PROJEKT REZOLUCJI w sprawie zabójstwa dziennikarza Dżamala Chaszukdżiego w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule
22.10.2018 - (2018/2885(RSP))
zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu
Victor Boştinaru, Elena Valenciano, Pier Antonio Panzeri w imieniu grupy S&D
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B8-0498/2018
B8-0498/2018
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie zabójstwa dziennikarza Dżamala Chaszukdżiego w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Arabii Saudyjskiej, w szczególności rezolucję z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie Arabii Saudyjskiej, jej stosunków z UE oraz jej roli na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej[1], z dnia 12 lutego 2015 r. w sprawie Raifa Badawiego[2], z dnia 8 października 2015 r. w sprawie Alego Mohammeda al-Nimra[3], z dnia 31 maja 2018 r. w sprawie sytuacji obrońców praw kobiet w Arabii Saudyjskiej[4], z dnia 25 lutego 2016 r.[5] i 30 listopada 2017 r.[6] w sprawie sytuacji humanitarnej w Jemenie oraz z dnia 4 października 2018 r.[7] w sprawie sytuacji w Jemenie, w których to rezolucjach apeluje się o ogólnounijne embargo na broń dla Arabii Saudyjskiej z powodu poważnych zarzutów dotyczących naruszania przez Arabię Saudyjską w Jemenie międzynarodowego prawa humanitarnego,
– uwzględniając oświadczenie ministrów spraw zagranicznych grupy G7 z 17 października 2018 r. w sprawie zaginięcia saudyjskiego dziennikarza Dżamala Chaszukdżiego,
– uwzględniając uwagi wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej / wysokiej przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Federiki Mogherini z dnia 9 i 15 października 2018 r.,
– uwzględniając oświadczenie komisarz ONZ ds. praw człowieka Michelle Bachelet, która 16 października 2018 r. wezwała Arabię Saudyjską do ujawnienia wszystkiego, co wiadomo o zaginięciu Dżamala Chaszukdżiego,
– uwzględniając oświadczenie ekspertów ONZ z dnia 9 października 2018 r. zawierające żądanie przeprowadzenia śledztwa w sprawie zaginięcia Dżamala Chaszukdżiego w Stambule,
– uwzględniając sprawozdanie grupy roboczej ONZ ds. przymusowych lub wymuszonych zaginięć z dnia 18 października 2018 r.,
– uwzględniając fakt, że Arabia Saudyjska jest członkiem Rady Praw Człowieka ONZ,
– uwzględniając Wytyczne UE w sprawie praw człowieka dotyczące wolności wypowiedzi w internecie i poza nim,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
– uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka z 1948 r.,
– uwzględniając przyznanie w 2015 r. Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli saudyjskiemu blogerowi Raifowi Badawiemu,
– uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że 2 października 2018 r. znany saudyjski dziennikarz i rezydent Stanów Zjednoczonych Dżamal Chaszukdżi wszedł do konsulatu Arabii Saudyjskiej w Stambule, aby otrzymać dokumenty niezbędne do zawarcia związku małżeńskiego i od tej pory go nie widziano ani nie słyszano; mając na uwadze, że na początku Arabia Saudyjska zaprzeczała, jakoby była zamieszana w zaginięcie Dżamala Chaszukdżiego, twierdząc, że opuścił on konsulat tuż po wejściu doń, jednak siedemnaście dni później, pod ogromną presją międzynarodową, oznajmiła, że zmarł on w wyniku bójki w konsulacie; mając na uwadze, że Arabia Saudyjska nie przedstawiła dowodów na poparcie tego twierdzenia;
B. mając na uwadze, że wiceprzewodnicząca / wysoka przedstawiciel i państwa członkowskie nie przyjęły wyjaśnień Arabii Saudyjskiej i domagały się kontynuowania drobiazgowego, wiarygodnego i przejrzystego śledztwa, aby należycie wyjaśnić okoliczności zabójstwa Dżamala Chaszukdżiego oraz pociągnąć do odpowiedzialności wszystkich winnych;
C. mając na uwadze zarzuty, z jakimi wystąpił rząd Turcji i jakie pojawiły się ze źródeł powiązanych z siłami bezpieczeństwa, jakoby Dżamala Chaszukdżiego torturowano i zamordowano, a jego zwłoki rozczłonkowano w konsulacie oraz że sprawcami było „z całą pewnością” piętnastu Saudyjczyków; mając na uwadze, że służby wywiadowcze Stanów Zjednoczonych przechwyciły rzekomo informacje z saudyjskich źródeł ujawniające spisek mający na celu schwytanie dziennikarza;
D. mając na uwadze, że niektórzy podejrzani w związku z zaginięciem Dżamala Chaszukdżiego to osoby blisko powiązane z saudyjskim następcą tronu księciem Mohammedem bin Salmanem al‑Saudem, w tym jego ochroniarz i lekarz medycyny sądowej zajmujący wysokie stanowisko w saudyjskim ministerstwie spraw wewnętrznych; mając na uwadze, że ich rzekoma obecność w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule w dniu zaginięcia Dżamala Chaszukdżiego, czyli 2 października 2018 r., wskazuje na osobiste zamieszanie księcia w zaginięcie i być może zamordowanie dziennikarza;
E. mając na uwadze, że władze Arabii Saudyjskiej uznały wszystkie zarzuty za „bezpodstawne” i „całkowicie niezgodne z prawdą”; mając na uwadze, że 2 października usunięto materiał filmowy zarejestrowany przez kamery monitoringu zainstalowane w konsulacie, a wszystkim tureckim pracownikom polecono wziąć jeden dzień wolnego; mając na uwadze, że konsul generalny Arabii Saudyjskiej w Stambule Mohammed al‑Otaibi rzekomo opuścił Turcję 16 października;
F. mając na uwadze, że atak saudyjskich agentów na Dżamala Chaszukdżiego w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule stanowi rażące naruszenie art. 55 ust. 2 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych z 1963 r., który to artykuł stanowi, że „[p]omieszczenia konsularne nie powinny być używane w sposób niezgodny z wykonywaniem funkcji konsularnych [...]”; mając na uwadze, że art. 41 tejże konwencji stanowi, iż możliwe jest uchylenie immunitetu dyplomatycznego w przypadku „ciężkiej zbrodni i na podstawie postanowienia właściwej władzy sądowej”;
G. mając na uwadze, że trzech wybitnych ekspertów ONZ, mianowicie przewodniczący sprawozdawca grupy roboczej ds. przymusowych lub wymuszonych zaginięć Bernard Duhaime, specjalny sprawozdawca ds. wolności wypowiedzi David Kaye i specjalna sprawozdawczyni ds. egzekucji pozasądowych Agnes Callamard, zaapelowało o „niezależne międzynarodowe śledztwo” w sprawie Dżamala Chaszukdżiego;
H. mając na uwadze, że z powodu skandalu wywołanego zaginięciem Dżamala Chaszukdżiego kilku znanych mówców, sponsorów i partnerów medialnych odwołało swój udział w konferencji poświęconej inicjatywie na rzecz przyszłych inwestycji, która ma się odbyć pod koniec br. w Rijadzie;
I. mając na uwadze, że w Stanach Zjednoczonych szereg senatorów wszczęło procedurę pociągnięcia do odpowiedzialności Saudyjczyków zamieszanych w zaginięcie Dżamala Chaszukdżiego, a to poprzez aktualizację listy Magnickiego;
J. mając na uwadze, że od 2017 r. Arabia Saudyjska aresztowała kilkudziesięciu dysydentów, w tym pisarzy, dziennikarzy, działaczy na rzecz praw kobiet i duchownych, najczęściej na podstawie zarzutów związanych z ich pokojowo wyrażanymi opiniami lub przekonaniami politycznymi; mając na uwadze, że władze dążą do skazania kilku spośród tych działaczy na karę śmierci; mając na uwadze, że następca tronu książę Mohammed bin Salman al‑Saud nadzoruje szeroko zakrojone represje wobec czołowych działaczy, prawników i obrońców praw człowieka, które nasiliły się od czasu, gdy zaczął umacniać swoją kontrolę nad organami bezpieczeństwa kraju;
K. mając na uwadze, że strategia tłumienia sprzeciwu jest o tyle skuteczniejsza, że niezależnie od wewnętrznych represji władze Arabii Saudyjskiej są nagradzane milczeniem zagranicznych rządów, które sygnalizują akceptację tych represji, czego wyrazem jest niezdolność do obrony własnych zasad;
L. mając na uwadze, że system polityczny i społeczny w Arabii Saudyjskiej w dalszym ciągu jest niedemokratyczny i dyskryminujący, czyni kobiety obywatelami drugiej kategorii, nie zezwala na wolność wyznania ani przekonań, poważnie dyskryminuje licznych zagranicznych pracowników przebywających w tym kraju i zdecydowanie tłumi wszelkie głosy sprzeciwu;
M. mając na uwadze, że w rezolucji z dnia 31 maja 2018 r. w sprawie sytuacji obrońców praw kobiet w Arabii Saudyjskiej Parlament zaapelował do Rady o rozważenie możliwości zastosowania ukierunkowanych środków przeciwko osobom odpowiedzialnym za poważne przypadki łamania praw człowieka w Arabii Saudyjskiej, a także możliwości powołania przez Radę Praw Człowieka ONZ specjalnego sprawozdawcy ds. praw człowieka w Arabii Saudyjskiej;
N. mając na uwadze, że wolność opinii, wypowiedzi, prasy i mediów, zarówno w środowisku internetowym, jak i tradycyjnym, to podstawowe prawa każdego człowieka, które stanowią zasadnicze warunki wstępne oraz katalizatory demokratyzacji i reform, a ponadto umożliwiają niezbędny nadzór nad organami władzy; mając na uwadze zasadnicze znaczenie wolnych, zróżnicowanych i niezależnych mediów dla propagowania i ochrony praw człowieka w każdym społeczeństwie; mając na uwadze, że praca dziennikarzy polegająca na ujawnianiu przypadków nadużywania władzy, na wskazywaniu korupcji oraz kwestionowaniu powszechnie panujących przekonań często w sposób szczególny naraża ich na zastraszanie i przemoc;
1. z całą mocą potępia wymuszone zaginięcie i prawdopodobnie zamordowanie Dżamala Chaszukdżiego na zlecenie władz państwowych w konsulacie Arabii Saudyjskiej w Stambule w dniu 2 października 2018 r.;
2. odrzuca dotychczasowe wyjaśnienia władz Arabii Saudyjskiej w tej sprawie, gdyż są one niewiarygodne; zauważa, że nieprzedstawienie przez władze Arabii Saudyjskiej dowodów na to, że Dżamal Chaszukdżi wszedł do konsulatu i z niego wyszedł, kłóci się z ich twierdzeniem, jakoby zależało im na przeprowadzeniu rzeczywistego i skutecznego śledztwa w tej sprawie;
3. apeluje o natychmiastowe wszczęcie niezależnego i bezstronnego międzynarodowego dochodzenia w związku z zaginięciem i możliwym zamordowaniem Dżamala Chaszukdżiego, a także o wskazanie i osądzenie winnych;
4. apeluje do wiceprzewodniczącej / wysokiej przedstawiciel o zaproponowanie, do Komisji – o opracowanie, a do Rady – o przyjęcie ˜„listy Chaszukdżiego” zawierającej nazwiska Saudyjczyków podlegających ukierunkowanym środkom takim jak zakaz podróżowania i zamrożenie aktywów w związku z ich rolą w zaginięciu i domniemanym zamordowaniu Dżamala Chaszukdżiego, a także w kontekście innych poważnych naruszeń praw człowieka w Arabii Saudyjskiej; domaga się, aby na takiej liście znalazły się nie tylko nazwiska sprawców, ale również organizatorów tej zbrodni i osób podburzających do niej;
5. z zadowoleniem przyjmuje postawę niektórych państw członkowskich oraz podmiotów gospodarczych i organizacji międzynarodowych, w tym Międzynarodowego Funduszu Walutowego, które z powodu skandalu wywołanego zabójstwem Dżamala Chaszukdżiego zbojkotowały konferencję poświęconą inicjatywie na rzecz przyszłych inwestycji, zaplanowaną pod koniec br. w Rijadzie; domaga się uzależnienia zaangażowania w przyszłości od poszanowania uniwersalnych wartości;
6. zdecydowanie popiera inicjatywę UE na rzecz utworzenia globalnego systemu sankcji wymierzonego w podmioty naruszające prawa człowieka na całym świecie, dzięki któremu to systemowi możliwe byłoby wprowadzenie zakazu wydawania wiz i zamrożenie aktywów w stosunku do konkretnych osób; oczekuje konkretnych wyników w zakresie wdrożenia tej inicjatywy po konferencji organizowanej przez władze holenderskie w listopadzie w Hadze oraz zachęca państwa członkowskie do udzielenia temu wnioskowi pełnego poparcia;
7. wyraża zaniepokojenie, że zaginięcie Dżamala Chaszukdżiego wiąże się bezpośrednio z jego krytycznymi wypowiedziami na temat polityki Arabii Saudyjskiej w ostatnich latach; ponawia apel do władz Arabii Saudyjskiej o otwarcie się na prawa podstawowe, w tym na prawo do życia, prawo do swobody wypowiedzi i prawo do pokojowego sprzeciwu;
8. potępia represje stosowane nieprzerwanie wobec obrońców praw człowieka, w tym obrońców praw kobiet, krytycznych dziennikarzy, duchownych i innych pokojowych działaczy w Arabii Saudyjskiej, gdyż represje te osłabiają wiarygodność procesu reform w tym kraju; wzywa rząd Arabii Saudyjskiej do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich obrońców praw człowieka oraz innych więźniów sumienia przetrzymywanych i skazywanych wyłącznie za korzystanie z przysługującego im prawa do wolności wypowiedzi i za pokojową pracę na rzecz praw człowieka;
9. wyraża poważne zaniepokojenie podobnymi przypadkami wymuszonych zaginięć, jakie miały miejsce w 2018 r., dotyczącymi czterech obywateli Kataru: Mohsina al-Korbiego, Abdulaziza Abdullaha, Nawafa al-Rasheeda i Ahmeda Khalida Meqbela; wzywa rząd Arabii Saudyjskiej do ujawnienia miejsca przebywania tych osób oraz do ich natychmiastowego uwolnienia;
10. apeluje o natychmiastowe zawieszenie praw Arabii Saudyjskiej jako członka Rady Praw Człowieka ONZ z powodu poważnego i systematycznego łamania praw człowieka zarówno we własnym kraju, jak i za granicą; ponownie wzywa UE, by na forum Rady Praw Człowieka ONZ zaproponowała powołanie specjalnego sprawozdawcy ds. praw człowieka w Arabii Saudyjskiej;
11. apeluje do UE i jej państw członkowskich o zajęcie zdecydowanego stanowiska podczas następnego posiedzenia Rady Praw Człowieka w Genewie, gdyż na tym posiedzeniu, w dniu 5 listopada, w ramach powszechnego okresowego przeglądu praw człowieka Arabia Saudyjska przedstawi swoje osiągnięcia w tej dziedzinie;
12. wzywa władze Arabii Saudyjskiej do zaniechania dalszego stosowania kary chłosty wobec Raifa Badawiego oraz do jego natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia, gdyż uznaje się go za więźnia sumienia, aresztowanego i skazanego wyłącznie za korzystanie z prawa do wolności wypowiedzi; apeluje do UE, aby w dalszym ciągu wracała do jego sprawy w czasie wszelkich kontaktów na wysokim szczeblu;
13. wzywa władze Arabii Saudyjskiej do niezwłocznego wprowadzenia moratorium na stosowanie kary śmierci, co byłoby krokiem do zniesienia tej kary; wzywa do dokonania przeglądu wszystkich wyroków śmierci w celu upewnienia się, że procesy odbyły się zgodnie z międzynarodowymi standardami;
14. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i Komisję do czynnego wspierania grup społeczeństwa obywatelskiego i obrońców praw człowieka w Arabii Saudyjskiej, w tym poprzez organizowanie wizyt w więzieniach, monitorowanie procesów sądowych i publiczne oświadczenia;
15. ponownie podkreśla swoją gotowość do prowadzenia z Arabią Saudyjską konstruktywnego i krytycznego dialogu dotyczącego praw człowieka, podstawowych wolności i roli tego kraju w regionie;
16. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji Europejskiej / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych, sekretarzowi generalnemu ONZ, Wysokiemu Komisarzowi ONZ ds. Praw Człowieka, Jego Królewskiej Mości Salmanowi bin Abdulazizowi al‑Saudowi oraz następcy tronu księciu Mohammedowi bin Salmanowi al‑Saudowi, rządowi Królestwa Arabii Saudyjskiej oraz sekretarzowi generalnemu Centrum Dialogu Narodowego Królestwa Arabii Saudyjskiej.
- [1] Dz.U. C 378 z 9.11.2017, s. 64.
- [2] Dz.U. C 310 z 25.8.2016, s. 29.
- [3] Dz.U. C 349 z 17.10.2017, s. 34.
- [4] Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0232.
- [5] Teksty przyjęte, P8_TA(2016)0066.
- [6] Teksty przyjęte, P8_TA(2017)0473.
- [7] Teksty przyjęte, P8_TA(2018)0383.