PROJEKT REZOLUCJI w sprawie sytuacji na Białorusi po roku protestów i brutalnych represji
4.10.2021 - (2021/2881(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Anna Fotyga, Jadwiga Wiśniewska, Bogdan Rzońca, Ryszard Czarnecki, Roberts Zīle, Witold Jan Waszczykowski, Adam Bielan, Elżbieta Rafalska, Veronika Vrecionová, Jan Zahradil, Hermann Tertsch, Assita Kanko, Ladislav Ilčić, Alexandr Vondra, Zdzisław Krasnodębski, Eugen Jurzyca
w imieniu grupy ECR
B9‑0496/2021
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji na Białorusi po roku protestów i brutalnych represji
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Białorusi,
– uwzględniając konkluzje Rady Europejskiej z 25 czerwca 2021 r.,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka i wszystkie konwencje o prawach człowieka, których Białoruś jest stroną,
– uwzględniając oświadczenie wysokiego przedstawiciela wydane w imieniu Unii Europejskiej 30 lipca 2021 r. w sprawie instrumentalizacji migrantów i uchodźców przez reżim,
– uwzględniając wspólne oświadczenie z 9 sierpnia 2021 r. w sprawie pierwszej rocznicy sfałszowanych wyborów prezydenckich na Białorusi,
– uwzględniając oświadczenie premierów Litwy, Łotwy, Estonii i Polski z 23 sierpnia 2021 r.,
– uwzględniając wspólne oświadczenie z 7 września 2021 r. w sprawie skazania Marii Kalesnikawej i Maksima Znaka,
– uwzględniając oświadczenie ministrów spraw zagranicznych grupy G7, czyli Kanady, Francji, Niemiec, Włoch, Japonii, Zjednoczonego Królestwa i Stanów Zjednoczonych Ameryki, oraz wysokiego przedstawiciela Unii Europejskiej,
– uwzględniając rezolucję Rady Praw Człowieka ONZ z 13 lipca 2021 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka na Białorusi,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że 9 sierpnia 2021 r. przypadała pierwsza rocznica sfałszowanych wyborów prezydenckich na Białorusi, ale reżim nadal stosuje brutalne represje wobec członków opozycji, niezależnych mediów i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego;
B. mając na uwadze, że UE i jej państwa członkowskie w pełni popierają dążenie narodu białoruskiego do demokratycznej, dostatniej, wolnej i niezależnej przyszłości;
C. mając na uwadze, że sytuacja w zakresie praw człowieka na Białorusi nadal się pogarsza, a liczba więźniów politycznych przekracza 670, podczas gdy reżim nadal stosuje represje wobec pokojowej ludności białoruskiej, a wielu obywateli jest nękanych, aresztowanych i skazywanych za wyrażanie sprzeciwu wobec reżimu;
D. mając na uwadze, że Alaksandr Łukaszenka kontynuuje kampanię przeciwko mniejszości polskiej, uwięził dwóch przywódców polskiej społeczności: Andżelikę Borys i Andrzeja Poczobuta, atakuje szkoły polskojęzyczne i prowadzi kampanię propagandową opartą na fałszywej narracji historycznej;
E. mając na uwadze, że we wrześniu 2021 r. sąd białoruski skazał jedną z najważniejszych osobistości opozycji, Marię Kalesnikawą, na 11 lat więzienia; mając na uwadze, że Maksim Znak, znany prawnik, który również pokojowo uczestniczył w kampanii, został skazany na 10 lat więzienia;
F. mając na uwadze, że presja na białoruskie związki zawodowe drastycznie wzrosła w ostatnich tygodniach, przy czym przywódcy i członkowie Białoruskiego Niezależnego Związku Zawodowego (BITU) oraz Białoruskiego Kongresu Demokratycznych Związków Zawodowych (BKDP) są aresztowani, karani i poddawani przeszukaniom przez KGB; mając na uwadze, że według wskaźnika światowego indeksu praw ITUC z 2021 r. Białoruś jest jednym z najgorszych krajów dla osób pracujących;
G. mając na uwadze, że państwa członkowskie, w szczególności Polska i Litwa, zapewniły schronienie, opiekę medyczną i stypendia tysiącom osób ubiegających się o azyl, uciekającym przed prześladowaniami ze strony Łukaszenki z powodu ich demokratycznych aspiracji;
H. mając na uwadze, że nielegalny dyktator Łukaszenka przy wsparciu Kremla jest gotów użyć wszelkich środków w celu pozostania u władzy, w tym posłużyć się najbardziej barbarzyńską instrumentalizację migrantów;
I. mając na uwadze, że przedstawiciele reżimu publicznie ogłosili, że w Europie zaplanowano szereg specjalnych operacji przeciwko znanym osobistościom opozycji; mając na uwadze, że Witalij Szyszow, kierownik Domu Białoruskiego na Ukrainie, został znaleziony martwy w pobliżu swojego miejsca zamieszkania w Kijowie;
J. mając na uwadze, że Łukaszenka ostrzegł w lipcu, że Białoruś nie będzie już uniemożliwiać wjazdu do UE osobom ubiegającym się o azyl ani przewozu narkotyków, a nawet materiałów jądrowych;
K. mając na uwadze, że Łukaszenka zasugerował zniesienie obowiązku przyjmowania przez Białoruś powracających uchodźców i przedłożył parlamentowi białoruskiemu projekt ustawy o zawieszeniu tego obowiązku;
L. mając na uwadze, że w ostatnich miesiącach coraz większa liczba migrantów przejeżdżała przez Białoruś przy aktywnym wsparciu władz białoruskich, aby dostać się do UE i dotrzeć do krajów takich jak Niemcy, Francja czy Zjednoczone Królestwo, a jedynie bardzo niewielka liczba osób składa wnioski o azyl w Polsce oraz na Łotwie i na Litwie; mając na uwadze, że nielegalne przekraczanie granicy od strony Białorusi stanowi bezprecedensowy atak hybrydowy na UE prowadzony przez reżim Łukaszenki;
M. mając na uwadze, że od sierpnia 2021 r. doszło do ponad 10 tys. prób nielegalnego przekroczenia granicy polsko-białoruskiej w kierunku terytorium UE; mając na uwadze, że zatrzymano ponad 1200 migrantów, głównie z Iraku i Afganistanu; mając na uwadze, że tożsamość dużej liczby tych migrantów pozostaje nieznana i wielu z nich wymaga gruntownej kontroli pod kątem bezpieczeństwa;
N. mając na uwadze, że sytuacja na granicy UE z Białorusią jest nadal napięta, a ze strony białoruskich funkcjonariuszy i żołnierzy dochodzi do licznych prowokacji;
O. mając na uwadze, że Polska, Litwa i Łotwa zareagowały na zwiększoną nielegalną presję migracyjną wywołaną przez reżim Łukaszenki, wysyłając dodatkowe oddziały, zwiększając kontrole graniczne i wprowadzając tymczasowy stan wyjątkowy wzdłuż swoich granic, które stanowią również zewnętrzną granicę UE; mając na uwadze, że Litwa, Łotwa, Estonia i Polska postanowiły zmodernizować cały system kontroli granicznej, co obejmuje budowę ogrodzeń na granicach zewnętrznych UE w celu uniknięcia nielegalnego przekraczania granic lub innych hybrydowych prowokacji, jak w przypadku porwania Estona Kohvera;
P. mając na uwadze, że migranci na granicy z Białorusią przebywają w tragicznych warunkach, ponieważ władze białoruskie nadal odmawiają wszelkiej pomocy w postaci żywności, wody, odzieży i leków, które to formy pomocy oferuje strona polska i litewska; mając na uwadze liczne doniesienia o bardzo złym stanie fizycznym niektórych migrantów oraz o tym, że wielu z nich miało pozytywny wynik po badaniu na COVID-19; mając na uwadze doniesienia o tym, że białoruscy funkcjonariusze organów ścigania przekazali migrantom narkotyki, aby ułatwić im przekroczenie granicy;
Q. mając na uwadze, że pięć osób zginęło, próbując przedostać się z Białorusi do UE przez granicę z Polską i Litwą na obszarze gęstych lasów i torfowisk; mając na uwadze, że pogarszające się warunki pogodowe sprawiają, że zagrożenie hipotermią i wyczerpaniem nasila się jeszcze bardziej; mając na uwadze, że premier Polski oświadczył, iż polskie władze będą starały się ratować życie i chronić zdrowie wszystkich nielegalnych migrantów, którzy przekraczają granicę Polski i których znajdzie się odpowiednio wcześnie;
R. mając na uwadze, że instrumentalizacja migrantów przez reżim białoruski ma na celu zakłócenie jedności UE i zagraża bezpieczeństwu regionalnemu UE, a Rada zdecydowanie potępiła ją w oświadczeniu z 30 lipca 2021 r.; mając na uwadze, że Komisja potwierdziła, iż przygotowuje nowy pakiet sankcji wobec Białorusi w związku z napływem migrantów przez granice tego kraju; mając na uwadze, że państwo białoruskie jest nie tylko zaangażowane w wydawanie wiz turystycznych migrantom i przewożenie ich do Mińska, a następnie na granicę, ale również domaga się od nich pieniędzy, które trafiają do wewnętrznego kręgu pomocników Łukaszenki;
S. mając na uwadze, że we wrześniu 2021 r. Rosja i Białoruś przeprowadziły ćwiczenia wojskowe „Zapad 2021”, które były największym tego rodzaju wydarzeniem wojskowym w Europie w ciągu ostatnich 40 lat i w których brało udział ok. 200 tys. żołnierzy oraz ponad 80 samolotów i helikopterów;
T. mając na uwadze, że Rosja i Białoruś utworzyły wspólne ośrodki szkoleniowe sił powietrznych i obrony powietrznej w Grodnie, w odległości mniejszej niż 15 kilometrów od granicy z Polską;
U. mając na uwadze, że 9 września 2021 r. prezydenci Łukaszenka i Putin spotkali się w Moskwie i zapowiedzieli zatwierdzenie 28 kolejnych programów integracji na szczeblu gospodarczym i fiskalnym, a także utworzenie „wspólnej przestrzeni obronnej”, co stanowi kolejny krok w kierunku połączenia białoruskich i rosyjskich sił zbrojnych oraz ewentualnego trwałego rozmieszczenia wojsk rosyjskich na Białorusi;
V. mając na uwadze, że po niedawnym śmiertelnym zamachu w Mińsku, w którym zginął pracownik branży informatycznej i agent KGB, reżim aresztował ponad sto osób, które komentowały to wydarzenie w mediach społecznościowych;
1. ponownie stwierdza, że nie uznaje wyboru Alaksandra Łukaszenki na prezydenta Białorusi i uważa, że obecny reżim w tym kraju jest nielegalny; nadal wspiera ludność Białorusi w jej żądaniach dotyczących wolnych i uczciwych wyborów, demokracji, podstawowych wolności i praw człowieka;
2. zdecydowanie potępia utrzymujące się akty represji wobec ludności Białorusi, zakazy dla mediów i ograniczanie internetu oraz nękanie i zastraszanie obrońców praw człowieka, dziennikarzy, blogerów, opozycjonistów i innych niezależnych głosów na Białorusi;
3. ponawia apel o bezwarunkowe uwolnienie wszystkich więźniów politycznych, w tym Andżeliki Borys i Andrzeja Poczobuta, oraz potępia akty represji i wrogie działania władz przeciwko przedstawicielom mniejszości polskiej oraz przeciwko polskiemu systemowi szkolnictwa na Białorusi;
4. popiera nominację dziennikarek Belsat Jekateriny Andrejewej i Darji Czulcowej, które odbywają wyroki w kolonii karnej na Białorusi, do nagrody Dziennikarz Roku na festiwalu PRIX Europa; wyraża zaniepokojenie aktami represji wobec dziennikarzy, którzy są wydalani lub zmuszani do emigracji z kraju;
5. ponownie podkreśla potrzebę przyjęcia przez wszystkie państwa członkowskie jednolitego stanowiska w odpowiedzi na terroryzm państwowy organizowany przez reżim Łukaszenki i wspierany przez Kreml; podkreśla, jak ważne jest przeciwdziałanie dezinformacji na temat sytuacji na Białorusi w UE oraz innym formom zagrożeń hybrydowych stwarzanych w tym zakresie przez strony trzecie, a także obecnej tendencji do wykorzystywania migrantów jako broni wymierzonej w UE; oczekuje, że w związku z tym zachodnie media powstrzymają się od legitymizacji Łukaszenki i nie staną się dodatkowym źródłem propagandy reżimu, jak miało to miejsce w przypadku niedawnego wywiadu przeprowadzonego z dyktatorem przez CNN; ponadto w świetle niedawnych aresztowań użytkowników mediów społecznościowych wzywa odpowiednie przedsiębiorstwa z branży informatycznej do podniesienia poziomu ochrony konsumentów przed inwigilacją;
6. zdecydowanie potępia instrumentalizację migrantów i uchodźców przez reżim Łukaszenki i wspiera wysiłki państw członkowskich na rzecz skutecznego zarządzania przepływami migracyjnymi w celu ochrony granic zewnętrznych UE; wzywa UE, jej państwa członkowskie i organizacje międzynarodowe do wzmożenia wysiłków na rzecz likwidacji owego organizowanego przez państwo handlu ludźmi, w tym poprzez wywieranie presji dyplomatycznej na kraje pochodzenia migrantów oraz nakładanie sankcji na białoruskich urzędników, zaangażowane w ten proceder osoby i podmioty, a także na międzynarodowe sieci przestępcze działające na terytorium UE i odpowiedzialne za transfer do miejsc docelowych;
7. jest zaniepokojony śmiercią ludzi na granicy między Białorusią a UE i wyraża współczucie rodzinom i krewnym zmarłych; potępia odmowę przyjęcia przez stronę białoruską pomocy humanitarnej oferowanej przez Polskę, Litwę i Łotwę uchodźcom, którzy utknęli na granicy, oraz wzywa Białoruś do zaprzestania wykorzystywania migrantów jako narzędzia nacisku na UE oraz do przyjęcia odpowiedzialności za nich i wypełnienia międzynarodowych zobowiązań prawnych wobec tych osób;
8. wzywa UE do rozszerzenia sankcji wobec białoruskiego reżimu na urzędników, którzy uczestniczyli w oszustwach wyborczych i naruszeniach praw człowieka na Białorusi lub którzy są odpowiedzialni za obecny kryzys migracyjny; podkreśla również potrzebę wzięcia na cel przedsiębiorstw wspierających reżim Łukaszenki, w tym przemysłu potasowego, oraz wprowadzenia sankcji sektorowych i zakazu przywozu towarów, które są często produkowane przez więźniów w koloniach karnych; apeluje ponadto o całkowite zamrożenie wszelkiej współpracy z sektorem publicznym na Białorusi, a zamiast tego wspieranie sektora prywatnego, społeczeństwa obywatelskiego i organizacji działających poza granicami kraju w celu wspierania ruchów demokratycznych;
9. podkreśla, że sankcje powinny być nadal przedłużane i powinny obowiązywać do czasu osiągnięcia następujących celów: osoby, które uwięziono za działalność prodemokratyczną na Białorusi, zostaną uwolnione; wycofane zostaną umotywowane politycznie zarzuty prawne przeciwko wszystkim członkom opozycji i niezależnym dziennikarzom na Białorusi; wyjaśnione zostaną wszystkie przypadki zabójstw i zaginięć przywódców opozycji i dziennikarzy na Białorusi; zaprzestane zostaną wszelkie formy prześladowania i represji wobec niezależnych mediów, niezależnych związków zawodowych, organizacji pozarządowych, organizacji religijnych (w tym ich przywódców i członków) oraz opozycji politycznej na Białorusi; przeprowadzać się będzie na Białorusi wolne i uczciwe wybory prezydenckie i parlamentarne, zgodnie z zobowiązaniami podjętymi w ramach OBWE oraz z udziałem obserwatorów międzynarodowych;
10. jest głęboko zaniepokojony niedawnymi wspólnymi rosyjsko-białoruskimi ćwiczeniami wojskowymi „Zapad 2021”, których skala była bezprecedensowa i którym towarzyszyło utworzenie wspólnych sił powietrznych i centrum szkoleniowego obrony powietrznej oraz ogłoszenie dalszej integracji sił zbrojnych obu stron;
11. jest głęboko przekonany, że Rosja, jako główne źródło wsparcia politycznego, finansowego i logistycznego Łukaszenki, również powinna zostać pociągnięta do odpowiedzialności za brutalne represje wobec ludności Białorusi i za instrumentalizację migrantów; wzywa Komisję do zbadania wszystkich sposobów wspierania reżimu Łukaszenki przez zagranicę, w szczególności Rosję i Chiny;
12. potępia wszelkie próby włączenia Białorusi do Rosji, gdyż dokonywałby tego nielegalny przywódca działający wbrew woli narodu białoruskiego; wzywa państwa członkowskie i wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa do jasnego stwierdzenia, że takie posunięcie nie zostanie zaakceptowane;
13. potępia skazanie na Białorusi czołowych opozycjonistów: Marii Kalesnikawej i Maksima Znaka; domaga się, aby władze białoruskie uwolniły wszystkich więźniów politycznych i zaprzestały prześladowania dziennikarzy, obrońców praw człowieka i działaczy społeczeństwa obywatelskiego; wzywa do przeprowadzenia pełnego i szczegółowego dochodzenia w sprawie zabójstwa białoruskiego działacza Witalego Szyszowa w Kijowie;
14. ubolewa nad bezwarunkowym przyznaniem przez MFW specjalnych praw ciągnienia w wysokości 910 mln USD, które nie będą służyć narodowi Białorusi, lecz interesom nielegalnego przywódcy kraju; jest zdania, że takie działania MFW, bez żadnych warunków dotyczących praw człowieka, mogą osłabić sankcje mające na celu wywarcie presji na reżim i przyczynić się do realizacji celu Rosji, jakim jest utrzymanie Łukaszenki u władzy;
15. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, Radzie Europy, Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego oraz władzom Republiki Białorusi i Federacji Rosyjskiej.