ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
8.9.2021
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Mohammed Chahim, Paolo De Castro, Jytte Guteland
εξ ονόματος της Ομάδας S&D
Βλ. επίσης την κοινή πρόταση ψηφίσματος RC-B9-0425/2021
B9‑0425/2021
Πρόταση ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 13 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),
– έχοντας υπόψη την οδηγία 2010/63/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου, 2010 περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς[1],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH)[2],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου[3],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 528/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση βιοκτόνων[4],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για τα καλλυντικά προϊόντα[5],
– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2021, με τίτλο «Στρατηγική της Ένωσης για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων: Ώρα για αποτελέσματα» (6941/21),
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 5ης Φεβρουαρίου 2020, για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση ζώων για επιστημονικούς σκοπούς στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τα έτη 2015 έως 2017» (COM (2020) 0016),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, σχετικά με έναν νέο ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία (COM (2020)0628),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 25ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με μια φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη (COM(2020)0761),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 11ης Δεκεμβρίου 2019, με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (COM(2019)0640),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 27ης Μαΐου 2020, με τίτλο «Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά» (COM(2020)0456),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Ιουλίου 2020 σχετικά με τη στρατηγική για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα[6],
– έχοντας υπόψη το Ειδικό ευρωβαρόμετρο αριθ. 340 για την επιστήμη και την τεχνολογία,
– έχοντας υπόψη τη δεύτερη ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τη διαδικτυακή διαβούλευση για το μέλλον της Ευρώπης και τα βασικά συμπεράσματα από τους διαλόγους με τους πολίτες και τις διαβουλεύσεις με τους πολίτες,
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 2015, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Stop Vivisection» (Σταματήστε τη ζωοτομία) (C(2015)3773),
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία 2010/63/ΕΕ περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς θέτει τον απώτερο στόχο της πλήρους αντικατάστασης των «διαδικασιών επί ζώντων ζώων [...] μόλις αυτό είναι εφικτό επιστημονικά» και λαμβάνοντας υπόψη ότι υπογραμμίζει ότι το ενδεχόμενο χρήσης ζώων για τέτοιους σκοπούς θα πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν δεν είναι διαθέσιμη μέθοδος χωρίς τη χρήση ζώων· λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι, κατά τα τελευταία 11 έτη, έχει σημειωθεί μικρή μεταβολή στον συνολικό αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία απαιτεί διαφάνεια στη χρήση ζώων στην επιστήμη και εφαρμόζεται στη χρήση ζώων σε όλους τους επιστημονικούς κλάδους, από τη βασική έως την εφαρμοσμένη έρευνα, την ανάπτυξη φαρμάκων και τις δοκιμές ασφάλειας των χημικών ουσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι όλα τα κράτη μέλη την έχουν ενσωματώσει στην εθνική νομοθεσία και ότι όλες οι τομεακές νομοθετικές πράξεις, όπως αυτές που αφορούν τα φάρμακα, τα τρόφιμα ή τις χημικές ουσίες, πρέπει να συνάδουν με τους στόχους της οδηγίας, πράγμα που σημαίνει ότι η χρήση ζώων θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο εάν δεν υπάρχουν κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εργαλειοθήκη μοντέλων δοκιμών χωρίς τη χρήση ζώων διευρύνεται και καταδεικνύει τη δυνατότητα να βελτιωθεί η κατανόηση των νόσων και να επιταχυνθεί η ανακάλυψη αποτελεσματικών θεραπειών· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τη νέα τεχνολογία «organ-on-chip», εξελιγμένες προσομοιώσεις σε υπολογιστή, 3D καλλιέργειες ανθρώπινων κυττάρων για δοκιμές φαρμάκων και άλλα σύγχρονα μοντέλα και τεχνολογίες·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής (JRC) έχει δρομολογήσει την εκπόνηση σειράς εκθέσεων που απαριθμούν και περιγράφουν προηγμένα μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων σε επτά τομείς παθολογίας με σκοπό την επίσπευση της ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών· λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι οι πρωτοβουλίες της ΕΕ που άπτονται της έρευνας, της καινοτομίας και της εκπαίδευσης δεν έχουν ακόμη ευθυγραμμιστεί με τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται στις εν λόγω επισκοπήσεις·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ενώ επισήμως ενθαρρύνονται οι μέθοδοι χωρίς τη χρήση ζώων, στοιχείο που είναι μοναδικό στην ΕΕ, υφίστανται γραφειοκρατικά εμπόδια στην αποδοχή τους, η χρήση τους επιβάλλεται πλημμελώς και η χρηματοδότηση για την ανάπτυξή τους παραμένει ανεπαρκής·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν αποδείξει με συνέπεια την υποστήριξή τους για τον τερματισμό της χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, εντός της Επιτροπής, οι Γενικές Διευθύνσεις Περιβάλλοντος, Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, Εσωτερικής Αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ, Έρευνας και Καινοτομίας και το Κοινό Κέντρο Ερευνών έχουν αρμοδιότητες για διαφορετικούς τομείς όσον αφορά την έρευνα και τις δοκιμές σε ζώα και λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει επίσημος μηχανισμός συντονισμού ώστε να διασφαλίζεται μια ενεργός, συνεκτική και βασιζόμενη σε συνέργειες προσέγγιση για την επίτευξη της πλήρους αντικατάστασης των ζώων·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων έχουν θέσει σε εφαρμογή στρατηγικές για την ενεργό μείωση και αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα αλλά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) δεν διαθέτει στρατηγική μείωσης και αντικατάστασης·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εθνικά ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ δηλώνουν ότι «η ανάπτυξη θεραπευτικών μέσων είναι μια δαπανηρή, περίπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία. Το μέσο χρονικό διάστημα από την ανακάλυψη του στόχου έως την έγκριση ενός νέου φαρμάκου είναι περίπου 14 έτη. Το ποσοστό αποτυχίας κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας υπερβαίνει το 95 %, και το κόστος ανά επιτυχές φάρμακο μπορεί να ανέρχεται σε 1 δισεκατομμύριο δολάρια ή περισσότερο», και λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ερευνητές έχουν συνδέσει αυτό το υψηλό ποσοστό αποτυχίας με τη χρήση μοντέλων που βασίζονται στη χρήση ζώων και απλών in vitro μοντέλων· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο υπάρχουν φάρμακα που φαίνονται ασφαλή και αποτελεσματικά στις μελέτες σε ζώα και αποτυγχάνουν στους ανθρώπους, αλλά υπάρχουν και φάρμακα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ανθρώπους αλλά απορρίπτονται επειδή αποτυγχάνουν στις δοκιμές σε ζώα·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η θέση που εγκρίθηκε από την Επιτροπή και τον ECHA σχετικά με τη σχέση μεταξύ του κανονισμού REACH και του κανονισμού για τα καλλυντικά προϊόντα σημαίνει ότι συνεχίζουν να διενεργούνται δοκιμές σε ζώα για συστατικά που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά σε καλλυντικά·
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν έχει αξιολογήσει τον αναμενόμενο αντίκτυπο της στρατηγικής για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων στον αριθμό των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς·
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα από προηγμένες μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων θα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Επιτροπής για την υγεία και το περιβάλλον που ορίζονται στο σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία·
1. καλεί την Επιτροπή να βελτιώσει τον συντονισμό σε αυτό το ζήτημα με τη σύσταση μιας διυπηρεσιακής ειδικής ομάδας υψηλού επιπέδου, με τη συμμετοχή όλων των βασικών Γενικών Διευθύνσεων, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, προκειμένου να καταρτιστεί ένα σχέδιο δράσης σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο θα βασίζεται σε μια αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εκτίμηση επιπτώσεων, με στόχο την προώθηση της ενεργού σταδιακής κατάργησης των διαδικασιών επί ζώντων ζώων για επιστημονικούς σκοπούς, και, παράλληλα, την επίσπευση της ανάπτυξης εναλλακτικών τεχνολογιών και όλων των μέσων που απαιτούνται για την αλλαγή·
2. υπογραμμίζει ότι το εν λόγω σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει φιλόδοξους και εφικτούς στόχους προκειμένου να παρασχεθούν κίνητρα για αλλαγές, καθώς και συγκεκριμένες και συντονισμένες δράσεις που θα οδηγήσουν σε απόλυτη και σταθερή μείωση του αριθμού των ζώων που χρησιμοποιούνται σε ολόκληρη την ΕΕ για επιστημονικούς σκοπούς·
3. τονίζει ότι το σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προτάσεις για την καλύτερη εφαρμογή και επιβολή των υφιστάμενων πρωτοβουλιών·
4. επισημαίνει ότι το σχέδιο θα πρέπει να αξιοποιεί την έρευνα που έχει διενεργηθεί μέχρι σήμερα στην ΕΕ και να περιλαμβάνει μηχανισμούς για προτιμησιακή χρηματοδότηση και εφαρμογή μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων σε όλες τις πρωτοβουλίες έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ·
5. παροτρύνει την Επιτροπή να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για να συμπεριλάβει μια σειρά δράσεων για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την επανεκπαίδευση ερευνητών και τεχνικών για την εφαρμογή προηγμένων μοντέλων χωρίς τη χρήση ζώων και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών·
6. καλεί την Επιτροπή να θέσει στόχους μείωσης, σε διαβούλευση με τους αρμόδιους οργανισμούς, μέσω μιας πιο προορατικής εφαρμογής των ισχυόντων κανονισμών για την ασφάλεια των χημικών ουσιών και άλλων προϊόντων·
7. επισημαίνει ότι ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να συμμετέχει άμεσα στο σχέδιο, ιδίως οι εταιρείες που επιθυμούν να στραφούν σε μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων, καθώς και οι νεοφυείς επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και τελειοποιούν τα μοντέλα αυτά, μέσω της συμμετοχής τους σε συνεργατικές προσεγγίσεις όσον αφορά τη σταδιακή κατάργηση των δοκιμών σε ζώα·
8. τονίζει ότι το σχέδιο για την εμβάθυνση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα, εφικτά μέτρα που θα αποσκοπούν στη σταδιακή κατάργηση της χρήσης ζώων ως μακροπρόθεσμη δράση προτεραιότητας·
9. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.