PROJEKT REZOLUCJI w sprawie przepływów migracyjnych w rejonie Morza Śródziemnego, ze zwróceniem szczególnej uwagi na tragiczne wydarzenia u wybrzeży Lampedusy
16.10.2013 - (2013/2827(RSP))
zgodnie z art. 110 ust. 2 Regulaminu
Jan Mulder w imieniu grupy ALDE
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B7-0474/2013
B7‑0475/2013
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie przepływów migracyjnych w rejonie Morza Śródziemnego, ze zwróceniem szczególnej uwagi na tragiczne wydarzenia u wybrzeży Lampedusy
Parlament Europejski,
– uwzględniając Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,
– uwzględniając konwencje genewskie z 1949 r. oraz dodatkowe protokoły do nich,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 439/2010 z dnia 19 maja 2010 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu[1],
– uwzględniając wniosek w sprawie ochrony zewnętrznych granic morskich w kontekście współpracy operacyjnej koordynowanej przez Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Granicach Zewnętrznych Państw Członkowskich,
– uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1168/2011 z dnia 25 października 2011 r. zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 2007/2004 ustanawiające Europejską Agencję Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX)[2],
– uwzględniając stanowisko Parlamentu Europejskiego przyjęte w pierwszym czytaniu dnia 10 października 2013 r. w celu przyjęcia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr .../2013 ustanawiającego europejski system nadzoru granic (EUROSUR)[3],
– uwzględniając wspólny komunikat Komisji Europejskiej i wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z dnia 20 marca 2013 r. pt. „Europejska polityka sąsiedztwa: działania na rzecz wzmocnienia partnerstwa” (JOIN/2013/0004),
– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 7 kwietnia 2011 r. w sprawie przeglądu europejskiej polityki sąsiedztwa – wymiaru południowego[4],
– uwzględniając pytanie ustne z dnia 20 maja 2013 r. dotyczące dobrowolnego i stałego unijnego programu relokacji,
– uwzględniając sprawozdanie komisji LIBE z delegacji na Lampedusie w listopadzie 2011 r.,
– uwzględniając wizytę, jaką w dniu 9 października 2013 r. złożyli na Lampedusie przewodniczący Komisji Europejskiej José Manuel Barroso i komisarz do spraw wewnętrznych Cecilia Malmström, oraz powiązaną debatę na posiedzeniu plenarnym, która odbyła się tego samego dnia i była poświęcona polityce migracyjnej UE dotyczącej basenu Morza Śródziemnego, ze zwróceniem szczególnej uwagi na tragiczne wydarzenia u wybrzeży Lampedusy,
– uwzględniając art. 77 i 80 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
– uwzględniając art. 110 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w wyniku ostatnich tragicznych wydarzeń u wybrzeży Lampedusy śmierć poniosło 360 migrantów, a jeszcze więcej osób uznano za zaginione;
B. mając na uwadze, że według szacunków Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji od 1993 r. na morzu zginęło co najmniej 20 000 osób, w związku z czym należy po raz kolejny dołożyć wszelkich starań, by ratować ludzi w sytuacji zagrożenia życia, a państwa członkowskie powinny wywiązywać się z międzynarodowych zobowiązań dotyczących ratownictwa na morzu;
C. mając na uwadze, że osoby zajmujące się przemytem i handlem ludźmi wykorzystują nielegalnych migrantów, a ofiary są przez siatki przestępcze zmuszane do przybycia do Europy, zwabiane tam lub nakłaniane przy pomocą oszustwa; mając na uwadze, że siatki przestępcze wystawiają życie migrantów na ogromne ryzyko i stanowią wyzwanie dla UE;
D. mając na uwadze, że zasadę solidarności i sprawiedliwego podziału odpowiedzialności zapisano w art. 80 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;
E. mając na uwadze, że celem nowego wspólnego europejskiego systemu azylowego po wprowadzeniu do niego zmian jest zapewnienie jaśniejszych zasad oraz sprawiedliwej i odpowiedniej ochrony uchodźcom potrzebującym ochrony międzynarodowej;
F. mając na uwadze, że prawo UE już przewiduje pewne narzędzia, takie jak wspólnotowy kodeks wizowy i kodeks graniczny Schengen, umożliwiające przyznawanie uchodźcom wiz humanitarnych;
G. mając na uwadze, że państwa członkowskie należy zachęcać do wykorzystywania finansowania, które będzie dostępne z Funduszu Migracji i Azylu, oraz finansowania dostępnego w ramach działania przygotowawczego „Umożliwienie przesiedlenia uchodźców w sytuacjach wyjątkowych”, które obejmuje między innymi następujące środki: wsparcie dla osób mających już status uchodźców uznany przez Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR); wspieranie działań nadzwyczajnych w przypadku grup uchodźców uznanych za priorytetowe, które są ofiarami ataku zbrojnego i które znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji, mogącej zagrażać ich życiu; zapewnianie w razie potrzeby dodatkowego wsparcia finansowego w sytuacjach nadzwyczajnych dla UNHCR i jego organizacji łącznikowych w państwach członkowskich i na szczeblu UE;
1. wyraża głęboki smutek i żal z powodu tragicznej śmierci ofiar u wybrzeży Lampedusy; nalega, by Unia Europejska i państwa członkowskie uczyniły więcej, aby zapobiegać śmiertelnym wypadkom na morzu;
2. jest zdania, że zdarzenia u wybrzeży Lampedusy powinny być sygnałem alarmowym dla Europy oraz że jedynym sposobem niedopuszczenia do kolejnej tragedii jest przyjęcie skoordynowanego podejścia opartego na solidarności i odpowiedzialności oraz wspieranego przez wspólne instrumenty;
3. apeluje o niesienie pomocy humanitarnej osobom, które uszły z życiem z takich tragicznych zdarzeń, oraz zwraca się do UE i państw członkowskich o podtrzymywanie swoich zobowiązań w zakresie gwarantowania takim osobom, zwłaszcza niepełnoletnim pozostającym bez opieki, powszechnych praw podstawowych;
4. podkreśla, że preferowane jest legalne przekraczanie granicy UE w odróżnieniu od nielegalnego jej przekraczania, które jest bardziej niebezpieczne oraz niesie ze sobą ryzyko handlu ludźmi i utraty życia; wzywa zatem państwa członkowskie do zbadania wszystkich istniejących przepisów i procedur UE gwarantujących możliwość bezpiecznego dostania się na terytorium UE, tak aby można było na określony czas przyjmować osoby uciekające z własnego kraju; zauważa, że prawo UE już przewiduje pewne narzędzia, takie jak art. 25 wspólnotowego kodeksu wizowego i art. 5 kodeksu granicznego Schengen, umożliwiające przyznawanie uchodźcom wiz humanitarnych;
5. wyraża zaniepokojenie faktem, że rosnąca liczba osób ryzykuje życie, przemierzając Morze Śródziemne w kierunku UE na niebezpiecznych łodziach; wzywa państwa członkowskie do ustanowienia środków umożliwiających osobom ubiegającym się o azyl bezpieczny i sprawiedliwy dostęp do unijnego systemu azylowego;
6. przypomina, że unijna solidarność powinna iść w parze z odpowiedzialnością; przypomina, państwom członkowskim o ich prawnym obowiązku niesienia pomocy migrantom na morzu;
7. wzywa państwa członkowskie do korzystania z przysługujących im uprawnień i wykorzystywania wszelkich możliwych środków w celu prowadzenia akcji ratunkowych na morzu;
8. wzywa UE i państwa członkowskie do uchylenia lub dokonania przeglądu prawa, na mocy którego osoby udzielające pomocy migrantom na morzu są traktowane jak przestępcy; wzywa Komisję Europejską do dokonania przeglądu dyrektywy Rady 2002/90/WE, która określa sankcje za ułatwienie bezprawnego wjazdu i pobytu, w celu sprecyzowania, że niesienie pomocy humanitarnej migrantom na morzu, którzy znajdują się w niebezpieczeństwie, jest powszechną zasada, a nie działaniem, które może podlegać jakimkolwiek sankcjom;
9. wzywa Unię do szybkiego uzgodnienia zasad przejmowania koordynowanych przez FRONTEX operacji na morzu w celu ustanowienia skutecznych i skoordynowanych działań ratowniczych na szczeblu unijnym oraz w celu dopilnowania, by operacje były prowadzone w pełnej zgodności z właściwymi międzynarodowymi prawami człowieka oraz z przepisami i normami dotyczącymi uchodźców, jak też z obowiązkami wynikającymi z prawa morskiego;
10. wzywa FRONTEX i państwa członkowskie do dopilnowania, by wszyscy funkcjonariusze straży granicznej oraz inny personel z państw członkowskich wchodzący w skład europejskich zespołów straży granicznej, jak też pracownicy tej agencji, byli szkoleni w zakresie właściwego prawa unijnego i prawa międzynarodowego, w tym praw podstawowych, zgodnie z art. 5 zmienionego rozporządzenia w sprawie agencji FRONTEX;
11. wzywa Unię i państwa członkowskie do pracy nad utworzeniem skutecznych mechanizmów identyfikacji bezpiecznych miejsc sprowadzania na ląd uratowanych uchodźców i migrantów;
12. wzywa Unię i państwa członkowskie do ustanowienia dostępu do sprawiedliwych i skutecznych procedur azylowych dla osób, które mogą potrzebować ochrony międzynarodowej, bazując na uznaniu faktu, że sprowadzenie na ląd niekoniecznie pociąga za sobą wyłączną odpowiedzialność państwa członkowskiego, na którego terytorium znalazły się osoby uratowane na morzu, za dalsze zajmowanie się takimi osobami i znajdowanie odpowiednich rozwiązań;
13. wzywa Unię i państwa członkowskie do zarządzania mieszanymi przepływami migracyjnymi z zastosowaniem dostępnych instrumentów europejskich i krajowych oraz do zapewnienia dobrej koordynacji i komunikacji, np. poprzez ułatwianie wymiany informacji między krajowymi służbami ochrony wybrzeża;
14. wzywa Unię, FRONTEX i państwa członkowskie do dopilnowania, aby niesienie pomocy migrantom znajdującym się w niebezpieczeństwie i operacje ratunkowe na morzu znalazły się wśród głównych priorytetów przy wykonywaniu niedawno przyjętego rozporządzenia w sprawie EUROSUR;
15. zwraca się o zwiększenie budżetu Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO) oraz Europejskiej Agencji Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej (FRONTEX), aby pomagać państwom członkowskim w sytuacjach wymagających zwiększonej pomocy technicznej i operacyjnej na granicach zewnętrznych, przy uwzględnieniu faktu, że w niektórych tego typu przypadkach może dochodzić do zagrożeń humanitarnych lub akcji ratunkowych na morzu; przypomina, że odpowiednie finansowanie tych instrumentów jest kluczowe dla wypracowania skoordynowanego podejścia; wzywa ponadto państwa członkowskie do nasilenia praktycznej współpracy z EASO i agencją FRONTEX, w tym do niesienia pomocy rzeczowej (oddelegowanie funkcjonariuszy, wsparcie materialne itp.);
16. ubolewa, że UE nie była w stanie lub nie chciała opracować kompleksowej strategii na rzecz regionu Morza Śródziemnego, w której migracja zarobkowa ujęta zostałaby w kontekście zmian społecznych, gospodarczych i politycznych w regionach sąsiadujących; wzywa wysoką przedstawiciel/wiceprzewodniczącą do nadania większej wagi środkom, które będą zniechęcały do niezaplanowanej emigracji i skłaniały rządy państw południowego regionu Morza Śródziemnego do skuteczniejszej kontroli swoich granic;
17. wzywa UE do dalszego oferowania humanitarnego, finansowego i politycznego wsparcia na obszarach ogarniętych kryzysem w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie w celu eliminacji przyczyn migracji;
18. wzywa państwa członkowskie do zapewnienia właściwego wdrażania wszystkich przepisów dotyczących poszczególnych instrumentów CEAS; przypomina państwom członkowskim, że osobami, które ubiegają się o ochronę międzynarodową, powinny zajmować się właściwe krajowe organy ds. azylu oraz że osoby te powinny mieć dostęp do sprawiedliwych i skutecznych procedur azylowych;
19. podkreśla w szczególności znaczenie podziału odpowiedzialności finansowej w dziedzinie azylu i zaleca utworzenie mechanizmu o solidnym zapleczu finansowym, działającego a oparciu o obiektywne kryteria, w celu ograniczenia presji na państwa członkowskie przyjmujące dużą liczbę osób ubiegających się o azyl oraz osób objętych ochroną międzynarodową, na zasadzie pełnego lub proporcjonalnego zwrotu wydatków;
20. wzywa UE i państwa członkowskie do podjęcia właściwych i odpowiedzialnych działań dotyczących możliwego napływu uchodźców do państw członkowskich; wzywa Komisję i państwa członkowskie do dalszego monitorowania aktualnej sytuacji oraz do prowadzenia prac nad planowaniem ewentualnościowym, w tym nad możliwością zastosowania przepisów dyrektywy w sprawie tymczasowej ochrony, jeśli warunki będą tego wymagały;
21. wzywa państwa członkowskie do przestrzegania zasady non-refoulement zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i unijnym; wzywa państwa członkowskie do natychmiastowego zaprzestania wszelkich niewłaściwych i rozszerzonych praktyk przetrzymywania z naruszeniem prawa międzynarodowego i europejskiego, a także wskazuje, że środki dotyczące zatrzymania migrantów muszą zawsze być przedmiotem decyzji administracyjnej, muszą być należycie uzasadnione i tymczasowe;
22. zachęca państwa członkowskie do zajmowania się pilnymi potrzebami poprzez przesiedlanie, oprócz istniejących krajowych kwot, oraz poprzez przyjmowanie uchodźców z powodów humanitarnych; zachęca państwa członkowskie do wykorzystywania funduszy wciąż dostępnych w ramach działania przygotowawczego/projektu pilotażowego dotyczącego przesiedlania;
23. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji/wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, parlamentom i rządom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz wysokiemu komisarzowi Narodów Zjednoczonych ds. uchodźców.
- [1] Dz.U. L 132 z 29.5.2010, s. 11.
- [2] Dz.U. L 304 z 22.11.2011, s. 1.
- [3] Teksty przyjęte, P7_TA(2013)0416.
- [4] Dz.U. C 296 E z 2.10.2012, s. 114.