MOZZJONI GĦAL RIŻOLUZZJONI dwar il-sitwazzjoni fit-Tuneżija
18.10.2021 - (2021/2903(RSP))
skont l-Artikolu 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura
Michael Gahler, David McAllister, Željana Zovko
f'isem il-Grupp PPE
Ara wkoll il-mozzjoni għal riżoluzzjoni komuni RC-B9-0523/2021
B9‑0528/2021
Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew dwar is-sitwazzjoni fit-Tuneżija
Il-Parlament Ewropew,
– wara li kkunsidra r-riżoluzzjonijiet preċedenti tiegħu dwar it-Tuneżija, b'mod partikolari dik tal-14 ta' Settembru 2016 dwar ir-relazzjonijiet tal-UE mat-Tuneżija fil-kuntest reġjonali attwali[1],
– wara li kkunsidra r-riżoluzzjoni tiegħu tal-25 ta' Frar 2016 dwar il-ftuħ ta' negozjati għal Ftehim ta' Kummerċ Ħieles bejn l-Unjoni Ewropea u t-Tuneżija[2],
– wara li kkunsidra r-rapport finali tal-Missjoni ta' Osservazzjoni Elettorali tal-UE dwar l-elezzjonijiet presidenzjali u parlamentari fit-Tuneżija fil-15 ta' Settembru u fis-6 ta' Ottubru 2019,
– wara li kkunsidra l-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u t-Tuneżija, u d-diversi laqgħat tematiċi fil-qafas tiegħu fl-2019 u l-2020,
– wara li kkunsidra l-Konklużjonijiet tal-Bord Eżekuttiv tal-Fond Monetarju Internazzjonali tas-26 ta' Frar 2021 skont il-Konsultazzjoni tal-Artikolu IV mat-Tuneżija,
– wara li kkunsidra l-komunikat konġunt tal-4 ta' Ġunju 2021 dwar ir-relazzjonijiet bejn l-UE u t-Tuneżija bit-titolu "Għal sħubija mġedda",
– wara li kkunsidra d-deċiżjoni tal-President Tuneżin Kais Saied li tinvoka l-Artikolu 80 tal-Kostituzzjoni fil-25 ta' Lulju 2021,
– wara li kkunsidra d-Digriet Presidenzjali Tuneżin Nru 2021-69 tas-26 ta' Lulju 2021, li jtemm il-funzjonijiet tal-Kap tal-Gvern u tal-membri tal-Gvern,
– wara li kkunsidra d-Digriet Presidenzjali Tuneżin Nru 2021-80 tad-29 ta' Lulju 2021 dwar is-sospensjoni tal-poteri tal-Assemblea tar-Rappreżentanti tal-Poplu,
– wara li kkunsidra d-Digriet Ministerjali Tuneżin Nru 2021-109 tal-24 ta' Awwissu 2021, dwar l-estensjoni ta' miżuri eċċezzjonali relatati mas-sospensjoni tal-poteri tal-Assemblea tar-Rappreżentanti tal-Poplu,
– wara li kkunsidra d-dikjarazzjoni mir-Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà f'isem l-Unjoni Ewropea tas-27 ta' Lulju 2021,
– wara li kkunsidra l-kummenti mill-Viċi President tal-Kummissjoni/Rappreżentant Għoli tal-Unjoni għall-Affarijiet Barranin u l-Politika ta' Sigurtà (VP/RGħ) Josep Borrell matul iż-żjara tiegħu f'Tuneż tal-10 ta' Settembru 2021,
– wara li kkunsidra d-Digriet Presidenzjali Tuneżin Nru 2021-117 tat-22 ta' Settembru 2021 dwar miżuri eċċezzjonali,
– wara li kkunsidra l-Artikolu 132(2) tar-Regoli ta' Proċedura tiegħu,
A. billi t-Tuneżija hija sieħeb privileġġat tal-UE, u l-għajnuna u l-appoġġ kontinwi kienu prijorità, b'Missjonijiet ta' Osservazzjoni Elettorali fl-2011, fl-2014 u fl-2018 li jikkonfermaw l-impenn sod tal-UE għad-demokrazija fit-Tuneżija; billi l-10 anniversarju mir-Rivoluzzjoni Tuneżina ta' din is-sena jimmarka mument importanti fl-iżvilupp demokratiku tat-Tuneżija;
B. billi s-sitwazzjoni soċjoekonomika kienet ikkaratterizzata minn perjodu diffiċli ta' staġnar ekonomiku, relatat mal-kuntest politiku intern u aggravat mill-pandemija tal-COVID-19 u n-nuqqas ta' turiżmu, u b'livelli għoljin ta' qgħad fost iż-żgħażagħ, inflazzjoni u sfidi ta' sigurtà li jirriżultaw l-aktar mis-sitwazzjoni tal-pajjiżi ġirien, mill-emarġinazzjoni reġjonali u mill-korruzzjoni endemika; billi l-indirizzar tal-kawżi ewlenin huwa kruċjali biex jiġi evitat aktar deterjorament fil-prattika għall-poplu Tuneżin, kif ukoll biex jinżammu l-istabbiltà u s-sigurtà fil-pajjiż;
C. billi, f'dan l-isfond, il-President Kais Saied invoka l-Artikolu 80 tal-Kostituzzjoni Tuneżina fil-25 ta' Lulju 2021, li jagħtih il-poter li jippromulga miżuri eċċezzjonali sabiex jindirizza periklu imminenti għall-Istat, u billi ħabbar it-tkeċċija tal-Prim Ministru Hichem Hachichi, is-sospensjoni tal-Assemblea tar-Rappreżentanti tal-Poplu għal perjodu ta' żmien indefinit, it-tneħħija tal-immunità parlamentari tad-deputati kollha u l-ħatra ta' gvern ġdid; billi n-nuqqas ta' Qorti Kostituzzjonali, u l-inkapaċità li tirriżulta li l-membri tal-parlament iressqu appell kontra estensjoni unilaterali mill-President tas-sitwazzjoni ta' emerġenza, kif stabbilit fl-artikolu korrispondenti tal-kostituzzjoni, kif ukoll in-natura indeterminata tas-sospensjoni, qajmu tħassib qawwi dwar it-tranżizzjoni demokratika u d-drittijiet fundamentali tat-Tuneżija;
D. billi fit-22 ta' Settembru 2021, il-President ħareġ id-Digriet Presidenzjali Nru 2021-117, li fih dispożizzjonijiet li jaffermaw l-awtosupremazija u l-primat tad-digriet fuq il-kostituzzjoni, u b'hekk jimminaw il-kostituzzjoni, u jikkonċentra l-poteri kollha tal-Istat fil-figura tal-President Kais Saied; billi d-dispożizzjonijiet tal-kostituzzjoni dwar id-drittijiet u l-libertajiet se jiġu rrispettati u ggarantiti biss meta ma jiksrux il-liġijiet ibbażati fuq digrieti presidenzjali u l-miżuri eċċezzjonali; billi din il-konċentrazzjoni tal-poteri ngħatat lill-president b'mod indefinit, u billi, f'demokrazija, il-bilanċ tal-poteri u s-separazzjoni tal-poteri jridu jipprevalu;
E. billi r-reazzjonijiet inizjali tal-poplu tat-Tuneżija wrew aċċettazzjoni u appoġġ għall-inizjattiva tal-President, li jiżvelaw il-firxa ta' skuntentizza pubblika bis-sitwazzjoni soċjoekonomika serja u n-nuqqas ta' funzjonament serju tal-gvern li kien qed jiffaċċja l-pajjiż; billi, madankollu, l-opinjoni pubblika attwali u l-partiti politiċi huma maqsuma fi ħdan is-soċjetà ċivili, b'dimostrazzjonijiet organizzati nhar ta' Ħadd b'appoġġ għall-President Kais Saied, kif ukoll b'oppożizzjoni għalih; billi 18-il NGO lokali u internazzjonali ħarġu dikjarazzjoni konġunta ta' twissija dwar is-sitwazzjoni tad-demokrazija fit-Tuneżija; billi l-G7 talab lit-Tuneżija terġa' lura għal ordni kostituzzjonali u biex jitkomplew l-attivitajiet parlamentari;
F. billi s-soċjetà ċivili fit-Tuneżija hija żviluppata u konsolidata sew, u d-djalogu nazzjonali huwa wieħed mill-karatteristiċi partikolari tal-pajjiż; billi l-libertà tal-istampa u l-libertà ta' pubblikazzjoni huma komponenti essenzjali ta' soċjetà miftuħa, libera u demokratika; billi minn Lulju, is-soċjetà ċivili la ġiet inkluża fid-djalogu nazzjonali u lanqas ma ġiet ikkonsultata fil-passi meħuda mill-President Kais Saied;
G. billi l-ekonomija Tuneżina tiddependi ħafna mill-investiment barrani, it-turiżmu u l-esportazzjonijiet ta' prodotti lejn l-UE; billi d-defiċit tal-kont kurrenti u fiskali tat-Tuneżija jirrikjedu riformi strutturali sodi skont il-Bank Dinji; billi l-UE hija l-akbar sieħeb kummerċjali tat-Tuneżija, u tirrappreżenta 57.9 % tal-kummerċ tagħha fl-2020, b'70.9 % tal-esportazzjonijiet tat-Tuneżija lejn l-UE u 48.3 % tal-importazzjonijiet tagħha li ġejjin mill-UE; billi l-ekonomija tista' tiffjorixxi biss jekk terġa' tiġi stabbilita d-demokrazija u jiġu żgurati s-sigurtà u l-istabbiltà;
H. billi l-pandemija tal-COVID-19 aggravat is-sitwazzjoni diġà fraġli fit-Tuneżija; billi kien hemm nuqqas ta' provvisti ta' ossiġenu u vaċċini meħtieġa għal rispons effettiv għall-kriżi tas-saħħa; billi l-UE dan l-aħħar ħarġet EUR 700 000 mill-Għodda Epidemics tagħha biex tagħti appoġġ lit-Tuneżija biex tiffaċċja l-pandemija tal-COVID-19, u billi l-Istati Membri individwali pprovdew ukoll lit-Tuneżija b'għajnuna finanzjarja u umanitarja sostanzjali, inklużi provvisti estensivi ta' apparati mediċi u dożi ta' vaċċini;
I. billi mill-2011 l-UE għamlet sforzi qawwija u kontinwi b'appoġġ għat-Tuneżija, billi pprovdiet assistenza finanzjarja konsiderevoli ħafna, b'ħafna strumenti bħall-Istrument Ewropew ta' Viċinat, l-Istrument ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp, l-Istrument li jikkontribwixxi għall-istabbiltà u l-paċi, il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp u l-Assistenza Makrofinanzjarja; billi l-istrumenti finanzjarji kollha msemmija hawn fuq għandhom l-għan li jippromwovu d-demokrazija, l-istat tad-dritt, id-djalogu politiku, ir-riformi, u l-pluraliżmu tal-media, li jeqirdu l-faqar, u li jappoġġjaw l-istituzzjonijiet demokratiċi, is-soċjetà ċivili u l-governanza tajba; billi għall-perjodu mill-2021 sal-2027, l-UE se tissostitwixxi d-diversi strumenti bl-Istrument il-ġdid ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI) – Ewropa Globali, u billi l-konsolidazzjoni, l-appoġġ u l-promozzjoni tad-demokrazija, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem huma wieħed mill-objettivi ewlenin tal-assistenza esterna tal-UE pprovduta fl-ambitu tal-istrument;
J. billi l-impenn tal-UE biex iżżid l-isforzi tagħha ħalli tippromwovi d-demokrazija reġa' deher fil-Pjan ta' Azzjoni tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija adottat mill-Kunsill f'Novembru 2020.
1. Jafferma mill-ġdid l-impenn tiegħu għas-sħubija bejn l-UE u t-Tuneżija, u għall-proċess demokratiku tat-Tuneżija; itenni li r-rispett għall-istat tad-dritt, il-kostituzzjoni u l-qafas leġiżlattiv iridu jiġu ppreservati, u li hemm bżonn ta' parlament leġittimu u li jiffunzjona kif suppost, peress li jikkostitwixxi l-istituzzjoni li tirrappreżenta lill-poplu; jiddeplora, għalhekk, is-sospensjoni indefinita tal-Parlament Tuneżin mill-24 ta' Awwissu 2021 mill-President Saied, u jappella biex l-attività parlamentari terġa' tibda mill-aktar fis possibbli, b'konformità mal-istandards demokratiċi kollha; jistieden lill-Membri tal-Parlament Tuneżin jassumu r-responsabbiltajiet tagħhom, kif mogħtija mill-poplu, fi ħdan parlament funzjonali, biex jaħdmu lejn l-iżvilupp ekonomiku tal-pajjiż u jipprevjenu tifqigħa ta' vjolenza u diviżjoni;
2. Jieħu nota tat-talba ta' mill-inqas 73 Membru tal-Parlament Tuneżin biex jerġgħu jibdew is-sessjonijiet parlamentari; jissottolinja bil-qawwa li l-Parlament huwa istituzzjoni essenzjali tad-demokrazija u huwa meħtieġ għal kwalunkwe riforma kostituzzjonali; jenfasizza li n-nuqqas ta' Qorti Kostituzzjonali fit-Tuneżija jippermetti interpretazzjoni u applikazzjoni estensivi tal-Artikolu 80 tal-Kostituzzjoni u jipprevjeni lill-Membri tal-Parlament milli jagħmlu appell sabiex jiksbu sentenza legali dwar is-sospensjoni tiegħu u l-miżuri addizzjonali meħuda mill-President abbażi tal-Artikolu 80;
3. Itenni t-talba tal-VP/RGħ biex jerġa' jkun hemm stabbiltà istituzzjonali mill-aktar fis possibbli, u, b'mod partikolari, għar-rispett tad-drittijiet fundamentali u l-astensjoni minn kull forma ta' vjolenza;
4. Jinnota n-nomina ta' Najla Bouden Ramadhan bħala Prim Ministru fid-29 ta' Settembru 2021 u l-ħatra tal-Kabinett tal-Ministri fil-11 ta' Ottubru; jilqa' l-ħatra tan-nisa bħala ministri;
5. Jistieden lill-awtoritajiet Tuneżini jirrispettaw il-kostituzzjoni u jiżguraw li d-drittijiet fundamentali taċ-ċittadini kollha jiġu rrispettati; ifakkar fil-karattru inaljenabbli tad-drittijiet fundamentali u tal-bniedem, u s-supremazija bla kundizzjoni tagħhom, u jappella biex il-kostituzzjoni tiġi stabbilita mill-ġdid bħala liġi primarja; jistieden lill-awtoritajiet jevitaw l-inċertezza tad-dritt maħluqa meta jimponu projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar u detenzjonijiet domiċiljari; iqis il-proċessi ta' ċivili miżmuma mill-qrati militari bħala problematiċi ħafna u jappella biex dawn il-proċessi jintemmu;
6. Jinsisti li kwalunkwe bidla fil-kostituzzjoni u fis-sistema politika tista' sseħħ biss fil-limiti tal-kostituzzjoni; jinsab imħasseb li d-Digriet Presidenzjali Nru 2021-117 stabbilixxa l-konċentrazzjoni indefinita tal-poteri f'idejn il-President; jieħu nota tal-kritika mil-Lega Tuneżina għad-Difiża tad-Drittijiet tal-Bniedem u minn organizzazzjonijiet oħra tas-soċjetà ċivili dwar il-konċentrazzjoni tal-poteri f'idejn il-President; jissottolinja li f'demokrazija, il-bilanċ tal-poteri u s-separazzjoni tal-poteri jridu jipprevalu;
7. Jenfasizza l-ħtieġa urġenti li tingħeleb il-kriżi soċjoekonomika li l-pajjiż qed jiffaċċja b'riformi u politiki strutturali, u jilqa' l-prijoritizzazzjoni tal-irkupru ekonomiku u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni fil-programm tal-Prim Ministru Bouden; jistieden lill-partijiet ikkonċernati kollha jerġgħu jibdew djalogu nazzjonali effettiv u inklużiv sabiex jintemmu l-miżuri straordinarji, ikun hemm ritorn għall-proċess politiku u jissaħħu l-istituzzjonijiet demokratiċi, kif ukoll il-proċess ta' riformi strutturali u rkupru soċjoekonomiku; jafferma mill-ġdid l-impenn sod tal-UE li tappoġġja lit-Tuneżija biex tegħleb il-kriżi finanzjarja u ekonomika li ġiet aggravata mill-pandemija tal-COVID-19, kif ukoll fit-triq tagħha lejn konsolidazzjoni demokratika ulterjuri; jistieden lill-Kummissjoni u lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna jżidu d-djalogu tagħhom mal-awtoritajiet, l-entitajiet ekonomiċi u s-soċjetà ċivili Tuneżina;
8. Jissottolinja li fehim komuni tal-istat tad-dritt, tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem huwa l-pedament primarju ta' sħubija b'saħħitha bejn l-UE u t-Tuneżija; jisħaq fuq il-ħtieġa ta' istituzzjonijiet stabbli u funzjonali sabiex isir progress fir-riformi strutturali meħtieġa biex jinkiseb self ta' salvataġġ tal-Fond Monetarju Internazzjonali;
9. Jagħti istruzzjonijiet lill-President tiegħu biex jgħaddi din ir-riżoluzzjoni lill-Kunsill, lill-Kummissjoni, lis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna, lill-President tat-Tuneżija, lill-Gvern tat-Tuneżija u lill-Parlament Tuneżin.