PROJEKT REZOLUCJI w sprawie reakcji UE na wzrost cen energii w Europie
28.9.2022 - (2022/2830(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Paolo Borchia, Jean‑Paul Garraud, Thierry Mariani, Nicolaus Fest, Markus Buchheit, Gerolf Annemans
w imieniu grupy ID
B9‑0418/2022
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie reakcji UE na wzrost cen energii w Europie
Parlament Europejski,
– uwzględniając art. 192 i art. 194 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE),
– uwzględniając komunikat Komisji z 14 lipca 2021 r. zatytułowany „»Gotowi na 55«: osiągnięcie unijnego celu klimatycznego na 2030 r. w drodze do neutralności klimatycznej” (COM(2021)0550) oraz powiązane wnioski ustawodawcze,
– uwzględniając komunikat Komisji z 18 maja 2022 r. zatytułowany „Plan REPowerEU” (COM(2022)0230),
– uwzględniając komunikat Komisji z dnia 8 lipca 2020 r. zatytułowany „Strategia w zakresie wodoru na rzecz Europy neutralnej dla klimatu” (COM(2020)0301),
– uwzględniając komunikat Komisji z 20 lipca 2022 r. zatytułowany „Oszczędzanie gazu na bezpieczną zimę” (COM(2022)0360),
– uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) 2022/1369 z dnia 5 sierpnia 2022 r. w sprawie skoordynowanych środków zmniejszających zapotrzebowanie na gaz[1],
– uwzględniając wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (COM(2022)0473),
– uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego z dnia 21 września 2022 r. w sprawie planu REPowerEU,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że ceny energii zaczęły rosnąć w drugiej połowie 2021 r., częściowo w wyniku unijnej polityki Zielonego Ładu; mając na uwadze, że napaść Rosji na Ukrainę spowodowała dalszą eskalację cen energii elektrycznej ze szkodą dla konsumentów i przemysłu, stwarzając poważne zagrożenie dla gospodarki;
B. mając na uwadze, że wzrost cen gazu i gwałtowny wzrost cen CO2 na rynku systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS) w wyniku niedawnych i bardziej ambitnych celów dekarbonizacji (-55 % do 2030 r.) związanych z Zielonym Ładem doprowadziły do gwałtownego wzrostu cen energii elektrycznej;
C. mając na uwadze, że wysokie ceny energii mają szczególnie poważny wpływ na najuboższe gospodarstwa domowe;
D. mając na uwadze, że państwa członkowskie muszą stosować w Radzie zasadę jednomyślności przy podejmowaniu decyzji dotyczących kwestii podatkowych; mając na uwadze, że w 10 państwach członkowskich wprowadzono podatek od nadwyżek zysków;
E. mając na uwadze, że we wniosku Komisji wprowadzono pułapy cen sprzedaży dla dostawców energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i jądrowych na poziomie 180 EUR za MWh;
F. mając na uwadze, że zobowiązano w nim państwa członkowskie, by nałożyły minimalny podatek w wysokości 33 % na udział zysków osiąganych przez przedsiębiorstwa w sektorze paliw kopalnych (gaz, ropa naftowa, węgiel, rafinacja), który przekracza średnią z trzech lat obrotowych poprzedzających 2022 r. o ponad 20 %;
G. mając na uwadze, że od drugiej połowy 2021 r. państwa członkowskie podejmują działania obejmujące różne środki wsparcia gospodarczego, aby zapewnić odporność swoich sektorów przemysłowych i społecznych;
H. mając na uwadze, że w następstwie rosyjskiej napaści na Ukrainę Unia Europejska przyjęła siedem pakietów sankcji wobec Rosji, które mają poważny wpływ na gospodarki wszystkich państw członkowskich;
I. mając na uwadze, że obecnie gaz jest źródłem energii pierwotnej w kilku państwach członkowskich i w nadchodzących latach nadal będzie stanowił kluczową technologię;
J. mając na uwadze, że w wyniku rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie UE zdała sobie w większym stopniu sprawę z zagrożeń geopolitycznych wynikających z zależności od dostawców towarów i z potrzeby większej dywersyfikacji;
K. mając na uwadze, że państwa członkowskie mają swobodę kształtowania swojego koszyka energetycznego;
L. mając na uwadze, że przejście na „czysty system energetyczny” spowoduje duży popyt na najważniejsze minerały i pierwiastki ziem rzadkich, zwiększając tym samym ryzyko uzależnienia UE od zewnętrznych dostawców i narażając Unię na nowe formy podatności;
M. mając na uwadze, że we wniosku Komisji wprowadzono obowiązkowe ograniczenie zużycia energii o 5 % w okresach szczytowych oraz opcjonalne ograniczenie zużycia gazu o 15 %;
1. podkreśla klęskę polityki energetycznej prowadzonej przez zdecydowaną większość rządów państw członkowskich i Unii w ostatnich dziesięcioleciach;
2. przypomina, że dostatek energii jest oznaką zamożnych społeczeństw i postępu cywilizacyjnego; ubolewa nad celowym niszczeniem sektora energetycznego w UE przez narzucenie transformacji energetycznej i różnych moratorium na wytwarzanie energii z niektórych źródeł;
3. wyraża solidarność z obywatelami państw członkowskich, którzy ponoszą konsekwencje dotychczasowej chybionej polityki energetycznej, a przede wszystkim z obywatelami, którzy nie mają już środków, by opłacić potrzebną energię; jest zaniepokojony brakiem środków politycznych, które rzeczywiście przeciwdziałałyby bezpośredniemu zagrożeniu ubóstwem energetycznym; jest zbulwersowany brakiem wyobraźni politycznej, aby rozwiązać problem przewidywalnych niedoborów energii i przerw w dostawach energii w nadchodzącym okresie niskich temperatur, oraz reakcją, która polega głównie na wzywaniu obywateli, by przygotowali się na najgorsze i powstrzymali od protestów;
4. wyraża głębokie zaniepokojenie nadzwyczajnymi środkami, takimi jak racjonowanie gazu ziemnego i zmniejszenie produkcji energii elektrycznej w okresach szczytowych, ponieważ mogą one prowadzić do dalszych sytuacji krytycznych dla przemysłu, który już podlega presji z powodu kryzysu pandemicznego, oraz dla gospodarstw domowych, zwłaszcza tych o niskich i średnich dochodach, które mają mniejszy dostęp do skuteczniejszych krajowych rozwiązań energetycznych;
5. odrzuca podejmowane przez Komisję próby wykorzystania kolejnego kryzysu, do którego w znacznym stopniu się przyczyniła, by zwiększyć swoją władzę;
Zmiany polityki strukturalnej
6. wzywa, by w perspektywie długoterminowej przeprojektować całe ramy polityki energetycznej i zapewnić dostateczną ilość energii, niskie ceny energii i dobrze prosperującą gospodarką opartą na efektywnym wykorzystaniu wszystkich technicznie dostępnych źródeł energii;
7. podkreśla, że właściwa dywersyfikacja dostaw energii oznacza, że nie wyklucza się wykorzystania żadnego źródła energii; podkreśla, że import energii nie powinien zależeć od tego, czy eksporterzy mają podobny system polityczny lub hołdują wspólnym wartościom;
8. wzywa państwa członkowskie do przyspieszenia dywersyfikacji dróg dostaw i budowy infrastruktury strategicznej; ubolewa nad decyzjami podjętymi w ostatnich dziesięcioleciach, aby ograniczyć inwestycje w krajową produkcję ropy naftowej i gazu;
9. wzywa, by zwiększyć produkcję biometanu i wznowić krajowe poszukiwania gazu ziemnego; wzywa do przyjęcia polityki dotyczącej surowców, która ożywi przemysł wydobywczy w UE, aby uniknąć uzależnienia od dostawców zewnętrznych;
10. wzywa do ochrony i wzmocnienia pozycji europejskich łańcuchów produkcji, np. dzięki wspieraniu ich przekształcania i promowaniu rozwoju nowych łańcuchów dostaw w sektorze przemysłowym o krajowych zdolnościach produkcyjnych;
11. podkreśla w związku z tym, że dążąc do rozwoju energii słonecznej i wiatrowej, należy również wspierać inne zrównoważone technologie, np. bioenergię, energię wodną i geotermalną, które zapewniają produkcję energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych i krajowych przy zerowych emisjach netto, a jednocześnie ułatwiają planowanie;
12. wzywa państwa członkowskie, by wzmocniły narzędzia finansowe i administracyjne oraz uprościły procedury renowacji budynków publicznych w celu ich modernizacji energetycznej i ochrony dziedzictwa publicznego, w szczególności mieszkalnictwa publicznego, opieki zdrowotnej, edukacji, wymiaru sprawiedliwości i obiektów sportowych;
Krótkoterminowe strategie łagodzenia skutków
13. zachęca państwa członkowskie do natychmiastowego zajęcia się sytuacją w związku z gwałtownym wzrostem cen energii; proponuje, aby państwa członkowskie stosowały obniżoną stawkę VAT na rachunki za energię elektryczną, gaz, benzynę i ropę oraz na dostawy ciepła do użytkowników końcowych za pośrednictwem systemów ciepłowniczych, a także na dostawy energii cieplnej; ubolewa, że niektóre państwa członkowskie preferują politykę ukierunkowanej pomocy a posteriori zamiast obniżyć opodatkowanie energii;
14. wzywa państwa członkowskie do zwrócenia szczególnej uwagi na gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa o najniższych dochodach, zwłaszcza małe i średnie przedsiębiorstwa, które zazwyczaj są największymi odbiorcami energii, aby złagodzić społeczne skutki obecnego kryzysu;
15. podkreśla, że należy zapewnić przewidywalne i stabilne ram regulacyjne umożliwiające prawidłowe funkcjonowanie konkurencji, a jednocześnie zapewnić konsumentom dostęp do dostaw energii elektrycznej i gazu po cenach gwarantowanych;
16. podkreśla znaczenie oddzielenia ceny energii elektrycznej od ceny gazu, aby uniknąć nadmiernej zmienności i wysokich cen;
17. uznaje suwerenność państw członkowskich w kwestiach podatkowych, w tym prawo do opodatkowania nadwyżek zysków przedsiębiorstw paliwowych, gazowych, węglowych i rafinerii, ponieważ zarówno te firmy, jak i ich udziałowcy skorzystali na wzroście cen; wzywa ustawodawców krajowych, by uwzględnili istniejące przepisy krajowe dotyczące opodatkowania nadwyżek zysków w celu uniknięcia niespójności;
18. proponuje, aby państwa członkowskie przeprowadziły skuteczne publiczne kampanie informacyjne na temat energii zachęcające do bardziej racjonalnego wykorzystania energii (oszczędność i efektywność energetyczna) i ułatwiające obywatelom orientację na rynku energii;
19. podkreśla, że należy oceniać i monitorować rynek ETS, aby ograniczyć spekulację uprawnieniami do emisji;
Unijne wnioski
20. zauważa, że istnieją sprzeczności i konflikty między różnymi tekstami proponowanymi obecnie przez Komisję w dziedzinie energii, czego przykładem przegląd dyrektywy w sprawie opodatkowania energii[2], który automatycznie zwiększy koszty energii dla konsumentów;
21. wzywa, by natychmiast zawiesić wdrażanie przepisów „Gotowi na 55” do czasu opublikowania przez Komisję szczegółowych zaktualizowanych ocen skutków, w szczególności w odniesieniu do wzmocnienia norm emisji CO2 dla nowych samochodów osobowych i nowych lekkich pojazdów użytkowych;
22. wzywa Radę i Komisję, by zweryfikowały prawidłowe stosowanie różnych podstaw prawnych, ponieważ niektóre wnioski ustawodawcze Komisji dotyczą opodatkowania, które ma konkretną podstawę prawną;
23. podkreśla, że zaproponowane przez Komisję karanie państw członkowskich lub sektorów o niskich emisjach CO2 przez wprowadzenie pułapu ceny, po której można sprzedać MWh gazu lub energii elektrycznej, jest niekonsekwentne;
24. podkreśla, że są to zasadniczo środki polityki fiskalnej, które wymagają jednomyślnego przyjęcia przez państwa członkowskie po wydaniu opinii przez Parlament, zgodnie z procedurą określoną w art. 192 ust. 2 lit. c) i art. 194 ust. 3 TFUE; podkreśla, że środki te powinny mieć charakter tymczasowy, aby nie wywarły wpływu na swobodę państw członkowskich do określania krajowego koszyka energetycznego, co stanowi naruszenie art. 194 TFUE;
°
° °
25. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie oraz Komisji.