządności w Kazachstanie, i Tochnijaza Kuczukowa, dziennikarza gazety „Wriemia”, oraz wzywa do natychmiastowego zwolnienia wszystkich więźniów politycznych;

9.  wzywa władze kazachskie, aby zapewniły międzynarodowym obserwatorom praw człowieka i związkowcom, a także lokalnym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego, przedstawicielom faktycznych organizacji pracowniczych i związkom zawodowym nieskrępowany dostęp do zachodniego Kazachstanu, a te ostatnie – aby zaangażowały się w niezależny monitoring w terenie;

10. wzywa rząd kazachski, aby w pełni rozwiązał wszystkie niedociągnięcia i uchybienia, na które zwróciła uwagę misja obserwacyjna OBWE/ODIHR we wstępnym sprawozdaniu z wyborów w dniu 16 stycznia, oraz aby zezwolił na tworzenie i rejestrację wszelkich partii i związków zawodowych;

11. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych do omówienia tych kwestii w kontaktach z władzami kazachskimi, a także do znalezienia sposobów monitorowania sytuacji we współpracy z międzynarodowymi organizacjami praw człowieka i grupami społeczeństwa obywatelskiego oraz do składania regularnych sprawozdań Parlamentowi Europejskiemu;

12. jest zdania, że bieżąca polityka angażowania się w stosunki z autorytarnymi rządami w tym regionie zawodzi, i wzywa do zmiany strategii w stosunkach między Unią Europejską a Kazachstanem, tak aby wszelkie dyskusje o bezpieczeństwie i bezpieczeństwie energetycznym zostały zawieszone, dopóki nie zajdzie poważna poprawa w dziedzinie praw człowieka i demokracji;

13. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji wysokiej przedstawiciel/ wiceprzewodniczącej Komisji, Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich, rządowi i parlamentowi Republiki Kazachstanu oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie.