PROJEKT REZOLUCJI w sprawie sytuacji w Tunezji
18.10.2021 - (2021/2903(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Salima Yenbou, Hannah Neumann, Mounir Satouri, Ernest Urtasun, Jordi Solé, Rosa D’Amato, Ignazio Corrao, Piernicola Pedicini, Francisco Guerreiro, Alviina Alametsä, Saskia Bricmont
w imieniu grupy Verts/ALE
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B9-0523/2021
B9‑0524/2021
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie sytuacji w Tunezji
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje wcześniejsze rezolucje w sprawie Tunezji,
– uwzględniając oświadczenie wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josepa Borrella z 27 lipca 2021 r. i jego oświadczenie prasowe z 10 września 2021 r. w sprawie Iraku, Libii i Tunezji: UE zaangażowana bardziej niż kiedykolwiek we wspieranie krajów i ich obywateli,
– uwzględniając wspólny komunikat Komisji i wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa z 9 lutego 2021 r. zatytułowany „Odnowione partnerstwo z południowym sąsiedztwem – Nowy program na rzecz regionu śródziemnomorskiego” oraz załączony do niego plan gospodarczy i inwestycyjny na rzecz południowego sąsiedztwa,
– uwzględniając układ o stowarzyszeniu UE–Tunezja z 1995 r.,
– uwzględniając oświadczenie z 18 czerwca 2021 r. wydane przez niezależnego eksperta ONZ ds. przemocy i dyskryminacji ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową Victora Madrigala-Borloza pt. „Tunisia: UN expert praises democratic progress since Revolution, says more needed for LGBT persons” [„Tunezja: ekspert ONZ pochwala postępy demokratyczne od czasu rewolucji i stwierdza, że należy uczynić więcej dla osób LGBT”], a także jego wstępne uwagi z tego samego dnia dotyczące jego wizyty w Tunezji,
– uwzględniając uwagi końcowe z 24 kwietnia 2020 r. dotyczące szóstego sprawozdania okresowego Komitetu Praw Człowieka ONZ w sprawie Tunezji oraz oświadczenie Komitetu Praw Człowieka z 4 marca 2020 r. pt. „Human Rights Committee asks Tunisia about state of emergency and torture, urges human rights protection in counter-terrorism” [„Komitet Praw Człowieka pyta Tunezję o stan wyjątkowy i tortury oraz wzywa do ochrony praw człowieka w walce z terroryzmem”],
– uwzględniając uwagi końcowe Komitetu Praw Dziecka ONZ z 2 września 2021 r. dotyczące połączonych – od czwartego do szóstego – sprawozdań okresowych w sprawie Tunezji,
– uwzględniając Konwencję w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, którą Tunezja ratyfikowała w 1985 r. i względem której wycofała zastrzeżenia w 2014 r.,
– uwzględniając krajowy plan działania na rzecz kobiet, pokoju i bezpieczeństwa na lata 2018–2022 przyjęty w 2018 r.,
– uwzględniając publikację OECD z grudnia 2020 r. pt. „Economic Monitor, Fall 2020: Rebuilding the Potential of Tunisian Firms”,[„Monitor gospodarczy, jesień 2020: Odbudowa potencjału tunezyjskich firm”],
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, którego Tunezja jest stroną,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że ponad 10 lat po bezprecedensowych protestach, do których doszło w 2011 r. i w wyniku których Zajn al-Abidin ibn Ali ustąpił z urzędu, protesty w tym kraju nadal trwają, zwłaszcza w wyniku niepokojących wydarzeń spowodowanych koncentracją władzy w rękach obecnego prezydenta Kaisa Saida, który w przemówieniu telewizyjnym 25 lipca 2021 r. postanowił odwołać premiera Hiszama Maszisziego i jego rząd, zawiesić parlament na podlegający przedłużeniu okres 30 dni, uchylić immunitety wszystkich posłów do parlamentu i przyznać sobie uprawnienia sądownicze;
B. mając na uwadze, że 11 października 2021 r. prezydent Kais Saied zatwierdził nowy rząd wybrany przez nowo mianowaną premier Najlę Bouden Romdhane; mając na uwadze, że zgodnie z konstytucją z 2014 r. prezydent i premier wspólnie sprawują władzę wykonawczą;
C. mając na uwadze, że 20 sierpnia 2021 r. nastąpiło wymuszone zamknięcie biur Krajowego Urzędu ds. Zwalczania Korupcji i nie przedstawiono żadnego uzasadnienia tego faktu; mając na uwadze, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych przejęło dane osobowe tysięcy osób zgłaszających przypadki naruszenia;
D. mając na uwadze, że wedle doniesień tysiące osób publicznych i przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego objęto zakazem podróżowania bez nakazu, a dziesiątki osób umieszczono w areszcie domowym i są pod nadzorem państwowym;
E. mając na uwadze, że 22 września 2021 r. prezydent wydał dekret prezydencki nr 117 zawieszający konstytucję, z wyjątkiem preambuły i dwóch pierwszych rozdziałów; mając na uwadze, że prezydent przyznał sobie pełne uprawnienia ustawodawcze do zmiany w drodze dekretu ustaw regulujących partie polityczne, wybory, system sądownictwa, związki i stowarzyszenia, wolność prasy i wolność informacji, organizację departamentu sprawiedliwości, wewnętrzne siły bezpieczeństwa, prawa człowieka i wolności, kodeks statusu osobowego, wewnętrzne siły bezpieczeństwa, służby celne i budżet państwa;
F. mając na uwadze, że UE udzieliła Tunezji dotacji bezpośrednich w wysokości 2 mld EUR na wsparcie przemian demokratycznych, w tym 260 mln EUR w 2020 r. i 200 mln EUR od czerwca 2021 r. w ramach pomocy makrofinansowej;
G. mając na uwadze, że w obecnej sytuacji grupy społeczeństwa obywatelskiego ostrzegają przed oddalaniem się od demokracji; mając na uwadze, że społeczeństwo obywatelskie Tunezji jest dynamiczne, a jego liczni działacze oraz liderzy społeczności, naukowcy, artyści oraz grupy młodzieżowe mobilizują się i apelują o pilnie potrzebne reformy, w tym dotyczące zwalczania korupcji;
1. wyraża głębokie zaniepokojenie obecnym stanem demokracji i praworządności w tym kraju, a w szczególności coraz większą koncentracją władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej w rękach prezydenta Kaisa Saida;
2. wzywa prezydenta do pilnego uchylenia stanu wyjątkowego i natychmiastowego przywrócenia pełnej demokracji parlamentarnej i prawidłowego funkcjonowania władzy wykonawczej, ustawodawczej i sądowniczej, w tym podziału władzy; wzywa do pełnego poszanowania niezawisłości sądownictwa;
3. wzywa do przyjęcia jasnego planu działania określającego kolejne kroki i harmonogram obecnej transformacji politycznej Tunezji i zniesienie środków nadzwyczajnych oraz uwzględniającego plany społeczno-gospodarcze nowo wybranego rządu, przyszłość obecnego systemu politycznego, w tym parlamentu Tunezji, konstytucję z 2014 r. oraz możliwość przedterminowych wyborów parlamentarnych;
4. wzywa prezydenta do pilnego przywrócenia pełnego funkcjonowania niezależnych państwowych organów regulacyjnych, w tym tymczasowego organu ds. kontroli zgodności ustaw z konstytucją oraz Krajowego Urzędu ds. Zwalczania Korupcji;
5. podkreśla znaczenie wkładu społeczeństwa obywatelskiego, pracowników naukowych, prawników, dziennikarzy, działaczy i obrońców praw człowieka na rzecz dynamicznego, demokratycznego i otwartego społeczeństwa; ponownie podkreśla potrzebę ustanowienia pluralistycznego dialogu narodowego z udziałem wszystkich zainteresowanych podmiotów krajowych, w tym partii politycznych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i obywateli;
6. wzywa UE i jej państwa członkowskie, aby wspierały działaczy lokalnych i podmioty społeczeństwa obywatelskiego w reformach i przeciwdziałaniu korupcji w Tunezji oraz aby stosowały podejście wspierające oddolną działalność służącą stabilizacji i demokratyzacji;
7. przypomina, że zdecydowanie popiera wszystkich obrońców praw człowieka w Tunezji i ich pracę; wzywa delegaturę UE i przedstawicielstwa państw członkowskich w tym kraju, by w kontaktach z władzami tunezyjskimi zwiększyły poparcie dla społeczeństwa obywatelskiego oraz by sięgały po wszelkie dostępne instrumenty w celu większego wsparcia działalności obrońców praw człowieka, a także by w stosownych przypadkach ułatwiały wydawanie im wiz nadzwyczajnych i udzielały tymczasowego schronienia w państwach członkowskich;
8. jest nadal zaniepokojony kwestią przestrzegania praw podstawowych w sytuacji stanu wyjątkowego i wzywa do pilnego przywrócenia praworządności w tym kraju;
9. przyjmuje do wiadomości mianowanie premier Najli Bouden, ale nadal jest niezmiernie zaniepokojony utrzymaniem przez prezydenta władzy wykonawczej na mocy dekretu prezydenckiego nr 117 z 22 września 2021 r.; wzywa prezydenta do pilnego uchylenia wspomnianego dekretu prezydenckiego;
10. apeluje o pilne przestrzeganie zasady równouprawnienia płci w Tunezji i wzywa w szczególności władze tunezyjskie do położenia kresu dyskryminacji prawnej kobiet w dziedzinie prawa spadkowego, prawa do opieki nad dzieckiem, prawa do posiadania gospodarstwa domowego, prawa do urlopu rodzicielskiego oraz praw pracowniczych, w szczególności w przypadku pracownic domowych i kobiet pracujących w gospodarstwach rolnych; z zadowoleniem przyjmuje ustawę z 2017 r. o eliminacji przemocy wobec kobiet i dziewcząt i wzywa do jej pełnego wdrożenia;
11. ubolewa nad ciągłym stosowaniem prawa karnego w celu nieuzasadnionego prześladowania osób o nienormatywnej orientacji seksualnej i tożsamości płciowej, co jest przyczyną powszechnej dyskryminacji, a także aktów przemocy fizycznej i psychicznej, które utrudniają osobom LGBTI dostęp do wymiaru sprawiedliwości i prowadzą do ich wykluczenia z sektora zdrowia, edukacji, zatrudnienia i mieszkalnictwa;
12. jest zaniepokojony utrzymaniem kary śmierci w tunezyjskim porządku prawnym; choć odnotowuje, że od czasu wejścia w życie moratorium nie wykonano kary śmierci, ubolewa, że wyroki śmierci są nadal wydawane i że obecnie w Tunezji 89 osób jest skazanych na karę śmierci; wzywa Tunezję do całkowitego zniesienia kary śmierci;
13. wzywa do reformy mającej na celu zniesienie sądów wojskowych w Tunezji; przypomina, że sądy wojskowe nadal działają zgodnie z kodeksem sądownictwa wojskowego z 1957 r., który dopuszcza procesy wojskowe cywilów nie tylko za przestępstwa związane z bezpieczeństwem narodowym, takie jak zdrada i szpiegostwo, ale także za znieważanie wojska lub podważanie jego reputacji;
14. wyraża pełne zaangażowanie w ułatwianie i wspieranie praworządności, demokracji i praw człowieka w tym kraju; wzywa Komisję do dalszego wspierania władz tunezyjskich, w tym poprzez pomoc makroekonomiczną i inicjatywę COVAX, pod warunkiem poszanowania praw człowieka i zasad demokracji, zgodnie z art. 2 układu o stowarzyszeniu między UE a Tunezją; wzywa do lepszej współpracy między UE i jej państwami członkowskimi a międzynarodowymi darczyńcami w celu przestrzegania zobowiązań finansowych wobec tego kraju, przy jednoczesnym zapewnieniu działań na rzecz poprawy sytuacji społeczno-gospodarczej ludności Tunezji; wzywa Komisję do wznowienia rozmów trójstronnych z tunezyjskim społeczeństwem obywatelskim i władzami tunezyjskimi;
15. wzywa wiceprzewodniczącego Komisji /wysokiego przedstawiciela, Europejską Służbę Działań Zewnętrznych i państwa członkowskie do dalszego wywierania presji na przedstawicieli politycznych Tunezji na rzecz reform demokratycznych, w tym środków przeciwdziałania korupcji, niezależnego sądownictwa i równouprawnienia płci;
16. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich oraz rządowi i parlamentowi krajowemu Tunezji.