Procedura : 2019/2580(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : B8-0180/2019

Teksty złożone :

B8-0180/2019

Debaty :

Głosowanie :

PV 14/03/2019 - 11.13
Wyjaśnienia do głosowania

Teksty przyjęte :

P8_TA(2019)0215

<Date>{11/03/2019}11.3.2019</Date>
<NoDocSe>B8‑0180/2019</NoDocSe>
PDF 158kWORD 56k

<TitreType>PROJEKT REZOLUCJI</TitreType>

<TitreSuite>złożony w następstwie oświadczenia wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa</TitreSuite>

<TitreRecueil>zgodnie z art. 123 ust. 2 Regulaminu</TitreRecueil>


<Titre>w sprawie europejskiego systemu sankcji za naruszenia praw człowieka</Titre>

<DocRef>(2019/2580(RSP))</DocRef>


<RepeatBlock-By><Depute>Marietje Schaake, Petras Auštrevičius, Beatriz Becerra Basterrechea, Izaskun Bilbao Barandica, Gérard Deprez, Marian Harkin, Ivan Jakovčić, Ilhan Kyuchyuk, Louis Michel, Javier Nart, Urmas Paet, Maite Pagazaurtundúa Ruiz, Carolina Punset, Jozo Radoš, Frédérique Ries, Jasenko Selimovic, Pavel Telička, Ivo Vajgl, Matthijs van Miltenburg, Hilde Vautmans</Depute>

<Commission>{ALDE}w imieniu grupy ALDE</Commission>

</RepeatBlock-By>

Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B8-0177/2019

B8‑0180/2019

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie europejskiego systemu sankcji za naruszenia praw człowieka

(2019/2580(RSP))

Parlament Europejski,

 uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje zawierające apel o ogólnounijny mechanizm nakładania ukierunkowanych sankcji na osoby winne poważnych naruszeń praw człowieka, w tym również swoje zalecenie dla Rady z 2 kwietnia 2014 r. dotyczące wprowadzenia wspólnych ograniczeń wizowych w stosunku do rosyjskich urzędników zamieszanych w sprawę Siergieja Magnickiego[1],

 uwzględniając tytuł V rozdział 2 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) dotyczący przyjmowania sankcji w ramach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa,

 uwzględniając art. 215 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dotyczący przyjmowania sankcji w stosunku do krajów trzecich, osób fizycznych, grup i podmiotów niepaństwowych,

 uwzględniając oświadczenie wydane w związku z orędziem o stanie Unii wygłoszonym przez przewodniczącego J.C. Junckera 12 września 2018 r., w którym zaproponowano, aby państwa członkowskie, korzystając z obowiązujących przepisów UE, w pewnych obszarach wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE, takich jak zbiorowe reagowanie na naruszenia praw człowieka i stosowanie skutecznych sankcji, odeszły od zasady jednomyślności i wprowadziły zasadę głosowania kwalifikowaną większością głosów,

 uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z 10 grudnia 2018 r., wydane po posiedzeniu Rady do Spraw Zagranicznych UE,

 uwzględniając rezolucję Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z 22 stycznia 2019 r. w sprawie Siergieja Magnickiego oraz przeciwdziałania bezkarności dzięki ukierunkowanym sankcjom,

 uwzględniając analizę pt. „Ukierunkowane sankcje przeciwko osobom fizycznym z powodu poważnych naruszeń praw człowieka – skutki, tendencje i perspektywy na szczeblu UE”, opublikowaną 26 kwietnia 2018 r. przez Dyrekcję Generalną ds. Polityki Zewnętrznej[2],

 uwzględniając wniosek z 14 listopada 2018 r. dotyczący europejskiej komisji ds. zakazu wjazdu z powodu naruszeń praw człowieka,

 uwzględniając posiedzenie poświęcone kwestii unijnego globalnego systemu sankcji za naruszenia praw człowieka, które to posiedzenie odbyło się 20 listopada 2018 r. w Holandii,

 uwzględniając art. 123 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że w ciągu ostatnich dwudziestu lat sankcje UE (znane również jako środki ograniczające) stały się nieodzownym elementem wchodzącym w zakres instrumentów wykorzystywanych przez UE w stosunkach zewnętrznych, a także mając na uwadze, że obecnie obowiązuje ponad 40 różnych środków ograniczających wobec 34 krajów; mając na uwadze, że szacuje się, iż dwie trzecie sankcji UE wymierzonych w poszczególne kraje nałożono z myślą o osiągnięciu celów dotyczących praw człowieka i demokracji;

B. mając na uwadze, że oprócz sankcji wymierzonych w poszczególne kraje i mających na celu skłonienie państw do zmiany postępowania UE wprowadziła niedawno środki ograniczające, które mają przeciwdziałać rozprzestrzenianiu i wykorzystywaniu broni chemicznej oraz są wymierzone w cyberataki, a także szczególne środki mające na celu zwalczanie terroryzmu;

C. mając na uwadze, że istniejące sankcje UE są wymierzone zarówno w podmioty państwowe, jak i niepaństwowe, takie jak terroryści i grupy terrorystyczne;

D. mając na uwadze, że w ciągu kilku ostatnich miesięcy miały miejsce liczne przypadki nieprzestrzegania sankcji UE przez europejskie przedsiębiorstwa lub nawet państwa członkowskie UE; mając na uwadze, że przypadki te obejmują takie okoliczności jak wizyta objętego sankcjami syryjskiego funkcjonariusza służb bezpieczeństwa Alego Mamlouka we Włoszech, dostarczenie przez belgijskie przedsiębiorstwa do Syrii składników do produkcji trującego gazu, pomoc holenderskich przedsiębiorstw przy budowie kontrowersyjnego mostu nad Cieśniną Kerczeńską, śmigła produkcji niemieckiej, które wykorzystano w rosyjskich wojskowych bezzałogowych statkach powietrznych, oraz dostarczenie przez holenderskie przedsiębiorstwo Damen łodzi patrolowych dla libijskiej straży przybrzeżnej;

E. mając na uwadze, że przykłady te wskazują na potrzebę doprecyzowania zakresu i zasięgu obowiązujących obecnie sankcji oraz wyjaśnienia, w jakim stopniu kraje i przedsiębiorstwa odpowiadają za zadbanie o to, aby zastosowanie końcowe lub przeznaczenie dostarczonych towarów i wyświadczonych usług nie było objęte sankcjami;

F. mając na uwadze, że za egzekwowanie sankcji odpowiedzialne są właściwe organy państw członkowskich UE, choć decyzje dotyczące takich środków podejmuje się na szczeblu europejskim; mając na uwadze, że ścisła współpraca, wymiana informacji między tymi organami i europejski mechanizm egzekwowania to elementy mające zasadnicze znaczenie, jeżeli chodzi o zagwarantowanie jednolitego egzekwowania i jednolitej interpretacji obowiązujących środków ograniczających UE, a także równych warunków prowadzenia działalności przez europejskie przedsiębiorstwa;

G. mając na uwadze, że Parlament wielokrotnie apelował o ustanowienie globalnego systemu sankcji UE wymierzonego w podmioty naruszające prawa człowieka, który gwarantowałby spójność i skuteczność działań w przypadku zamrażania aktywów, zakazu wydawania wiz i stosowania innych sankcji nakładanych na szczeblu państw członkowskich i UE na osoby fizyczne i podmioty;

H. mając na uwadze, że jeżeli wprowadzi się system sankcji, należy przestrzegać przejrzystej procedury umieszczania w wykazie podmiotów objętych sankcjami, usuwania z tego wykazu oraz dokonywania przeglądu samego wykazu;

I. mając na uwadze, że w kilku krajach, w tym również w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Estonii, na Litwie i w Zjednoczonym Królestwie, przyjęto przepisy prawne na wzór ustawy Magnickiego w oparciu o systemy sankcji powiązane z przestrzeganiem praw człowieka;

J. mając na uwadze, że do wprowadzenia takich systemów walnie przyczyniło się wielu działaczy społeczeństwa obywatelskiego, zwłaszcza urodzony w Stanach Zjednoczonych przedsiębiorca William Browder, dla którego bodźcem była śmierć jego adwokata Siergieja Magnickiego podczas przetrzymywania w Rosji;

K. mając na uwadze, że w listopadzie 2018 r. rząd Holandii zainicjował wśród państw członkowskich UE dyskusję na temat politycznej zasadności ogólnounijnego systemu ukierunkowanych sankcji za naruszenia praw człowieka; mając na uwadze, że prowadzi się wstępne dyskusje na szczeblu grupy roboczej Rady;

1. zdecydowanie potępia wszelkie przypadki łamania praw człowieka na całym świecie; apeluje do Rady o szybkie ustanowienie autonomicznego, elastycznego i reaktywnego ogólnounijnego systemu sankcji, który umożliwiałby zastosowanie środków ograniczających wobec dowolnej osoby, podmiotów państwowych i niepaństwowych oraz innych podmiotów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka i korupcję o charakterze systemowym lub zamieszanych w tego typu działania; wyraża przekonanie, że system taki stanowi istotny element istniejącego zestawu instrumentów wykorzystywanych przez UE w dziedzinie praw człowieka i polityki zagranicznej oraz wzmocniłby rolę UE jako globalnego podmiotu broniącego praw człowieka, zwłaszcza jeżeli chodzi o przeciwdziałanie bezkarności i udzielanie wsparcia ofiarom nadużyć i obrońcom praw człowieka na całym świecie;

2. przyjmuje do wiadomości globalną ustawę Magnickiego przyjętą przez Kongres Stanów Zjednoczonych w 2016 r. i wywodzącą się z tzw. ustawy Siergieja Magnickiego o odpowiedzialności za łamanie zasad praworządności z 2012 r., której celem było nałożenie sankcji na osoby odpowiedzialne za śmierć przeciwstawiającego się korupcji adwokata i prawnika Siergieja Magnickiego podczas tymczasowego aresztowania w rosyjskim więzieniu po długotrwałym nieludzkim traktowaniu, celowym zaniedbaniu i torturowaniu;

3. podkreśla, że podstawą unijnego systemu sankcji za naruszenia praw człowieka powinna być ponadto rezolucja Parlamentu z 2 kwietnia 2014 r. w sprawie Magnickiego, w której zaapelowano do Rady o utworzenie wspólnej dla UE listy urzędników odpowiedzialnych za śmierć Siergieja Magnickiego oraz za późniejsze sądowe tuszowanie faktów i nękanie jego rodziny; podkreśla, że unijny system sankcji za naruszenia praw człowieka musi umożliwiać nakładanie sankcji na osoby zamieszane w łamanie praw człowieka w dowolnym miejscu na świecie, a w jego nazwie ze względów symbolicznych należy umieścić wyraźne odniesienie do Siergieja Magnickiego; wyraża zadowolenie, że po drugiej stronie Oceanu Atlantyckiego wprowadzono podobne przepisy wymierzone w osoby winne naruszeń praw człowieka na całym świecie; podkreśla potrzebę współpracy transatlantyckiej, aby pociągać do odpowiedzialności osoby winne pogwałcenia praw człowieka; zachęca inne państwa demokratyczne do opracowania podobnych instrumentów;

4. podkreśla, że system ten powinien umożliwiać nakładanie środków ograniczających, w szczególności w postaci zamrożenia aktywów i zakazu wjazdu do UE, wobec dowolnych osób fizycznych lub podmiotów, które są odpowiedzialne za planowanie rażących naruszeń praw człowieka, nadużyć i korupcji o charakterze systemowym, kierowanie takimi działaniami lub dopuszczanie się ich oraz które są zamieszane w takie działania, pomagają w ich przeprowadzeniu, finansują je lub przyczyniają się do ich realizacji; podkreśla potrzebę jednoznacznego określenia zakresu naruszeń, które mogą obejmować m.in. współsprawstwo w przypadku tortur, wymuszonych zaginięć, handlu ludźmi, uwięzienia z powodów politycznych i korupcji, a także potrzebę wskazania odpowiednich środków prawnych umożliwiających zakwestionowanie faktu ujęcia w wykazie podmiotów objętych sankcjami;

5. wyraża przekonanie, że ów nowy system będzie miał wpływ na postępowanie zainteresowanych osób i podmiotów oraz że będzie działał odstraszająco; podkreśla, że w tym celu państwa członkowskie UE muszą w taki sam spójny sposób interpretować, wyjaśniać i egzekwować stosowanie sankcji; wzywa państwa członkowskie i Komisję do zacieśnienia współpracy i wymiany informacji oraz do opracowania europejskiego mechanizmu nadzoru i egzekwowania w postaci niezależnego organu, takiego jak np. sąd lub trybunał ds. sankcji, który zaradziłby obecnej sytuacji charakteryzującej się ciągłym nieprzestrzeganiem sankcji, co osłabia wiarygodność UE w polityce zagranicznej;

6. z zadowoleniem przyjmuje wniosek przewodniczącego Komisji dotyczący odejścia od zasady jednomyślności w procesie podejmowania decyzji w Radzie w kwestiach wchodzących w zakres wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz wzywa Radę do przyjęcia nowego instrumentu umożliwiającego nakładanie sankcji w taki sposób, aby decyzje o nałożeniu sankcji z powodu naruszeń praw człowieka przyjmowano w Radzie kwalifikowaną większością głosów;

7. popiera wstępne dyskusje na szczeblu Rady dotyczące ustanowienia odpowiedniego instrumentu służącego nakładaniu sankcji; apeluje do wysokiej przedstawiciel i jej służb o przyjęcie konstruktywnego i proaktywnego podejścia oraz o pomyślne zakończenie prowadzonych dyskusji, a także oczekuje, że wysoka przedstawiciel złoży sprawozdanie przed Parlamentem; podkreśla, jak ważna jest rola Parlamentu w odniesieniu do kontroli tego przyszłego systemu, zwłaszcza jeżeli chodzi o zakres i określenie kryteriów sporządzania stosownych wykazów oraz możliwość dochodzenia roszczeń na drodze sądowej;

8. apeluje do wszystkich państw członkowskich o zadbanie o to, aby zarówno ich organy, jak i przedsiębiorstwa zarejestrowane na ich terytorium w pełni przestrzegały decyzji Rady dotyczących środków ograniczających w stosunku do osób i podmiotów, a w szczególności decyzji o zamrożeniu aktywów należących do osób ujętych w wykazie oraz decyzji dotyczących ograniczeń wjazdu na ich terytorium w wyniku naruszenia praw człowieka; wyraża zaniepokojenie ostatnimi doniesieniami o nieprzestrzeganiu tych decyzji i przypomina państwom członkowskim, że na mocy prawa międzynarodowego są zobowiązane do aresztowania i zatrzymania podejrzanych o popełnienie przestępstw obejmujących akty okrucieństwa, jeżeli znajdą się oni na ich terytorium;

9 apeluje o spójniejsze stosowanie sankcji w ramach stosunków zewnętrznych UE, w tym również o większą przejrzystość w Radzie i Komisji w odniesieniu do procedury prowadzącej do przyjęcia sankcji, aby nakładane sankcje były bardziej wiarygodne;

10. podkreśla, jak ważne jest, aby przyszły unijny system sankcji za naruszenia praw człowieka był spójny z istniejącymi strategiami politycznymi UE oraz z istniejącymi krajowymi i horyzontalnymi środkami ograniczającymi, a także by je uzupełniał; w związku z tym domaga się zadbania o to, aby nowy system nie zastępował obowiązujących środków krajowych w zakresie dotyczącym praw człowieka; ponadto uważa, że wszelkie przyszłe systemy muszą być w pełni komplementarne i spójne z istniejącymi międzynarodowymi ramami dotyczącymi sankcji, w szczególności w odniesieniu do Rady Bezpieczeństwa ONZ;

11. ostrzega, że legitymacja polityczna systemu w dużym stopniu będzie zależeć od zdolności Rady do przyjmowania wykazów wyłącznie w oparciu o prawa;

12. podkreśla, że system musi być ugruntowany w prawie i w pełni zgodny z najwyższymi możliwymi standardami w zakresie ochrony i przestrzegania praw procesowych osób lub podmiotów, których dotyczy; w związku z tym nalega, aby decyzje o umieszczaniu osób lub podmiotów w wykazie lub wykreślaniu ich z wykazu opierały się na jasnych i precyzyjnych kryteriach oraz by były bezpośrednio związane z popełnionym przestępstwem, aby zagwarantować rzetelną kontrolę sądową;

13. podkreśla, że ściganie sprawców rażących naruszeń praw człowieka za pośrednictwem jurysdykcji krajowych lub międzynarodowych powinno pozostać podstawowym celem wszystkich wysiłków podejmowanych przez UE i jej państwa członkowskie z myślą o zwalczaniu bezkarności; w tym kontekście ponownie zwraca uwagę na zasadę jurysdykcji uniwersalnej; apeluje do Rady o uwzględnienie w ramach tego systemu naruszeń transgranicznych;

14. wzywa Komisję do przeznaczenia odpowiednich zasobów i wiedzy fachowej na stosowanie i monitorowanie tego systemu po jego wprowadzeniu, a także do zwrócenia szczególnej uwagi na kwestię publicznego informowania o wykazach zarówno w UE, jak i w zainteresowanych krajach;

15. wyraża uznanie dla niestrudzonych wysiłków podejmowanych przez działaczy społeczeństwa obywatelskiego na rzecz zastosowania sankcji wobec poszczególnych sprawców; zaleca utworzenie na szczeblu UE komitetu doradczego złożonego z ekspertów i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, który wniesie wkład w toczące się w Radzie dyskusje na temat przyszłego systemu sankcji za naruszenia praw człowieka;

16. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącej Komisji / wysokiej przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, sekretarzowi generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz sekretarzowi generalnemu Rady Europy.

 

[1] Dz.U. C 408 z 30.11.2017, s. 43.

[2] Analiza pt. „Ukierunkowane sankcje przeciwko osobom fizycznym z powodu poważnych naruszeń praw człowieka – skutki, tendencje i perspektywy na szczeblu UE”, Parlament Europejski, Dyrekcja Generalna ds. Polityki Zewnętrznej, Departament Tematyczny ds. Stosunków Zewnętrznych, 26 kwietnia 2018 r.

Ostatnia aktualizacja: 13 marca 2019Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności