ONTWERPRESOLUTIE over de systematische onderdrukking in Belarus en de gevolgen hiervoor voor de Europese veiligheid, naar aanleiding van de onderschepping van een EU‑passagiersvliegtuig door de Belarussische autoriteiten
7.6.2021 - (2021/2741(RSP))
ingediend overeenkomstig artikel 132, lid 2, van het Reglement
Anna Fotyga, Ryszard Czarnecki, Ruža Tomašić, Jadwiga Wiśniewska, Valdemar Tomaševski, Bogdan Rzońca, Raffaele Fitto, Elżbieta Rafalska, Assita Kanko, Carlo Fidanza, Witold Jan Waszczykowski, Charlie Weimers, Alexandr Vondra, Adam Bielan, Veronika Vrecionová, Roberts Zīle
namens de ECR-Fractie
Zie ook gezamenlijke ontwerpresolutie RC-B9-0328/2021
B9‑0344/2021
Resolutie van het Europees Parlement over de systematische onderdrukking in Belarus en de gevolgen hiervoor voor de Europese veiligheid, naar aanleiding van de onderschepping van een EU-passagiersvliegtuig door de Belarussische autoriteiten
Het Europees Parlement,
– gezien zijn eerdere resoluties over Belarus, met name die van 26 november 2020 over de aanhoudende schendingen van de mensenrechten in Belarus, met name de moord op Raman Bandarenka[1], van 17 september 2020 over de situatie in Belarus[2], van 4 oktober 2018 over de achteruitgang van de mediavrijheid in Belarus, met name het geval van Charter ’97[3], van 19 april 2018 over Belarus[4], van 6 april 2017 over de situatie in Belarus[5], en van 24 november 2016 over de situatie in Belarus[6],
– gezien de verklaringen van de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid namens de Europese Unie van 24 mei 2021 over de gedwongen omleiding van Ryanair-vlucht FR4978 naar Minsk op 23 mei 2021,
– gezien de conclusies van de Europese Raad over Belarus van 24 mei 2021, van 1 oktober 2020 en van 16 oktober 2020, en de conclusies van de Raad over Belarus van 12 oktober 2020,
– gezien de verklaring van de ministers van Buitenlandse Zaken van de G7 en de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid van 27 mei 2021 over Belarus,
– gezien de Sacharovprijs 2020 voor de vrijheid van denken van het Europees Parlement, die op 22 oktober 2020 aan de democratische oppositie in Belarus werd toegekend,
– gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat de Belarussische autoriteiten op 23 mei 2021 een MiG-29 gevechtsvliegtuig hebben gebruikt om een vliegtuig van Ryanair dat in Polen was geregistreerd en tussen twee EU-hoofdsteden vloog, te dwingen in Minsk te landen, onder valse beweringen over een mogelijke bommelding;
B. overwegende dat de passagiers van de vlucht Roman Protasevitsj, medeoprichter en voormalig hoofdredacteur van het oppositiekanaal Nexta, en zijn metgezel Sofia Sapega door de Belarussische autoriteiten werden gearresteerd; overwegende dat de heer Protasevitsj door het Belarussische comité voor staatsveiligheid (KGB) op de lijst is geplaatst van personen die betrokken zijn bij terroristische activiteiten en nu de doodstraf riskeert;
C. overwegende dat de heer Protasevitsj in Griekenland werd bespioneerd door “inlichtingendeskundigen met Russische paspoorten” en dat drie andere passagiers met de Russische nationaliteit na de gedwongen landing in Minsk vrijwillig van boord gingen van vlucht FR4978, hetgeen wijst op samenwerking tussen de Belarussische en Russische geheime diensten;
D. overwegende dat de gedwongen landing van vlucht FR4978 in strijd was met vele normen van het internationaal recht, waaronder het Verdrag van Chicago inzake de internationale burgerluchtvaart en het Verdrag van Montreal tot bestrijding van onwettige handelingen gericht tegen de veiligheid van de burgerluchtvaart;
E. overwegende dat de EU heeft besloten Belarussische luchtvaartmaatschappijen te verbieden het luchtruim van de EU te overvliegen en die maatschappijen de toegang tot EU-luchthavens te ontzeggen, en dat alle in de EU gevestigde luchtvaartmaatschappijen is verzocht het overvliegen van Belarus te vermijden; overwegende dat nu in totaal 88 personen en zeven entiteiten onder de EU-sanctieregeling voor Belarus vallen, waaronder Aleksandr Loekasjenko en zijn zoon;
F. overwegende dat Belarus te maken heeft met de meest brutale repressie in Europa sinds 1989; overwegende dat sinds het begin van de protesten na de gestolen uitslag van de presidentsverkiezingen van 9 augustus 2020 meer dan 400 mensen, waaronder zeven minderjarigen, zijn erkend als politieke gevangenen en 35 000 mensen gevangen zijn gezet, terwijl ongeveer 3 000 politiek gemotiveerde strafzaken zijn geopend tegen demonstranten en er meer dan 4 600 klachten zijn van foltering, geweld en mishandeling; overwegende dat de vele gevallen van mishandeling van mensen die in detentie worden gehouden omdat zij hebben deelgenomen aan vreedzame protesten, aanleiding geven tot grote bezorgdheid; overwegende dat het bestuur van de gevangenissen opzettelijk onmenselijke detentieomstandigheden creëren;
G. overwegende dat de repressie tegen vertegenwoordigers van de Poolse minderheid in Belarus toeneemt, zoals de arrestatie en veroordeling van de bekende Poolse activiste en voorzitter van de Unie van Polen in Belarus, Andżelika Borys, en de aanhouding van de journalist, blogger en lid van de Unie van Polen in Belarus, Andrzej Poczobut; overwegende dat het Poolse onderwijssysteem in Belarus onder toenemende druk van het regime staat, waarbij scholen worden gedwongen te sluiten, directeuren worden gearresteerd en gedetailleerde inspecties worden uitgevoerd; overwegende dat Loekasjenko, in zijn pogingen om zijn greep op de macht te consolideren, de Poolse minderheid als zijn vijand heeft bestempeld; overwegende dat de arrestatie van leiders van de Poolse minderheid gepaard is gegaan met anti-Poolse propaganda op de staatstelevisie en met druk op Poolstalige scholen; overwegende dat Loekasjenko in Belarus een nieuwe feestdag heeft ingevoerd, die op 17 september zal worden gevierd en de Sovjetinvasie van Polen in 1939 herdenkt;
H. overwegende dat een aantal diplomaten van lidstaten uit Minsk is uitgewezen en dat andere landen, als gebaar van solidariteit met hen, hun diplomatieke aanwezigheid in Minsk hebben beperkt; overwegende dat de NAVO heeft besloten de toegang voor Belarussische functionarissen te beperken;
I. overwegende dat in de eerste jaren van Loekasjenko’s presidentschap oppositieleiders en kritische journalisten zijn verdwenen en waarschijnlijk zijn vermoord, vermoedelijk door de zogenaamde doodseskaders; overwegende dat er een groeiend aantal geloofwaardige beschuldigingen en bewijzen is dat topambtenaren van het Loekasjenko-regime betrokken zijn geweest bij de verdwijningen en moorden, zowel op Belarussisch grondgebied als in het buitenland, waaronder de verdwijning en moord in 2016 van Pavel Sjeremet in Kiev;
J. overwegende dat Vitold Asjurak, een politiek activist die een straf van vijf jaar uitzat wegens het leiden van protesten tegen het regime, in de gevangenis is overleden, vermoedelijk nadat hij werd gemarteld; overwegende dat Stsiapan Latypau, een activist van de Belarussische oppositie, zichzelf tijdens een rechtszitting met een pen in de keel heeft gestoken nadat hij in detentie onder druk was gezet;
K. overwegende dat Belarus heeft besloten de onveilige Ostrovets-kerncentrale in bedrijf te nemen;
1. prijst het Belarussische volk voor zijn moed ondanks de repressie door het Loekasjenko-regime in Belarus;
2. veroordeelt ten stelligste het in gevaar brengen van het leven van de 171 passagiers aan boord van Ryanair-vlucht FR4978, en de arrestatie van Roman Protasevitsj en zijn metgezel Sofia Sapega;
3. eist de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Roman Protasevitsj en Sofia Sapega; herhaalt zijn eerdere verzoeken om vrijlating van alle andere politieke gevangenen die in Belarussische gevangenissen worden vastgehouden;
4. herhaalt zijn niet-erkenning van de verkiezing van Aleksandr Loekasjenko tot president van Belarus; is van mening dat het huidige regime in Belarus onwettig, illegaal en crimineel is; veroordeelt het harde optreden tegen de duizenden Belarussen die vreedzaam hebben geprotesteerd ter verdediging van hun recht op vrijheid, democratie en waardigheid; veroordeelt met klem de systematische onderdrukking van de Belarussische samenleving met betrekking to vreedzame bijeenkomsten, meningsuiting via de sociale media en andere vormen van meningsuiting;
5. eist dat de Belarussische autoriteiten een einde maken aan de talrijke schendingen van de procedurele rechten en waarborgen van de beschuldigden en hun advocaten, met name de praktijk van de behandeling van strafzaken achter gesloten deuren;
6. wijst erop dat sinds de gestolen uitslag van de presidentsverkiezingen van 9 augustus 2020 35 000 mensen gevangen zijn gezet en 3 000 politiek gemotiveerde strafzaken zijn geopend, en dat meer dan 4 600 aangiften van foltering, geweld en mishandeling zijn geregistreerd; wijst erop dat er op 1 juni 2021 454 politieke gevangenen waren en dat hun aantal blijft stijgen; wijst erop dat vrouwen die een belangrijke rol hebben gespeeld bij de protesten in Belarus, tijdens hun detentie voortdurend het slachtoffer zijn van represailles, bedreigingen en mishandeling;
7. dringt er bij de EU op aan het vierde sanctiepakket uit te vaardigen tegen functionarissen die hebben deelgenomen aan de verkiezingsfraude en de schendingen van de mensenrechten in Belarus, waaronder rechters en KGB- en staatsfunctionarissen wier namen publiekelijk bekend zijn, onder meer dankzij het Nexta-kanaal; benadrukt dat ook bedrijven die het regime van Loekasjenko steunen, moeten worden aangepakt; adviseert om sectorale sancties in te voeren en onder meer een verbod in te stellen op de invoer van aardolieproducten, kalimeststoffen, metaalproducten en hout en houtproducten, waarvan er vele door gevangenen in strafkolonies worden geproduceerd; beveelt aan dat de sancties worden gecoördineerd met democratische bondgenoten, zoals het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, Canada en Oekraïne, en dat verder wordt gewerkt aan een alomvattende, multilaterale strategie ter versterking van de democratie, onafhankelijkheid en soevereiniteit van Belarus, teneinde blijk te geven van de solidariteit van de internationale gemeenschap door zich achter het Belarussische volk te scharen tegen het frauduleuze en gewelddadige optreden van de Belarussische regering; merkt op dat er geen leningen, kredietgaranties, verzekeringen, financieringen of andere soortgelijke financiële bijstand aan het Belarussische regime en daarmee verbonden entiteiten mogen worden verstrekt;
8. roept er voorts toe op elke samenwerking met de overheidssector in Belarus volledig te bevriezen en in plaats daarvan over te schakelen op steun voor de particuliere sector, het maatschappelijk middenveld en organisaties die buiten het land werkzaam zijn ter ondersteuning van democratische bewegingen;
9. dringt erop aan dat de persoonlijke bezittingen en de rijkdom van Aleksandr Loekasjenko en andere hoge leiders van het regime worden vastgesteld en aan het licht gebracht; is van mening dat de sancties moeten worden toegepast, tenzij: personen in Belarus die wegens hun prodemocratische activiteiten gevangen zijn gezet, worden vrijgelaten; politiek gemotiveerde aanklachten tegen alle oppositieleden en onafhankelijke journalisten in Belarus worden ingetrokken; alle gevallen van moord op en verdwijning van oppositieleiders en journalisten in Belarus worden verantwoord; een einde wordt gemaakt aan alle vormen van intimidatie en repressie tegen de onafhankelijke media, onafhankelijke vakbonden, niet-gouvernementele organisaties, religieuze organisaties (met inbegrip van hun leiders en leden), en de politieke oppositie in Belarus; in Belarus vrije en eerlijke presidents- en parlementsverkiezingen worden gehouden, in overeenstemming met de OVSE-toezeggingen en met deelname van internationale waarnemers;
10. verzoekt het Europees Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart en de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie dringend een onderzoek in te stellen naar deze ongekende daad van kaping, om na te gaan of het luchtvervoer en de veiligheid van de passagiers in gevaar waren; is in dat verband ingenomen met het besluit om het overvliegen van het luchtruim van de EU door luchtvaartmaatschappijen uit Belarus te verbieden en die maatschappijen de toegang tot EU-luchthavens te ontzeggen, en is ingenomen met de oproep aan alle in de EU gevestigde luchtvaartmaatschappijen toe om het overvliegen van Belarus te vermijden;
11. veroordeelt met klem de repressie en vijandige acties van de autoriteiten tegen vertegenwoordigers van de Poolse minderheid en tegen het Poolse schoolsysteem in Belarus; roept in dat verband op tot de onvoorwaardelijke vrijlating van Andżelika Borys, Andrzej Poczobut en andere politieke gevangenen; herinnert eraan dat de recente repressie deel uitmaakt van een groeiende campagne van intimidatie en vervolging van de Poolse diaspora door de Belarussische autoriteiten;
12. verzoekt de internationale autoriteiten nauw samen te werken om alle gevallen van foltering en moord te onderzoeken die zich hebben voorgedaan sinds Loekasjenko aan de macht is gekomen; is van mening dat vaker gebruik moet worden gemaakt van de universele rechtsmacht totdat een speciaal mechanisme voor het ter verantwoording roepen van misdaden in de vorm van een speciaal tribunaal is ingesteld;
13. is ernstig bezorgd over de betrokkenheid bij en de steun van Rusland aan het regime van Loekasjenko, en verzoekt de HV/VV in dat verband om verdere sancties tegen de Russische Federatie;
14. benadrukt dat de EU zich moet blijven inzetten voor een democratisch Belarus; is ingenomen met de schets die de Commissie heeft gegeven van haar pakket van 3 miljard EUR voor economische steun aan een toekomstig democratisch Belarus; roept de EU op Erasmus+ en andere studiebeursprogramma’s en studiebeurzen te gebruiken om studenten bij te staan die van Belarussische universiteiten zijn gestuurd wegens hun prodemocratische activiteiten;
15. roept op tot de verwijdering van Belarus uit internationale sportorganen, met inbegrip van het Internationaal Olympisch Comité, en tot de schorsing van de deelname van zijn nationale teams aan Europese en wereldkampioenschappen in alle sportdisciplines, met inbegrip van de Olympische Spelen van dit jaar in Tokio, alsmede aan alle clubevenementen of kampioenschappen op internationaal niveau;
16. verzoekt de democratische leiders om de situatie in Belarus op hun agenda te plaatsen wat betreft de betrekkingen met Rusland en op alle bijeenkomsten van wereldleiders, met inbegrip van de G7;
17. roept de EU en de lidstaten op hun steun voor een democratisch, soeverein en onafhankelijk Belarus opnieuw te bevestigen; is ingenomen met de aankondiging door de Commissie van haar plan voor een pakket van 3 miljard EUR aan economische steun voor een toekomstig democratisch Belarus;
18. herhaalt zijn oproep tot meer bijstand aan onafhankelijke media binnen en buiten Belarus, zoals het televisiekanaal Bielsat, en aan maatschappelijke organisaties, mensenrechtenverdedigers en onafhankelijke journalisten;
19. stelt duidelijk dat de EU nooit een verdere integratie van Belarus met de Russische Federatie zal aanvaarden die tot stand komt tijdens clandestiene besprekingen en die dient om steun te onderhandelen voor Loekasjenko, die geen democratische legitimiteit heeft om dergelijke besprekingen te voeren;
20. spreekt zijn solidariteit uit met Letland na de ongerechtvaardigde uitwijzing van zijn diplomaten door Belarus; veroordeelt de opening van een strafrechtelijk onderzoek door de Belarussische procureur-generaal tegen de minister van Buitenlandse Zaken van Letland, alsmede tegen de burgemeester van de hoofdstad Riga;
21. herhaalt zijn bezorgdheid over de commerciële exploitatie van de kerncentrale in Ostrovets op slechts 50 km van Vilnius en benadrukt de risico’s die deze kerncentrale inhoudt voor andere EU-lidstaten zoals Polen, Letland en Estland;
22. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de Raad, de Commissie en de vicevoorzitter van de Commissie / hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, alsmede aan de autoriteiten van de Republiek Belarus en de Russische Federatie.
- [1] Aangenomen teksten, P9_TA(2020)0331.
- [2] Aangenomen teksten, P9_TA(2020)0231.
- [3] Aangenomen teksten, P8_TA(2018)0375.
- [4] Aangenomen teksten, P8_TA(2018)0174.
- [5] Aangenomen teksten, P8_TA(2017)0126.
- [6] Aangenomen teksten, P8_TA(2016)0456.