PROJEKT REZOLUCJI w sprawie śmierci Mahsy Amini i represji wobec osób protestujących w obronie praw kobiet w Iranie
3.10.2022 - (2022/2849(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Ernest Urtasun, Bronis Ropė, Kira Marie Peter‑Hansen, Anna Cavazzini, Hannah Neumann, Jordi Solé, Francisco Guerreiro, Alice Kuhnke, Pär Holmgren, Jakop G. Dalunde, Tineke Strik, Mounir Satouri, Ignazio Corrao, Rosa D’Amato, Saskia Bricmont, Tilly Metz, Yannick Jadot, Sylwia Spurek
w imieniu grupy Verts/ALE
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B9-0434/2022
B9‑0436/2022
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie śmierci Mahsy Amini i represji wobec osób protestujących w obronie praw kobiet w Iranie
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Iranu,
– uwzględniając oświadczenie wysokiego przedstawiciela wydane w imieniu Unii Europejskiej 25 września 2022 r. oraz oświadczenie rzecznika Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych z 19 września 2022 r. w sprawie śmierci Mahsy Amini,
– uwzględniając wytyczne UE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie aktów przemocy wobec kobiet i zwalczania wszelkich form dyskryminacji kobiet,
– uwzględniając przyznanie w 2012 r. Nagrody im. Sacharowa za wolność myśli Irańczykom Nasrin Sotude i Dżafarowi Panahiemu,
– uwzględniając oświadczenie specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu z 22 września 2022 r., w którym domaga się odpowiedzialności za śmierć Mahsy Amini i wzywa do położenia kresu przemocy wobec kobiet,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że 13 września 2022 r. irańska Kurdyjka Jina Mahsa Amini została aresztowana w Teheranie przez irańską policję obyczajową; mając na uwadze, że według naocznych świadków policja obyczajowa wepchnęła Jinę Mahsę Amini do policyjnej furgonetki i pobiła ją podczas przewożenia do ośrodka zatrzymań Vozara w Teheranie; mając na uwadze, że w ciągu kilku godzin od aresztowania Jina Mahsa Amini zapadła w śpiączkę i została przewieziona z ośrodka Vozara do szpitala Kasra w Teheranie, gdzie zmarła w szpitalu 16 września 2022 r.;
B. mając na uwadze, że pomimo obietnic prezydenta Iranu Ebrahima Raisiego i licznych urzędników władze dotychczas nie wszczęły przejrzystego dochodzenia prowadzonego przez niezależny organ w sprawie okoliczności śmierci Jiny Mahsy Amini; mając na uwadze, że irańscy urzędnicy wielokrotnie wypierali się odpowiedzialności za śmierć Jiny Mahsy Amini, ukrywali istotne dowody i grozili jej rodzinie oraz innym osobom kwestionującym oficjalną wersję wydarzeń i domagającym się sprawiedliwości; mając na uwadze, że władze odmówiły również udostępnienia rodzinie Jiny Mahsa Amini jej pełnej dokumentacji medycznej i raportu z autopsji;
C. mając na uwadze, że po śmierci Jiny Mahsy Amini w jej rodzinnym mieście Saghghezie w prowincji Kurdystan rozpoczęły się protesty, które rozprzestrzeniły się na cały kraj, obejmując prawie wszystkie z 31 prowincji Iranu; mając na uwadze, że protesty zostały zainicjowane przez kobiety domagające się rozliczenia za śmierć Jiny Mahsy Amini i wzywające do położenia kresu przemocy i dyskryminacji kobiet w Iranie, w szczególności w postaci obowiązkowego zakrywania głowy; mając na uwadze, że protesty kobiet wzbudziły solidarność mężczyzn, wywołując ogólnoirański ruch reform i protestów, którego celem jest obalenie obecnego status quo i represyjnej polityki władz Iranu;
D. mając na uwadze, że irańskie siły bezpieczeństwa, do których według Amnesty International należą agenci Strażników Rewolucji, oddziały paramilitarne Basidż oraz funkcjonariusze służb bezpieczeństwa po cywilnemu, brutalnie rozprawiły się z protestami w całym kraju w celu stłumienia sprzeciwu; mając na uwadze, że irańskie siły bezpieczeństwa bezprawnie i celowo strzelały ostrą amunicją oraz zakazanymi śrutem i innymi metalowymi kulami bezpośrednio do protestujących, a także posłużyły się gazem łzawiącym, armatkami wodnymi i pałkami do rozpędzenia protestujących; mając na uwadze, że według grup działających na rzecz praw zginęło co najmniej 76 protestujących i osób postronnych, podczas gdy rzeczywista liczba ofiar może być znacznie wyższa; mając na uwadze, że setki osób zostało rannych; mając na uwadze, że irańskie służby bezpieczeństwa aresztowały setki protestujących, aktywistów i dziennikarzy, m.in. Niloofar Hamedi – dziennikarkę, która jako pierwsza poinformowała o aresztowaniu i hospitalizacji Jiny Mahsy Amini;
E. mając na uwadze, że od 16 września 2022 r. władze Iranu zablokowały mobilny internet, ograniczyły usługi internetowe i zakłóciły działanie platform mediów społecznościowych w odpowiedzi na protesty uliczne w Saghghezie w prowincji Kurdystan po śmierci Jiny Mahsy Amini w areszcie; mając na uwadze, że pojawiły się doniesienia o blokowaniu wiadomości SMS zawierających słowa „Mahsa Amini” w języku farsi;
F. mając na uwadze, że Iran jest głównym sprawcą odcinania dostępu do internetu w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej i ma długą historię odcinania dostępu do internetu w czasie niepokojów, aby uciszyć głosy sprzeciwu i zdławić protesty; mając na uwadze, że w 2021 r. władze irańskie były odpowiedzialne za 5 z 23 przypadków blokowania dostępu do internetu udokumentowanych w tym regionie;
G. mając na uwadze, że zgodnie z islamskim kodeksem karnym Iranu kobiety, które są widziane publicznie bez chusty, mogą zostać ukarane karą więzienia, chłosty lub grzywny; mając na uwadze, że prawo to dotyczy dziewczynek w wieku nawet 9 lat; mając na uwadze, że kobiety i dziewczęta w Iranie są rutynowo zatrzymywane na ulicy przez policję obyczajową, która obrzuca je obelgami i pogróżkami;
H. mając na uwadze, że arbitralne aresztowanie Jiny Mahsy Amini i jej śmierć w areszcie miały miejsce w kontekście coraz częstszego nękania i przemocy wobec kobiet i dziewcząt przez policję, siły paramilitarne i strażników w Iranie od czasu objęcia władzy przez rząd Ebrahima Raisiego w sierpniu 2021 r.;
I. mając na uwadze, że w ostatnich latach wiele obrończyń praw człowieka zostało aresztowanych, skazanych i uwięzionych z powodu wieloletniej pokojowej pracy na rzecz praw człowieka przysługujących kobietom;
J. mając na uwadze, że zabójstwo Jiny Mahsy Amini ilustruje trwający w Iranie kryzys praw człowieka, utrwalany przez systemową bezkarność rządu irańskiego i jego aparatu bezpieczeństwa, który dopuścił do powszechnego stosowania tortur, a także pozasądowych egzekucji i innych bezprawnych zabójstw;
K. mając na uwadze, że wiceprzewodniczący Komisji / wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa Josep Borrell w swoim oświadczeniu z 25 września 2022 r. potępił zabójstwo Jiny Mahsy Amini i nadmierne stosowanie siły przez irańskie siły bezpieczeństwa oraz zapowiedział, że UE rozważy wszystkie dostępne jej opcje przed następnym posiedzeniem Rady do Spraw Zagranicznych, aby zająć się zabójstwem Jiny Mahsy Amini oraz sposobem, w jaki irańskie siły bezpieczeństwa odpowiedziały na wynikłe z tego demonstracje;
L. mając na uwadze, że UE przyjęła środki ograniczające w związku z naruszeniami praw człowieka, w tym zamrożenie aktywów i zakaz wydawania wiz dla osób i podmiotów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka oraz zakaz wywozu do Iranu sprzętu, który mógłby zostać wykorzystany do represji wewnętrznych, oraz sprzętu służącego do monitorowania telekomunikacji; mając na uwadze, że środki te nadal obowiązują i są regularnie aktualizowane; mając na uwadze, że w ostatniej aktualizacji z 11 kwietnia 2022 r. przedłużono środki do 13 kwietnia 2023 r.;
1. potępia w najostrzejszych słowach brutalne aresztowanie Jiny Mahsy Zhiny Amini, znęcanie się nad nią i jej złe traktowanie przez irańską policję obyczajową za rzekome nieprzestrzeganie surowych zasad dotyczących ubioru kobiet poprzez noszenie „niewłaściwego hidżabu”, co doprowadziło do jej śmierci;
2. potępia fakt, że mimo obietnic prezydenta Raisiego i urzędników państwowych władze Iranu do tej pory nie przeprowadziły odpowiedniego dochodzenia w sprawie okoliczności śmierci Jiny Mahsy Amini w areszcie, a zamiast tego wielokrotnie wypierały się odpowiedzialności za jej zabójstwo, ukrywały istotne dowody i groziły jej rodzinie; wzywa władze Iranu do wszczęcia niezależnego, bezstronnego i skutecznego dochodzenia w sprawie okoliczności śmierci Jiny Mahsy Amini oraz do pociągnięcia do odpowiedzialności sprawców jej śmierci w sprawiedliwym procesie;
3. wyraża pełną solidarność z kobietami w Iranie i pokojowym ruchem protestacyjnym w całym kraju, który podnosi głos przeciwko systematycznemu uciskowi kobiet i wszystkich osób o odmiennych poglądach oraz przeciw rządowi, który brutalnie tłumi opór polityczny w zarodku i dyskryminuje Kurdów, a także inne grupy etniczne i mniejszości religijne; uważa, że protesty są wyrazem głębokiego niezadowolenia Irańczyków z głęboko skorumpowanego rządu oraz brutalnego teokratycznego i tajnego państwa;
4. zdecydowanie potępia niepohamowane i nieproporcjonalne użycie siły przez irańską policję i siły bezpieczeństwa wobec protestujących, które spowodowało śmierć dziesiątek osób i pozostawiło setki rannych; jest zbulwersowany zabójstwem Hadis Najafi, 20-letniej kobiety, która została sześciokrotnie postrzelona przez siły bezpieczeństwa podczas protestu w mieście Karadż;
5. wzywa rząd Iranu do natychmiastowego zaprzestania brutalnego tłumienia protestów oraz do wszczęcia niezależnego śledztwa w sprawie zabójstw demonstrantów; przypomina, że prawo do pokojowych zgromadzeń jest zapisane w art. 21 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych, którego Iran jest stroną;
6. żąda od władz Iranu natychmiastowego i bezwarunkowego zwolnienia i wycofania wszystkich zarzutów wobec każdego, kto został uwięziony wyłącznie za pokojowe korzystanie z prawa do wolności słowa, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń w związku z protestami; wzywa władze Iranu do natychmiastowego uwolnienia dziewięciorga obywateli UE, wśród nich Alessii Piperno, którzy uczestniczyli w pokojowych protestach; jest bardzo zaniepokojony aresztowaniem ponad 20 dziennikarzy, zwłaszcza Niloofar Hamedi – dziennikarki, który jako pierwsza poinformowała o aresztowaniu i hospitalizacji Jiny Mahsy Amini – i wzywa władze Iranu do ich niezwłocznego uwolnienia;
7. potępia zakłócenia w dostępie do internetu i blokowanie go przez władze Iranu i wzywa rząd Iranu do natychmiastowego przywrócenia pełnego dostępu do internetu i komunikacji w całym kraju oraz zniesienia wszelkich zakłóceń, blokad i ograniczeń w zakresie możliwości swobodnego i bezpiecznego komunikowania się i dostępu do informacji przez obywateli Iranu; podkreśla, że ograniczanie dostępu do internetu i przerywanie pracy komunikatorów poważnie narusza prawo ludzi do wolności słowa i zgromadzeń, zapisane w MPPOiP, którego Iran jest stroną;
8. potępia systematyczną dyskryminację kobiet przez rząd irański poprzez ustawy i przepisy, które poważnie ograniczają ich swobody, życie i środki do życia; jest szczególnie zaniepokojony poniżającym prawem dotyczącym obowiązkowego zakrywania głowy i jego nadużywaniem, które umożliwia państwowym i niepaństwowym agentom nękanie i atakowanie kobiet w miejscach publicznych; stoi na stanowisku, że kobiety mają prawo do autonomicznego decydowania o tym, czy chcą nosić określone stroje lub symbole, czy też nie, ze względu na osobiste preferencje, przekonania religijne, zwyczaje kulturowe lub z jakiegokolwiek innego powodu; uważa, że narzucanie i brutalne egzekwowanie tradycyjnych, kulturowych lub religijnych form ubioru narusza prawa kobiet do wolności słowa, wolności wyznania lub przekonań oraz prawo do prywatności; zachęca rząd Iranu do wykorzystania ogólnokrajowych protestów jako szansy na uchylenie ustaw narzucających obowiązkowe zakrywanie głowy u kobiet i dziewcząt oraz zlikwidowanie policji obyczajowej, która egzekwuje te bezzasadne i dyskryminujące prawa;
9. przypomina, że według krajowych sondaży większość Irańczyków sprzeciwia się przepisom dotyczącym obowiązkowego zakrywania głowy u kobiet;
10. wzywa rząd Iranu do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich obrońców praw człowieka, którzy zostali uwięzieni za pokojowe korzystanie z prawa do wolności słowa i przekonań; wzywa Sąd Najwyższy Iranu do unieważnienia wyroków skazujących obrończynie praw człowieka osób LGBTI Zahrę Sedighi-Hamadani i Elham Choubdar z powodu naruszenia prawa do sprawiedliwego procesu; zwraca się do rządu irańskiego o zaprzestanie ataków na jakichkolwiek obrońców praw człowieka w Iranie i zagwarantowanie im w każdych okolicznościach możliwości prowadzenia zgodnej z prawem działalności na rzecz praw człowieka bez obawy przed represjami i bez jakichkolwiek ograniczeń, w tym prześladowań sądowych; wzywa rząd Iranu do traktowania więźniów z szacunkiem należnym ich przyrodzonej godności i wartości jako istot ludzkich;
11. wzywa władze Iranu do wystosowania stałego zaproszenia dla przedstawicieli wszystkich specjalnych procedur Rady Praw Człowieka ONZ oraz do proaktywnej współpracy; wzywa je przede wszystkim do dopilnowania, aby specjalny sprawozdawca ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu mógł wjechać do kraju;
12. zwraca się do UE i jej państw członkowskich, aby wykorzystały wszelkie kontakty z władzami Iranu w celu zażądania natychmiastowego zaprzestania brutalnego tłumienia protestów i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich osób aresztowanych za korzystanie z prawa do wolności słowa, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń, wezwania do przeprowadzenia niezależnego śledztwa w sprawie śmierci Jiny Mahsy Amini i dziesiątek protestujących, wezwania do przywrócenia dostępu do internetu i kanałów komunikacyjnych oraz zachęcenia do zniesienia obowiązku zakrywania głowy u kobiet;
13. wzywa Radę do Spraw Zagranicznych, aby dodała irańskich urzędników – w tym wszystkie osoby związane z policją obyczajową – którzy zostali uznani za współwinnych lub odpowiedzialnych za śmierć Jiny Mahsy Amini i za przemoc wobec protestujących, do unijnej listy osób, wobec których zastosowano środki ograniczające w związku z poważnymi naruszeniami praw człowieka w Iranie;
14. wzywa Komisję, aby rozważyła, przy ścisłym przestrzeganiu zasad konieczności i proporcjonalności, możliwość zezwolenia dostawcom usług komunikacyjnych z siedzibą w UE na oferowanie narzędzi – w tym wideokonferencji, platform e-learningowych, map internetowych i usług w chmurze – mieszkańcom Iranu, aby zapewnić im dostęp do narzędzi i platform internetowych potrzebnych do korzystania z praw człowieka;
15. wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia współpracy z ONZ w celu ustanowienia przez Radę Praw Człowieka ONZ międzynarodowego mechanizmu dochodzeń i rozliczalności, aby rozwiązać dominujący kryzys praw człowieka i kryzys bezkarności w Iranie;
16. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych do dalszego podnoszenia kwestii praw człowieka w kontekście wszelkich kontaktów z Iranem, w tym przyszłych dialogów na wysokim szczeblu między UE a Iranem, oraz do potwierdzenia, że poszanowanie praw człowieka jest podstawowym elementem rozwoju stosunków UE-Iran; wzywa władze Iranu i UE do wznowienia nieformalnych konsultacji na temat praw człowieka, przy jednoczesnym dążeniu do nawiązania formalnego dialogu na temat praw człowieka, określającego jasne cele, konkretne punkty odniesienia i wskaźniki dotyczące praw człowieka, które pozwolą zmierzyć postępy;
17. wzywa Europejską Służbę Działań Zewnętrznych, Komisję i państwa członkowskie do zwiększenia ochrony i wsparcia dla obrońców praw człowieka w Iranie i na uchodźstwie, w tym poprzez dotacje nadzwyczajne w ramach Instrumentu Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – „Globalny wymiar Europy” i Europejskiego Funduszu na rzecz Demokracji, a także poprzez wizy nadzwyczajne, oraz do zajęcia się w szczególności podatnością na zagrożenia obrończyń praw człowieka poprzez odpowiednie środki ochronne, które uchronią je przed szczególnym i związanym z płcią ryzykiem, na które są narażone;
18. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji Radzie, Komisji, wiceprzewodniczącemu Komisji / wysokiemu przedstawicielowi Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, rządom i parlamentom państw członkowskich, Islamskiemu Zgromadzeniu Konsultacyjnemu, rządowi Islamskiej Republiki Iranu oraz urzędowi Najwyższego Przywódcy Islamskiej Republiki Iranu.