ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
8.9.2021 - (2021/2784(RSP))
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Hilde Vautmans
εξ ονόματος της Ομάδας Renew
Βλ. επίσης την κοινή πρόταση ψηφίσματος RC-B9-0425/2021
B9‑0426/2021
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 13 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
– έχοντας υπόψη την οδηγία 2010/63/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2010, περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς[1],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για τα καλλυντικά προϊόντα[2],
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 3ης Μαΐου 2018, σχετικά με μια καθολική απαγόρευση των δοκιμών σε ζώα για καλλυντικά[3],
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία 2010/63/ΕΕ θέτει τον απώτερο στόχο της πλήρους αντικατάστασης των «διαδικασιών επί ζώντων ζώων [...] μόλις αυτό είναι εφικτό επιστημονικά» και υπογραμμίζει ότι το ενδεχόμενο χρήσης ζώων για τέτοιους σκοπούς θα πρέπει να εξετάζεται μόνο όταν δεν είναι διαθέσιμες μέθοδοι χωρίς τη χρήση ζώων·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, αν η ΕΕ ενισχύσει τις προσπάθειές της και αναπτύξει βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, θα μπορούσε να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη σταδιακή κατάργηση της χρήσης ζώων στην επιστήμη·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρόλο που η οδηγία 2010/63/ΕΕ υποχρεώνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να επιδεικνύουν πλήρη διαφάνεια όσον αφορά τη χρήση ζώων στην επιστήμη, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη διαφάνειας·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2017 αναφέρθηκαν 9,58 εκατομμύρια περιπτώσεις χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κύριος σκοπός ήταν η έρευνα (69 %), ακολουθούμενη από την κανονιστική χρήση προς ικανοποίηση νομοθετικών απαιτήσεων (23 %) και τη συνήθη παραγωγή (5 %)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι δοκιμές που διενεργήθηκαν για κανονιστικούς σκοπούς αφορούσαν στην πλειονότητά τους ιατρικά προϊόντα για τον άνθρωπο (61 %) και, στη συνέχεια, κτηνιατρικά φάρμακα (15 %) και βιομηχανικά χημικά προϊόντα (11 %)[4]·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επίσημη ενθάρρυνση μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων αποτελεί φαινόμενο που παρατηρείται μόνο στην ΕΕ· λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι υπάρχουν γραφειοκρατικά εμπόδια για την αποδοχή αυτών των μεθόδων, δεν διασφαλίζεται η κατάλληλη επιβολή της νομοθεσίας σχετικά με τη χρήση τους, και η χρηματοδότηση για την ανάπτυξή τους παραμένει ανεπαρκής·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενωσιακή απαγόρευση-ορόσημο των δοκιμών σε ζώα για καλλυντικά είχε θετικό αντίκτυπο στην καλή διαβίωση των ζώων στην ΕΕ και απέδειξε με επιτυχία ότι είναι δυνατή η σταδιακή κατάργηση της χρήσης δοκιμών σε ζώα, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανάπτυξη του τομέα των καλλυντικών·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα από προηγμένες μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων θα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Επιτροπής για την υγεία και το περιβάλλον που ορίζονται στο σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία·
1. τονίζει ότι, αν και η οδηγία 2010/63/ΕΕ είναι ένα από τα αυστηρότερα νομοθετήματα στον κόσμο, ο αριθμός των ζώων που χρησιμοποιούνται στην επιστήμη παραμένει υψηλός και σε ορισμένα κράτη μέλη αυξάνεται εκ νέου· καλεί, στο πλαίσιο αυτό, την Επιτροπή να αξιολογήσει την οδηγία 2010/63/ΕΕ και να υποβάλει συγκεκριμένες συστάσεις στα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή και την επιβολή της στην πράξη·
2. επισημαίνει ότι κάθε νέα πρωτοβουλία και νομοθέτημα, όπως η στρατηγική για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων, πρέπει να σέβεται πλήρως τον στόχο της οδηγίας 2010/63/ΕΕ για σταδιακή κατάργηση, όπου είναι δυνατόν, της χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς· θεωρεί ότι η ομαδοποίηση ουσιών, η συγκριτική μέθοδος μεταξύ παρόμοιων χημικών ουσιών και η επέκταση της γενικής αξιολόγησης κινδύνου αποτελούν βασικά εργαλεία για τη μείωση των δοκιμών σε ζώα·
3. καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης που θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου που περιγράφεται στην οδηγία 2010/63/ΕΕ και το οποίο θα οδηγήσει τελικά στη σταδιακή κατάργηση των μεθόδων που βασίζονται στα ζώα, στις περιπτώσεις μπορούν να αναπτυχθούν εναλλακτικές μέθοδοι, και θα επιταχύνει τη μετάβαση σε μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων· επισημαίνει ότι ένα τέτοιο σχέδιο δράσης θα πρέπει να επικεντρώνεται στην αντικατάσταση των πειραμάτων σε ζώα, όπου είναι δυνατόν, στη μείωση του αριθμού των χρησιμοποιούμενων ζώων και στη βελτίωση των πειραμάτων ώστε να ελαχιστοποιείται ο αντίκτυπος στα ζώα· τονίζει ότι, προκειμένου να δοθούν κίνητρα για την επίτευξη προόδου, θα πρέπει να καθοριστούν ένα σαφές και φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα και ένας κατάλογος ορόσημων·
4. τονίζει ότι, παρόλο που η σταδιακή κατάργηση της χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς θα πρέπει να αποτελεί τον μοναδικό και απώτερο στόχο, πρέπει να αναγνωριστεί ότι δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμες μέθοδοι χωρίς τη χρήση ζώων σε όλους τους τομείς επιστημονικής έρευνας· υπογραμμίζει ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες εξακολουθούν να απαιτούνται πειράματα σε ζώα για την απόκτηση επιστημονικών γνώσεων στο πλαίσιο της μακρόχρονης αναζήτησης αποτελεσματικής θεραπείας για ορισμένες νόσους· τονίζει ότι, λόγω της μη διαθεσιμότητας μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων, τα πειράματα αυτά πρέπει να πραγματοποιούνται υπό βέλτιστες συνθήκες που ελαχιστοποιούν τον πόνο, την αγωνία και την ταλαιπωρία που υφίστανται τα ζώα, και σέβονται όσο το δυνατόν περισσότερο την καλή διαβίωσή τους·
5. ενθαρρύνει τον ιδιωτικό τομέα να διαδραματίσει ενεργό ρόλο σε αυτό το σχέδιο δράσης, και ιδίως τις εταιρείες που επιθυμούν να στραφούν σε μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων και τις νεοφυείς επιχειρήσεις που αναπτύσσουν και τελειοποιούν αυτά τα μοντέλα· πιστεύει ότι οι κρατικοί φορείς πρέπει να αναλάβουν συντονιστικό ρόλο και να ξεκινήσουν έναν θετικό και εποικοδομητικό διάλογο με τον τομέα, αλλά τελικά οι λύσεις πρέπει να αναπτυχθούν από τη βάση προς την κορυφή· ζητεί μια καλύτερα συντονισμένη και διατομεακή προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ, που θα καλύπτει όλα τα κράτη μέλη και όλους τους οργανισμούς της ΕΕ·
6. θέτει ως προτεραιότητα για την επιστημονική κοινότητα την ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων δοκιμών χωρίς τη χρήση ζώων για την αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα και, στις περιπτώσεις που δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, τη βελτίωση των μεθόδων με τη χρήση ζώων προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί το άγχος που υφίστανται τα ζώα· επισημαίνει την ανάγκη για ανταλλαγή γνώσεων και διεθνή συνεργασία στον τομέα αυτόν· διαβλέπει δυνατότητες προώθησης και επιβράβευσης των βέλτιστων πρακτικών·
7. επιμένει ότι πρέπει να εξορθολογιστούν οι νέες εναλλακτικές μέθοδοι δοκιμών σε ζώα, κάτι για το οποίο απαιτείται συνεχής κατάρτιση των επιστημόνων και των ερευνητών· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν ως προτεραιότητα την κατάρτιση των επιστημόνων και των ερευνητών στη χρήση νέων εναλλακτικών μεθόδων αντί των δοκιμών σε ζώα· τονίζει ότι όλα τα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν κατάλληλη κατάρτιση σχετικά με τη χρήση προηγμένων μοντέλων χωρίς τη χρήση ζώων·
8. τονίζει την ανάγκη για αυξημένη και στοχευμένη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για ερευνητικές μεθόδους και νέα, προηγμένα μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων· δηλώνει ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι μέθοδοι δοκιμών και η εφαρμογή μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων, μέσω προτιμησιακής χρηματοδότησης σε όλες τις πρωτοβουλίες έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ, δεδομένου ότι αυτές οι εναλλακτικές μέθοδοι συνεπάγονται πρόσθετες δαπάνες και επενδύσεις·
9. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.
- [1] ΕΕ L 276 της 20.10.2010, σ. 33.
- [2] ΕΕ L 342 της 22.12.2009, σ. 59.
- [3] ΕΕ C 41 της 6.2.2020, σ. 45.
- [4] Έκθεση του 2019 της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (ημερομηνία εγγράφου: 5.2.2020) για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση ζώων για επιστημονικούς σκοπούς στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τα έτη 2015 έως 2017 (COM(2020)0016).