Procedura : 2016/2727(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : B8-0622/2016

Teksty złożone :

B8-0622/2016

Debaty :

PV 25/05/2016 - 18
CRE 25/05/2016 - 18

Głosowanie :

PV 26/05/2016 - 6.6
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :


PROJEKT REZOLUCJI
PDF 429kWORD 98k
17.5.2016
PE582.642v01-00
 
B8-0622/2016

złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji

zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu


w sprawie transatlantyckich przepływów danych (2016/2727(RSP))


Jan Philipp Albrecht, Judith Sargentini w imieniu grupy Verts/ALE

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie transatlantyckich przepływów danych (2016/2727(RSP))  
B8-0622/2016

Parlament Europejski,

–  uwzględniając dyrektywę 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych(1) (zwaną dalej „dyrektywą”), w szczególności jej art. 25 ust. 6,

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE(2) (zwane dalej „ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych”), które weszło w życie w dniu 24 maja 2016 r. i będzie stosowane od dnia 25 maja 2018 r.,

–  uwzględniając Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej (zwaną dalej „Kartą”) oraz europejską konwencję praw człowieka (EKPC),

–  uwzględniając wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 października 2015 r. w sprawie C-362/14 Maximillian Schrems przeciwko Data Protection Commissioner,

–  uwzględniając projekt decyzji wykonawczej Komisji z dnia 29 lutego 2016 r. w sprawie adekwatności ochrony zapewnianej przez Tarczę Prywatności UE-USA oraz załączniki do niej w formie pism administracji USA i Federalnej Komisji Handlu USA,

–  uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 lutego 2016 r. zatytułowany „Transatlantyckie przepływy danych: odbudowa zaufania dzięki ustanowieniu silniejszych gwarancji” (COM(2016)0117), komunikat Komisji z dnia 27 listopada 2013 r. w sprawie funkcjonowania zasad bezpiecznego transferu danych osobowych z punktu widzenia obywateli UE i przedsiębiorstw z siedzibą w UE (COM(2013)0847) oraz komunikat Komisji z dnia 27 listopada 2013 r. zatytułowany „Odbudowa zaufania do przepływu danych między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi” (COM(2013)0846),

–  uwzględniając opinię na ten temat (WP 238) przyjętą w dniu 13 kwietnia 2016 r. przez grupę roboczą utworzoną na podstawie art. 29 dyrektywy, a także opinie w tej samej sprawie wydane wcześniej (WP 12, WP 27 i WP 32),

–  uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 ustanawiające przepisy i zasady ogólne dotyczące trybu kontroli przez państwa członkowskie wykonywania uprawnień wykonawczych przez Komisję(3), a w szczególności art. 5 tego rozporządzenia dotyczący procedury sprawdzającej,

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 lipca 2000 r. dotyczącą projektu decyzji Komisji w sprawie adekwatności ochrony zapewnianej przez zasady bezpiecznego transferu danych osobowych oraz odnoszących się do nich najczęściej zadawanych pytań wydanych przez Departament Handlu USA(4),

–  uwzględniając swoją rezolucję z dnia 12 marca 2014 r. w sprawie realizowanych przez NSA amerykańskich programów nadzoru, organów nadzoru w różnych państwach członkowskich oraz ich wpływu na prawa podstawowe obywateli UE oraz na współpracę transatlantycką w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych(5), a także rezolucję z dnia 29 października 2015 r. w sprawie działań następczych w związku z rezolucją Parlamentu Europejskiego z dnia 12 marca 2014 r. w sprawie masowej inwigilacji elektronicznej obywateli UE(6),

–  uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A.  mając na uwadze, że rozwój społeczeństwa informacyjnego i handlu elektronicznego oraz rozwój zdolności przechwytywania danych przez agencje wywiadowcze doprowadziły w skali światowej do gwałtownego wzrostu przepływu danych i komunikacji elektronicznej oraz ryzyka związanego z niewłaściwym wykorzystaniem takich danych i przechwytywaniem takich wiadomości;

B.  mając na uwadze, że takie niewłaściwe wykorzystanie nie tylko działa jak hamulec rozwoju handlu elektronicznego, gdyż osłabia zaufanie konsumentów, ale często stanowi również naruszenie praw i wolności obywateli, w szczególności naruszenie prawa do prywatności;

C.  mając na uwadze, że ochrona danych oznacza ochronę osób, których dotyczą przetwarzane informacje, oraz mając na uwadze, że taka ochrona jest jednym z podstawowych praw uznawanych przez Unię (art. 8 karty praw podstawowych oraz art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej);

D.  mając na uwadze, że w dyrektywie, która w 2018 r. zostanie zastąpiona ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych, określono prawa osób, których dotyczą dane, oraz odpowiadające im obowiązki osób przetwarzających dane lub sprawujących kontrolę nad takim przetwarzaniem;

E.  mając na uwadze, że ochrona taka byłaby bezużyteczna, gdyby ograniczała się do terytorium Unii i nie zapewniała także przewidzianej w dyrektywie odpowiedniej ochrony w państwach trzecich, do których dane są przekazywane;

F.  mając na uwadze, że adekwatność ochrony danych osobowych w państwie trzecim musi być oceniania na podstawie prawa krajowego tego państwa trzeciego i jego zobowiązań międzynarodowych oraz mając na uwadze, że środki te muszą się okazać skuteczne w praktyce;

G.  mając na uwadze, że Komisja w imieniu obywateli Unii i jej państw członkowskich musi dopilnować, aby w danych państwach trzecich istniał odpowiedni poziom ochrony;

H.  mając na uwadze, że w wyroku z dnia 6 października 2015 r. Europejski Trybunał Sprawiedliwości unieważnił decyzję Komisji w sprawie adekwatności ochrony zapewnianej przez zasady bezpiecznego transferu danych osobowych oraz odnoszących się do nich najczęściej zadawanych pytań wydanych przez Departament Handlu USA,

I.  mając na uwadze, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił w tym wyroku, że odpowiedni poziom ochrony w państwie trzecim należy rozumieć jako „zasadniczo odpowiadający” poziomowi ochrony zapewnianej w Unii;

Wprowadzenie

1.  z zadowoleniem przyjmuje działania podjęte przez Komisję i administrację USA, aby zdecydowanie udoskonalić Tarczę Prywatności w porównaniu z decyzją w sprawie zasad bezpiecznego transferu danych osobowych („bezpieczna przystań”);

2.  podkreśla znaczenie, jakie ma zapewnienie ochrony praw podstawowych, w tym prawa do ochrony danych i prawa do prywatności;

3.  podkreśla znaczenie handlu transatlantyckiego i współpracy transatlantyckiej;

4.  podkreśla znaczenie, jakie pewność prawa ma dla osób, których dotyczą dane, i dla administratorów danych;

5.  wyraża zaniepokojenie, że mechanizm Tarczy Prywatności może nie spełniać w pełni wymogów Karty, dyrektywy, ogólnego rozporządzenia o ochronie danych i stosownych wyroków Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka;

Sektor prywatny

6.  zauważa, że Zasady Tarczy Prywatności (załącznik II) nie stanowią zasadniczo równorzędnego zbioru zasad, gdyż nie wymagają zgody osoby, której dotyczą dane, nie przewidują zasady minimalizacji danych i umożliwiają przetwarzanie danych osobowych do celów niezgodnych z celami, dla których dane te zostały zgromadzone;

7.  wskazuje, że Zasady Tarczy Prywatności dają ogólne zezwolenie na wszelkiego rodzaju przetwarzanie danych osobowych bez konieczności uzyskania zgody osoby, której dotyczą dane, i bez przyznania jej pełnego prawa sprzeciwu; wyraża zaniepokojenie, że nawet możliwość rezygnacji („zasada ogłoszenia i wyboru”) przewiduje się jedynie w przypadku istotnej zmiany celu lub ujawnienia informacji stronie trzeciej; wyraża zaniepokojenie, że nawet w przypadku danych sensytywnych zgoda osoby, której dotyczą dane, wymagana jest jedynie w obu powyższych sytuacjach;

8.  wskazuje, że zasada uzupełniająca 2 lit . a) jest niezgodna z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 13 maja 2014 r. w sprawie Google Spain/Costeja (C-131/12) oraz z prawem do usunięcia danych („prawem do bycia zapomnianym”), przewidzianym w unijnym prawie o ochronie danych;

9.  wyraża zaniepokojenie, że egzekwowanie przepisów na mocy Zasad Tarczy Prywatności będzie wyjątkowo trudne, ponieważ osoba, której dotyczą dane, musiałaby podjąć pięć kolejnych kroków (skarga do administratora, pozasądowe rozstrzyganie sporów, skarga do Departamentu Handlu lub Federalnej Komisji Handlu za pośrednictwem europejskiego niezależnego organu ochrony danych, panel ds. ochrony prywatności, sąd amerykański); przypomina, że na mocy dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. pozasądowe rozstrzyganie sporów w przypadku umów konsumenckich jest zabronione;

10.  wskazuje, że jedyną karą dla administratora, który działa z naruszeniem Zasad Tarczy Prywatności, jest usunięcie z wykazu Tarczy Prywatności; nie może tego uznać za karę zasadniczo równoważną sankcjom administracyjnym lub innym karom przewidzianym w unijnym prawie o ochronie danych, zwłaszcza w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych;

11.  zwraca uwagę, że ani Federalna Komisja Handlu (FTC), ani Departament Handlu, ani organy alternatywnego rozstrzygania sporów nie mają uprawnień dochodzeniowych porównywalnych z uprawnieniami europejskich organów nadzoru; przypomina, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że skutecznie uprawnienia nadzorcze są niezbędne dla nadzoru nad ochroną danych na mocy prawa pierwotnego UE;

12.  przypomina, że decyzja w sprawie adekwatności daje administratorom danych z danego państwa trzeciego uprzywilejowany dostęp do rynku UE; jest zaniepokojony tym, że niższe wymogi określone w Zasadach Tarczy Prywatności w porównaniu z unijnymi przepisami w zakresie ochrony danych zapewniłyby administratorom i podmiotom przetwarzającym dane, którzy mają siedzibę w Stanach Zjednoczonych, przewagę konkurencyjną nad ich unijnymi odpowiednikami;

13.  ubolewa, że mimo pewnych wysiłków podejmowanych w ostatnich latach w USA wciąż nie ma kompleksowej ustawy o ochronie danych dotyczących konsumentów;

Nadzór rządowy

14.  odnotowuje wyjaśnienie zawarte w załączniku VI (pismo Roberta S. Litta z Biura Dyrektora Wywiadu Narodowego (ODNI)), mówiące o tym, iż zgodnie z rozporządzeniem prezydenckim nr 28 (zwanym dalej „PPD-28”) wykorzystywanie gromadzonych masowo danych osobowych osób spoza USA oraz ich prywatnych wiadomości jest wciąż dozwolone w sześciu przypadkach; zwraca uwagę, że takie masowe gromadzenie musi być jedynie „odpowiednio dostosowane” i „rozsądne”, co nie spełnia ściślejszych kryteriów konieczności i proporcjonalności określonych w Karcie; zwraca uwagę, że w ubiegłym roku Europejski Trybunał Praw Człowieka orzekł, iż w celu stwierdzenia należytego zastosowania testu konieczności i proporcjonalności, zezwolenie na przechwytywanie musi jasno określać „konkretną osobę, która ma podlegać czynnościom śledczym, lub jeden zespół budynków stanowiących miejsce, w odniesieniu do którego udziela się zezwolenia”, a „określenia tego można dokonać za pomocą imion i nazwisk, adresów, numerów telefonów lub innych istotnych informacji” (Zakharov przeciwko Rosji (2015), punkt 264); zwraca uwagę, że w ubiegłym roku ten sam trybunał stwierdził również, że test konieczności wymaga, by interwencja była „bezwzględnie konieczna, w danym wypadku, do uzyskania kluczowych informacji w ramach indywidualnej operacji” (Szabó i Vissy przeciwko Węgrom (2015), punkt 73);

15.  zwraca uwagę, że w załączniku VI wyjaśniono również, iż dane osobowe i prywatne wiadomości mogą być przechowywane przez pięć lat, a nawet dłużej, jeżeli uzna się, że jest to „w interesie bezpieczeństwa narodowego Stanów Zjednoczonych”; z niepokojem stwierdza, że stanowi to naruszenie wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie zatrzymywania danych z 2014 r. (połączone sprawy C-293/12 i C-594/12);

16.  zwraca uwagę, że PPD-28 wprowadza nowe zasady ograniczające wykorzystanie i rozpowszechnianie danych osobowych i prywatnych wiadomości osób spoza USA, jednak nie ogranicza ich masowego gromadzenia; zwraca uwagę, że przypis 5 PPD-28 wyjaśnia, że „masowe gromadzenie” w rozumieniu administracji USA nie obejmuje masowej inwigilacji danych osobowych i prywatnych wiadomości ani masowego dostępu do nich, lecz jedynie ich masowe przechowywanie; z niepokojem zauważa, że stoi to w sprzeczności z wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Schrems, zgodnie z którym uregulowanie pozwalające „na uzyskanie powszechnego dostępu do treści wiadomości elektronicznych należy uznać za naruszenie zasadniczej istoty prawa podstawowego do poszanowania życia prywatnego”;

17.  zwraca uwagę, że PPD-28 nie jest równoważne z prawem amerykańskim i może zostać jednostronnie wycofane przez jednego z przyszłych prezydentów USA; ostrzega, że powoduje to brak pewności prawa dla obywateli UE opierających się na Tarczy Prywatności, gdyż wszelkie dane przekazane do USA mogą w przyszłości utracić ochronę na mocy Tarczy Prywatności bez możliwości wniesienia odwołania, procesu legislacyjnego ani uprzedniego ostrzeżenia;

18.  zwraca uwagę, że ogólny wyjątek dotyczący bezpieczeństwa narodowego określony w załączniku II pkt 5 Zasad Tarczy Prywatności jest skopiowany dosłownie z zasad bezpiecznego transferu danych osobowych („bezpieczna przystań”) i nie jest dalej ograniczony;

19.  odnotowuje, że rzecznik praw obywatelskich w Departamencie Stanu USA został wyznaczony jako punkt kontaktowy dla organów nadzorczych UE w odniesieniu do nadzoru rządowego; zwraca jednak uwagę, że art. 47 Karty wymaga zapewnienia możliwości skorzystania ze środków prawnych przez samą osobę, której dane dotyczą; zauważa, że załącznik III (pismo sekretarza stanu Johna F. Kerry'ego) stwierdza, że rzecznik praw obywatelskich „nie będzie ani potwierdzał, ani zaprzeczał, że dana osoba była celem inwigilacji”, ani też „nie potwierdzi konkretnego środka naprawczego” (ust. 4 lit. e)); zwraca również uwagę, że rzecznik praw obywatelskich nie jest wystarczająco niezależny od władzy wykonawczej, gdyż podlega sekretarzowi stanu;

20.  zwraca uwagę, że od momentu unieważnienia decyzji w sprawie „bezpiecznej przystani” USA nie podjęły żadnych kroków, aby ograniczyć programy inwigilacji, do których odnosił się Europejski Trybunał Sprawiedliwości, a wręcz przeciwnie – przyjęły w 2015 r. Ustawę o wymianie informacji na potrzeby bezpieczeństwa cybernetycznego, a obecnie kończą pracę nad zmianami do art. 41 Federalnego kodeksu postępowania karnego, które jeszcze bardziej ingerują w prywatność osób spoza USA;

21.  zwraca uwagę, że mimo tych działań USA pozostają jedynym krajem, który podjął kroki mające na celu ochronę praw podstawowych w następstwie rewelacji o globalnych operacjach inwigilacyjnych w postaci przyjęcia w 2015 r. Ustawy o wolności, która ograniczyła masową inwigilację przez amerykańskie agencje wywiadowcze na terenie Stanów Zjednoczonych; jest jednak zaniepokojony faktem, że nie zmieniła się sytuacja prawna, jeżeli chodzi o masową inwigilację przez amerykańskie agencje wywiadowcze na obszarach poza USA i w odniesieniu do osób spoza USA, określona w Kodeksie Stanów Zjednoczonych (Tytuł 50, §1881a (‘Sekcja 702’)); uważa, że USA powinny przyjąć dalsze przepisy w celu naprawienia tej sytuacji;

22.  zwraca uwagę, że kilka państw członkowskich, w tym Francja, Wielka Brytania i Holandia, rozważa przyjęcie lub już przyjęło przepisy, które znacząco poszerzają ich uprawnienia i możliwości inwigilacyjne, stoją jednak w sprzeczności z art. 7 i 8 karty praw podstawowych oraz z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka; wzywa Komisję do wszczęcia postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom wobec tych państw członkowskich;

Inne kwestie

23.  zwraca uwagę, że Komisja nie dokonała oceny praw i ochrony obywateli UE w przypadku przekazania ich danych osobowych przez amerykańskiego administratora danych objętego Tarczą Prywatności amerykańskim organom ścigania; zwraca uwagę, że załącznik VII (pismo Bruce'a C. Swartza z Departamentu Sprawiedliwości) w sprawie dostępu organów ścigania do danych odnosi się jedynie do dostępu do danych przechowywanych przez firmy, nie wspomina jednak o osobach, których dotyczą dane, ani o prawach do skorzystania ze środków prawnych przez osoby, których dane są przedmiotem wglądu;

24.  z zadowoleniem przyjmuje fakt, że zgodnie z art. 3 projektu decyzji wykonawczej Komisji unijne organy nadzorcze ds. ochrony danych mogą nadal zawiesić przekazywanie danych osobowych administratorom danych objętym postanowieniami Tarczy Prywatności; podkreśla, że jest to zgodne z art. 4 decyzji Komisji 2001/497/WE w sprawie standardowych klauzul umownych dotyczących przekazywania danych osobowych do państw trzecich;

25.  podkreśla zasadę umiejscowienia rynku, wprowadzoną w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych; zwraca uwagę, że po rozpoczęciu stosowania tego rozporządzenia wielu amerykańskich administratorów danych, którzy korzystali z mechanizmu „bezpiecznej przystani” i mogą korzystać z mechanizmu Tarczy Prywatności, będzie musiało działać w zgodzie z tym rozporządzeniem, jeżeli oferują usługi na rynku UE lub monitorują osoby, które przebywają w Unii;

Wnioski

26.  podsumowując, stwierdza, że mechanizm Tarczy Prywatności oraz sytuacja w USA nie przynoszą znaczącej poprawy w porównaniu z mechanizmem „bezpiecznej przystani”;

27.  zwraca uwagę, że wysoce prawdopodobne jest, że projekt decyzji w sprawie adekwatności zostanie po jego przyjęciu ponownie zakwestionowany przed sądem; podkreśla, że powoduje to brak pewności prawa dla przedsiębiorstw i obywateli; zwraca uwagę, że eksperci z zakresu ochrony danych i stowarzyszenia biznesowe już doradzają firmom wykorzystanie innych środków transferu danych osobowych do USA;

28.  obawia się, że Komisja może przekroczyć swoje uprawnienia wykonawcze, podejmując decyzję stwierdzającą, że przepisy Tarczy Prywatności zapewniają odpowiedni poziom ochrony w USA bez dokonania pełnej oceny systemu amerykańskiego i bez uwzględnienia kwestii poruszonych w niniejszej rezolucji;

29.  wzywa Komisję do kontynuowania dialogu z USA z myślą o dalszym usprawnieniu mechanizmu Tarczy Prywatności w związku z jej obecnymi brakami, aby zminimalizować ryzyko unieważnienia przed sądem decyzji w sprawie adekwatności;

30.  wzywa Komisję, aby przynajmniej wprowadziła dwuletnią klauzulę wygaśnięcia w odniesieniu do ważności decyzji w sprawie adekwatności oraz aby rozpoczęła nowe negocjacje z USA na temat usprawnionych uregulowań ramowych w oparciu o ogólne rozporządzenie o ochronie danych;

31.  zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządowi i Kongresowi USA.

(1)

Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31.

(2)

Dz.U. L 119 z 4.5.2016, s. 1.

(3)

Dz.U. L 55 z 28.2.2011, s. 13.

(4)

Dz.U. C 121 z 24.4.2001, s. 152.

(5)

Teksty przyjęte, P7_TA(2014)0230.

(6)

Teksty przyjęte, P8_TA(2015)0388.

Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności