PROJEKT REZOLUCJI w sprawie śmierci Mahsy Amini i represji wobec osób protestujących w obronie praw kobiet w Iranie
3.10.2022 - (2022/2849(RSP))
zgodnie z art. 132 ust. 2 Regulaminu
Cornelia Ernst
w imieniu grupy The Left
Patrz też projekt wspólnej rezolucji RC-B9-0434/2022
B9‑0439/2022
Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie śmierci Mahsy Amini i represji wobec osób protestujących w obronie praw kobiet w Iranie
Parlament Europejski,
– uwzględniając swoje poprzednie rezolucje w sprawie Iranu,
– uwzględniając Powszechną deklarację praw człowieka,
– uwzględniając Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych oraz Międzynarodowy pakt praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych,
– uwzględniając Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania,
– uwzględniając oświadczenia sekretarza generalnego ONZ i Wysokiej Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka w sprawie śmierci Mahsy Amini i tłumienia protestów w Iranie,
– uwzględniając sprawozdanie sekretarza generalnego ONZ z 4 sierpnia 2021 r. w sprawie sytuacji w zakresie praw człowieka w Islamskiej Republice Iranu,
– uwzględniając oświadczenie wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa w sprawie Iranu, wydane w imieniu Unii Europejskiej 25 września 2022 r.,
– uwzględniając Wytyczne UE w sprawie obrońców praw człowieka,
– uwzględniając art. 132 ust. 2 Regulaminu,
A. mając na uwadze, że w ostatnich miesiącach irańska policja obyczajowa wzmogła patrole uliczne, podczas których werbalnie i fizycznie nęka kobiety noszące według nich „zbyt luźny hidżab”, oraz je aresztuje; mając na uwadze, że Mahsa Amini, 22-letnia Iranka z mniejszości kurdyjskiej, zmarła w areszcie po tym, jak została zatrzymana przez policję obyczajową i oskarżona o naruszenie obowiązujących w kraju konserwatywnych zasad dotyczących ubioru; mając na uwadze, że śmierć Mahsy Amini uwypukliła ucisk i marginalizację kobiet w Iranie oraz zwróciła uwagę na złe traktowanie mniejszościowych grup etnicznych innych niż Persowie, w szczególności licznej ludności kurdyjskiej;
B. mając na uwadze, że tysiące ludzi wyszło na ulice w całym Iranie, w tym w Teheranie, Isfahanie, Karażu, Meszhedzie, Raszcie, Saghghezie i Sanandadżu, aby protestować w związku ze śmiercią Amini; mając na uwadze, że kobiety odegrały znaczną rolę w protestach, w tym machając swoimi chustami i paląc je; mając na uwadze, że są to największe protesty w kraju od czasu demonstracji w 2019 r., których tłumienie poskutkowało śmiercią około 1500 osób, co było najkrwawszą konfrontacją w historii Islamskiej Republiki Iranu;
C. mając na uwadze, że w wyniku amerykańskiego systemu sankcji, niegospodarności władz i korupcji, w szczególności podczas pandemii COVID-19, Iran stoi przed poważnymi wyzwaniami społecznymi i gospodarczymi; mając na uwadze, że skutki zmiany klimatu, takie jak niedobór wody i energii elektrycznej w okresie letnim, mają dramatyczny wpływ na kraj; mając na uwadze, że dużą część ludności coraz częściej spycha się poniżej granicy ubóstwa; mając na uwadze, że wysoka inflacja i powszechne bezrobocie pogłębiają pogłębiające się dysproporcje w dochodach i dysproporcje gospodarcze; mając na uwadze, że czynniki te podsycają protesty;
D. mając na uwadze, że pomimo ponawianych apeli o powściągliwość ze strony podmiotów krajowych i międzynarodowych, w tym sekretarza generalnego ONZ i Wysokiej Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka, reakcja irańskich sił bezpieczeństwa i policji na demonstracje jest wyjątkowo nieproporcjonalna i śmiercionośna; mając na uwadze, że siły bezpieczeństwa zabiły co najmniej 76 osób, w tym kobiety i dzieci, a setki osób zostało rannych; mając na uwadze, że według doniesień aresztowano ponad 1200 demonstrantów, w tym obrońców praw człowieka, prawników, działaczy społeczeństwa obywatelskiego i co najmniej 23 dziennikarzy;
E. mając na uwadze, że protesty były szczególnie intensywne w północno-zachodnim Iranie, gdzie mieszka wielu członków krajowej mniejszości kurdyjskiej; mając na uwadze, że prowincje, w których skoncentrowana jest ludność arabska i inne mniejszości, od lat borykają się zarówno z trudnościami gospodarczymi, jak i poważnymi problemami środowiskowymi, które to problemy są lekceważone w scentralizowanej strategii rozwoju Iranu, co prowadzi do znacznych różnic społeczno-gospodarczych między centrum państwa a jego peryferiami oraz do nierównej dystrybucji środków publicznych w tym kraju;
F. mając na uwadze, że konstytucja Iranu przyznaje mniejszościom etnicznym równe prawa, pozwalając im na używanie odrębnych języków i praktykowanie własnych tradycji; mając jednak na uwadze, że władze nadal prześladują członków irańskich społeczności mniejszościowych, w tym za działalność na rzecz praw mniejszości, takich jak prawo do edukacji w języku ojczystym; mając na uwadze, że art. 49 konstytucji Iranu jest coraz częściej wykorzystywany do konfiskaty mienia należącego do mniejszości, zwłaszcza mniejszości religijnej bahaitów;
G. mając na uwadze, że po demonstracjach solidarności w Irbilu, stolicy półautonomicznego regionu Kurdystanu w Iraku, irańskie siły przepuściły na ten północnoiracki region ataki z użyciem dronów i artylerii;
H. mając na uwadze, że studenci uczelni wyższych w Iranie solidaryzują się z osobami protestującymi w związku ze śmiercią Mahsy, bojkotując zajęcia i demonstrując przeciw represjom;
I. mając na uwadze, że władze Iranu nasiliły ataki i przemoc wobec dziennikarzy relacjonujących protesty; mając na uwadze, że aresztowano co najmniej 20 dziennikarzy, a wielu z nich wezwano na przesłuchania i grożono im;
J. mając na uwadze, że od początku protestów władze Iranu poważnie ograniczają dostęp do internetu i blokują komunikatory internetowe; mając na uwadze, że zakłócanie usług telekomunikacyjnych poważnie wpływa na zdolność obywateli do wymiany informacji, prowadzenia działalności gospodarczej i dostępu do usług publicznych;
K. mając na uwadze, że w lutym 2022 r. irański parlament ratyfikował część ogólną ustawy o ochronie użytkowników, która jeszcze bardziej ogranicza dostęp do informacji i odcina Iran od globalnego internetu; mając na uwadze, że projekt ustawy zakłada m.in., że siły bezpieczeństwa i armia będą sprawować kontrolę nad międzynarodowymi bramami sieciowymi, a media społecznościowe będą musiały współpracować z nimi w zakresie nadzoru i cenzury;
L. mając na uwadze, że 1 listopada 2021 r. Rada Strażników Konstytucji zatwierdziła ustawę o młodzieży i ochronie rodziny, która negatywnie wpływa na prawo kobiet i dziewcząt do opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego;
M. mając na uwadze, że Sąd Rewolucyjny w Urmii skazał na śmierć irańskie obrończynie praw LGBTQI Zahrę Sedighi Hamedani, 31 lat, i Elham Chubdar, 24 lata, pod zarzutem „szerzenia zepsucia na świecie poprzez propagowanie homoseksualizmu”; mając na uwadze, że wyroki te miały podłoże dyskryminacyjne, związane z rzeczywistą lub postrzeganą orientacją seksualną lub tożsamością płciową oskarżonych, ich pokojową aktywnością na rzecz praw osób LGBTQI, w tym w mediach społecznościowych, oraz ich powiązaniami z osobami LGBTQI ubiegającymi się o azyl w Iraku; mając na uwadze, że trzecia działaczka LGBTQI, Soheila Ashrafi, 52 lata, która jest obecnie przetrzymywana w głównym więzieniu w Urmii wraz z Sedighi Hamedani i Elham Chubdar, oczekuje na wyrok w sprawie podobnych zarzutów;
1. wyraża solidarność z ludnością Iranu, która walczy o prawa kobiet, prawa osób LGBTQI, prawa społeczne i prawa człowieka, a także o położenie kresu korupcji, niewłaściwemu zarządzaniu, ubóstwu i represjom; wzywa rząd i parlament Iranu do pilnego zajęcia się przyczynami protestów i do natychmiastowego zaprzestania represji;
2. wyraża oburzenie aresztowaniem Mahsy Amini i jej śmiercią w areszcie; podkreśla, że Mahsa Amini jest kolejną ofiarą nieustających represji w Iranie i systematycznej dyskryminacji kobiet w tym kraju, a także narzucania dyskryminacyjnych zasad ubioru, które odbierają kobietom autonomię cielesną oraz wolność opinii, wypowiedzi i przekonań;
3. wyraża głęboką solidarność z rodziną Mahsy Amini i składa jej wyrazy współczucia; wzywa rząd Iranu, aby zagwarantował, że niezależny właściwy organ przeprowadzi bezstronne i skuteczne dochodzenie w sprawie tragicznej śmierci Mahsy Amini oraz zbada zarzuty dotyczących jej torturowania i złego traktowania, dzięki czemu przede wszystkim jej rodzina zyska dostęp do prawdy i sprawiedliwości;
4. jest zbulwersowany trwającymi represjami wobec kobiet, które sprzeciwiają się obowiązkowi noszenia hidżabu, i wzywa rząd Iranu do poszanowania wolności irańskich kobiet w zakresie decydowania o swoim ubiorze; podkreśla, że najwyższy czas uchylić wszystkie dyskryminujące ustawy i przepisy wykonawcze, które nakładają obowiązek noszenia hidżabu;
5. głęboko ubolewa, że nie poczyniono postępów, jeśli chodzi o przyjęcie projektu ustawy o przemocy wobec kobiet, który przedstawiono parlamentowi Iranu w styczniu 2021 r.; uważa, że chociaż konieczne jest wprowadzenie dalszych poprawek, aby projekt ustawy był zgodny z normami międzynarodowymi, jego przyjęcie mogło i nadal może przynieść pewne pozytywne zmiany, w szczególności poprzez kryminalizację przemocy wobec kobiet w Iranie;
6. wzywa władze Iranu do natychmiastowego uchylenia ustawy o młodzieży i ochronie rodziny, podjęcia działań w celu dekryminalizacji aborcji oraz zapewnienia wszystkim kobietom dostępu do wszelkich niezbędnych świadczeń zdrowotnych, w tym opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, w sposób bezpieczny, przystępny cenowo i zgodny z prawami człowieka przysługującymi kobietom;
7. wzywa do natychmiastowego uwolnienia pokojowych demonstrantów, dziennikarzy i obrońców praw człowieka aresztowanych podczas protestów; wzywa władze Iranu do zagwarantowania, aby demonstranci, dziennikarze i obrońcy praw człowieka podczas pobytu w areszcie byli traktowani zgodnie z warunkami określonymi w Zbiorze zasad ONZ mających na celu ochronę wszystkich osób poddanych jakiejkolwiek formie aresztowania bądź uwięzienia, w tym aby mieli oni dostęp do adwokata;
8. potępia represje wobec działaczy związkowych i osób działających na rzecz praw pracowniczych, takie jak aresztowanie 1 maja 2022 r. 230 nauczycieli, którzy prowadzili spór z władzami; wzywa do uwolnienia 23 przywódców działaczy, którzy nadal przebywają w areszcie;
9. potępia akty przemocy, których irańskie siły bezpieczeństwa dopuszczają się wobec demonstrantów w całym kraju, korzystających z prawa do wolności wypowiedzi, zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń; jest wstrząśnięty śmiercią tak wielu niewinnych ludzi podczas protestów i wyraża głęboką solidarność z rodzinami osób, które zmarły lub odniosły obrażenia; wzywa władze Iranu do zachowania jak największej powściągliwości w reagowaniu na protesty, zgodnie z odpowiednimi normami i standardami międzynarodowymi; domaga się, aby władze Iranu w całości wdrożyły Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych, którego Iran jest sygnatariuszem;
10. jest zbulwersowany skalą zgonów w aresztach, która wynika zarówno z użycia przemocy i złego traktowania ze strony funkcjonariuszy, jak i braku terminowego dostępu do opieki medycznej, co budzi poważne zaniepokojenie;
11. potępia utrzymującą się bezkarność za łamanie praw człowieka w Iranie, w tym powtarzające się przypadki śmierci demonstrantów w związku z domniemanym użyciem śmiercionośnej siły przez siły bezpieczeństwa, zwłaszcza w listopadzie 2019 r., lipcu 2021 r. i maju 2022 r.; pilnie wzywa władze Iranu do podjęcia konkretnych działań, aby pociągnąć do odpowiedzialności osoby, które dopuściły się naruszeń praw człowieka, oraz zagwarantować poszanowanie podstawowych praw osób wzywających do zmian;
12. wzywa władze Iranu do przeprowadzenia szybkich, niezależnych i bezstronnych dochodzeń w sprawie wszystkich popełnionych naruszeń, w tym zabijania demonstrantów i zgłoszonych przypadków śmierci i złego traktowania w areszcie, oraz nalega, aby sprawcy zostali pociągnięci do odpowiedzialności;
13. wzywa rząd Iranu, aby szanował prawa Irańczyków do wolności słowa, pokojowego zgromadzania się i zrzeszania się, a także aby zbadał nadużycia i zdecydowanie ograniczył użycie przemocy przez siły bezpieczeństwa, zgodnie z odpowiednimi normami i standardami międzynarodowymi;
14. wzywa władze Iranu do pełnego przywrócenia dostępu do internetu, potępia wszelkie środki mające na celu celowe uniemożliwienie lub zakłócenie dostępu do informacji lub ich rozpowszechniania w internecie, co stanowi naruszenie prawa międzynarodowego praw człowieka, a także wzywa Iran do powstrzymania się od takich działań i ich zaprzestania;
15. wzywa władze Iranu do natychmiastowego zaprzestania represji wobec dziennikarzy relacjonujących protesty oraz do natychmiastowego zniesienia wszelkich ograniczeń prawa do informacji;
16. jest poważnie zaniepokojony aresztowaniami i czasowymi zatrzymaniami obrońców praw człowieka podczas protestów i, a także fizycznymi atakami na nich, oraz wzywa władze Iranu do niezwłocznego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich zatrzymanych obrońców praw człowieka;
17. wzywa władze Iranu do zajęcia się wszelkimi formami dyskryminacji osób należących do mniejszości etnicznych i religijnych, w tym Beludżów, Kurdów, Arabów, bahaitów, chrześcijan i osób LGBTQI, a także do natychmiastowego i bezwarunkowego uwolnienia wszystkich osób uwięzionych za korzystanie z prawa do wolności religii, przekonań lub orientacji seksualnej; wzywa władze Iranu do zaprzestania prześladowania osób ze względu na ich preferencje seksualne lub orientację seksualną oraz do dekryminalizacji społeczności LGBTQI w Iranie;
18. jest głęboko zaniepokojony karą śmierci dla Zahry Sedighi Hamedani i Elham Chubdar oraz wzywa władze Iranu do natychmiastowego uchylenia wyroków skazujących i wyroków śmierci oraz do uwolnienia obu kobiet; zdecydowanie potępia stosowanie kary śmierci w odniesieniu do związków między osobami tej samej płci, które to związki nadal są nielegalne w Iranie; ponownie zdecydowanie sprzeciwia się wykonywaniu kary śmierci w jakichkolwiek okolicznościach i podkreśla, że nie można uzasadniać jej żadnymi argumentami moralnymi, prawnymi ani religijnymi; wzywa Iran do niezwłocznego wprowadzenia moratorium na wykonywanie kary śmierci, jako etapu na drodze do jej zniesienia;
19. potępia naruszenie integralności terytorialnej Iraku i wzywa Iran do natychmiastowego zaprzestania ataków na terytorium Iraku zamieszkane przez ludność kurdyjską;
20. wzywa ONZ, w szczególności Radę Praw Człowieka, do niezwłocznego zainicjowania kompleksowego dochodzenia w sprawie wydarzeń z ostatnich tygodni, pod przewodnictwem specjalnego sprawozdawcy ONZ ds. sytuacji w zakresie praw człowieka w Iranie, aby wyjaśnić zarzuty dotyczące poważnych naruszeń praw człowieka w tym kraju od momentu wybuchu protestów, oraz wzywa Iran do zapewnienia pełnego i nieograniczonego dostępu osobom prowadzącym dochodzenie;
21. potwierdza, że poszanowanie praw człowieka jest jednym z głównych punktów rozwoju stosunków między UE a Iranem; apeluje do Parlamentu Europejskiego, aby wysłał swoją delegację do Teheranu w celu wyrażenia zaniepokojenia ostatnimi wydarzeniami;
22. wzywa UE do poruszania kwestii łamania praw człowieka w stosunkach dwustronnych z Iranem; apeluje do wiceprzewodniczącego Komisji / wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa o zadbanie o to, aby Europejska Służba Działań Zewnętrznych w dalszym ciągu poruszała kwestie związane z prawami człowieka w kontekście dialogu prowadzonego na wysokim szczeblu między UE a Iranem;
23. wzywa UE do podjęcia wszelkich niezbędnych inicjatyw dyplomatycznych, które propagowałyby prawdziwy dialog i wzajemny szacunek, oraz do unikania polityki zagrażającej suwerenności i pokojowi na szeroko rozumianym Bliskim Wschodzie;
24. popiera ukierunkowane działania przeciwko irańskim urzędnikom odpowiedzialnym za poważne naruszenia praw człowieka; podkreśla negatywny wpływ na sytuację gospodarczą i społeczną w Iranie jednostronnych sankcji eksterytorialnych, które Stany Zjednoczone ponownie nałożyły na ten kraj po tym, jak wycofały się ze Wspólnego kompleksowego planu działania, co ma wpływ głównie na zwykłych Irańczyków i na możliwość korzystania przez nich z ich praw gospodarczych i społecznych;
25. zobowiązuje swoją przewodniczącą do przekazania niniejszej rezolucji rządowi i parlamentowi Iranu, Radzie, Komisji, Wiceprzewodniczącemu Komisji/Wysokiemu Przedstawicielowi Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych.