Procedura : 2020/2774(RSP)
Przebieg prac nad dokumentem podczas sesji
Dokument w ramach procedury : B9-0264/2020

Teksty złożone :

B9-0264/2020

Debaty :

PV 15/09/2020 - 6
CRE 15/09/2020 - 6

Głosowanie :

Teksty przyjęte :

P9_TA(2020)0230

<Date>{14/09/2020}14.9.2020</Date>
<NoDocSe>B9‑0264/2020</NoDocSe>
PDF 156kWORD 49k

<TitreType>PROJEKT REZOLUCJI</TitreType>

<TitreSuite>złożony w następstwie oświadczeń Rady i Komisji</TitreSuite>

<TitreRecueil>zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu</TitreRecueil>


<Titre>w sprawie przygotowań do nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej poświęconego niebezpiecznej eskalacji napięcia i roli Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego</Titre>

<DocRef>(2020/2774(RSP))</DocRef>


<RepeatBlock-By><Depute>Kati Piri, Tonino Picula, Nacho Sánchez Amor</Depute>

<Commission>{S&D}w imieniu grupy S&D</Commission>

</RepeatBlock-By>

Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B9-0260/2020

B9‑0264/2020

Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie przygotowań do nadzwyczajnego posiedzenia Rady Europejskiej poświęconego niebezpiecznej eskalacji napięcia i roli Turcji we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego

(2020/2774(RSP))

Parlament Europejski,

 uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Turcji, w szczególności rezolucję z dnia 24 listopada 2016 r. w sprawie stosunków między UE i Turcją[1], z dnia 27 października 2016 r. w sprawie sytuacji dziennikarzy w Turcji[2], z dnia 8 lutego 2018 r. w sprawie bieżącej sytuacji w zakresie praw człowieka w Turcji[3], z dnia 13 marca 2019 r. w sprawie sprawozdania Komisji za 2018 r. w sprawie Turcji[4], z dnia 19 września 2019 r. w sprawie sytuacji w Turcji, w szczególności odwołania burmistrzów wyłonionych w wyborach[5], oraz z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie działań Turcji powodujących napięcia w wyłącznej strefie ekonomicznej Cypru[6],

 uwzględniając komunikat Komisji z dnia 29 maja 2019 r. w sprawie polityki rozszerzenia UE (COM(2019)0260) oraz towarzyszący mu dokument roboczy służb Komisji (SWD(2019) 0220),

 uwzględniając decyzję Rady 2020/275 z dnia 27 lutego 2020 r. w sprawie środków ograniczających w związku z prowadzonymi przez Turcję bez zezwolenia odwiertami we wschodniej części Morza Śródziemnego, a także uwzględniając wcześniejsze odnośne konkluzje Rady i Rady Europejskiej w sprawie Turcji,

 uwzględniając Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS), której Grecja i Cypr oraz Unia Europejska są stronami,

 uwzględniając art. 42 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej, który zobowiązuje państwa członkowskie do udzielenia pomocy państwu członkowskiemu będącemu ofiarą agresji zbrojnej na swoim terytorium,

 uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,

A. mając na uwadze, że wschodnia część basenu Morza Śródziemnego – strefa o znaczeniu strategicznym dla UE i mająca kluczowe znaczenie dla pokoju i stabilności całych regionów śródziemnomorskich i bliskowschodnich – jest dotknięta długotrwałymi, wielowarstwowymi sporami o charakterze politycznym, gospodarczym i geostrategicznym; mając na uwadze, że od niedawna ma miejsce poważna eskalacja sporów w sprawie zasięgu wyłącznych stref ekonomicznych (w.s.e.) i szelfów kontynentalnych w wyniku bezprawnych działań Turcji podejmowanych na podstawie różnej interpretacji prawa morza; mając na uwadze wzajemne skargi, że interpretacja prawa morza przez drugą stronę jest sprzeczna z prawem międzynarodowym oraz że działania drugiej strony są bezprawne; mając na uwadze, że sporów tych nie można rozwiązać z użyciem siły, natomiast powinno się je rozpatrzyć w drodze dialogu i współpracy, a w ostateczności powinny zostać rozwiązane przez odpowiednie sądy dzięki zastosowaniu prawa międzynarodowego;

B. mając na uwadze, że droga wybrana ostatnio przez Turcję do potwierdzenia swoich żądań, w tym jednostronne działania obejmujące używanie sił zbrojnych i obraźliwego języka, jest niedopuszczalna i niestosowna w przypadku kraju kandydującego do członkostwa w UE; mając na uwadze, że UE wyraźnie i w sposób zdeterminowany broni interesów Unii Europejskiej, okazując niesłabnące poparcie i solidarność z Grecją i Cyprem oraz przestrzegając prawa międzynarodowego;

C. mając na uwadze, że bezprawne poszukiwania i odwierty prowadzone przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego odbywają się przy czynnym udziale tureckiej armii, co prowadzi do intensywnej i niebezpiecznej militaryzacji wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, a tym samym poważnie zagraża pokojowi i bezpieczeństwu całego regionu; mając na uwadze, że tym działaniom Turcji towarzyszy coraz bardziej wroga retoryka wobec Grecji i Cypru, innych państw członkowskich UE oraz samej UE;

D. mając na uwadze, że 20 kwietnia 2020 r. Turcja wysłała do w.s.e. Cypru statek wiertniczy Yavuz, któremu towarzyszył okręt marynarki; mając na uwadze, że 30 lipca 2020 r. Turcja wysłała do w.s.e. Cypru statek do badań sejsmicznych Barbaros, któremu towarzyszył turecki okręt wojenny oraz inny okręt pomocniczy; mając na uwadze, że 10 sierpnia 2020 r. Turcja wysłała na wody Grecji statek badawczy Oruç Reis, któremu towarzyszył okręt wojenny, w celu sporządzenia mapy obszaru morskiego na potrzeby ewentualnych odwiertów ropy naftowej i gazu w strefie, która zdaniem Turcji podlega jej jurysdykcji; mając na uwadze, że w odpowiedzi Grecja rozmieściła okręty wojenne do śledzenia okrętów tureckich, z których jeden zderzył się z greckim statkiem;

E. mając na uwadze, że 31 sierpnia 2020 r. Turcja ponownie przedłużyła – do 12 września 2020 r. – poszukiwania we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego prowadzone przez statek Oruç Reis; mając na uwadze, że wydane przez Turcję ostrzeżenie morskie (Navtex) dotyczy strefy znajdującej się na greckim szelfie kontynentalnym; mając na uwadze, że działania Turcji doprowadziły do znacznego pogorszenia stosunków między Grecją a Turcją;

F. mając na uwadze, że 8 czerwca 1995 r. Wielkie Zgromadzenie Narodowe Turcji oficjalnie stwierdziło, iż jakiekolwiek działania Grecji zmierzające do rozszerzenia jej wód terytorialnych do 12 mil morskich na Morzu Egejskim – co uznaje UNCLOS – będą stanowić casus belli; mając na uwadze, że stwierdzenie to wciąż jest w mocy i zostało niedawno przypomniane przez rząd Turcji;

G. mając na uwadze, że wysoki przedstawiciel / wiceprzewodniczący Komisji J. Borrell, który podjął intensywne działania w tym regionie wraz z niemiecką prezydencją Rady Unii Europejskiej, stara się znaleźć rozwiązanie na drodze dialogu między Turcją, Grecją i Cyprem; mając na uwadze, że do postępów w dialogu konieczne jest powstrzymanie się Turcji od działań jednostronnych;

H. mając na uwadze, że NATO również zaproponowała różne inicjatywy na rzecz dialogu między stronami; mając na uwadze, że z inicjatywy sekretarza generalnego NATO Grecja i Turcja zgodziły się przystąpić do technicznych rozmów w ramach NATO, aby opracować mechanizmy zmniejszenia napięcia wojskowego w celu ograniczenia ryzyka incydentów i wypadków we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego;

I. mając na uwadze, że Turcja nie podpisała UNCLOS, która jest częścią dorobku unijnego; mając na uwadze, że Turcja podpisała morski protokół ustaleń z Libią, co jest nielegalne i sprzeczne z UNCLOS oraz prawem międzynarodowym; mając na uwadze, że 6 sierpnia 2020 r. Grecja podpisała z Egiptem umowę w sprawie w.s.e.; mając na uwadze, że ogłoszenie umowy między Grecją i Egiptem spowodowało, że Turcja odwołała rozmowy wstępne uzgodnione dzień wcześniej;

J. mając na uwadze, że ramy środków ograniczających będących odpowiedzią na bezprawne odwierty Turcji we wschodniej części Morza Śródziemnego zostały ustanowione w listopadzie 2019 r. oraz że wcześniej Rada wielokrotnie wyrażała zaniepokojenie odwiertami i zdecydowanie je potępiała w różnych konkluzjach, w tym w konkluzjach Rady Europejskiej z 22 marca 2018 r. i 20 czerwca 2019 r.

K. mając na uwadze, że 27 lutego 2020 r. Rada objęła dwie osoby środkami ograniczającymi w związku z bezprawnymi odwiertami Turcji we wschodniej części Morza Śródziemnego; mając na uwadze, że osoby te odpowiadają za planowanie i wykonywanie działalności poszukiwawczej związanej z eksploatacją podmorskich złóż węglowodorów we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego bez zezwolenia Cypru oraz kierowanie tą działalnością lub też uczestniczą w takich działaniach; mając na uwadze, że środki ograniczające polegają na zakazie podróżowania i zamrożeniu aktywów;

L. mając na uwadze, że 28 sierpnia 2020 r. Rada na nieformalnym posiedzeniu (Gymnich) wezwała do nałożenia na Turcję kolejnych ukierunkowanych sankcji, gdyby kraj ten nadal prowadził eskalację napięć w regionie;  mając na uwadze, że te środki ograniczające zostaną przedyskutowane na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 24–25 września 2020 r.;

1. apeluje do Turcji, aby okazała powściągliwość, załagodziła sytuację oraz zaprzestała wszelkich dalszych bezprawnych poszukiwań i odwiertów we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego; ubolewa głęboko, że groźba casus belli skierowana przez Turcję do Grecji w 1995 r. wciąż jest w mocy, i apeluje o jej wycofanie; odrzuca stosowanie gróźb i obraźliwego języka pod adresem państw członkowskich i UE jako narzędzi niedopuszczalnych i niestosownych ze strony kraju kandydującego do członkostwa w UE;

2. zdecydowanie popiera powrót na drogę dialogu między stronami jako jedynego sposobu przezwyciężenia obecnej sytuacji; uważa, że wycofanie wszystkich okrętów wojennych i statków badawczych z wód będących przedmiotem sporu jest koniecznym gestem dobrej woli, który ułatwi ten dialog; jest głęboko zaniepokojony, że w obecnej nadzwyczaj napiętej sytuacji rosnącej militaryzacji każdy incydent, celowy lub przypadkowy, może doprowadzić do rzeczywistego konfliktu, który mógłby mieć poważne konsekwencje dla wszystkich zaangażowanych stron;

3. potępia bezprawne działania Turcji w obrębie szelfu kontynentalnego / w.s.e. Grecji i Cypru, które to działania naruszają suwerenne prawa tych państw członkowskich UE; wzywa Turcję do zaangażowania się w proces pokojowego rozwiązania sporów oraz do powstrzymania się od stosowania jakichkolwiek jednostronnych i bezprawnych działań lub gróźb, ponieważ mogłoby to mieć negatywny wpływ na dobrosąsiedzkie stosunki;  wzywa więc Turcję, aby dołożyła większych starań w celu rozwiązania nierozstrzygniętych kwestii dwustronnych, w tym dotyczących nieuregulowanych zobowiązań prawnych i sporów o granice lądowe i morskie oraz przestrzeń powietrzną z jej bezpośrednimi sąsiadami, zgodnie z postanowieniami karty ONZ i z prawem międzynarodowym; ponawia apel do rządu tureckiego o podpisanie i ratyfikowanie UNCLOS, która jest częścią dorobku unijnego; wzywa wszystkie zaangażowane strony, aby zgodziły się na zwrócenie się do odpowiednich sądów międzynarodowych w celu rozwiązania spornych kwestii w oparciu o prawo międzynarodowe, jeżeli nie osiągną porozumienia między sobą; przypomina, że Grecja i Cypr już apelowały do Turcji o skierowanie sprawy do odpowiednich sądów międzynarodowych, ale Turcja nie zgodziła się na tę propozycję;

4.  apeluje do Turcji jako do kraju kandydującego do członkostwa w UE, aby w pełni przestrzegała prawa morza oraz suwerenności państw członkowskich UE, jakimi są Grecja i Cypr, nad ich terytorium morskim, a także wszystkich ich suwerennych praw w ich strefach morskich, w tym praw związanych z poszukiwaniem i eksploatowaniem zasobów naturalnych, takich jak prawo do zawierania umów dwustronnych dotyczących w.s.e., zgodnie z dorobkiem UE i z prawem międzynarodowym; nalega, aby Turcja zaprzestała regularnego naruszania greckiej przestrzeni powietrznej oraz greckich i cypryjskich wód terytorialnych, a także w pełni przestrzegała integralności terytorialnej wszystkich swoich sąsiadów;

5. z zadowoleniem przyjmuje działania podejmowane przez UE, w szczególności przez wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego Komisji J. Borrella oraz przez niemiecką prezydencję Rady Unii Europejskiej, a także inne instytucje międzynarodowe, jak NATO, w celu znalezienia rozwiązania na drodze dialogu między Turcją, Grecją i Cyprem; wzywa wszystkie strony, aby podjęły prawdziwe zbiorowe zobowiązanie do negocjowania w dobrej wierze granic w.s.e. i szelfu kontynentalnego, z pełnym poszanowaniem prawa międzynarodowego oraz zasady dobrosąsiedzkich stosunków; popiera wniosek w sprawie zorganizowania wielostronnej konferencji dotyczącej wschodniej części basenu Morza Śródziemnego z udziałem wszystkich zainteresowanych stron, aby zapewnić platformę rozwiązywania sporów w drodze dialogu; ubolewa, że Turcja odwołała rozmowy wstępne z Grecją po zawarciu umowy morskiej między Grecją i Egiptem 6 sierpnia 2020 r.;

6. wyraża poważne obawy i podkreśla negatywny wpływ, jaki bezprawne działania badawcze i odwierty prowadzone przez Turcję we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego mają na ogół stosunków UE–Turcja, w tym na jej status państwa kandydującego, a także negatywny wpływ tych i innych działań podejmowanych w ramach obecnej polityki zagranicznej Turcji na stabilność całego regionu;

7. apeluje, aby Rada, wobec braku znaczących postępów w dialogu z Turcją, opracowała wykaz dalszych sankcji, które zostaną przedyskutowane na posiedzeniu Rady Europejskiej w dniach 24–25 września 2020 r.; zdecydowanie stoi na stanowisku, że sankcje te nie powinny mieć szkodliwych skutków dla ludności Turcji, dla naszego wsparcia dla tureckiego niezależnego społeczeństwa obywatelskiego lub dla uchodźców przebywających w Turcji;

8. wzywa wysokiego przedstawiciela / wiceprzewodniczącego, by dopóki Turcja będzie kontynuować obecne bezprawne, jednostronne działania we wschodniej części basenu Morza Śródziemnego, sprzeczne z suwerennością państw członkowskich UE (zwłaszcza Grecji i Cypru) i prawem międzynarodowym, i dopóki nie nawiąże dialogu opartego na prawie międzynarodowym, zaproponował w Radzie inicjatywę polegającą na zaprzestaniu udzielania zezwoleń na wywóz broni do Turcji przez wszystkie państwa członkowskie UE zgodnie ze wspólnym stanowiskiem 2008/944/CFSP[7];

9. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, a także prezydentowi, rządowi i parlamentowi Turcji.

 

[1] Dz.U. C 224 z 27.6.2018, s. 93.

[2] Dz.U. C 215 z 19.6.2018, s. 199.

[3] Dz.U. C 463 z 21.12.2018, s. 56.

[4] Teksty przyjęte, P8_TA(2019)0200.

[5] Teksty przyjęte, P9_TA(2019)0017.

[6] Dz.U. C 285 z 5.8.2016, s. 11.

[7] Dz.U. L 335 z 13.12.2008, s. 99.

Ostatnia aktualizacja: 16 września 2020Informacja prawna - Polityka ochrony prywatności