ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
8.9.2021 - (2021/2784(RSP))
σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού
Tilly Metz, Caroline Roose, Francisco Guerreiro, Martin Häusling, Sylwia Spurek, Thomas Waitz, Sarah Wiener
εξ ονόματος της Ομάδας Verts/ALE
Βλ. επίσης την κοινή πρόταση ψηφίσματος RC-B9-0425/2021
B9‑0428/2021
Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με σχέδια και δράσεις για την επιτάχυνση της μετάβασης στην καινοτομία χωρίς τη χρήση ζώων στην έρευνα, τις δοκιμές κανονιστικού χαρακτήρα και την εκπαίδευση
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,
– έχοντας υπόψη τα άρθρα 13 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),
– έχοντας υπόψη την οδηγία 2010/63/EΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2010, περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς[1],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1907/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH),
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου[2],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 528/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2012, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση βιοκτόνων[3],
– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1223/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για τα καλλυντικά προϊόντα[4],
– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2021, με τίτλο «Στρατηγική της Ένωσης για τη βιωσιμότητα των χημικών προϊόντων: Ώρα για αποτελέσματα» (6941/21),
– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 5ης Φεβρουαρίου 2020, για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση ζώων για επιστημονικούς σκοπούς στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τα έτη 2015 έως 2017 (COM(2020)0016),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, σχετικά με έναν νέο ΕΧΕ για την έρευνα και την καινοτομία (COM(2020)0628),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 25ης Νοεμβρίου 2020, σχετικά με μια φαρμακευτική στρατηγική για την Ευρώπη (COM(2020)0761),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 11ης Δεκεμβρίου 2019, με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (COM(2019)0640),
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 27ης Μαΐου 2020, με τίτλο «Η ώρα της Ευρώπης: ανασύνταξη και προετοιμασία για την επόμενη γενιά» (COM(2020)0456),
– έχοντας υπόψη το πρόγραμμα «Στόχος η αειφορία»: Πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σχετικά με την πολιτική και τη δράση για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη (ευρύτερα γνωστό ως Πέμπτο Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον) του 1993,
– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 10ης Ιουλίου 2020 σχετικά με τη στρατηγική για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα[5],
– έχοντας υπόψη το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 340 για την επιστήμη και την τεχνολογία,
– έχοντας υπόψη τη δεύτερη ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τη διαδικτυακή διαβούλευση για το μέλλον της Ευρώπης και τα βασικά συμπεράσματα από τους διαλόγους με τους πολίτες και τις διαβουλεύσεις με τους πολίτες,
– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 2015, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Stop Vivisection» (Σταματήστε τη ζωοτομία) (C(2015)3773),
– έχοντας υπόψη το άρθρο 132 παράγραφος 2 του Κανονισμού του,
Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία 2010/63/ΕΕ περί προστασίας των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς θέτει τον τελικό στόχο της «πλήρους αντικατάστασης των διαδικασιών επί ζώντων ζώων [...] μόλις αυτό είναι εφικτό επιστημονικά» και υπογραμμίζει ότι το ενδεχόμενο της χρήσης ζώων για τέτοιους σκοπούς θα πρέπει να εξετάζεται μόνον όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμες μέθοδοι χωρίς τη χρήση ζώων·
Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με δεδομένα που δημοσίευσε η Επιτροπή, δεν έχει σημειωθεί τα τελευταία 11 έτη σημαντική μείωση του συνολικού αριθμού των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς· λαμβάνοντας, επιπλέον, υπόψη ότι τα δεδομένα της Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν τον Φεβρουάριο του 2020 δείχνουν μόνο μια πολύ μικρή μείωση του αριθμού των ζώων που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά, από 9,59 εκατομμύρια το 2015 σε 9,39 εκατομμύρια το 2017, και η μείωση αυτή δεν είναι σταθερή από έτος σε έτος·
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2017 αναφέρθηκαν 9,58 εκατομμύρια περιπτώσεις χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κύριος σκοπός ήταν η έρευνα (69 %), ακολουθούμενη από την κανονιστική χρήση προς ικανοποίηση νομοθετικών απαιτήσεων (23 %) και τη συνήθη παραγωγή (5 %)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι δοκιμές για κανονιστικούς σκοπούς αφορούσαν στην πλειονότητά τους ιατρικά προϊόντα για τον άνθρωπο (61 %) και, στη συνέχεια, κτηνιατρικά φάρμακα (15 %) και βιομηχανικά χημικά προϊόντα (11 %)[1]·
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ζώα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ήδη διαθέσιμες επικυρωμένες εναλλακτικές λύσεις και σε ορισμένες τέτοιες περιπτώσεις η χρήση ζώων έχει αυξηθεί κιόλας·
Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εργαλειοθήκη μοντέλων χωρίς τη χρήση ζώων έχει διευρυνθεί και καταδεικνύει τη δυνατότητα να βελτιωθεί η κατανόηση των νόσων και να επισπευσθεί η ανακάλυψη αποτελεσματικών θεραπειών· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η εργαλειοθήκη περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τη νέα τεχνολογία «organ-on-chip», εξελιγμένες προσομοιώσεις σε υπολογιστή, τρισδιάστατες καλλιέργειες ανθρώπινων κυττάρων και άλλα σύγχρονα μοντέλα και τεχνολογίες·
ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής έχει συντάξει σειρά εκθέσεων που απαριθμούν και περιγράφουν προηγμένα μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων σε επτά κατηγορίες ασθενειών, με σκοπό την επίσπευση της ανάπτυξης αυτών των τεχνολογιών·
Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επίσημη θέση της ΕΕ είναι να προωθήσει δυναμικά τις μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων, αλλά και ότι τα γραφειοκρατικά εμπόδια περιορίζουν την αποδοχή τους, η χρήση τους δεν επιβάλλεται σωστά και η χρηματοδότηση για την ανάπτυξή τους εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής, με αποτέλεσμα την απαράδεκτα αργή μετάβαση στην αξιοποίηση μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων, κάτι που δεν συνάδει με τις φιλοδοξίες της ΕΕ·
Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες της ΕΕ έχουν υποστηρίξει με συνέπεια τον τερματισμό της χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η μετάβαση σε μια επιστήμη σύγχρονη, ουσιαστική για τον άνθρωπο και χωρίς τη χρήση ζώων στους τομείς της έρευνας, των δοκιμών κανονιστικού χαρακτήρα και της εκπαίδευσης θα είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση αυτής της ανησυχίας της κοινής γνώμης·
Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, εντός της Επιτροπής, οι Γενικές Διευθύνσεις Περιβάλλοντος (ΓΔ ENV), Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων (ΓΔ SANTE), Εσωτερικής Αγοράς, Βιομηχανίας, Επιχειρηματικότητας και ΜΜΕ (ΓΔ GROW), Έρευνας και Καινοτομίας (ΓΔ RTD) και το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΓΔ JRC) έχουν αρμοδιότητες για διάφορους τομείς της έρευνας και των δοκιμών σε ζώα και ότι, ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημος μηχανισμός συντονισμού ώστε να διασφαλίζεται ότι καταβάλλονται προσπάθειες ενεργά και με συνέπεια για να αντικατασταθεί πλήρως η χρήση των ζώων·
Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) έχουν θέσει σε εφαρμογή στρατηγικές για την ενεργό μείωση και αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα, αλλά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) δεν διαθέτει στρατηγική μείωσης και αντικατάστασης· λαμβάνοντας υπόψη ότι η EFSA έχει ως στόχο να στηρίξει σημαντική πλειονότητα των αιτημάτων της για πρόσθετα δεδομένα σε εναλλακτικές μεθοδολογίες έως το 2027· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ECHA υποστηρίζει ότι απαιτούνται άμεσες στοχευμένες επενδύσεις προκειμένου να αναπτυχθούν αποτελεσματικές μέθοδοι προβλεπτικής τοξικολογίας χωρίς τη χρήση ζώων και να υποστηριχθούν άμεσα οι κανονιστικοί στόχοι· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι αναγκαίο να επισπευσθεί η υιοθέτηση των υφιστάμενων εναλλακτικών λύσεων προκειμένου να στηριχθεί η εφαρμογή της στρατηγικής για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ενισχυμένες συνεργασίες και ανταλλαγές μεταξύ EFSA, EMA και ECHA σχετικά με μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εναρμονισμένη φιλοδοξία και πρόοδο όσον αφορά τους στόχους μείωσης και αντικατάστασης·
ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ένας αυξανόμενος όγκος επιστημονικής βιβλιογραφίας αξιολογεί με κριτικό πνεύμα την εγκυρότητα, την αξιοπιστία και την προγνωστική αξία των πειραμάτων σε ζώα για την επίτευξη αποτελεσμάτων στον άνθρωπο και για την κατανόηση της ανθρώπινης φυσιολογίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που ευθύνονται για τα υψηλά ποσοστά αποτυχίας των φαρμάκων στη θεραπευτική εξέλιξη·
ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η σταδιακή κατάργηση των δοκιμών σε ζώα για καλλυντικά στην ΕΕ, με σαφείς προθεσμίες όπως ορίζεται στον κανονισμό για τα καλλυντικά προϊόντα, έχει αποτελέσει κινητήρια δύναμη για την καινοτομία σε εταιρείες της ΕΕ στο επίπεδο του παγκόσμιου εμπορίου και έχει λάβει δημόσια στήριξη· λαμβάνοντας υπόψη, ωστόσο, ότι ο κανονισμός για τα καλλυντικά προϊόντα δεν καλύπτει την προστασία των εργαζομένων ή του περιβάλλοντος, δηλαδή οι δοκιμές σε ζώα συνεχίζονται για συστατικά που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά σε καλλυντικά προϊόντα σε σχέση με αυτές τις πτυχές· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανακολουθίες αυτές υπονομεύουν την αρχική πολιτική πρόθεση του εν λόγω κανονισμού, δηλαδή την απαγόρευση των δοκιμών σε ζώα για συστατικά καλλυντικών προϊόντων·
ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα από προηγμένες μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων θα είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των φιλόδοξων στόχων της Επιτροπής για την υγεία και το περιβάλλον που ορίζονται στο σχέδιο ανάκαμψης NextGenerationEU και στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής για τις χημικές ουσίες με στόχο τη βιωσιμότητα·
1. επισημαίνει ότι η αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα από πιο αξιόπιστες εναλλακτικές μεθόδους και στρατηγικές δοκιμών είναι επιτακτική όχι μόνο για την καλή μεταχείριση των ζώων αλλά και για την καλύτερη προστασία της ανθρώπινης υγείας·
2. καλεί την Επιτροπή να συστήσει διϋπηρεσιακή ειδική ομάδα για την εκπόνηση σχεδίου δράσης σε επίπεδο ΕΕ με στόχο την ενεργό και συντονισμένη σταδιακή κατάργηση της χρήσης ζώων για επιστημονικούς σκοπούς· ζητεί η εν λόγω ειδική ομάδα να περιλαμβάνει τα κράτη μέλη και τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των φορέων εντός της Επιτροπής, και ιδίως της ΓΔ ENV, της ΓΔ JRC, της ΓΔ SANTE, της ΓΔ GROW, της ΓΔ CONNECT και της ΓΔ RTD, καθώς και των οργανισμών ECHA, EMA και EFSA· ζητεί να εκπονηθεί το σχέδιο δράσης έως το τέλος του 2022 και να περιλαμβάνει τακτική υποβολή εκθέσεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αναθεώρηση σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα, ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνεται·
3. υπογραμμίζει το γεγονός ότι υποστηρίζει την οδηγία 2010/63/ΕΕ και την πρόοδο που έχει σημειώσει, ιδίως όσον αφορά τα πρότυπά της για τη στέγαση και τη φροντίδα και τις αυστηρές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων σχετικά με τον αριθμό και τη σοβαρότητα των διαδικασιών, αλλά τονίζει ότι, δεδομένης της βραδείας προόδου, η οδηγία θα πρέπει να ενισχυθεί με ένα σχέδιο δράσης για αντικατάσταση και μείωση που θα έχει συγκεκριμένους στόχους·
4. υπογραμμίζει ότι το εν λόγω σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει φιλόδοξους αλλά εφικτούς στόχους συνοδευόμενους από δείκτες, όπως είναι αποδεκτό σε άλλους τομείς πολιτικής της ΕΕ, και θα πρέπει να χρησιμοποιεί ως σημείο αναφοράς τη στατιστική βάση δεδομένων ALURES της ΕΕ· ζητεί να τεθούν σαφείς στόχοι στο πλαίσιο του γενικού στόχου μείωσης και αντικατάστασης·
5. τονίζει ότι το σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένες και συντονισμένες δράσεις που θα οδηγήσουν σε απόλυτη μείωση του αριθμού των ζώων που χρησιμοποιούνται για επιστημονικούς σκοπούς, η οποία θα πρέπει να διατηρηθεί σε βάθος χρόνου·
6. τονίζει ότι το σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, προτάσεις για την καλύτερη εφαρμογή και επιβολή των υφιστάμενων απαιτήσεων· υπενθυμίζει ότι το άρθρο 13 του κανονισμού REACH απαιτεί την επικαιροποίηση των απαιτήσεων για τις μεθόδους δοκιμών μόλις καθίστανται διαθέσιμες μέθοδοι χωρίς τη χρήση ζώων· καλεί την Επιτροπή να υλοποιήσει πλήρως τη δέσμευσή της για την ομαδοποίηση των ουσιών και τη χρήση γενικών αξιολογήσεων κινδύνου ως σημαντικών μέσων για την καλύτερη προστασία της ανθρώπινης υγείας και τη μείωση των δοκιμών σε ζώα· παροτρύνει την Επιτροπή να θέσει στόχους μείωσης μέσω μιας πιο προορατικής εφαρμογής των υφιστάμενων κανονισμών που αφορούν την ασφάλεια των χημικών ουσιών και άλλων προϊόντων, σε διαβούλευση με τους αρμόδιους οργανισμούς, ιδίως τον ECHA και την EFSA, και να στηρίξει τους στόχους μείωσης χρησιμοποιώντας μια πλήρως συνδεδεμένη και διαλειτουργική βάση δεδομένων της ΕΕ για τη χημική ασφάλεια·
7. επισημαίνει ότι το σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει μηχανισμούς για να διασφαλίζεται η προτιμησιακή και επαρκής χρηματοδότηση και η εφαρμογή μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων σε όλες τις πρωτοβουλίες έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ· τονίζει τη σημασία της αποστολής για τον καρκίνο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και της ευρωπαϊκής σύμπραξης για την εκτίμηση του κινδύνου των χημικών ουσιών στο πλαίσιο αυτό·
8. τονίζει ότι οι συνεχιζόμενες προσπάθειες για καλύτερο συντονισμό των πολιτικών έρευνας και καινοτομίας των κρατών μελών, καθώς και η υλοποίηση του ίδιου του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη», αποτελούν ευκαιρίες για ταχύτερη μείωση των δοκιμών σε ζώα σε ολόκληρη την ΕΕ, και ιδίως στο πλαίσιο δράσεων που υποστηρίζονται από χρηματοδότηση της ΕΕ· τονίζει ότι η συνεχιζόμενη εμβάθυνση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας θα πρέπει να περιλαμβάνει τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης ζώων ως μακροπρόθεσμη δράση προτεραιότητας, ιδίως κατά την υλοποίηση των στρατηγικών στόχων 1 (Απόδοση προτεραιότητας στις επενδύσεις και τις μεταρρυθμίσεις) και 3 (Αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε&Κ στην οικονομία)·
9. παροτρύνει την Επιτροπή να συνεργαστεί με τα κράτη μέλη για να συμπεριλάβει μια σειρά δράσεων με στόχο την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την επανεκπαίδευση ερευνητών, τεχνικών και εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση της ασφάλειας στην εφαρμογή προηγμένων μοντέλων χωρίς τη χρήση ζώων, και να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με επικυρωμένα μοντέλα χωρίς τη χρήση ζώων μεταξύ όσων συμμετέχουν στην αξιολόγηση προτάσεων έργων και στη χορήγηση χρηματοδότησης·
10. τονίζει ότι το σχέδιο δράσης πρέπει να συνάδει με τη φιλοδοξία της Επιτροπής για μηδενική ρύπανση και για ένα περιβάλλον χωρίς τοξικές ουσίες, μεταξύ άλλων για τον αέρα, τα ύδατα και το έδαφος, καθώς και για την προστασία της υγείας και της ευημερίας των πολιτών από κινδύνους και επιπτώσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον·
11. καλεί την Επιτροπή να προωθήσει μεθόδους χωρίς τη χρήση ζώων στα διεθνή φόρα και να ενθαρρύνει την ανάπτυξη και την εφαρμογή μεθόδων χωρίς τη χρήση ζώων σε παγκόσμιο επίπεδο·
12. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.
- [1] ΕΕ L 276 της 20.10.2010, σ. 33.
- [2] ΕΕ L 309 της 24.11.2009, σ. 1.
- [3] ΕΕ L 167 της 27.6.2012, σ. 1.
- [4] ΕΕ L 342 της 22.12.2009, σ. 59.
- [5] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0201.
-
[1] Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: Έκθεση του 2019 για τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση ζώων για επιστημονικούς σκοπούς στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά τα έτη 2015 έως 2017, σ. 16 (COM(2020)0016).
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52020DC0016&from=EN