ONTWERPRESOLUTIE over de stand van zaken met betrekking tot de samenwerking tussen de EU en Moldavië
2.5.2022 - (2022/2651(RSP))
ingediend overeenkomstig artikel 132, lid 2, van het Reglement
Emmanuel Maurel
namens de Fractie The Left
Zie ook gezamenlijke ontwerpresolutie RC-B9-0240/2022
B9‑0240/2022
Resolutie van het Europees Parlement over de stand van zaken met betrekking tot de samenwerking tussen de EU en Moldavië
Het Europees Parlement,
− gezien de Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en de Republiek Moldavië, anderzijds[1], die een diepe en brede vrijhandelsruimte omvat en op 1 juli 2016 volledig in werking is getreden,
− gezien het door de Republiek Moldavië (hierna “Moldavië” genoemd) op 3 maart 2022 ingediende verzoek om toetreding tot de Europese Unie,
− gezien de door de voorzitter van het Europees Parlement op 16 maart 2022 ontvangen brief van de premier van de Republiek Moldavië met het verzoek om de macrofinanciële bijstand aan Moldavië te verhogen,
− gezien artikel 132, lid 2, van zijn Reglement,
A. overwegende dat er zich onopgehelderde explosies hebben voorgedaan in bepaalde delen van Transnistrië, een afgescheiden regio in Moldavië die al tientallen jaren onderdak biedt aan Russische troepen, wat doet vrezen dat de door Moskou ontketende oorlog zich binnenkort niet meer zal beperken tot Oekraïne en een nieuwe brandhaard in Oost-Europa zal veroorzaken;
B. overwegende dat in Moldavië grote ongerustheid is ontstaan over de vraag of Transnistrië deel uitmaakt van de oorlogsstrategie van de Russische president Vladimir Poetin, gelet op de opmerkingen die Russische functionarissen met betrekking tot de regio hebben gemaakt – waaronder de verklaringen van een hoge Russische bevelhebber dat met het militaire plan om het zuiden van Oekraïne te veroveren een landcorridor tot in Transnistrië wordt verwezenlijkt en dat door de Russische controle over het zuiden van Oekraïne een andere weg wordt geopend naar Transnistrië, waar er meldingen zijn van onderdrukking van Russischtalige mensen–;
C. overwegende dat Moldavië militair neutraal is, maar dat het ondubbelzinnige Europese ambities koestert, een economie heeft die sterk afhankelijk is van zowel het westen als Rusland, en het kwetsbaarste buurland van Oekraïne is; overwegende dat de Russische oorlog tegen Oekraïne enorme gevolgen heeft voor Moldavië, een van de armste landen van Europa, aangezien deze de economische ontwikkeling bedreigt, de samenleving onder druk zet vanwege de instroom van vluchtelingen en existentiële angst voor nog een Russische bezetting oproept;
D. overwegende dat Moldavië in twee weken tijd meer dan 360 000 vluchtelingen uit Oekraïne heeft opgevangen, waarvan er 100 000 in het land zijn gebleven, en dat hierdoor zijn middelen onder enorme druk komen te staan; overwegende dat de komst van vluchtelingen de regering ertoe noopte onmiddellijk actie te ondernemen, zoals het verlenen van medische bijstand, het aanpakken van huisvestingsbehoeften en het organiseren van vervoer voor mensen die naar andere landen reizen; overwegende dat dit zorgt voor een grote belasting van het gezondheidszorgstelsel, dat al extreem zwak was vóór de pandemie en het begin van de oorlog;
E. overwegende dat de mensen in Moldavië buitengewoon solidair blijven met het Oekraïense volk; overwegende dat zij onderdak, voedsel, administratieve bijstand en vriendschap bieden, zonder hiervoor enige overheidssteun te ontvangen; overwegende dat er nog steeds tal van uitdagingen bestaan, ondanks belangrijke besluiten van de EU en de lidstaten over steun aan vluchtelingen in Moldavië;
F. overwegende dat Moldavië afhankelijk is van Russisch gas en van grote hoeveelheden elektriciteit die via de afgescheiden regio Transnistrië worden geleverd; overwegende dat het huidige elektriciteitsleveringscontract van Moldavië is gesloten met Moldgres, een in Transnistrië gevestigd bedrijf dat eigendom is van de Russische gigant Inter RAO; overwegende dat de pijpleiding Iasi-Ungheni-Chisinau, die Moldavië via Roemenië met het Europese energiesysteem verbindt, tamelijk ondoeltreffend is gebleken aangezien het gas dat via Roemenië komt duurder blijft dan het door Gazprom geleverde gas;
G. overwegende dat de oorlog in Oekraïne de in- en uitvoerroutes heeft verstoord; overwegende dat lokale landbouwers bijna geen toegang meer hebben tot de Russische markt, waarvan zij sterk afhankelijk zijn;
H. overwegende dat de EU in maart 2022 een bedrag van 150 miljoen EUR aan aanvullende macrofinanciële bijstand heeft verstrekt aan Moldavië om het land te helpen een deel van zijn externe financieringsbehoeften te dekken; overwegende dat de Commissie op 5 april een bedrag van 53 miljoen EUR aan aanvullende begrotingssteun ter beschikking heeft gesteld aan Moldavië; overwegende dat tijdens een internationale donorconferentie in Berlijn op 5 april 2022 een bedrag van 695 miljoen EUR aan financiële steun is toegezegd aan Moldavië;
I. overwegende dat Moldavië kwetsbaar is voor verstoringen van de invoer uit Oekraïne en Rusland omdat het sterk afhankelijk is van invoer om aan de voedselbehoeften te voldoen; overwegende dat ernstige verstoringen naar verwachting zullen zorgen voor nog meer druk op de prijzen, wat dan weer zorgt voor dalende gezinsinkomens, met name voor de armere gezinnen; overwegende dat de regering, die kan bogen op een sterk mandaat, parlementaire steun en vertrouwen onder burgers en internationale partners, manieren moet vinden om de economische gevolgen van de huidige crisis te verzachten;
1. betuigt zijn solidariteit met de bevolking van Moldavië in het licht van de verslechterende veiligheidssituatie in Oost-Europa; prijst de solidariteit en steun die door de Moldavische autoriteiten en burgers wordt geboden aan de 400 000 Oekraïense vluchtelingen die onderdak zoeken in Moldavië of erdoor reizen; beklemtoont dat deze vluchtelingen behoefte hebben aan onderdak, voedsel, gezondheidszorg en sanitaire voorzieningen;
2. spreekt nogmaals zijn steun uit voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Moldavië;
3. herhaalt in krachtige bewoordingen zijn veroordeling van de Russische invasie van Oekraïne als een aanvalsoorlog die een ernstige schending vormt van het internationaal recht, met name van het VN-Handvest, en waarvoor geen rechtvaardiging bestaat; laakt de betrokkenheid van Belarus bij deze agressie; eist dat Rusland onmiddellijk een einde maakt aan alle vijandelijkheden, bombardementen en aanvallen op burgers en dat het al zijn militaire en paramilitaire troepen terugtrekt uit Oekraïne;
4. uit zijn diepe bezorgdheid over de escalatie van de oorlog, die zich kan verspreiden naar de buurlanden van Oekraïne en kan uitmonden in een confrontatie tussen Rusland en de NAVO; dringt er in de krachtigste bewoordingen bij Rusland op aan de weg van geweld en agressie die het heeft gekozen te verlaten en opnieuw de weg van dialoog en onderhandeling te bewandelen;
5. spreekt zijn diepe bezorgdheid uit over de verslechterende veiligheidssituatie in Moldavië als gevolg van de Russische agressie tegen Oekraïne, waardoor de kans is toegenomen dat het momenteel slapende conflict in de afgescheiden regio Transnistrië op korte termijn heropleeft;
6. merkt op dat hoe langer de oorlog in het buurland Oekraïne duurt, hoe meer humanitaire, veiligheids- en sociaal-economische bijstand Moldavië nodig zal hebben; verzoekt de Commissie daarom de financiële en technische bijstand aan Moldavië verder te verhogen en na te gaan of de betaling van tranches kan worden vervroegd; neemt kennis van het verzoek van de Moldavische autoriteiten om de onlangs goedgekeurde macrofinanciële bijstand van 150 miljoen EUR te verhogen naar 300 miljoen EUR, met inbegrip van een verhoging van de subsidies van 30 miljoen EUR tot 150 miljoen EUR met als doel Moldavië te helpen om het door deze crisis veroorzaakte aanzienlijke begrotingstekort te overbruggen; benadrukt dat deze verhoging cruciaal is, aangezien de huidige bedragen werden vastgesteld vóór het begin van het conflict in Oekraïne;
7. wijst erop dat de COVID-19-pandemie en de droogte in de zomer van 2021 ernstige negatieve gevolgen hebben gehad voor de Moldavische economie, die met 7 % is gekrompen; merkt op dat de gascrisis nog niet is opgelost, gelet op het feit dat de tarieven voor gas en elektriciteit blijven stijgen; moedigt de Commissie aan sterkere energiesolidariteit met Moldavië te betuigen door op dat vlak aanvullende steun te verlenen, onder meer door de onderlinge energieverbindingen met de EU en de landen in de regio te vergroten;
8. verwerpt en spreekt zijn bezorgdheid uit over de verklaring van 3 maart 2022 die de autoriteiten van de afvallige Moldavische regio Transnistrië hebben afgegeven en waarin zij aankondigen een einde te maken aan het proces voor de regeling van het conflict en opnieuw oproepen tot erkenning van de zogenaamde onafhankelijkheid van Transnistrië; herhaalt zijn steun voor een alomvattende en vreedzame oplossing van het conflict in Transnistrië aan de hand van het 5+2-onderhandelingsproces, gebaseerd op de soevereiniteit en territoriale integriteit van de Republiek Moldavië binnen haar internationaal erkende grenzen, met een speciale status voor de regio Transnistrië in een levensvatbare Moldavische Staat; beklemtoont dat bij elke mogelijke oplossing voor de kwestie Transnistrië het soevereine recht van Moldavië om zijn eigen koers te varen op het vlak van defensie- en buitenlands beleid moet worden geëerbiedigd;
9. verzoekt zijn Voorzitter deze resolutie te doen toekomen aan de vicevoorzitter van de Commissie/hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, de Raad, de Commissie, de regeringen en parlementen van de lidstaten, de Raad van Europa, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, alsmede de president, de regering en het parlement van Moldavië, en de president, de regering en het parlement van de Russische Federatie.
- [1] PB L 260 van 30.8.2014, blz. 4.